LỜI MỞ ĐẦU CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ SẢN PHẨM BAO THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .1 KHÁI NIỆM CHUNG VỀ SẢN PHẨM BAO THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .1 Lịch sử hình thành sản phẩm bao thanh toán .2 Một số khái niệm về sản phẩm bao thanh toán .3 Phân loại sản phẩm bao thanh toán .2 ĐẶC ĐIỂM CỦA SẢN PHẨM BAO THANH TOÁN. Tỷ lệ ứng trước khoản phải thu và thời hạn bao thanh toán. Lãi suất, phí bao thanh toán .3 Thời hạn bao thanh toán .3 ĐIỀU KIỆN ĐỂ TỔ CHỨC TÍN DỤNG ĐƢỢC HOẠT ĐỘNG BAO THANH TOÁN.4 CÁC KHOẢN PHẢI THU KHÔNG ĐƢỢC BAO THANH TOÁN: .5 TIỆN ÍCH CỦA SẢN PHẨM BAO THANH TOÁN .1 Đối với bên bán hàng (Bên được tài trợ): .2 Đối với bên mua hàng .3 Đối với đơn vị bao thanh toán .4 Đối với các quốc gia áp dụng bao thanh toán .6 SO SÁNH SẢN PHẨM BAO THANH TOÁN VỚI CÁC LOẠI HÌNH TÀI TRỢ THƢƠNG MẠI KHÁC .7 CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA SẢN PHẨM BAO THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .1 Tăng trưởng doanh thu bao thanh toán .13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mở rộng thị trường, tăng thị phần.3 Mở rộng đối tượng khách hàng .4 Mức độ đa dạng hóa hình thức bao thanh toán .5 Độ mạnh yếu của hoạt động bao thanh toán so với các TCTD khác .8 KINH NGHIỆM VỀ HOẠT ĐỘNG BAO THANH TOÁN TẠI MỘT SỐ NƢỚC TRÊN THẾ GIỚI .1 Tình hình thực hiện bao thanh toán trên thế giới.
Kinh nghiệm về hoạt động bao thanh toán tại một số nước trên thế giới .3 Rút kinh nghiệm về hoạt động bao thanh toán ở Việt Nam .23 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BAO THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU.1 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BAO THANH TOÁN TẠI VIỆT NAM .1 Quy định hoạt động bao thanh toán của các tổ chức tín dụng .2 Thực tiễn hoạt động bao thanh toán tại Việt Nam .2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BAO THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP Á CHÂU .1 Quy chế hoạt động bao thanh toán tại Ngân hàng TMCP Á Châu .2 Quy trình thực hiện sản phẩm bao thanh toán tại Ngân hàng TMCP Á Châu.3 Thực trạng hoạt động bao thanh toán tại Ngân hàng TMCP Á Châu .3: Tổng nhu nhập lãi, phí bao thanh toán tại ACB giai đoạn từ 2005-2011 .4 Những hạn chế và nguyên nhân hạn chế khi thực hiện sản phẩm bao thanh toán tại Ngân hàng TMCP Á Châu .44 CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM BAO THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP Á CHÂU .1 ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM BAO THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP Á CHÂU .54 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Định hướng phát triển sản phẩm bao thanh toán tại Ngân hàng Á Châu .2 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM BAO THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP Á CHÂU .1 Xây dựng quy trình và hướng dẫn kiểm tra trước và sau khi giải ngân bao thanh toán: .2 Thành lập phòng quản lý về sản phẩm bao thanh toán.3 Nâng cao trình độ chuyên môn và phát triển nguồn nhân lực .4 Đa dạng hóa các hình thức bao thanh toán .5 Xây dựng hệ thống công nghệ thông tin hiện đại.6 Xây dựng chiến lược marketing phù hợp nhằm thu hút khách hàng tham gia sản phẩm bao thanh toán của ngân hàng .7 Mở rộng phạm vi, đối tượng thực hiện bao thanh toán .8 Giảm phí, lãi suất nhằm khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng sản phẩm bao thanh toán tại Ngân hàng Á Châu.3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ .1 Hoàn thiện khung pháp lý.2 Thành lập hiệp hội bao thanh toán tại Việt Nam .3 Chính phủ có chính sách thuế phù hợp đối với hoạt động bao thanh toán .4 Hoàn thiện trung tâm tín dụng (CIC) nhằm cung cấp thông tin minh bạch của các doanh nghiệp .5 Hướng các doanh nghiệp giao dịch không dùng tiền mặt.70 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ SẢN PHẨM BAO THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Khái niệm chung về sản phẩm bao thanh toán tại ngân hàng thƣơng mại 1.1 Lịch sử hình thành sản phẩm bao thanh toán Những hình thức sơ khai đầu tiên của bao thanh toán đã có cách đây 2000 năm trƣớc dƣới thời đế chế La Mã. Do hệ thống thông tin còn sơ khai, đại lý hoa hồng thực hiện chức năng tiếp thị quan trọng trong giao dịch thƣơng mại giữa nhà sản xuất nƣớc ngoài và ngƣời mua trong nƣớc. Là đại lý, họ nắm giữ quyền sở hữu (chứ không phải danh nghĩa) của hàng hóa bên ủy nhiệm – nhà sản xuất nƣớc ngoài, rồi giao hàng hóa đó cho ngƣời mua trong nƣớc, ghi sổ doanh thu và thu nợ khi đến hạn, chuyển dƣ nợ cho bên ủy nhiệm thu sau khi đã trừ phần hoa hồng của mình, thƣờng thể hiện bằng phần trăm của tổng doanh thu. Đến thế kỷ 13, bao thanh toán xuất hiện ở Anh và có trụ sở đầu tiên tại London với tên gọi “trụ sở của những nhà Factor”.
Họ đóng vai trò nhƣ những đại lý hƣởng hoa hồng từ các nhà sản xuất tại các thị trƣờng xa xôi và thị trƣờng chƣa quen thuộc. Những nhà factor này đảm nhiệm việc bán và thu các khoản nợ cho nhà sản xuất và chuyên môn hóa trong đánh giá rủi ro thị trƣờng và thu các khoản tiền đến hạn. Sự phát triển của kinh tế thế giới vào thế kỷ 14 và 15 đã giúp các đại lý này ngày càng lớn mạnh và giữ vai trò ngày càng quan trọng. Các đại lý không chỉ thực hiện một chức năng duy nhất là tiếp thị mà còn chuyển dần thành đại lý thực hiện thêm chức năng tài chính vào cuối thế kỳ 15.
Khi họ dần dần tin cậy vào khả năng trả nợ của ngƣời mua trong nƣớc mà họ giao dịch cùng, họ bắt đầu cấp tín dụng cho ngƣời ủy nhiệm mình để lấy hoa hồng cao hơn. Với khoản hoa hồng nhiều hơn, đại lý bao thanh toán bắt đầu bảo đảm khả năng trả nợ của ngƣời mua bằng cách hứa trả cho ngƣời ủy nhiệm trong tƣơng lai, nếu ngƣời mua không thể trả đúng hạn do khả năng tài chính không cho phép. Đến thể kỷ 16, sự phát triển vƣợt bậc của nền kinh tế Mỹ đã tạo điều kiện cho nghiệp vụ bao thanh toán ở nƣớc này phát triển mạnh, ảnh hƣởng rất lớn tới thị trƣờng Châu Âu và các thị trƣờng lân cận. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 2 Cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 là giai đoạn phát triển mạnh mẽ về bao thanh toán đặc biệt tại Mỹ, là kết quả của sự phân công lao động hợp lý trong xã hội.
Theo đó ngƣời sản xuất, phân phối hàng hóa hay cung ứng dịch vụ chỉ tập trung vào hoạt động sản xuất, bán hàng và cung ứng dịch vụ; quản lý và thu tiền từ việc bán hàng hay cung ứng dịch vụ sẽ đƣợc tổ chức tín dụng đảm trách. Hoạt động bao thanh toán là sự kết hợp của dịch vụ nhƣ tài trợ vốn, đánh giá rủi ro tín dụng, quản lý sổ sách, thu hộ và tƣ vấn.2 Một số khái niệm về sản phẩm bao thanh toán 1.1 Theo Công ƣớc Ottawa Theo Điều 1 công ƣớc Ottawa về bao thanh toán quốc tế năm 1988 do UNIDROIT xây dựng: Bao thanh toán là một hoạt động đƣợc tiến hành trên cơ sở hợp đồng bao thanh toán giao kết giữa ngƣời cung cấp hàng hóa, dịch vụ và đơn vị bao thanh toán, theo đó: - Ngƣời cung cấp chuyển giao hay sẽ chuyển giao cho đơn vị bao thanh toán khoản phải thu phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa, dịch vụ giữa ngƣời cung cấp và khách hàng của nó (ngƣời mua, con nợ), trừ hợp đồng mua bán hàng hóa, dịch vụ phục vụ mục đích tiêu dùng hay cá nhân. - Đơn vị bao thanh toán phải thực hiện ít nhất hai trong số các hành vi sau: Tài trợ cho ngƣời cung cấp, bao gồm cả việc cho vay hay trả tiền trƣớc; Thực hiện các hoạt động kế toán, sổ sách liên quan đến khoản phải thu; Thu tiền đối với khoản phải thu; Tiến hành các biện pháp bảo vệ trong trƣờng hợp ngƣời mua (con nợ) không thanh toán. - Thông báo việc chuyển nhƣợng khoản phải thu cho ngƣời mua (con nợ) 1.2 Theo tổ chức bao thanh toán quốc tế FCI Bao thanh toán là một loại hình dịch vụ tài chính trọn gói bao gồm sự kết hợp giữa: tài trợ vốn hoạt động, bảo hiểm rủi ro tín dụng, theo dõi các khoản phải thu và dịch vụ thu hộ.
Đó là một sự thỏa thuận giữa ngƣời cung cấp dịch vụ bao thanh toán (factor) với ngƣời cung ứng hàng hóa dịch vụ hay còn gọi là ngƣời bán hàng trong LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 3 quan hệ mua bán hàng hóa (seller). Theo nhƣ thỏa thuận ngƣời cung cấp dịch vụ bao thanh toán sẽ mua lại các khoản phải thu của ngƣời bán dựa trên khả năng trả nợ của ngƣời mua trong quan hệ mua bán hàng hóa (buyer) hay còn gọi là con nợ trong quan hệ tín dụng (debtor).3 Theo qui định tại Việt Nam Bao thanh toán là một hình thức cấp tín dụng của các tổ chức tín dụng cho bên bán hàng thông qua việc mua lại các khoản phải thu phát sinh từ việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ đã đƣợc bên bán hàng và bên mua hàng thỏa thuận trong hợp đồng mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ.4 Một số khái niệm khác Theo Từ điển kinh tế (Dictionary of Economic – Christopher Pass & Bryan Lones): thì “Bao thanh toán là một sự dàn xếp tài chính, qua đó một công ty tài chính chuyên nghiệp (công ty mua nợ - factor) mua lại các khoản nợ của một doanh nghiệp với số tiền ít hơn giá trị của khoản nợ đó. Lợi nhuận phát sinh từ sự chênh lệch giữa tiền thu đƣợc của số nợ đã mua và giá mua thực tế của món nợ đó. Lợi ích của doanh nghiệp bán nợ là nhận đƣợc tiền ngay thay vì phải chờ đến lúc con nợ thƣơng mại trả nợ và hơn nữa là tránh đƣợc những phiền toái và các chi phí trong việc theo đuổi các con nợ chậm trả”.
Còn theo từ điển thuật ngữ Ngân hàng – Hans Klaus thì “bao thanh toán là một loại hình tài trợ dƣới dạng tín dụng chuyển nhƣợng nợ. Một doanh nghiệp chuyển toàn bộ hay một phần khoản nợ cho một công ty tài chính chuyên nghiệp (công ty mua nợ, thông thƣờng là một công ty trực thuộc ngân hàng). Công ty này đảm nhận việc thu các khoản nợ và theo dõi các khoản phải thu để hƣởng thủ tục phí và có lúc ứng trƣớc các khoản nợ.