CHƯƠNG I: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản về công tác tuyển dụng nhân sự: 1. Khái niệm nguồn nhân lực: Cho đến nay, nguồn nhân lực được hiểu theo nhiều quan điểm khác nhau: Nguồn nhân lực của một tổ chức là nguồn lựcđược hình thànhtrên cơ sở của các cá nhân có vai trò khác nhau và được liên kết với nhau theo những mục tiêu nhất định (Trần Kim Dung, 2015). Nguồn nhân lực là toàn bộ các khả năng về thể lực và trí lực của con người được vận dụng trong quá trình lao động sản xuất.
Nó cũng được xem là sức lao động của con người _ nguồn lực quý giá nhất trong những yếu tố sản xuất của các Doanh nghiệp (Nguyễn Tấn Thịnh, 2005). Khái niệm quản trị nguồn nhân lực: Quản trị nguồn nhân lực là hệ thống các triết lý, chính sách và hoạt động chức năng về thu hút, đào tạo – phát triển và duy trì con người của một tổ chức nhằm đạt được kết quả tối ưu cho cả tổ chức lẫn nhân viên (Trần Kim Dung, 2015). Quản trị nguồn nhân lực là những hoạt động nhằm tăng cường những đóng góp hiệu quả của các cá nhân vào mục tiêu của tổ chức trong khi đồng thời cố gắng đạt những mục tiêu cá nhân (Nguyễn Thanh Hội, 2013). Hoạt động quản trị nguồn nhân lực liên quan đến tất cả các vấn đề thuộc về quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm của nhân viên nhằm đạt hiệu quả cao cho cả tổ chức lẫn nhân viên.
Trong thực tiễn, những hoạt động này rất đa dạng, khác biệt tùy theo cơ cấu từng tổ chức, công nghệ, nhân lực tài chính, trình độ phát triển. Tuy nhiên, có thể phân chia các hoạt động quản trị nguồn nhân lực thành ba nhóm sau: - Nhóm chức năng thu hút nguồn nhân lực: Hoạch định nguồn nhân lực, phân tích công việc, tuyển dụng nhân sự. - Nhóm chức năng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Định hướng và phát triển nghề nghiệp. - Nhóm chức năng duy trì nguồn nhân lực: Đánh giá kết quả thực hiện công việc của nhân viên, trả công lao động, quan hệ lao động.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm tuyển dụng nhân sự: Theo Nguyễn Hữu Thân (2012): “Tuyển dụng nhân sự là quá trình tìm kiếm, thu hút những ứng cử viên từ những nguồn khác nhau đến tham gia dự tuyển vào những vị trí còn trống trong tổ chức và lựa chọn trong số họ những người đáp ứng tốt các yêu cầu công việc đặt ra”. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tuyển dụng nhân sự trong DN: 1. Nhóm yếu tố bên trong Doanh nghiệp: Theo tác giả Trần Kim Dung (2015): Các yếu tố bên trong Doanh nghiệp ảnh hưởng đến công tác tuyển dụng nhân sự gồm có: Uy tín của Doanh nghiệp trên thị trường: Doanh nghiệp càng có uy tín càng dễ thu hút lao động.
Bản thân người lao động khi đi xin việc, luôn kỳ vọng sẽ được làm việc tại các Doanh nghiệp có uy tín trên thương trường và có truyền thống lâu năm. Khả năng tài chính của Doanh nghiệp: Khi tổ chức một chương trình tuyển dụng sẽ tốn kém nhiều chi phí và thực hiện trong một khoảng thời gian khá dài, nên Doanh nghiệp cần dự trù một khoản tài chính đủ để đáp ứng cho hoạt động tuyển dụng. Đồng thời, khả năng tài chính của Doanh nghiệp còn thể hiện trong việc chi trả lương, thưởng, phúc lợi cho nhân viên. Thường thì những Doanh nghiệp không đủ khả năng chi trả mức lương cao thì khó lòng thu hút và giữ nhân tài.
Các chính sách về nguồn nhân lực của Doanh nghiệp như: Chính sách đào tạo, đề bạt, sử dụng lao động, cơ hội thăng tiến, chế độ lương, thưởng, phúc lợi, bảo hiểm. Đây là vấn đề mà hầu như tất cả người lao động đều quan tâm, nó không chỉ giúp thu hút và giữ được nhân tài mà còn tạo được lòng tin và sự trung thành của những người lao động dành cho Doanh nghiệp. Tính chất công việc: Việc tuyển dụng nhân viên là lựa chọn cho tổ chức những con người phù hợp với tính chất của từng loại công việc. Khả năng con người chỉ có thể phát huy tốt nhất nếu họ được bố trí vào những công việc thích hợp.
Các yếu tố khác: Văn hóa Doanh nghiệp, phong cách lãnh đạo, điều kiện và môi trường làm việc, phản ứng công đoàn. Người lao động luôn mong muốn làm việc, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 được khuyến khích sáng tạo và nhận được tình cảm của đồng nghiệp trong một môi trường làm việc thoải mái, thân thiện, bình đẳng và phát huy được năng lực của họ. Nhóm yếu tố bên ngoài Doanh nghiệp: Theo Nguyễn Hữu Thân (2012): Hoạt động tuyển dụng của mỗi Doanh nghiệp sẽ chịu ảnh hưởng bởi những yếu tố khách quan bên ngoài, cụ thể như: Cung lao động trên thị trường: Đối với từng vị trí công việc cụ thể mà Doanh nghiệp đưa ra thì nguồn cung lao động trên thị trường đáp ứng được càng lớn thì khả năng Doanh nghiệp tuyển dụng được nhân tài càng cao và ngược lại.Thông thường thì tỷ lệ lao động thất nghiệp càng cao thì nguồn cung cấp ứng viên càng nhiềuvà Doanh nghiệp càng dễ tuyển nhân viên. Quan niệm về công việc: Ở các giai đoạn khác nhau, nếu có các vị trí công việc khác nhau cần tuyển dụng, thì công việc của tổ chức nào có nhiều đối tượng yêu thích sẽ thu hút nhiều lao động hơn.
Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế sẽ dẫn tới sự thay đổi cơ cấu lao động của toàn bộ nền kinh tế, vì vậy nó có tác động đến ngành này hay ngành khác, có tuyển dụng lao động hay không? Điều này phụ thuộc loại hình và ngành nghề kinh doanh của Doanh nghiệp. Sự cạnh tranh của các Doanh nghiệp trong công tác tuyển dụng. Ở Việt Nam, sự cạnh tranh này hiện nay chưa thật sự gay gắt nhưng trong tương lai nó nhất định sẽ là một vấn đề mà các Doanh nghiệp buộc phải quan tâm. Bởi vì một đội ngũ nhân lực chất lượng thì không một Doanh nghiệp nào không muốn sở hữu.
Các văn bản của nhà nước: Đây là cơ sở pháp lý để các tổ chức tuyển dụng lao động theo pháp luật quy định. Các Doanh nghiệp không phải tự do muốn làm gì cũng được mà phải hoạt động trên cơ sở tuân thủ theo luật lao động mà nhà nước đã ban hành. Nguồn tuyển dụng nhân sự: Khi có nhu cầu tuyển dụng, các Doanh nghiệp có thể tuyển dụng lực lượng lao động bên trong tổ chức cũng như thị trường lao động ở bên ngoài. Mỗi nguồn đều có LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 những ưu và nhược điểm riêng.
Tùy vào từng trường hợp cụ thể để quyết định nên tuyển dụng từ nguồn nào. Nguồn tuyển dụng nhân sự bên trong Doanh nghiệp: Theo Trần Kim Dung (2015): Nguồn tuyển dụng nhân sự bên trong Doanh nghiệp được giới hạn ở người lao động đang làm việc ở bên trong Doanh nghiệp nhưng lại có nhu cầu thuyên chuyển đến công việc khác mà Doanh nghiệp đang có nhu cầu tuyển dụng. Để nắm được những nguồn này,bộ phận tuyển dụng cần phải lập các loại hồ sơ khác nhau như: Hồ sơ nhân sự, hồ sơ phát triển nhân sự và hồ sơ sắp xếp lại nhân sự. Thông tin trong hai loại hồ sơ đầu bao gồm dữ liệu về trình độ học vấn, sở thích nghề nghiệp cũng như các sở thích cá nhân khác, các kỹ năng và các năng lực đặc biệt, các lớp đào tạo và bồi dưỡng đã qua.
Những thông tin này sẽ được các nhà quản trị sử dụng để xem xét khả năng đề bạt hay thuyên chuyển nhân viên đến những vị trí công tác mới khi cần thiết. Loại hồ sơ thứ ba thường được trình bày dưới dạng sơ đồ sắp xếp loại nhân lực. Nó cho phép thấy được khả năng thăng tiến đối với những người sẽ thay thế một số vị trí quan trọng nào đó trong Doanh nghiệp. Tuyển dụng từ nguồn này có những ưu và nhược điểm như sau: * Ưu điểm: - Nhân viên của Doanh nghiệp đã được thử thách về lòng trung thành, thái độ nghiêm túc, trung thực, tinh thần trách nhiệm và ít bỏ việc.
- Nhân viên của Doanh nghiệp sẽ dễ dàng, thuận lợi hơn trong việc thực hiện công việc, nhanh chóng thích nghi với công việc mới và biết tìm ra cách thức để hoàn thành công việc cách tốt nhất. - Tạo ra sự thi đua tích cực, kích thích nhân viên làm việc sáng tạo, hiệu quả hơn. Nhân viên có khả năng hội nhập và trung thành với tổ chức. - Chi phí cho hoạt động tuyển dụng thấp.
* Nhược điểm: - Hạn chế về số lượng cũng như chất lượng ứng viên. - Có thể dẫn đến hiện tượng chai lỳ, xơ cứng do các nhân viên được thăng chức đã quen với cách làm việc cũ dẫn đến làm việc rập khuôn, thiếu sáng tạo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 - Trong Doanh nghiệp dễ hình thành các nhóm “ ứng viên không thành công”, họ là những người đã ứng cử vào chức vụ nào đó còn trống nhưng không được tuyển chọn, từ đó tâm lý không phục tùng lãnh đạo, chia bè phái. Nguồn tuyển dụng nhân sự bên ngoài Doanh nghiệp: Là tuyển dụng từ bên ngoài thị trường lao động.
Nguồn này sẽ giúp Doanh nghiệp bổ sung cả về số lượng và chất lượng cho quá trình thực hiện các mục tiêu đã đề ra. Tuyển dụng từ nguồn này có những ưu và nhược điểm như sau: * Ưu điểm: - Nguồn ứng viên phong phú, đa dạng, chất lượng. - Người lao động thuần nhất hơn, người sử dụng lao động có cơ hội huấn luyện lại từ đầu.Người lao động mới có nhiều động cơ làm việc. * Nhược điểm: - Người lao động chưa quen với môi trường làm việc mới.
- Tốn nhiều thời gian tuyển dụng và chi phí tuyển dụng khá cao. Phương pháp thu hút ứng viên: Tùy vào mỗi nguồn tuyển dụng mà Doanh nghiệp nên lựa chọn những phương pháp thu hút khác nhau: 1. Phương pháp thu hút ứng viên bên trong Doanh nghiệp: Theo Trần Kim Dung (2015): Phương pháp thu hút ứng viên bên trong Doanh nghiệp được thực hiện thông qua sự giới thiệu của cán bộ, công nhân viên trong tổ chức. Qua kênh thông tin này, Doanh nghiệpcó thể phát hiện được những người có năng lực phù hợp với yêu cầu của công việc một cách cụ thể và nhanh chóng.
Để tuyển được người có năng lực thực sự đòi hỏi người giới thiệu phải có trách nhiệm và nhà tuyển dụng phải công bằng. Thông qua bản thông báo tuyển dụng, đây là bản thông báo về các vị trí công việc cần tuyển người.