Luận văn thạc sĩ UEH: Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tác động và hiệu quả.

• Tác giả: Bùi Văn Long
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Cơ sở lý thuyết
• 2.2. Một số nghiên cứu cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ trước đây
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam

Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ là một yếu tố quan trọng trong việc điều hành kinh tế vĩ mô tại Việt Nam. Chính sách tiền tệ không chỉ ảnh hưởng đến lãi suất mà còn tác động đến các yếu tố kinh tế khác như tổng sản phẩm quốc nội (GDP), lạm phát và tỷ giá hối đoái. Việc hiểu rõ cơ chế này giúp các nhà hoạch định chính sách có thể đưa ra các quyết định phù hợp nhằm ổn định và phát triển kinh tế.

1.1. Định nghĩa và vai trò của chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ là công cụ của ngân hàng trung ương nhằm điều chỉnh lượng tiền trong nền kinh tế. Vai trò của nó bao gồm duy trì ổn định giá cả, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và ổn định thị trường tài chính.

1.2. Các kênh truyền dẫn chính của chính sách tiền tệ

Có nhiều kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ như kênh lãi suất, kênh tỷ giá và kênh tín dụng. Mỗi kênh có những đặc điểm riêng và ảnh hưởng khác nhau đến nền kinh tế.

II. Vấn đề và thách thức trong cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ

Mặc dù có nhiều kênh truyền dẫn, nhưng việc thực hiện chính sách tiền tệ ở Việt Nam vẫn gặp nhiều thách thức. Sự không đồng bộ giữa các chính sách tài khóa và tiền tệ, cùng với những yếu tố bên ngoài như biến động giá dầu, đã làm giảm hiệu quả của chính sách tiền tệ.

2.1. Sự không đồng bộ trong chính sách

Chính sách tiền tệ và tài khóa thường không được phối hợp chặt chẽ, dẫn đến những tác động không mong muốn đến nền kinh tế.

2.2. Tác động của các yếu tố bên ngoài

Kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng lớn từ các yếu tố bên ngoài như giá dầu, lãi suất quốc tế, điều này làm cho việc điều hành chính sách tiền tệ trở nên khó khăn hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ

Nghiên cứu này sử dụng mô hình Vector Error Correction Model (VECM) để phân tích mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô. Dữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm IMF và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

3.1. Mô hình VECM và ứng dụng

Mô hình VECM cho phép phân tích mối quan hệ dài hạn giữa các biến kinh tế, từ đó giúp xác định các kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ.

3.2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn đáng tin cậy, bao gồm các báo cáo của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức quốc tế.

IV. Kết quả nghiên cứu về cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tồn tại của các kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ như kênh lãi suất và kênh tỷ giá. Tuy nhiên, kênh giá cổ phiếu không có tác động rõ rệt đến nền kinh tế.

4.1. Phân tích mối quan hệ giữa các biến

Nghiên cứu chỉ ra rằng có mối quan hệ chặt chẽ giữa lãi suất, GDP và CPI, cho thấy sự ảnh hưởng của chính sách tiền tệ đến nền kinh tế.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các kênh truyền dẫn

Kênh lãi suất được xác định là kênh truyền dẫn chính, trong khi kênh tỷ giá cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh xuất khẩu và nhập khẩu.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách tiền tệ

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam cần được cải thiện để tăng cường hiệu quả. Các nhà hoạch định chính sách cần chú trọng đến việc phối hợp giữa các chính sách và điều chỉnh kịp thời trước những biến động của nền kinh tế toàn cầu.

5.1. Đề xuất cải thiện cơ chế truyền dẫn

Cần có những cải cách trong chính sách tiền tệ để tăng cường khả năng truyền dẫn và hiệu quả của các kênh truyền dẫn.

5.2. Triển vọng trong tương lai

Với những cải cách hợp lý, cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ có thể trở thành công cụ hiệu quả hơn trong việc điều hành kinh tế vĩ mô tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chính sách tiền tệ giữ vai trò trụ cột trong việc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Tại Việt Nam, giai đoạn từ quý 3/2001 đến quý 4/2013 chứng kiến nhiều biến động kinh tế sâu sắc, từ quá trình gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007 cho đến các đợt khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Thực tế cho thấy tốc độ tăng trưởng GDP tiềm năng của Việt Nam trong giai đoạn này có xu hướng chậm lại, trong khi chỉ số lạm phát nhiều thời điểm vượt ngưỡng 18% đến 20%, tạo sức ép nặng nề lên công tác điều hành của Ngân hàng Nhà nước.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để chính sách tiền tệ tác động hiệu quả đến khu vực sản xuất thực khi các kênh truyền dẫn trong nền kinh tế chưa vận hành đồng bộ. Luận văn thạc sĩ của tác giả Bùi Văn Long tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh tập trung làm rõ cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ sang các biến số vĩ mô nội địa, đồng thời xác định mức độ nhạy cảm của nền kinh tế trước các cú sốc quốc tế. Nghiên cứu khai thác chuỗi dữ liệu 50 quý liên tục (từ quý 3/2001 đến quý 4/2013) bao gồm 8 biến số kinh tế vĩ mô then chốt. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở định lượng vững chắc với độ tin cậy 95% và 99%, giúp các nhà hoạch định chính sách nhận diện chính xác độ trễ tác động, qua đó tối ưu hóa công cụ lãi suất và tỷ giá nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế và kiềm chế lạm phát hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên các nền tảng lý thuyết kinh tế học vĩ mô và tài chính tiền tệ hiện đại:

• Lý thuyết truyền dẫn tiền tệ truyền thống của Keynes: Nhấn mạnh vai trò của kênh lãi suất khi Ngân hàng Trung ương nới lỏng tiền tệ, lãi suất thực giảm làm hạ thấp chi phí sử dụng vốn, từ đó kích thích chi tiêu đầu tư cố định và tiêu dùng hàng lâu bền, làm gia tăng tổng sản lượng quốc nội (GDP).
• Lý thuyết kênh tín dụng và bất cân xứng thông tin: Dựa trên nghiên cứu của Bernanke và Gertler (1995) cùng Stiglitz và Weiss (1981), phân tích cơ chế truyền dẫn qua kênh cho vay của hệ thống ngân hàng và kênh bảng cân đối kế toán. Khi chính sách tiền tệ mở rộng, giá trị tài sản ròng của doanh nghiệp tăng lên, làm giảm thiểu rủi ro lựa chọn nghịch (adverse selection) và rủi ro đạo đức (moral hazard).
• Lý thuyết giá tài sản (Tobin’s Q) và hiệu ứng của cải của Modigliani: Phân tích sự lan tỏa của chính sách tiền tệ đến giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán, tác động đến quyết định phát hành vốn của doanh nghiệp và quy mô tài sản của người tiêu dùng.
• Lý thuyết tỷ giá hối đoái và ngang giá lãi suất không phòng ngừa rủi ro (UIP): Theo Taylor (1999), trong nền kinh tế mở, sự thay đổi trong chênh lệch lãi suất danh nghĩa sẽ dẫn đến điều chỉnh tỷ giá hối đoái thực, ảnh hưởng trực tiếp đến cán cân thương mại và xuất khẩu ròng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn thu thập chuỗi dữ liệu chuỗi thời gian thứ cấp theo quý với quy mô mẫu 50 quan sát liên tục từ quý 3/2001 đến quý 4/2013. Nguồn dữ liệu được trích xuất từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), Bộ Năng lượng Mỹ, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Tổng cục Thống kê và Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE). Các biến số nghiên cứu bao gồm: giá dầu thế giới (OIL), lãi suất Fed Funds (FFR), tổng sản phẩm quốc nội thực (GDP), chỉ số giá tiêu dùng (CPI), cung tiền mở rộng (M2), lãi suất cho vay 12 tháng (IR), tỷ giá hối đoái thực hiệu lực đa phương (REER với rổ 9 ngoại tệ gồm USD, EUR, JPY, CNY, KRW, AUD, HKD, SGD, THB) và chỉ số chứng khoán VN-Index.

Quy trình phân tích kinh tế lượng được tiến hành qua các bước chặt chẽ:

1. Kiểm định nghiệm đơn vị: Sử dụng kiểm định Augmented Dickey-Fuller (ADF) và Phillips-Perron (PP) nhằm kiểm tra tính dừng của dữ liệu. Toàn bộ các chuỗi dữ liệu đều không dừng ở bậc gốc I(0) nhưng đạt tính dừng ở sai phân bậc nhất I(1) tại mức ý nghĩa 1% và 5%.
2. Kiểm định đồng liên kết Johansen: Thực hiện kiểm định Trace và Maximum Eigenvalue để xác định số lượng phương trình cân bằng dài hạn.
3. Ước lượng mô hình Vector Error Correction Model (VECM): Lựa chọn mô hình VECM với độ trễ tối ưu lag = 2 (xác định qua tiêu chí AIC, FPE và HQ). Lý do chọn VECM là vì mô hình này cho phép xử lý hiệu quả các chuỗi dữ liệu phi dừng có đồng liên kết, tránh hiện tượng hồi quy giả mạo và phân tách rõ ràng tác động ngắn hạn cũng như tốc độ điều chỉnh về trạng thái cân bằng dài hạn.
4. Kiểm định nhân quả Wald, hàm phản ứng xung (IRF) và phân rã phương sai: Đo lường cường độ và độ trễ phản ứng của từng biến số vĩ mô trước các cú sốc tiền tệ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tồn tại mối quan hệ cân bằng dài hạn vững chắc: Kiểm định đồng liên kết Johansen xác nhận có 2 vector đồng liên kết ở mức ý nghĩa 1% (giá trị thống kê Trace đạt 269,43 so với giá trị tới hạn 159,53; giá trị Max-Eigenvalue đạt 110,60 so với giá trị tới hạn 52,36). Tốc độ hiệu chỉnh về cân bằng dài hạn của GDP đạt mức 60,81% mỗi quý ở phương trình 1 và 9,91% ở phương trình 2; trong khi CPI tự điều chỉnh 10,40% mỗi quý.
• Kênh lãi suất truyền dẫn rõ nét đến tổng sản lượng: Lãi suất cho vay 12 tháng (IR) có tác động âm lên GDP tại độ trễ 1 với hệ số hồi quy là -0,0044 (p-value = 0,0002). Điều này phản ánh chính sách thắt chặt tiền tệ thông qua tăng lãi suất làm suy giảm tăng trưởng kinh tế thực sau khoảng 1 đến 2 quý.
• Kênh tỷ giá vận hành nhất quán theo lý thuyết kinh tế: Mở rộng cung tiền M2 làm giảm tỷ giá REER ở độ trễ 1 với hệ số -0,3616 (p-value = 0,0497). Đồng thời, việc tăng lãi suất cho vay làm giảm tỷ giá ở độ trễ 2 với hệ số -0,0073 (p-value = 0,0032), hoàn toàn phù hợp với lý thuyết ngang giá lãi suất không phòng ngừa (UIP).
• Kênh giá cổ phiếu chưa phát huy hiệu lực truyền dẫn: Mặc dù cung tiền M2 có tác động dương đến chỉ số VN-Index, nhưng tác động lan tỏa từ biến động VN-Index sang sản lượng GDP thực không đạt ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy.
• Mức độ nhạy cảm cao trước các cú sốc bên ngoài: Kiểm định khối Wald cho thấy giá dầu thế giới (OIL) và lãi suất FED (FFR) tác động có ý nghĩa thống kê sâu sắc lên lãi suất nội địa IR (p-value lần lượt là 0,0001 và 0,0002) và tổng sản lượng GDP (p-value = 0,0036).

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích định lượng chỉ ra rằng tại Việt Nam giai đoạn 2001-2013, kênh lãi suất và kênh tỷ giá đóng vai trò truyền dẫn vượt trội, trong khi kênh giá cổ phiếu còn nhiều hạn chế. Điều này xuất phát từ đặc thù cấu trúc hệ thống tài chính Việt Nam khi nguồn vốn cung ứng cho nền kinh tế chủ yếu phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng thương mại, trong khi thị trường chứng khoán trong giai đoạn nghiên cứu quy mô vốn hóa còn nhỏ và mang tính đầu cơ ngắn hạn cao, chưa thực sự trở thành kênh dẫn vốn đầu tư dài hạn vào tài sản cố định của doanh nghiệp.

Dữ liệu phản ứng xung (IRF) và phân rã phương sai có thể được trực quan hóa qua biểu đồ phản ứng tích lũy trong 12 quý và bảng tỷ trọng đóng góp phương sai sai số dự báo. Phân tích này chứng minh rằng một cú sốc thắt chặt tiền tệ từ phía Ngân hàng Nhà nước sẽ tạo ra phản ứng giảm của lạm phát CPI rõ nét nhất từ quý thứ 2 đến quý thứ 4. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của Lê Việt Hùng và Wade Pfau (2008) cũng như Trần Ngọc Thơ (2013), khẳng định lạm phát tại Việt Nam phản ứng rất nhạy với kênh tỷ giá và chịu tác động có độ trễ trước các công cụ tiền tệ gián tiếp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm từ mô hình VECM, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm hoàn thiện cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam:

1. Nâng cao hiệu lực điều hành của kênh lãi suất chính sách: Ngân hàng Nhà nước cần từng bước chuyển dịch từ cơ chế can thiệp hạn mức tín dụng hành chính sang điều hành gián tiếp qua lãi suất tái cấp vốn và nghiệp vụ thị trường mở (OMO). Mục tiêu cụ thể là rút ngắn độ trễ truyền dẫn từ lãi suất điều hành sang lãi suất cho vay thương mại xuống dưới 3 tháng, duy trì biên độ lạm phát mục tiêu ổn định trong khoảng 4,0% đến 4,5%/năm trong giai đoạn trung hạn.
2. Điều hành tỷ giá hối đoái thực linh hoạt và đa phương hóa: Ngân hàng Nhà nước phối hợp cùng Bộ Tài chính thiết lập cơ chế giám sát tỷ giá dựa trên rổ tiền tệ đa phương (REER) thay vì chỉ neo cố định vào đồng USD. Giải pháp này giúp triệt tiêu các cú sốc tỷ giá ngoại sinh, hỗ trợ xuất khẩu ròng tăng trưởng bền vững từ 8% đến 10%/năm và hạn chế tình trạng đô la hóa nền kinh tế.
3. Tăng cường năng lực giám sát và phòng ngừa các cú sốc bên ngoài: Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính Tiền tệ Quốc gia cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro biến động giá dầu và chu kỳ thắt chặt tiền tệ của FED. Định kỳ hàng quý cập nhật kịch bản ứng phó thanh khoản nhằm giảm thiểu từ 15% đến 20% mức độ biến động tiêu cực của thị trường tiền tệ trong nước trước các cú sốc toàn cầu.
4. Tái cấu trúc và phát triển chiều sâu thị trường chứng khoán: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đẩy mạnh minh bạch thông tin, đa dạng hóa các sản phẩm tài chính và mở rộng quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt trên 60% GDP. Mục tiêu là kích hoạt hiệu quả kênh truyền dẫn giá tài sản (Tobin’s Q), biến thị trường vốn thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn an toàn cho khu vực doanh nghiệp sản xuất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích kinh tế lượng của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Các chuyên gia tại Ngân hàng Nhà nước, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính có thể sử dụng các hệ số hồi quy VECM để dự báo tác động của việc điều chỉnh lãi suất, tỷ giá lên GDP và CPI với chu kỳ từ 2 đến 4 quý.
• Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học: Cung cấp tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về quy trình ứng dụng mô hình đồng liên kết Johansen, kiểm định nghiệm đơn vị ADF/PP và kỹ thuật ước lượng VECM trong phân tích kinh tế lượng chuỗi thời gian.
• Ban điều hành các Ngân hàng thương mại và Định chế tài chính: Giúp các nhà quản trị rủi ro thanh khoản lượng hóa chính xác mức độ biến động của lãi suất cho vay và tỷ giá thực, từ đó xây dựng kế hoạch kinh doanh và quản trị tài sản nợ - có (ALM) tối ưu trong từng chu kỳ tiền tệ.
• Chuyên viên phân tích vĩ mô và Quản lý quỹ đầu tư: Cung cấp góc nhìn thực nghiệm sắc bén để đánh giá chu kỳ nới lỏng hay thắt chặt tiền tệ, hỗ trợ đưa ra các quyết định phân bổ danh mục đầu tư chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp đón đầu xu thế vĩ mô.

Câu hỏi thường gặp

Kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ nào hoạt động mạnh nhất tại Việt Nam giai đoạn 2001-2013?
Kết quả mô hình VECM chứng minh kênh lãi suất và kênh tỷ giá giữ vai trò chi phối chủ đạo. Khi lãi suất cho vay 12 tháng tăng 1%, sản lượng GDP thực giảm có ý nghĩa thống kê ở độ trễ 1 với hệ số -0,0044; đồng thời tỷ giá thực REER phản ứng tức thì trước các thay đổi về cung tiền M2.

Tại sao kênh giá cổ phiếu (VN-Index) chưa truyền dẫn hiệu quả đến tăng trưởng GDP?
Trong giai đoạn 2001-2013, quy mô thị trường chứng khoán Việt Nam còn non trẻ, hành vi giao dịch phần lớn mang tính chất lướt sóng ngắn hạn của nhà đầu tư cá nhân thay vì huy động vốn mở rộng sản xuất, khiến mối liên hệ giữa chỉ số VN-Index và GDP thực không đạt ý nghĩa thống kê.

Các cú sốc từ thị trường quốc tế tác động đến Việt Nam như thế nào?
Kiểm định Wald chỉ ra rằng biến động giá dầu thế giới và lãi suất quỹ liên bang Mỹ (FFR) tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến lãi suất nội địa (p-value lần lượt là 0,0001 và 0,0002) cũng như chỉ số giá tiêu dùng CPI, đòi hỏi chính sách tiền tệ phải luôn có kịch bản đệm hấp thụ rủi ro ngoại sinh.

Lý do tác giả sử dụng mô hình VECM thay vì mô hình VAR truyền thống?
Do toàn bộ chuỗi dữ liệu 50 quan sát đều là chuỗi phi dừng bậc I(1) và kiểm định Johansen phát hiện 2 vector đồng liên kết dài hạn. Mô hình VECM là lựa chọn bắt buộc để kết hợp cả quan hệ dài hạn lẫn điều chỉnh ngắn hạn, tránh hiện tượng sai lệch hồi quy giả mạo.

Chỉ số tỷ giá hối đoái thực hiệu lực đa phương (REER) được tính toán như thế nào?
REER được tác giả tính toán dựa trên rổ 9 đồng tiền của các đối tác thương mại lớn với Việt Nam (USD, EUR, JPY, CNY, KRW, AUD, HKD, SGD, THB) lấy năm gốc 1996, loại trừ yếu tố chênh lệch lạm phát thông qua chỉ số CPI của từng quốc gia.

Kết luận

• Luận văn thạc sĩ của Bùi Văn Long xác lập thành công mô hình định lượng VECM 8 biến số trên bộ dữ liệu chuỗi thời gian 50 quý (2001-2013) tại Việt Nam.
• Nghiên cứu chứng minh sự tồn tại của 2 vector đồng liên kết dài hạn giữa các biến số vĩ mô và xác nhận tốc độ hiệu chỉnh sai số của GDP đạt 60,81%/quý.
• Khẳng định kênh lãi suất và kênh tỷ giá là hai kênh truyền tải chính sách tiền tệ hữu hiệu nhất, với độ trễ tác động lan tỏa từ 1 đến 2 quý.
• Nhận diện độ mở lớn của nền kinh tế Việt Nam khiến lãi suất và giá cả trong nước cực kỳ nhạy cảm trước các cú sốc giá dầu và lãi suất toàn cầu.
• Đề xuất lộ trình đồng bộ từ hoàn thiện công cụ thị trường mở, linh hoạt hóa tỷ giá đa phương REER đến phát triển chiều sâu thị trường vốn nhằm gia tăng tính độc lập và hiệu lực của chính sách tiền tệ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM -------------------- BÙI VĂN LONG CƠ CHẾ TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Tóm tắt……………………………………………………………………………. 2 2 - Tổng quan nghiên cứu trước đây……………………………………………………. Kênh giá cổ phần…………………………………………………… 7 2. Kênh tỷ giá………………………………………………………….

Một số nghiên cứu cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ trước đây……… 8 3 - Phương pháp nghiên cứu…………………………………………………………. Mô tả dữ liệu……………………………………………………………. Cấu trúc mô hình………………………………………………………. Kiểm định nghiệm đơn vị……………………………………………… 24 3.

Kiểm định đồng liên kết………………………………………………… 25 3. Mô hình ECM đạng tổng quát………………………………………… 26 4 - Kết quả nghiên cứu………………………………………………………………… 28 4. Kết quả kiểm định tính dừng và xác định độ trễ tối ưu…………………. Kết quả kiểm định đồng liên kết………………………………………….

29 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. VECM đối với GDP………………………………………………………. VECM đối với CPI……………………………………………………. VECM đối với M2……………………………………………………….

VECM đối với IR…………………………………………………………. VECM đối với REER……………………………………………………. VECM đối với VNIDEX…………………………………………………. Phân tích mối quan hệ nhân quả theo cặp……………………………… …40 4.

Độ mạnh của phương trình ước lượng………………………………… …. Hàm phản ứng sung……………………………………………… ………45 4. Phân rã phương sai………………………………………………………. 62 Tài liệu tham khảo Phụ lục LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ “ Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam” là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu khoa học độc lập và nghiêm túc của cá nhân tôi.

Các số liệu được nêu trong luận văn được trích nguồn rõ ràng và được thu thập từ thực tế có độ tin cậy nhất định và được xử lý trung thực, khách quan. Kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Hồ Chí Minh, ngày tháng 11 năm 2014 Tác giả luận văn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADB: Asian Development Bank CPI: Consumer Price index CSTT: Chính sách tiền tệ ECB: Europe Central Bank FFR: Federal Funds Rate GDP: Gross Domestic Product HQ: Hunnan –Quinn Information Criterion IMF: International Monetary Fund IR: Lãi suất cho vay 12 tháng. M2: Cung tiền mở rộng OLS: Ordinary Least Squares REER: Real Effective Exchange Rate SBIC: Schawarzs Bayesian Information Criterion SC: Schwarz Information Criterion SVAR: Structural Vector Autoregresstion VAR: Vector Autoregresstion VECM: Vector Error Correction Model WTO: World Trade Organization LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Các biến trong mô hình………………………………………………… 22 Bảng 4.1: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị…………………………………….2: Xác định độ trễ tối ưu………………………………………………….3: Kiểm định Trace và Max.4: Hệ số biểu diễn tốc độ điều chỉnh về cân bằng.5: Hệ số và P-Value VECM đối với GDP………………………………… 31 Bảng 4.6: Hệ số và P-Value VECM đối với CPI………………………………….7: Hệ số và P-Value VECM đối với M2………………………………….8: Hệ số và P-Value VECM đối với IR…………………………………… 36 Bảng 4.9: Hệ số và P-Value đối với REER……………………………………….10: Hệ số và P-Value VECM đối với VNIDEX………………………….11: Kết quả kiểm định nhân quả trong môi trường VECM……………….12: Kết quả phương trình mô hình ước lượng…………………………….13: Kết quả kiểm định tương quan chuỗi phần dư……………………….14: Kết quả kiểm định phương sai thay đổi……………………………….15: Phân rã phương sai của LOG(GDP)………………………………….16: Phân rã phương sai của LOG(CPI)…………………………………….17: Phân rã phương sai của LOG(M2)…………………………………….

57 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.18: Phân rã phương sai của IR…………………………………………….19: Phân rã phương sai của LOG(REER)………………………………… 58 Bảng 4.20: Phân rã phương sai của LOG(VNIDEX)……………………………… 59 Bảng 4.21: Các trường hợp xuất hiện puzzle trong kết quả nghiên cứu………… 59 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 4.1: Phản ứng của GDP trước cú sốc giá dầu, FFR,CPI, M2, REER, IR, VNIDEX………………………………………………………………………….2: Phản ứng của CPI trước cú sốc giá dầu, FFR, GDP, M2, REER, IR, VNIDEX………………………………………………………………………….3: Phản ứng của M2 trước cú sốc giá dầu, FFR, GDP, CPI, IR, REER, VNIDEX………………………………………………………………………….4:Phản ứng của IR trước cú sốc giá dầu, FFR, GDP, CPI, M2, REER, VNIDEX………………………………………………………………………….5: Phản ứng của REER trước cú sốc giá dầu, FFR, GDP, CPI, M2, IR, VNIDEX………………………………………………………………………….6: Phản ứng của VNIDEX trước cú sốc giá dầu, FFR, GDP, CPI, M2, IR, REER……………………………………………………………………………… 55 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Tóm tắt Trong bài phân tích cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam tác giả sử dụng mô hình VECM. Trong bài sử dụng lần lượt các biến giá dầu, lãi suất cục dự trữ liên bang Mỹ (FFR) để kiểm định mức độ nhậy cảm của nền kinh tế Việt Nam với các cú sốc bên ngoài. Tổng sản lượng quốc gia, lạm phát, cầu tiền mở rộng M2, lãi suất, tỷ giá hối đoái thực đa phương là các biến đại diện cho nền kinh tế trong nước. Kết quả tìm thấy mối cân bằng dài hạn giữa các biến vĩ mô (GDP, CPI, M2, IR, REER, VNIDEX), kinh tế Việt Nam chịu tác động của diễn biến kinh tế thế giới cả trong ngắn và dài hạn.

Kết quả nghiên cứu cho thấy tồn kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ: kênh lãi suất, kênh tỷ giá ở Việt Nam. Trong khi đó kênh giá cổ phiếu mặc dù không tồn tại, tuy vậy tác giả tìm thấy có mối liên hệ dương giữa cung tiền M2 và chỉ số chứng khoán VNIDEX có ý nghĩa thống kê, tuy nhiên VNIDEX tác động dương lên GDP nhưng không có ý nghĩa thống kê. Từ khóa: Truyền dẫn chính sách tiền tệ, VECM, OLS. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Giới thiệu Lý do chọn đề tài Chính sách tiền tệ là chính sách vĩ mô quan trọng trong điều hành kinh tế của bất kỳ quốc gia nào với những mục tiêu như duy trì giá cả ổn định, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo công ăn việc làm và ổn định thị trường tài chính… Bên cạnh việc xác định mục tiêu ưu tiên và sử dụng những công cụ phù hợp trong từng thời kỳ thì quá trình truyền tải chính sách tiền tệ tới nền kinh tế đóng vai trò quyết định nhằm đạt được những mục tiêu trên. Trong thời gian qua, mặc dù kinh tế vĩ mô Việt Nam có những dấu hiệu tích cực, song chuyển biến còn chậm, chưa ổn định, vững chắc. Tăng trưởng tiềm năng đang có xu hướng giảm dần, tăng trưởng kinh tế trong hai năm trở lại đây chủ yếu dựa vào xuất khẩu trong khi nhu cầu trong nước phục hồi chậm, sức mua còn yếu, lạm phát tuy đã được kiểm soát nhưng còn tiềm ẩn nguy cơ tăng cao trở lại… Bên cạnh đó, dòng vốn tín dụng còn chưa thông suốt, khó khăn của thị trường bất động sản chưa thể giải quyết và đặc biệt là áp lực bội chi ngân sách ngày càng lớn,… đã trở thành những thách thức lớn cho công tác điều hành chính sách tiền tệ những năm gần đây nói chung và đặc biệt là sẽ tạo ra áp lực trong công tác quản lý tín dụng của Ngân hàng Nhà Nước. Thêm vào đó kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng từ đặc điểm của từng nền kinh tế, thị trường tài chính và các trung gian tài chính luôn vận động không ngừng nên mức độ hiệu quả của các kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ thay đổi theo thời gian.

Chính vì những khó khăn hiện nay của nền kinh tế Việt Nam cũng như tầm quan trong của chính sách tiền tệ đối với kinh tế, tác giả quyết định chọn lựa đề tài “Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Mục tiêu nghiên cứu của tác giả là tìm ra cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam nhằm hỗ trợ cho việc lựa chọn công cụ điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam. Trong bài nghiên cứu này tác giả sẽ tập trung làm rõ hai vấn đề: Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam diễn ra như thế nào? Kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ nào đóng vai trò quan trọng? Phương pháp nghiên cứu Sử dung phương pháp phân tích định lượng bằng cách sử dụng phương pháp đồng liên kết Johansen kết hợp với mô hình vector hiệu chỉnh sai số (VECM), trong đó có thống kê, mô tả, so sánh. Với nguồn dữ liệu được thu thập từ IMF, Sở giao dịch chứng khoán Hồ Chí Minh, Cục dự trữ liên bang Mỹ, Cục năng lượng Mỹ, Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam, tổng cục thống kê và tác giả tự tính từ quý 3 năm 2001 đến quý 4 năm 2013.

Các nội dung nghiên cứu chính Ngoài phần tóm tắt, các phần tiếp theo là nội dung của bài nghiên cứu: Phần 1 là giới thiệu về bài nghiên cứu. Phần 2 là cơ sở lý thuyết và tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây. Phần 3 là phương pháp nghiên cứu. Phần 4 là nội dụng và các kết quả nghiên cứu.

Phần 5 là kết luận. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cơ sở lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước đây 2. Cơ sở lý thuyết Có nhiều lý thuyết về vai trò của chính sách tiền tệ với nền kinh tế.

Mô hình lý thuyết cổ điển xem xét cung tiền có tính trung lập, có nghĩa là sự thay đổi trong cung tiền tác động làm thay đổi lãi suất chỉ có tác động lên các biến danh nghĩa, tức là không bao giờ tác động lên các biến thực, mà cụ thể là GDP thực. Trái ngược với quan điểm trên, lý thuyết của Keynes cho rằng mức giá không điều chỉnh một cách có hệ thống, do đó sự thay đổi trong cung tiền có thể tác động lên lãi suất thực và do đó tác động lên nền kinh tế (miễn là nền kinh tế không rơi vào trường hợp bẫy thanh khoản) Có nhiều lý thuyết về tiến trình ra quyết định của công ty và chức năng của thị trường tài chính cho rằng có nhiều kênh thay thế khác ngoài kênh lãi suất có thể tác động lên nền kinh tế mà không cần sử dụng đến giả thuyết giá cả có tính cứng ngắc của Keynes. Cụ thể, những thay đổi trong lãi suất tác động lên lợi nhận của cổ phần vốn có mối quan hệ với giá trái phiếu. Do đó, một lượng lớn nhu cầu cũng như mức giá của cổ phiếu, trái phiếu sẽ thay đổi, điều này dẫn đến sự thay đổi trong giá trị của Tobin’s Q và sự giầu có của các cá nhân và sau đó tác động lên tổng sản lượng.

Cuối cùng, lãi suất có thể tác động lên tín dụng cấp cho khu vực tư, bằng việc tăng hoặc giảm tính thanh khoản hiện hành của hệ thống ngân hàng nó sẽ tác động đến việc cho vay của các ngân hàng thông qua tác động bảng cân đối kế toán. Kênh lãi suất Kênh lãi suất là kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ truyền thống của Keynes.