Luận văn: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Trảng Bom, Đồng Nai (ThS. Nguyễn Văn Thế)

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và xây dựng nông thôn mới tại huyện Trảng Bom, Đồng Nai giai đoạn 2011-2025.

• Tác giả: Nguyễn Văn Thế
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng An Quốc
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành gắn với xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Trảng Bom – tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2011 - 2025
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ VÀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.2. MỘT SỐ LÝ THUYẾT VÀ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG – NHÀ NƯỚC VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.2.1. Một số lý thuyết hiện đại về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành
• 1.2.2. Quan điểm của Đảng – Nhà nước về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành gắn với xây dựng nông thôn mới
• 1.2.3. KINH NGHIỆM CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG
• 1.2.3.1. Kinh nghiệm của Thị xã Long Khánh, Tỉnh Đồng Nai
• 1.2.3.2. Kinh nghiệm của Huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.2.3.3. Kinh nghiệm của Huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.2.3.4. Những bài học rút ra trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành gắn với xây dựng nông thôn mới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUÁ TRÌNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TRẢNG BOM GIAI ĐOẠN 2011 - 2015 VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI CỦA HUYỆN TRẢNG BOM
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.2. THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TRẢNG BOM
• 2.2.1. Chuyển dịch cơ cấu giữa các ngành nông nghiệp - công nghiệp – dịch vụ
• 2.2.2. Chuyển dịch cơ cấu nội bộ ngành
• 2.3. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA HUYỆN TRẢNG BOM
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những vấn đề đặt ra
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TRẢNG BOM GIAI ĐOẠN 2016 - 2025
• 3.1. NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TRẢNG BOM
• 3.2. PHƯƠNG HƯỚNG, MỤC TIÊU CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TRẢNG BOM
• 3.2.1. Những định hướng cơ bản
• 3.2.2. Những mục tiêu chủ yếu
• 3.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TRẢNG BOM
• 3.3.1. Xây dựng chiến lược và quy hoạch phát triển đồng bộ các ngành nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ
• 3.3.2. Khai thác tối đa mọi nguồn lực, tập trung phát triển các ngành nghề có tiềm năng, thế mạnh
• 3.3.3. Xây dựng, hoàn thiện kết cấu hạ tầng kinh tế và xã hội, tạo tiền đề và cơ sở cho sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 3.3.4. Mở rộng, phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa
• 3.3.5. Nâng cao chất lượng và hiệu lực của bộ máy quản lý, các cấp chính quyền
• PHẦN KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC WEBSITE
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và xây dựng nông thôn mới

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành gắn với xây dựng nông thôn mới là một trong những vấn đề quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội tại huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai. Giai đoạn 2011-2025, huyện Trảng Bom đã có những bước tiến đáng kể trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từ đó góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Việc nghiên cứu và phân tích quá trình này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về thực trạng mà còn đưa ra những giải pháp thiết thực nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm cơ bản về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành (CDCCKTN) là quá trình thay đổi tỷ trọng và vị trí của các ngành trong nền kinh tế. Điều này không chỉ phản ánh sự phát triển của nền kinh tế mà còn thể hiện sự chuyển mình của xã hội. Theo các nghiên cứu, CDCCKTN thường diễn ra từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững.

1.2. Tầm quan trọng của xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới (NTM) là một chương trình quan trọng nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Chương trình này không chỉ tập trung vào phát triển kinh tế mà còn chú trọng đến các yếu tố văn hóa, xã hội và môi trường. Việc xây dựng NTM gắn liền với CDCCKTN sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.

II. Những thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành tại Trảng Bom

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, huyện Trảng Bom vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế mà còn tác động đến chất lượng cuộc sống của người dân. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Vấn đề chất lượng trong ngành công nghiệp

Ngành công nghiệp tại Trảng Bom đã phát triển nhanh chóng, nhưng chất lượng sản phẩm và an toàn môi trường vẫn chưa được đảm bảo. Điều này đòi hỏi cần có những biện pháp cải thiện chất lượng sản phẩm và quy trình sản xuất.

2.2. Thiếu liên kết giữa các ngành

Ngành dịch vụ có tốc độ tăng trưởng nhanh nhưng vẫn còn thiếu tính liên kết với các ngành khác. Việc xây dựng các mối liên kết chặt chẽ giữa nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ là cần thiết để tạo ra một hệ sinh thái kinh tế bền vững.

III. Phương pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành hiệu quả

Để thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành gắn với xây dựng nông thôn mới, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả kinh tế mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

3.1. Xây dựng chiến lược phát triển đồng bộ

Cần xây dựng một chiến lược phát triển đồng bộ giữa các ngành nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ. Điều này sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực và tạo ra sự phát triển bền vững cho huyện Trảng Bom.

3.2. Khai thác tối đa nguồn lực

Việc khai thác tối đa các nguồn lực sẵn có, đặc biệt là nguồn nhân lực và tài nguyên thiên nhiên, sẽ giúp huyện Trảng Bom phát triển các ngành nghề có tiềm năng và thế mạnh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành gắn với xây dựng nông thôn mới tại huyện Trảng Bom đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Những kết quả này không chỉ giúp cải thiện tình hình kinh tế mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

4.1. Kết quả đạt được trong giai đoạn 2011 2015

Trong giai đoạn 2011-2015, huyện Trảng Bom đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân đạt 15,98%/năm, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của các ngành kinh tế.

4.2. Những bài học kinh nghiệm

Các bài học kinh nghiệm từ quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành gắn với xây dựng nông thôn mới sẽ là cơ sở để huyện Trảng Bom tiếp tục phát triển trong tương lai. Việc học hỏi từ các mô hình thành công ở các địa phương khác cũng là một yếu tố quan trọng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành gắn với xây dựng nông thôn mới tại huyện Trảng Bom là một quá trình cần thiết và quan trọng. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, nếu được thực hiện đúng cách, quá trình này sẽ mang lại nhiều lợi ích cho người dân và phát triển kinh tế bền vững.

5.1. Tương lai của chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Trong tương lai, huyện Trảng Bom cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại hóa và bền vững. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và phát triển kinh tế địa phương.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững sẽ là chìa khóa cho sự thành công trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành. Huyện Trảng Bom cần xây dựng các chính sách phù hợp để hỗ trợ cho quá trình này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành đóng vai trò đòn bẩy quyết định sự thành công của chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Tại huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai – địa bàn cửa ngõ thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân giai đoạn 2011 - 2015 đạt 15,98%/năm. Thành tựu này góp phần nâng mức thu nhập bình quân đầu người từ 34,8 triệu đồng năm 2010 lên 67,5 triệu đồng năm 2015. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng cũng bộc lộ nhiều điểm nghẽn: công nghiệp tăng nhanh về quy mô nhưng tiềm ẩn rủi ro ô nhiễm môi trường, dịch vụ phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, và sản xuất nông nghiệp còn thiếu các chuỗi giá trị hàng hóa quy mô lớn. Đến hết năm 2015, toàn huyện mới có 13/16 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, tương ứng tỷ lệ 81,25%.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Làm thế nào để điều chỉnh cơ cấu ngành kinh tế hợp lý nhằm thúc đẩy hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới một cách bền vững. Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm việc hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng chuyển dịch giữa ba khu vực nông nghiệp - công nghiệp - dịch vụ trên địa bàn 17 đơn vị hành chính với tổng diện tích tự nhiên 32.368 ha, và đề xuất hệ thống giải pháp cho giai đoạn 2016 - 2025. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ định lượng giúp địa phương duy trì đà tăng trưởng kinh tế trên 15%/năm, hoàn thành mục tiêu 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, và giảm tỷ lệ lao động nông nghiệp xuống dưới 12% trong thập niên tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận kinh tế học hiện đại kết hợp với quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn. Khung phân tích được xây dựng trên hai trụ cột lý thuyết chính:

Lý thuyết chuyển dịch hai khu vực của Arthur Lewis giải thích cơ chế chuyển dịch nguồn lao động thặng dư từ khu vực nông nghiệp truyền thống sang khu vực công nghiệp hiện đại có năng suất cao hơn.

Lý thuyết cực tăng trưởng và phát triển không cân đối của Albert Hirschman nhấn mạnh việc tập trung nguồn lực vào các ngành công nghiệp mũi nhọn để tạo hiệu ứng lan tỏa, kích thích tăng trưởng kinh tế địa phương.

Bên cạnh đó, nghiên cứu cụ thể hóa bốn khái niệm nền tảng: cơ cấu kinh tế ngành, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo chiều sâu, mô hình nông thôn mới theo Quyết định 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, và liên kết nông - công nghiệp theo tinh thần Nghị quyết 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X. Các quan điểm phát triển qua các kỳ Đại hội Đảng từ khóa VI đến khóa XII được hệ thống hóa nhằm định hướng lộ trình hiện đại hóa nông thôn gắn liền với chuyển dịch cơ cấu ngành.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn áp dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa tăng trưởng kinh tế và biến đổi xã hội nông thôn. Phương pháp trừu tượng hóa khoa học được sử dụng để tách bạch các yếu tố bản chất tác động đến cơ cấu ngành.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ Niên giám thống kê huyện Trảng Bom, Cục Thống kê tỉnh Đồng Nai và các báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội giai đoạn 2010 - 2015. Phạm vi khảo sát bao quát toàn bộ 1 thị trấn và 16 xã thuộc huyện Trảng Bom với cỡ mẫu dữ liệu gồm 160.384 lao động và 1.640 cơ sở sản xuất công nghiệp.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được lựa chọn nhằm đảm bảo tính bao quát, không bỏ sót các đặc thù phân bổ kinh tế giữa vùng chuyên canh và vùng tập trung khu công nghiệp. Nghiên cứu kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian và so sánh liên ngành. Việc lựa chọn phương pháp này cho phép nhận diện chính xác tốc độ chuyển dịch tỷ trọng giá trị sản xuất và cơ cấu lao động, từ đó đưa ra những đánh giá khách quan về hiệu quả kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện trong toàn bộ chu kỳ 5 năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu giai đoạn 2011 - 2015 tại huyện Trảng Bom chỉ ra bốn bước chuyển dịch mang tính đột phá:

Thứ nhất, cơ cấu giá trị sản xuất chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ. Đến năm 2015, tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng chiếm 68,9%, ngành dịch vụ chiếm 25,3%, và ngành nông nghiệp giảm xuống còn 5,7% trong tổng giá trị sản xuất toàn huyện đạt 79.427,05 tỷ đồng.

Thứ hai, cơ cấu lao động có sự chuyển dịch tương thích với chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tỷ lệ lao động làm việc trong khu vực phi nông nghiệp tăng từ 82,3% năm 2010 lên 84,5% năm 2015. Riêng khu vực công nghiệp thu hút 58,1% lực lượng lao động. Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề toàn huyện đạt 66% vào năm 2015, cao hơn mức bình quân 65% của tỉnh Đồng Nai.

Thứ ba, nội bộ ngành nông nghiệp tái cơ cấu theo chiều sâu và định hướng nông nghiệp đô thị. Tỷ trọng phân ngành chăn nuôi tăng vọt lên chiếm 61,6% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp năm 2015, trong khi trồng trọt giảm còn 28,6% và thủy sản đạt 6,8%. Giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất trồng trọt và nuôi trồng thủy sản đạt 100,4 triệu đồng/năm vào năm 2015, tăng 1,45 lần so với mức 69,2 triệu đồng/năm của năm 2011.

Thứ tư, thu hút vốn đầu tư phát triển toàn xã hội giai đoạn 2011 - 2015 đạt 30.199,74 tỷ đồng, trong đó vốn FDI chiếm 50 - 51%. Toàn huyện đã hình thành 3 khu công nghiệp và 2 cụm công nghiệp với tổng diện tích 1.680 ha, thu hút 158 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 1,5 tỷ USD, giải quyết việc làm ổn định cho hơn 100.000 lao động.

Thảo luận kết quả

Khi phân tích diễn biến chuyển dịch, dữ liệu có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu giá trị sản xuất và biểu đồ đường biểu diễn xu hướng giảm dần của lao động nông nghiệp. Các dữ liệu này phản ánh mô hình tăng trưởng của Trảng Bom chịu sự dẫn dắt mạnh mẽ từ các khu công nghiệp tập trung như Bàu Xéo, Sông Mây, Hố Nai và Giang Điền.

So sánh với thị xã Long Khánh cùng tỉnh Đồng Nai – nơi ngành dịch vụ chiếm ưu thế với 56,8% cơ cấu kinh tế năm 2015, Trảng Bom mang đặc trưng của một địa bàn thuần công nghiệp hóa (công nghiệp chiếm 68,9%). So sánh với huyện Củ Chi và Hóc Môn thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Trảng Bom có tốc độ tích tụ công nghiệp nhanh hơn nhưng liên kết giữa công nghiệp chế biến và vùng nguyên liệu nông sản còn lỏng lẻo.

Nguyên nhân của những tồn tại là do hạ tầng kỹ thuật môi trường chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghiệp, vốn đầu tư cho nông nghiệp chỉ chiếm 0,85% tổng vốn xây dựng cơ bản năm 2015, và nguồn nhân lực kỹ thuật cao vẫn còn thiếu hụt. Việc đánh giá này khẳng định tính đúng đắn của việc chuyển đổi mô hình kinh tế nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao chất lượng tăng trưởng để bảo vệ môi trường nông thôn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, tác giả đề xuất bốn nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành gắn với hoàn thiện chương trình nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2025:

Thứ nhất, quy hoạch đồng bộ hạ tầng các khu và cụm công nghiệp gắn với tiêu chuẩn sinh thái. Ủy ban nhân dân huyện Trảng Bom phối hợp với Sở Công Thương Đồng Nai hoàn thành lấp đầy hạ tầng cụm công nghiệp gỗ Bình Minh và làng nghề Giang Điền trước năm 2020. Mục tiêu đạt 100% cơ sở sản xuất công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn kỹ thuật quốc gia trước năm 2022.

Thứ hai, đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng công nghệ cao và liên kết chuỗi. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì mở rộng vùng sản xuất tập trung cho các cây trồng chủ lực đạt chuẩn VietGAP lên quy mô 500 ha vào năm 2020. Mục tiêu nâng giá trị sản xuất trên 1 ha đất nông nghiệp đạt 120 triệu đồng/năm vào năm 2020 và 150 triệu đồng/năm vào năm 2025 thông qua việc nhân rộng mô hình cánh đồng lúa chất lượng cao và phát triển hầm biogas cho 100% trang trại chăn nuôi heo.

Thứ ba, mở rộng mạng lưới thương mại và dịch vụ chất lượng cao tại khu vực nông thôn. Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện tập trung kêu gọi đầu tư phát triển tuyến du lịch sinh thái Thác Giang Điền - Thác Đá Hàn - Sân Golf Đồng Nai, nâng tỷ trọng giá trị sản xuất ngành dịch vụ lên 28% vào năm 2020 và 35% vào năm 2025.

Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hiệu lực quản lý công quyền. Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp huyện phối hợp cùng các doanh nghiệp khu công nghiệp tổ chức đào tạo nghề bình quân 4.500 - 5.000 lao động nông thôn mỗi năm. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 75% vào năm 2020, đưa tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm xuống dưới 1% trên toàn địa bàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích định lượng của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng:

Cán bộ quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách cấp huyện: Luận văn cung cấp số liệu thực chứng giúp Ủy ban nhân dân các huyện đang trong tiến trình đô thị hóa xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, đồng thời làm căn cứ chỉ đạo hoàn thành 19 tiêu chí nông thôn mới nâng cao.

Các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học: Đề tài là tài liệu tham khảo giá trị về chuyên ngành Kinh tế chính trị và Kinh tế phát triển. Công trình minh họa rõ nét cách thức vận dụng các mô hình kinh tế nhị nguyên và lý thuyết cực tăng trưởng vào bối cảnh cấp quận, huyện tại Việt Nam.

Cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư: Các nhà đầu tư hạ tầng công nghiệp, doanh nghiệp chế biến nông sản và các hợp tác xã dịch vụ có thể khai thác bức tranh quy hoạch không gian kinh tế 1.680 ha khu cụm công nghiệp và định hướng vùng nguyên liệu để xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp.

Chính quyền các địa phương vùng kinh tế trọng điểm phía Nam: Các địa phương lân cận có thể rút ra bài học kinh nghiệm trong việc cân bằng giữa phát triển công nghiệp quy mô lớn với bài toán bảo vệ môi trường và giải quyết việc làm cho 160.384 lao động địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành lại giữ vai trò quyết định trong xây dựng nông thôn mới? Chuyển dịch cơ cấu ngành giúp dịch chuyển lao động từ nông nghiệp năng suất thấp sang công nghiệp và dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Thực tế tại Trảng Bom cho thấy, chuyển dịch đúng hướng đã nâng thu nhập bình quân đầu người từ 34,8 triệu đồng lên 67,5 triệu đồng, tạo nguồn lực tài chính trực tiếp để người dân và địa phương xây dựng hạ tầng nông thôn khang trang.

Cơ cấu kinh tế huyện Trảng Bom đã thay đổi cụ thể như thế nào trong giai đoạn 2011 - 2015? Cơ cấu giá trị sản xuất chuyển dịch rõ nét theo hướng công nghiệp hóa. Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chiếm lĩnh 68,9%, ngành dịch vụ chiếm 25,3% và nông nghiệp giảm còn 5,7%. Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp tương ứng tăng lên mức 84,5%, tạo tiền đề vững chắc cho 13/16 xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Ngành nông nghiệp Trảng Bom đã thích ứng ra sao trong quá trình công nghiệp hóa nhanh? Nội bộ ngành nông nghiệp đã chuyển đổi mạnh mẽ từ trồng trọt truyền thống sang chăn nuôi quy mô lớn và nông nghiệp công nghệ cao. Tỷ trọng chăn nuôi chiếm tới 61,6% giá trị toàn ngành năm 2015. Giá trị sản xuất trên mỗi hecta đất canh tác nhờ đó tăng 1,45 lần, đạt 100,4 triệu đồng/năm.

Luận văn đã rút ra bài học kinh nghiệm nào từ các địa phương lân cận như Long Khánh, Củ Chi và Hóc Môn? Kinh nghiệm từ các địa phương cho thấy cần khai thác tối đa lợi thế so sánh tự nhiên, kết nối hiệu quả nguồn vốn ngân hàng cho nông dân như huyện Củ Chi, và chủ động phát triển thương mại dịch vụ cao cấp song hành cùng công nghiệp như thị xã Long Khánh, thay vì chỉ phát triển công nghiệp đơn lẻ.

Mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế chủ yếu của huyện Trảng Bom đến năm 2025 là gì? Huyện định hướng duy trì nhịp độ tăng trưởng giá trị sản xuất trên 15%/năm, nâng tỷ trọng dịch vụ lên 35%, kiểm soát 100% chất thải công nghiệp, đào tạo nghề cho trên 75% lực lượng lao động, và đưa 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu.

Kết luận

Luận văn đã làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn cốt lõi về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong mối quan hệ gắn kết chặt chẽ với chương trình xây dựng nông thôn mới. Kết quả nghiên cứu được tóm lược qua các điểm nhấn sau:

• Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân huyện Trảng Bom giai đoạn 2011 - 2015 đạt mức cao 15,98%/năm, khẳng định sự đúng đắn của định hướng công nghiệp hóa địa phương.
• Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh sang mô hình công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp với tỷ trọng công nghiệp đạt 68,9% và giải quyết việc làm cho 58,1% lực lượng lao động.
• Chương trình nông thôn mới đạt kết quả tích cực với 81,25% số xã đạt chuẩn năm 2015, thu nhập bình quân đầu người tăng gấp 1,9 lần sau 5 năm.
• Nội bộ ngành nông nghiệp tái cơ cấu thành công với phân ngành chăn nuôi chiếm 61,6% giá trị sản xuất, nâng năng suất trên 1 ha đất lên 100,4 triệu đồng.
• Nghiên cứu đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp về hạ tầng khu cụm công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ du lịch sinh thái và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho giai đoạn 2016 - 2025.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là xây dựng hệ thống luận cứ khoa học thực chứng phục vụ công tác quy hoạch phát triển bền vững cấp huyện. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp hãy khai thác các dữ liệu và giải pháp từ công trình này để triển khai hiệu quả các đề án kinh tế - xã hội tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH GẮN VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI  1.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ VÀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1.1 Những khái niệm cơ bản về cơ cấu kinh tế và nông thôn mới  Cơ cấu kinh tế Nghiên cứu từ sự phân công lao động trong xã hội, Các Mác chỉ ra rằng CCKT được sản sinh từ phân công lao động trong xã hội, đó là cách thức tổ chức bên trong của nền kinh tế, nó là “ tổng thể những mối quan hệ về chất và lượng giữa các bộ phận cấu thành nền kinh tế trong một thời gian và trong điều kiện kinh tế xã hội nhất định” [17]. Như vậy, các bộ phận trong CCKT có vị trí, tỉ trọng tương ứng và có quan hệ tương tác với nhau trong quá trình sản xuất xã hội.Mác cũng chỉ ra rằng CCKT có xu hướng luôn vận động phát triển theo sự phát triển của lực lượng sản xuất trong mỗi hình thái kinh tế xã hội nhất định. Xét trên tổng thể, CCKT bao gồm CCKT ngành, CCKT vùng lãnh thổ và cơ cấu thành phần kinh tế… Mỗi loại hình CCKT có ý nghĩa riêng trong việc nhìn nhận sự phát triển kinh tế. Tuy nhiên cơ cấu ngành là cơ bản nhất và then chốt nhất.

 Cơ cấu kinh tế ngành CCKTN là tổng thể các ngành trong nền kinh tế quốc dân, được hợp thành theo một quan hệ tỷ lệ về lượng giữa các ngành tạo thành nền kinh tế, thể hiện mối quan hệ giữa các ngành và phản ánh trình độ phát triển của nền kinh tế. Như vậy CCKT ngành chính là biểu hiện mối quan hệ về vị trí và tỷ trọng giữa các ngành kinh tế trong nền kinh tế quốc dân, biểu hiện trạng thái chung và tỷ lệ đầu vào, đầu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 ra của nền kinh tế quốc dân. Do đó, CCKTN là bộ phận then chốt trong cơ cấu kinh tế và cũng là bộ phận động nhất trong CCKT nói chung. Khi phân tích CCKTN của một quốc gia thì thường xem xét CCKTN theo 3 nhóm ngành chính bao gồm CN - DV - NN.

 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành Quá trình CDCCKTN là quá trình thay đổi tỷ trọng, vị trí các ngành, các lĩnh vực, các bộ phận kinh tế trên cơ sở phù hợp với điều kiện khách quan và chủ quan nhằm đảm bảo thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế [12]. Như vậy, CDCCKTN về thực chất là sự điều chỉnh, cơ cấu lại các yếu tố: nhân lực, nguồn vốn, công nghệ, tài nguyên, thị trường giữa các ngành về số lượng, chất lượng nhằm mục tiêu đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế quốc gia. CDCCKT hay CDCCKTN đều chịu ảnh hưởng của việc tăng năng suất lao động, tăng vốn đầu tư so với các yếu tố khác. Kinh nghiệm trên thế giới cho thấy xu hướng CDCCKTN là từ NN – CN – DV sang CN – DV – NN, chuyển sang DV – CN – NN trong đó nền sản xuất nông nghiệp có phương thức sản xuất và kinh doanh theo lối công nghiệp.

Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng: “Đối với các nước có nền công nghiệp phát triển, có vốn tích lũy nhiều, thì mô hình kinh tế được lựa chọn ưu tiên phát triển công nghiệp nặng; đối với các nước xuất phát điểm thấp là nền kinh tế nông nghiệp, dân cư nông nghiệp chiếm ưu thế thì mô hình kinh tế dễ dàng được lựa chọn đó là phát triển nông nghiệp và công nghiệp nhẹ” [7] Có nhiều cách nhìn nhận và đánh giá khác nhau về cách thức CDCCKTN. Tuy nhiên quá trình CDCCKTN thì hai cách được đánh giá chủ yếu sau: o Một là, CDCCKTN theo chiều rộng: CDCCKTN hướng vào lượng của CCKTN trên phương diện: tốc độ, số lượng, phạm vi nhằm mở rộng, phát triển các ngành nghề mới để đạt được CCKTN theo quy mô và không tập trung vào chất lượng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 o Hai là, CDCCKTN theo chiều sâu: CDCCKTN hướng vào chất lượng của CCKTN để phát triển kinh tế theo hướng hiệu quả, có sức cạnh tranh cao và bền vững. Còn nhiều cách thức CDCCKTN khác như: CDCCKTN trong nội bộ ngành và CDCCKTN giữa các ngành; CDCCKTN trong ngắn hạn và CDCCKTN trong dài hạn …  Nông thôn mới và tiêu chí xây dựng nông thôn mới Nông thôn mới là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng các yêu cầu mới đặt ra cho nông thôn trong điều kiện hiện nay Tính tiên tiến về mọi mặt của nông thôn mới được thể hiện ở 5 nội dung cơ bản là: Nông thôn có làng, xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; Sản xuất bền vững theo hướng sản xuất hàng hóa; Đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; Bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển; Xã hội nông thôn được quản lý tốt và dân chủ. Ngày 04 tháng 6 năm 2010 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 800/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020.

Mục tiêu chung của Chương trình được xác định là: “xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái đươc bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa” [15]. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Mối quan hệ giữa chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và xây dựng nông thôn mới.  CDCCKTN và xây dựng NTM hai biện pháp hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. CDCCKTN và xây dựng NTM là hai trong nhiều biện pháp nhằm đạt mục tiêu phát triển kinh tế xã hội bền vững ở các vùng nông nghiệp – nông thôn.

CDCCKTN có ý nghĩa to lớn tìm ra hướng phát triển không ngừng của quá trình hình thành ngành nghề kinh tế hiện đại nhất, người lao động có kỹ năng chuyên môn hóa sâu đem lại giá trị gia tăng, cũng như nâng cao thu nhập người lao động trong nền kinh tế. Xây dựng NTM vừa có ý nghĩa là giá đỡ cho phát triển kinh tế nông thôn gắn với quá trình CNH - HĐH thông qua việc đẩy mạnh sản xuất phát triển kinh tế nông thôn.  CDCCKTN là tiền đề, điều kiện, thúc đẩy chương trình mục tiêu xây dựng NTM. CDCCKTN sẽ thúc đẩy, phát triển các ngành có năng suất lao động cao hơn, giá trị gia tăng cao hơn nhằm đạt được hiệu quả kinh tế dẫn dắt hoàn thiện người lao động đạt tới trình độ, kiến thức, kỹ năng chuyên môn hóa là điều cần thiết để nâng cao thu nhập, tạo nên nếp sống văn minh trí thức trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, việc nâng cao trình độ trí thức cho người lao động trong quá trình CDCCKTN sẽ giảm thiểu các hoạt động gây ô nhiễm môi trường và các vấn nạn xã hội thông qua các hoạt động sản xuất hiện đại, tiến tiến nhất kết hợp với mối quan hệ xã hội văn minh hiện đại là nền tảng thúc đẩy tiến trình xây dựng NTM.  Xây dựng NTM là mục tiêu, hỗ trợ, duy trì và phát huy kết quả đạt được của quá trình CDCCKTN Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là một cuộc vận động lớn, tạo tiền đề cho sự phát triển của ngành nông nghiệp và thay đổi căn bản bộ mặt nông thôn Việt Nam, giúp nông thôn tiến gần hơn với thành thị trong việc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 nâng cao thu nhập, mức sống, cải thiện an sinh xã hội. Trong chương trình này, mục tiêu nâng cao thu nhập, chuyển đổi mô hình sản xuất được cụ thể hóa thành các tiêu chí rõ ràng, cụ thể trong đó vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế được xem là động lực chính để thực hiện thành công các tiêu chí này.3 Các nhân tố tác động tới quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành gắn với xây dựng nông thôn mới  Tài nguyên thiên nhiên Tài nguyên thiên là một trong những yếu tố nguồn lực đầu vào của quá trình sản xuất trong bất cứ ngành nghề nào và là nhân tố căn bản đóng góp vào việc hình thành CCKT của một quốc gia hoặc địa phương. Bên cạnh đó, tài nguyên thiên nhiên là công cụ để tạo công bằng hóa xã hội, giúp mọi người dân quyền tiếp cận nhằm sử dụng, khai thác theo sự hướng dẫn của pháp luật trong việc củng cố năng lực sản xuất, gia tăng thu nhập cho chính bản thân họ.

Do vậy, việc sử dụng, khai thác nguồn lực tài nguyên đòi hỏi phải có chính sách đúng đắn, phù hợp trong việc thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế bền vững. Việc tiến hành ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ hiện đại, tiến tiến trong việc sử dụng, khai thác tài nguyên ngày càng cấp thiết và song hành với việc bảo vệ môi trường.  Nguồn nhân lực Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, nguồn nhân lực tức lượng lao động có trình độ và năng lực có tác động cùng chiều tới tốc độ và chất lượng CDCCKTN, ảnh hưởng trực tiếp tới thu nhập, chất lượng cuộc sống người lao động. Nguồn nhân lực có trình độ, chuyên môn, năng lực kém sẽ kìm hãm CDCCKTN thông qua năng suất lao động thấp ; CCKT hướng chuyển dịch sang thâm dụng nhiều nguồn lực tài nguyên, lao động sẽ phát triển như nông nghiệp, khai thác khoản sản,tài nguyên thiên nhiên.

Điều này, ảnh hưởng nghiêm trọng, kéo lùi sự phát triển kinh tế, chất lượng cuộc sống và gây ra ô nhiễm môi trường. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 Nguồn nhân lực có trình độ cao, chuyên môn hóa sâu sẽ thúc đẩy CDCCKTN sang các ngành có hàm lượng chất xám, khoa học công nghệ cao như ngành CN sáng tạo, chế tạo, dịch vụ giá trị gia tăng. Điều này, thúc đẩy sự phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng đời sống người dân và có xu hướng bảo vệ tích cực môi trường tự nhiên.