Luận văn thạc sĩ UEH: Kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam, dự báo và yếu tố ảnh hưởng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh nghiên cứu thực nghiệm về kỳ vọng lạm phát tại việt nam dự báo và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Duy Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Viết Tiến
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên cứu thực nghiệm về kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam: Dự báo và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY
• 3. PHƢƠNG PHÁP LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐO LƢỜNG KỲ VỌNG LẠM PHÁT Ở VIỆT NAM
• 3.2. Mô hình sử dụng: ARIMA (p, d, q)
• 4. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KỲ VỌNG LẠM PHÁT
• 4.1. Các biến đƣa vào mô hình
• 4.2. Kiểm tra tính dừng của các biến
• 4.3. Chọn biến trễ
• 4.4. Chạy mô hình hồi quy đa biến
• 4.5. Kiểm tra hiện tƣợng đa cộng tuyến
• 4.6. Kiểm định đồng liên kết (Cointegration test)
• 4.7. Đánh giá ý nghĩa toàn diện của mô hình
• 5. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM
• 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam và tầm quan trọng của nghiên cứu

Kỳ vọng lạm phát là một yếu tố quan trọng trong việc định hình chính sách kinh tế vĩ mô tại Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kỳ vọng lạm phát, từ đó đưa ra các dự báo chính xác hơn về tình hình lạm phát trong tương lai. Việc hiểu rõ kỳ vọng lạm phát không chỉ giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh các biện pháp kinh tế mà còn giúp doanh nghiệp và người tiêu dùng có những quyết định đúng đắn hơn trong hoạt động kinh tế.

1.1. Khái niệm và vai trò của kỳ vọng lạm phát trong kinh tế

Kỳ vọng lạm phát là dự đoán của người tiêu dùng và doanh nghiệp về mức độ tăng giá trong tương lai. Nó ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu, đầu tư và chính sách tiền tệ. Khi kỳ vọng lạm phát cao, người tiêu dùng có xu hướng chi tiêu nhiều hơn để tránh mất giá tiền tệ, trong khi doanh nghiệp có thể tăng giá sản phẩm để bảo vệ lợi nhuận.

1.2. Tình hình lạm phát tại Việt Nam trong những năm gần đây

Việt Nam đã trải qua nhiều biến động về lạm phát trong những năm qua, với những giai đoạn lạm phát cao và thấp khác nhau. Sự biến động này không chỉ ảnh hưởng đến nền kinh tế mà còn tác động đến tâm lý người tiêu dùng và doanh nghiệp, từ đó làm thay đổi kỳ vọng lạm phát.

II. Các thách thức trong việc dự báo kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam

Dự báo kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam gặp nhiều thách thức do sự biến động của các yếu tố kinh tế vĩ mô và tâm lý thị trường. Các yếu tố như chính sách tiền tệ, giá cả hàng hóa thế giới, và tâm lý người tiêu dùng đều có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng lạm phát. Việc hiểu rõ những thách thức này là cần thiết để cải thiện độ chính xác của các mô hình dự báo.

2.1. Tác động của chính sách tiền tệ đến kỳ vọng lạm phát

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước có ảnh hưởng lớn đến kỳ vọng lạm phát. Khi lãi suất tăng, kỳ vọng lạm phát có thể giảm do người tiêu dùng và doanh nghiệp cảm thấy chi phí vay mượn cao hơn. Ngược lại, khi lãi suất giảm, kỳ vọng lạm phát có thể tăng do người tiêu dùng có xu hướng chi tiêu nhiều hơn.

2.2. Ảnh hưởng của giá cả hàng hóa thế giới đến kỳ vọng lạm phát

Giá cả hàng hóa thế giới, đặc biệt là giá dầu và thực phẩm, có thể tác động mạnh đến kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam. Sự tăng giá của các mặt hàng này có thể dẫn đến sự gia tăng kỳ vọng lạm phát trong nước, ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu và đầu tư của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

III. Phương pháp nghiên cứu và mô hình dự báo kỳ vọng lạm phát

Nghiên cứu này sử dụng mô hình ARIMA để dự báo kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam. Mô hình này cho phép phân tích các yếu tố tác động đến kỳ vọng lạm phát và đưa ra các dự báo chính xác hơn. Việc áp dụng mô hình ARIMA giúp xác định các biến số quan trọng và mối quan hệ giữa chúng trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

3.1. Mô hình ARIMA và ứng dụng trong dự báo lạm phát

Mô hình ARIMA (Auto Regressive Integrated Moving Average) là một trong những phương pháp phổ biến trong dự báo kinh tế. Mô hình này giúp phân tích dữ liệu thời gian và dự đoán các xu hướng tương lai dựa trên các biến số lịch sử. Việc áp dụng mô hình ARIMA trong nghiên cứu này giúp đưa ra các dự báo kỳ vọng lạm phát chính xác hơn.

3.2. Các yếu tố được đưa vào mô hình dự báo

Các yếu tố như chỉ số giá tiêu dùng (CPI), lãi suất, và giá cả hàng hóa thế giới được đưa vào mô hình để đánh giá tác động của chúng đến kỳ vọng lạm phát. Việc lựa chọn các yếu tố này dựa trên các nghiên cứu trước đây và thực tiễn kinh tế tại Việt Nam.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam có sự biến động lớn và chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau. Các dự báo từ mô hình ARIMA cho thấy xu hướng lạm phát trong tương lai có thể tăng hoặc giảm tùy thuộc vào các yếu tố kinh tế vĩ mô. Những kết quả này có thể được áp dụng trong việc xây dựng chính sách tiền tệ và các biện pháp kiểm soát lạm phát.

4.1. Kết quả dự báo kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam

Kết quả dự báo cho thấy kỳ vọng lạm phát có thể tăng trong ngắn hạn do sự gia tăng giá cả hàng hóa và chính sách tiền tệ nới lỏng. Điều này cho thấy cần có các biện pháp kiểm soát lạm phát hiệu quả để đảm bảo sự ổn định kinh tế.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào chính sách tiền tệ

Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để điều chỉnh chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát. Việc hiểu rõ kỳ vọng lạm phát giúp các nhà hoạch định chính sách có những quyết định đúng đắn hơn trong việc điều hành kinh tế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu kỳ vọng lạm phát

Nghiên cứu về kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng mà còn cung cấp các dự báo hữu ích cho chính sách tiền tệ. Tương lai của nghiên cứu này có thể mở rộng ra các lĩnh vực khác như phân tích tâm lý người tiêu dùng và doanh nghiệp, từ đó đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn trong việc kiểm soát lạm phát.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm chính sách tiền tệ và giá cả hàng hóa thế giới. Những phát hiện này có thể giúp cải thiện độ chính xác của các dự báo lạm phát trong tương lai.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu có thể được mở rộng để bao gồm các yếu tố khác như tâm lý người tiêu dùng và doanh nghiệp, từ đó cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về kỳ vọng lạm phát. Việc này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có những quyết định chính xác hơn trong việc kiểm soát lạm phát.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2007-2011 ghi nhận những biến động kinh tế vĩ mô sâu sắc tại Việt Nam. Sau mức tăng trưởng nóng trên 8% vào năm 2007, tỷ lệ lạm phát năm 2008 đã vượt ngưỡng 20%, kéo theo thâm hụt tài khóa và thương mại phức tạp. Dù GDP phục hồi đạt 6,8% vào năm 2010 nhờ các gói kích thích và mở rộng tín dụng, nền kinh tế lập tức đối mặt với vòng xoáy tăng giá mới, buộc mặt bằng lãi suất leo thang vượt 20% trong năm 2011. Trước bối cảnh đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 11/NQ-CP ngày 24/02/2011 nhằm chuyển hướng trọng tâm sang ổn định kinh tế vĩ mô, chấp nhận đánh đổi tốc độ tăng trưởng để hạ nhiệt lạm phát.

Vấn đề cốt lõi đặt ra cho các nhà điều hành chính sách là xác định mức độ đánh đổi sản lượng tối ưu để đưa lạm phát về ngưỡng an toàn. Diễn biến thực tế chứng minh lạm phát chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi yếu tố tâm lý và kỳ vọng của công chúng. Khi niềm tin thị trường suy giảm, chi phí giảm lạm phát sẽ tăng cao và kéo dài dai dẳng. Do đó, mục tiêu nghiên cứu của luận văn tập trung vào việc dự báo mức lạm phát kỳ vọng ngắn hạn tại Việt Nam, đồng thời nhận diện và định lượng mức độ tác động của các nhân tố vĩ mô lên quá trình hình thành kỳ vọng này.

Phạm vi nghiên cứu bao quát chuỗi dữ liệu chỉ số giá tiêu dùng CPI theo quý từ quý 1/2004 đến quý 4/2013 với 40 quan sát phục vụ dự báo, kết hợp chuỗi biến số kinh tế vĩ mô từ quý 1/2005 đến quý 4/2013 với 36 quan sát. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, cung cấp cơ sở định lượng giúp Ngân hàng Nhà nước xây dựng cơ chế neo kỳ vọng lạm phát hiệu quả, hướng đến mục tiêu phòng ngừa rủi ro vĩ mô thay vì can thiệp đột ngột.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết đường cong Phillips hiện đại có bổ sung kỳ vọng, trong đó tỷ lệ lạm phát thực tế phụ thuộc vào lạm phát kỳ vọng, khoảng cách giữa sản lượng thực tế và sản lượng tiềm năng cùng các cú sốc giá cả ngoại sinh. Đường cong Phillips chỉ ra rằng sự gia tăng trong kỳ vọng lạm phát sẽ dịch chuyển toàn bộ đường cong lên phía trên, làm gia tăng lạm phát thực tế bất kể quy mô chênh lệch sản lượng. Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết hình thành kỳ vọng bao gồm kỳ vọng tĩnh, kỳ vọng thích nghi dựa trên chuỗi giá trị quá khứ và kỳ vọng hợp lý nhìn về phía trước dựa trên thông tin chính sách.

Khung phân tích cũng kế thừa lý thuyết kinh tế học vĩ mô Keynes mới về bẫy thanh khoản và số nhân tài khóa nhằm giải thích cơ chế truyền dẫn của chính sách tiền tệ và chi tiêu công. Các khái niệm trọng tâm được vận dụng gồm tỷ lệ hy sinh đo lường chi phí sản lượng mất đi để giảm một điểm phần trăm lạm phát, quán tính lạm phát, độ trễ chính sách và chỉ số giá tiêu dùng tính theo công thức Laspeyres với tỷ trọng nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống chiếm 39,93%, nhóm nhà ở và chất đốt chiếm 10,01% trong rổ hàng hóa giai đoạn 2009-2014.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu thứ cấp chính thức từ Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước và các báo cáo kinh tế vĩ mô giai đoạn 2004-2013. Quy trình nghiên cứu thực nghiệm được thiết kế theo 2 giai đoạn logic:

Giai đoạn 1 áp dụng phương pháp luận Box-Jenkins để xây dựng mô hình tự hồi quy tích hợp trung bình trượt ARIMA nhằm dự báo lạm phát kỳ vọng ngắn hạn. Cỡ mẫu bao gồm 40 quan sát chuỗi thời gian CPI theo quý từ quý 1/2004 đến quý 4/2013. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ chuỗi thời gian chính thức được áp dụng để đảm bảo tính liên tục và phản ánh đầy đủ các chu kỳ kinh tế. Mô hình ARIMA được lựa chọn vì tính ưu việt vượt trội trong việc nắm bắt quy luật biến động nội tại, độ trễ và yếu tố mùa vụ của chuỗi thời gian mà không bị phụ thuộc vào các giả định cấu trúc phức tạp.

Giai đoạn 2 sử dụng mô hình hồi quy đa biến với 36 quan sát từ quý 1/2005 đến quý 4/2013 để đánh giá các yếu tố tác động đến kỳ vọng lạm phát. Dữ liệu được kiểm định tính dừng thông qua kiểm định nghiệm đơn vị Dickey-Fuller mở rộng ADF, kiểm định tương quan riêng phần PACF, tự tương quan ACF và kiểm định đồng liên kết Cointegration nhằm triệt tiêu hiện tượng hồi quy giả mạo trước khi ước lượng tham số.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kiểm định nghiệm đơn vị ADF cho chuỗi CPI Việt Nam đạt giá trị thống kê tau bằng -4.802, vượt trội so với các mức giá trị tới hạn 1%, 5% và 10% theo tiêu chuẩn MacKinnon. Kết quả này khẳng định chuỗi tỷ lệ lạm phát là chuỗi dừng ở bậc sai phân 0, cho phép thiết lập mô hình ARIMA(2,0,2) với các biến mùa vụ SAR và SMA.

Mô hình ARIMA(2,0,2) thể hiện năng lực dự báo ngắn hạn có độ chính xác rất cao khi tiến hành backtesting số liệu năm 2014. Trong quý 1/2014, tỷ lệ lạm phát dự báo đạt 4,77% so với thực tế là 4,83%, mức chênh lệch tuyệt đối chỉ 0,06% tương ứng sai số dự báo 1,33%. Sang quý 2/2014, lạm phát dự báo đạt 4,66% so với thực tế 4,77%, sai số ghi nhận ở mức rất thấp là 2,40%. Tỷ lệ dự báo cho quý 3 và quý 4/2014 lần lượt đạt 7,32% và 4,93%.

Kết quả hồi quy đa biến cho thấy quá trình hình thành kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam mang đậm tính chất thích nghi. Lạm phát quá khứ và biến động giá xăng dầu thế giới đóng góp tỷ trọng chi phối trong việc định hình kỳ vọng tương lai. Đồng thời, sự gia tăng trong chi tiêu chính phủ và tốc độ tăng trưởng kinh tế tạo áp lực cùng chiều lên kỳ vọng lạm phát, trong khi lãi suất thực tế tác động ngược chiều nhưng có độ trễ nhất định.

Thảo luận kết quả

Mô hình thực nghiệm chỉ ra rằng tâm lý công chúng tại Việt Nam phụ thuộc nặng nề vào các trải nghiệm giá cả trong quá khứ, tương đồng với các phát hiện tại các nền kinh tế đang phát triển như Ấn Độ trong nghiên cứu của Michael Debabrata Patra và Partha Ray năm 2010, nơi lạm phát quá khứ giải thích tới gần 50% biến động kỳ vọng và nhóm lương thực, nhiên liệu chiếm khoảng 40%. Tỷ trọng lương thực thực phẩm chiếm tới 39,93% rổ hàng hóa CPI khiến người tiêu dùng Việt Nam đặc biệt nhạy cảm với các cú sốc cung ngoại sinh từ giá xăng dầu và thực phẩm.

Trên biểu đồ phân tích tương quan, đường biểu diễn lạm phát thực tế và lạm phát ước tính giai đoạn 2005-2013 thể hiện sự đồng quy rõ nét, nắm bắt trọn vẹn hai đỉnh sóng lạm phát năm 2008 và 2011. Đồ thị tự tương quan ACF của chuỗi phần dư từ mô hình ARIMA(2,0,2) cho thấy tất cả các hệ số đều nằm trọn vẹn trong khoảng tin cậy hai độ lệch chuẩn, chứng minh phần dư đạt chuẩn nhiễu trắng và mô hình đã trích xuất tối đa thông tin từ dữ liệu gốc.

Những phát hiện này nhấn mạnh rằng các biện pháp thắt chặt tiền tệ đột ngột thường tạo ra tỷ lệ hy sinh sản lượng rất lớn. Thay vào đó, Ngân hàng Nhà nước cần tập trung quản lý và neo giữ kỳ vọng lạm phát thông qua việc nâng cao uy tín chính sách.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần từng bước chuyển đổi khuôn khổ điều hành sang cơ chế lạm phát mục tiêu linh hoạt. Cơ quan quản lý nên công bố mục tiêu lạm phát trung hạn trong khoảng 4,0% đến 4,5%/năm trong giai đoạn 2015-2020. Việc xác lập một mốc mục tiêu rõ ràng, nhất quán sẽ giúp định hướng kỳ vọng của doanh nghiệp và hộ gia đình, giảm thiểu quán tính lạm phát tâm lý.

Thứ hai, tăng cường tính minh bạch và đẩy mạnh truyền thông chính sách tiền tệ. Ngân hàng Nhà nước cần định kỳ phát hành báo cáo lạm phát hàng quý, đồng thời triển khai các cuộc điều tra khảo sát kỳ vọng thị trường định kỳ 3 tháng một lần đối với các chuyên gia tài chính và tổ chức kinh tế. Thời gian phản ứng chính sách cần được rút ngắn thông qua việc đưa ra các tín hiệu điều hành sớm trước khi lạm phát bùng phát.

Thứ ba, thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa. Bộ Tài chính cần kiểm soát tốc độ tăng trưởng chi ngân sách thực tế không vượt quá mức 10% đến 12%/năm, đồng thời cắt giảm thâm hụt tài khóa xuống dưới mức 5% GDP trong lộ trình 3 đến 5 năm tới nhằm giảm áp lực từ phía tổng cầu lên kỳ vọng lạm phát.

Thứ tư, hoàn thiện công cụ điều hành lãi suất và cơ chế bình ổn giá nhiên liệu. Ngân hàng Nhà nước cần duy trì mức lãi suất thực dương từ 2% đến 3%/năm để bảo vệ giá trị đồng tiền, kết hợp sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá xăng dầu thuộc Bộ Công Thương nhằm phân tán và giảm thiểu tác động tiêu cực từ các cú sốc giá năng lượng quốc tế đến mặt bằng giá nội địa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước cùng Bộ Tài chính: Ứng dụng mô hình dự báo ARIMA(2,0,2) và khung đánh giá biến số vĩ mô để xây dựng kịch bản điều hành tiền tệ, tính toán liều lượng can thiệp lãi suất và giảm thiểu chi phí hy sinh tăng trưởng.

Chuyên viên phân tích kinh tế vĩ mô và chiến lược đầu tư tại các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư: Sử dụng các phát hiện về mối liên hệ giữa lãi suất thực, tỷ giá và giá xăng dầu với kỳ vọng lạm phát để dự phóng xu hướng lợi suất trái phiếu chính phủ và tái cấu trúc danh mục tài sản tài chính.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế phát triển: Khai thác tài liệu như một nghiên cứu điển hình về phương pháp luận Box-Jenkins, kỹ thuật kiểm định chuỗi thời gian nâng cao và việc vận dụng lý thuyết đường cong Phillips mở rộng vào bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi.

Lãnh đạo và giám đốc tài chính tại các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh: Vận dụng số liệu dự báo lạm phát ngắn hạn để xây dựng kế hoạch dự trữ nguyên vật liệu, điều chỉnh hợp đồng thương mại dài hạn và thiết lập chính sách tiền lương phù hợp với biến động chi phí sinh hoạt.

Câu hỏi thường gặp

Kỳ vọng lạm phát đóng vai trò như thế nào trong việc dẫn dắt lạm phát thực tế tại Việt Nam? Kỳ vọng lạm phát thúc đẩy công nhân đòi hỏi tăng lương để bù đắp trượt giá, đồng thời khiến doanh nghiệp chủ động nâng giá bán hàng hóa nhằm bảo toàn biên lợi nhuận. Cơ chế tự đáp ứng này làm đường cong Phillips dịch chuyển lên trên, biến kỳ vọng tâm lý thành áp lực lạm phát thực tế dù các cân đối cung cầu chưa thay đổi.

Vì sao mô hình ARIMA(2,0,2) lại thích hợp cho việc dự báo lạm phát ngắn hạn tại Việt Nam? Mô hình ARIMA(2,0,2) đạt chuẩn kiểm định với các tiêu chí sai số tối ưu, kiểm định nghiệm đơn vị ADF cho giá trị tau -4.802 xác nhận chuỗi dừng. Thực nghiệm dự báo quý 1/2014 cho sai số chỉ 1,33% so với thực tế, chứng minh mô hình xử lý hoàn hảo tính mùa vụ và quán tính của dữ liệu CPI.

Biến động giá xăng dầu ảnh hưởng ra sao đến sự hình thành kỳ vọng lạm phát của người dân? Giá nhiên liệu tác động trực tiếp đến nhóm giao thông chiếm 8,87% rổ hàng hóa CPI và gián tiếp lan tỏa sang nhóm lương thực chiếm 39,93%. Do tần suất tiêu dùng cao, người dân lấy giá xăng làm thước đo cảm nhận lạm phát, khiến các cú sốc năng lượng nhanh chóng khuếch đại kỳ vọng tăng giá toàn xã hội.

Lãi suất thực đóng vai trò gì trong việc neo giữ kỳ vọng lạm phát? Lãi suất thực dương ở mức khoảng 2% đến 3% khuyến khích người dân duy trì tiết kiệm bằng đồng nội tệ thay vì chuyển sang tích trữ tài sản khác. Hệ số âm của lãi suất thực trong mô hình hồi quy chứng minh chính sách tiền tệ chặt chẽ có khả năng kiềm chế hiệu quả kỳ vọng sau độ trễ 2 đến 4 quý.

Tính minh bạch thông tin giúp giảm tỷ lệ hy sinh sản lượng như thế nào? Khi ngân hàng trung ương công khai rõ ràng mục tiêu lạm phát khoảng 4% đến 4,5% và kiên định thực hiện, thị trường sẽ chuyển từ kỳ vọng thích nghi thụ động sang kỳ vọng hợp lý. Doanh nghiệp không tăng giá dự phòng, giúp ổn định mặt bằng giá mà không cần thắt chặt tiền tệ quá mức làm sụt giảm sản lượng.

Kết luận

• Chuỗi chỉ số giá tiêu dùng CPI Việt Nam giai đoạn 2004-2013 có tính dừng ở bậc sai phân gốc với kiểm định ADF đạt giá trị tau -4.802.
• Mô hình ARIMA(2,0,2) mang lại hiệu quả dự báo vượt trội với sai số thực nghiệm quý 1/2014 chỉ 1,33% và quý 2/2014 chỉ 2,40%.
• Kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam vận hành theo cơ chế thích nghi, chịu tác động mạnh nhất từ quán tính quá khứ và biến động giá xăng dầu.
• Sự kết hợp đồng bộ giữa kiểm soát chi tiêu công dưới 12%/năm và duy trì lãi suất thực dương là chìa khóa ổn định tâm lý thị trường.
• Áp dụng khuôn khổ lạm phát mục tiêu linh hoạt là giải pháp chiến lược giúp hạ thấp tỷ lệ hy sinh sản lượng dài hạn.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã lượng hóa thành công chuỗi kỳ vọng lạm phát và kiểm định thực nghiệm các yếu tố vĩ mô tác động tại Việt Nam bằng phương pháp kinh tế lượng hiện đại. Trong lộ trình 1 đến 2 năm tới, hệ thống khảo sát kỳ vọng định kỳ cần được thiết lập trước khi tiến tới triển khai cơ chế lạm phát mục tiêu chính thức trong 5 năm tiếp theo. Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý được khuyến khích tiếp tục mở rộng mô hình với các bộ dữ liệu vi mô để hoàn thiện công tác điều hành vĩ mô quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, bài nghiên cứu bao gồm 5 phần: I. Cơ sở lý luận II. Tổng quan các nghiên cứu trƣớc đây III. Phƣơng pháp luận và mô hình nghiên cứu IV.

Kết quả thực nghiệm tại Việt Nam V. Kết luận và kiến nghị LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Đƣờng cong Phillips và sự đánh đổi Đƣờng Phillips ngắn hạn thể hiện sự đánh đổi giữa tỷ lệ lạm phát và tỷ lệ thất nghiệp đối với các nhà làm chính sách. Theo quan điểm này, các nhà làm chính sách có hai lựa chọn: họ có thể chọn lạm phát cao để nhằm giữ tỷ lệ thất nghiệp thấp, hoặc chấp nhận thất nghiệp cao để giữ lạm phát ở mức kiểm soát. Trong ngắn hạn, khi giá cả hoặc lạm phát kỳ vọng không thay đổi, việc giảm lạm phát thƣờng đòi hỏi giảm sản lƣợng và việc làm.

Tỷ lệ hy sinh – tỷ lệ của sản lƣợng dự tính để giảm một điểm phần trăm lạm phát đƣợc xác định bằng hệ số góc của đƣờng cong Phillips (β): (1) β = /ỹ : tỷ lệ lạm phát ỹ = (Y - Y*)/Y*: Chênh lệch giữa sản lƣợng thực tế (Y) và sản lƣợng tiềm năng (Y*). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Độ dốc của đƣờng cong Phillips (β) càng nhiều thì chi phí của sự hy sinh về mặt sản lƣợng và việc làm để đạt mục tiêu ổn định về giá càng cao. Nói cách khác, độ dốc của đƣờng cong Phillips phụ thuộc phần lớn vào độ cứng nhắc của lƣơng và giá cả: Hai yếu tố này càng cứng nhắc thì đƣờng cong càng phẳng và tỷ lệ hy sinh càng cao. Bằng chứng thực nghiệm cho thấy, đƣờng cong Phillips không ổn định ở mọi thời điểm mà dịch chuyển lên xuống tùy thuộc vào một số yếu tố, trong đó, quan trọng là tỷ lệ lạm phát kỳ vọng (e) và những cú sốc giá cả ngoại sinh () – sự tăng hay giảm của giá cả hàng hóa thế giới.

Chính vì vậy, đƣờng cong Phillips hiện đại – đƣờng cong Phillips có bổ sung kỳ vọng đƣợc thể hiện nhƣ sau: (2)  = e + β.ỹ +  Theo đó, một sự tăng (giảm) trong tỷ lệ lạm phát kỳ vọng sẽ gắn liền với sự dịch chuyển lên (xuống) của đƣờng cong Phillips. Vì vậy, một sự tăng (giảm) trong tỷ lệ lạm phát kỳ vọng sẽ dẫn tới sự tăng (giảm) của tỷ lệ lạm phát thực tế mà không phụ thuộc vào khoảng cách sản lƣợng. Cũng nhƣ vậy, một cú sốc giá cả tiêu cực/ tích cực (ví dụ nhƣ sự tăng hay giảm của giá cả hàng hóa trên thế giới) sẽ dẫn tới mức lạm phát cao (thấp) hơn, trong điều kiện các yếu tố khác không thay đổi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Trong dài hạn, những cú sốc ngoại sinh về giá là ngẫu nhiên và xê dịch ( = 0), không có chênh lệch từ sản lƣợng tiềm năng (ỹ = 0) và vì thế  = e và tỷ lệ lạm phát kỳ vọng sẽ đƣợc điều chỉnh gần với thực tế hay nói cách khác chỉ phụ thuộc vào tốc độ tăng trƣởng của tiền tệ.

Và nhƣ thế trong dài hạn, các nhà làm chính sách sẽ không còn lựa chọn là giữ tỷ lệ thất nghiệp thấp kể cả là ở mức lạm phát cao.2 Kỳ vọng và cách thức hình thành kỳ vọng lạm phát: 1.1 Kỳ vọng1 Kỳ vọng về tƣơng lai đóng vai trò then chốt trong mọi nền kinh tế thị trƣờng, ảnh hƣởng theo cách này hay cách khác gần nhƣ đến mọi quyết định và giao dịch kinh tế. Kỳ vọng có thể dẫn dắt hƣớng đi của toàn bộ nền kinh tế và có thể trở thành hiện tƣợng tự đáp ứng (self-fulfilling). Nếu những ngƣời gửi tiền kỳ vọng một ngân hàng thất bại, ngân hàng này rất có thể thất bại thật nếu những ngƣời gửi tiền hoảng loạn bắt đầu đồng loạt rút ồ ạt số tiền gửi của họ. Tƣơng tự, đối với một nền kinh tế nhƣ một tổng thể, kỳ vọng lạm phát có thể tạo ra trục trặc thực, và nền kinh tế có thể rơi vào tình trạng suy thoái nếu số ngƣời nghĩ về điều đó đủ lớn và trở nên dao động.

Những dạng kỳ vọng này là mối quan tâm đặc biệt đối với các nhà kinh tế học vĩ mô. Kỳ vọng có thể đẩy thực tế kinh tế không chỉ đi vào xu hƣớng tiêu cực mà còn có thể đi vào xu hƣớng tích cực. Đôi lúc những kỳ vọng thuận lợi này tự chúng xuất hiện. Những lúc khác, nhiều nhà kinh tế học vĩ mô tin rằng chính phủ phải giúp tạo ra chúng bằng cách tạo sự tin cậy, tạo niềm tin ở công chúng.

Thực tế, quản lý kỳ vọng có thể là chức năng quan trọng nhất của chính sách kinh tế vĩ mô, ở cả chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. 1 Chƣơng trình giảng dạy Kinh tế Fulbright, Niên khóa 2011 – 2013, Kinh tế học vĩ mô, Chƣơng 3: Kỳ vọng (David A. Moss) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Kỳ vọng và lạm phát Một cách tự nhiên, không cá nhân cũng nhƣ doanh nghiệp nào muốn đứng về phía thiệt hại của lạm phát. Nếu những ngƣời công nhân kỳ vọng giá tiêu dùng tăng trong thời gian sắp tới, rất có thể họ sẽ yêu cầu có đƣợc tiền lƣơng cao hơn để bảo đảm tiền lƣơng thực của họ không giảm - đó là thu nhập sau khi điều chỉnh lạm phát.

Cùng một hiện tƣợng, nếu các doanh nghiệp kỳ vọng tiền lƣơng và giá các yếu tố đầu vào khác tăng, rất có thể họ sẽ cố gắng tăng giá để bảo đảm thu nhập của họ không giảm. Do vậy, giá và lƣơng trong thực tế sẽ tăng khi các cá nhân và các doanh nghiệp cố gắng bảo vệ chính mình chống lại sự gia tăng giá kỳ vọng. Theo cách này, kỳ vọng lạm phát có thể dẫn dắt thực tế một cách hết sức mạnh mẽ. Một trong những nhiệm vụ chủ yếu của bất kỳ ngân hàng trung ƣơng nào là thuyết phục công chúng rằng giá cả rất có thể không tăng nhiều trong tƣơng lai – hay nói theo cách khác là lạm phát sẽ thấp.

Muốn nhƣ vậy thì các ngân hàng trung ƣơng phải thực sự đáng tin cậy. Để cho kỳ vọng lạm phát thấp, công chúng phải tin rằng ngân hàng trung ƣơng sẽ chống lạm phát một cách hữu hiệu và kiên quyết vào thời điểm mà giá cả bắt đầu tăng quá mạnh. Ngƣợc lại, một ngân hàng trung ƣơng gánh chịu sự tin cậy thấp sẽ tìm thấy chính mình trong một mớ hỗn loạn, với áp lực lạm phát nổ ra ngấm ngầm mọi nơi mọi lúc. Lý do mà sự tin cậy dạng này khó đạt đƣợc là do việc chống lạm phát có thể phải trả một cái giá khá đắt, đó chính là sự đánh đổi để có đƣợc một mức lạm phát thấp vừa phải.

Để chống lạm phát, một ngân hàng trung ƣơng thƣờng phải tăng lãi suất (có thể liên quan đến việc cắt giảm, hay ít nhất là làm chậm tăng trƣởng cung tiền). Khi lãi suất tăng với chính sách tiền tệ thắt chặt hơn, tiêu dùng và đầu tƣ có thể chậm lại, vì các khoản vay cho tiêu dùng và kinh doanh trở nên đắt đỏ hơn. Sản lƣợng tự nó có thể tăng với nhịp độ chậm hơn, hoặc ngay cả việc thu hẹp sản xuất có thể diễn ra, và thất nghiệp rất có thể tăng lên. Nếu các nhà làm chính sách kết luận rằng lạm phát cao đang bị dẫn dắt bởi kỳ vọng lạm phát, thì việc kiểm soát tiền lƣơng và giá cả có lẽ đƣợc xem nhƣ một cách hiệu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 quả để thay đổi kỳ vọng và vì vậy mà phá vỡ vòng xoắn lạm phát (điều này sẽ đúng trong trƣờng hợp chính phủ phải đáng tin cậy).

Tuy nhiên, kiểm soát giá và lƣơng có tính kết dính tạo ra những bóp méo không thể tránh khỏi trong nền kinh tế, vì vậy làm giảm hiệu quả tổng thể. Khi cung một loại hàng hóa giảm, ví dụ nhƣ dầu, giá của sản phẩm này thƣờng tăng lên, phát tín hiệu đến những nhà sản xuất sản xuất nhiều hơn và ngƣời tiêu dùng sẽ hoặc là duy trì tối thiểu việc sử dụng dầu, đồng thời tìm sản phẩm thay thế, hay đơn giản là phải chuẩn bị trả tiền nhiều hơn. Tuy nhiên, nếu chính phủ cấm tăng giá, ngƣời mua sẽ tiếp tục tiêu dùng dầu chính xác nhƣ họ đã tiêu dùng trƣớc đây cho đến khi nào nó cạn kiệt, để lại những ngƣời khác không thể tiếp cận đƣợc với dầu. Nói cách khác, kiểm soát giá có thể trở nên hữu hiệu một cách tiềm tàng trong việc định hình kỳ vọng, nhƣng lại thƣờng đƣợc điều hành kém cõi, và ngay cả khi đƣợc điều hành tốt đi nữa, thì cũng có thể tạo ra tất cả các dạng thiệt hại kinh tế đi kèm.

Một giải pháp rõ ràng và đơn giản là cắt giảm tăng trƣởng tiền, làm cho guồng máy lạm phát thiếu năng lƣợng cần thiết để vận hành. Nhƣng thật không may, khi lạm phát cao kéo theo cầu tiền cao, một nỗ lực giảm mạnh cung tiền có thể tiềm tàng đẩy lãi suất cao vút và do vậy kích hoạt một sự thu hẹp kinh tế khốc liệt. Kỳ vọng và Sản lƣợng Dĩ nhiên, kỳ vọng cũng có thể ảnh hƣởng đến sản lƣợng thực. Nhà kinh tế học ngƣời Pháp J.

Say đã thừa nhận vào đầu thế kỷ thứ 19 rằng cung tạo ra cầu của chính nó – một tuyên bố chính thức đƣợc biết đến với tên gọi định luật Say. Vì sản xuất tạo ra thu nhập bằng với giá trị đầy đủ của sản phẩm đƣợc bán ra, tổng thu nhập sẽ luôn luôn đủ để mua tất cả sản lƣợng đƣợc sản xuất. Không may là kỳ vọng tiêu cực đôi lúc xâm nhập vào vòng chu chuyển hạnh phúc của sản xuất và tiêu dùng này. Nếu các cá nhân dự kiến thời kỳ khó khăn sắp xảy ra ngay ở phía trƣớc, họ có thể kìm lại các khoản chi tiêu của họ, bao gồm cả tiêu dùng và đầu tƣ, do vậy tạo ra một hố cách giữa GDP tiềm năng (cung khả thi – feasible supply) và GDP thực tế (cầu hữu hiệu - effective demand).

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Kết quả là một vòng xoắn trôn ốc hƣớng xuống hiện rõ: vì lo lắng, ngƣời tiêu dùng quyết định tiết kiệm nhiều hơn và tiêu dùng ít đi, các doanh nghiệp sa thải công nhân và giảm đầu tƣ mới vì họ không thể sản xuất ra những hàng hóa và dịch vụ mà họ không thể bán đƣợc; gia tăng thất nghiệp là giảm thu nhập, từ đó làm cắt giảm cầu nhiều hơn và do vậy tiếp tục làm nhấn sâu hơn vòng xoắn hƣớng xuống.