Luận văn thạc sĩ UEH: Các nguồn tài trợ cho sự phát triển DNNVV Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh các nguồn tài trợ cho sự phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa việt nam luận văn thạc sĩ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thuận Tín
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Định
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính ngân hàng
• Đề tài: Các Nguồn Tài Trợ Cho Sự Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• Danh mục các cụm từ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các sơ đồ, đồ thị
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích của đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Những kết quả thu được của đề tài
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ NGUỒN TÀI TRỢ CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1.1. Đặc điểm về vốn
• 1.1.1.2. Đặc điểm về lao động
• 1.1.1.3. Đặc điểm về công nghệ và máy móc thiết bị
• 1.1.2. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế
• 1.1.2.1. Đóng góp vào GDP
• 1.1.2.2. Đóng góp vào ngân sách nhà nước
• 1.1.2.3. Góp phần giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo, các vấn đề xã hội
• 1.2. NGUỒN TÀI TRỢ CHO SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.2.1. Tín dụng ngân hàng
• 1.2.1.1. Tín dụng ngắn hạn tài trợ cho kinh doanh
• 1.2.1.2. Tín dụng trung và dài hạn tài trợ cho đầu tư
• 1.2.1.3. Vai trò tài trợ vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của tín dụng ngân hàng
• 1.2.2. Thuê mua tài chính
• 1.2.2.1. Tổng quan về hoạt động thuê mua tài chính
• 1.2.2.2. Vai trò tài trợ vốn cho DNNVV của thuê mua tài chính
• 1.2.3. Phát hành trái phiếu chuyển đổi
• 1.2.3.1. Khái niệm và bản chất trái phiếu chuyển đổi
• 1.2.3.2. Giá trị trái phiếu chuyển đổi
• 1.2.3.3. Ưu, nhược điểm của trái phiếu chuyển đổi
• 1.2.4. Các quỹ đầu tư và đầu tư mạo hiểm
• 1.2.5. Các nguồn tài trợ khác
• 1.3. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở CÁC NƯỚC
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CÁC NGUỒN TÀI TRỢ CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM
• 2.1. VẤN ĐỀ PHÁP LÝ CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM
• 2.2. THỰC TRẠNG VỀ HỖ TRỢ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.2.1. Thực trạng về số lượng DNNVV đang hoạt động phân theo loại hình doanh nghiệp
• 2.2.2. Thực trạng về vốn sản xuất kinh doanh hằng năm của các DNNVV đang hoạt động phân loại theo loại hình doanh nghiệp
• 2.2.3. Thực trạng về số lượng lao động trong các DNNVV đang hoạt động phân theo loại hình doanh nghiệp
• 2.2.4. Thực trạng đầu tư tài sản cố định và đầu tư tài chính dài hạn của các DNNVV đang hoạt động phân theo loại hình doanh nghiệp
• 2.2.5. Thực trạng doanh thu sản xuất kinh doanh thuần của các DNNVV đang hoạt động phân theo loại hình doanh nghiệp
• 2.3. THỰC TRẠNG VỀ VIỆC TIẾP CẬN CÁC NGUỒN TÀI TRỢ TRONG NỀN KINH TẾ THÔNG QUA CUỘC KHẢO SÁT CÁC DNNVV HIỆN NAY CỦA VIỆT NAM
• 2.3.1. Quy trình khảo sát
• 2.3.2. Tổng hợp kết quả khảo sát
• 2.3.2.1. Tình hình chung của doanh nghiệp thông qua khảo sát thực tế
• 2.3.2.2. Thực trạng hiểu biết về trái phiếu chuyển đổi
• 2.3.2.3. Thực trạng tiếp cận các nguồn vốn hiện nay
• 2.3.2.4. Một số thông tin khảo sát thực tế thông qua kênh huy động vốn từ ngân hàng thương mại
• 2.3.2.5. Ngân hàng cần làm gì để hỗ trợ nhiều hơn cho doanh nghiệp và những khó khăn của doanh nghiệp khi đi vay
• 2.3.2.6. Thực trạng hỗ trợ tín dụng từ các nguồn vốn khác ngoài ngân hàng thương mại
• 2.4. NHỮNG THÀNH TỰU VÀ HẠN CHẾ TRONG VIỆC HỖ TRỢ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC DNNVV Ở VIỆT NAM THỜI GIAN QUA
• 2.4.1. Những thành tựu đạt được
• 2.4.1.1. Đối với các NHTM, công ty CTTC, các quỹ đa quốc gia
• 2.4.1.2. Đối với bản thân DNNVV
• 2.4.2. Một số hạn chế cần khắc phục
• 2.4.2.1. Đối với các NHTM, công ty CTTC, các quỹ đa quốc gia…
• 2.4.2.2. Đối với bản thân DNNVV
• 2.4.3. Nguyên nhân gây nên hạn chế
• 2.4.3.1. Đối với các NHTM
• 2.4.3.2. Đối với bản thân DNNVV
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH HỖ TRỢ CHO SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA THÔNG QUA CÁC NGUỒN TÀI TRỢ
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DNNVV Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2011-2020
• 3.1.1. Mục tiêu phát triển DNNVV
• 3.1.2. Các nhóm giải pháp phát triển DNNVV giai đoạn 2011-2020
• 3.2. GIẢI PHÁP ĐA DẠNG HÓA CÁC NGUỒN TÀI TRỢ CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM
• 3.2.1. Đối với Chính phủ
• 3.2.1.1. Hoàn thiện khung pháp lý
• 3.2.1.2. Chính sách về tài chính
• 3.2.1.3. Chính sách đất đai
• 3.2.1.4. Khuyến khích phát triển các tổ chức hỗ trợ DNNVV
• 3.2.2. Đối với NHNN
• 3.2.2.1. Hoàn thiện các văn bản pháp lý trong lĩnh vực ngân hàng
• 3.2.2.2. Tiếp tục đổi mới các chính sách tín dụng nhằm nâng cao quyền tự chủ cho các NHTM và phù hợp với thông lệ quốc tế
• 3.2.3. Đối với NHTM
• 3.2.3.1. Nhận thức về tầm quan trọng của việc cho vay đối với các DNNVV
• 3.2.3.2. Tổ chức lại cơ cấu hoạt động của ngân hàng theo hướng xây dựng các bộ phận hỗ trợ tín dụng đối với các DNNVV
• 3.2.3.3. Góp vốn đầu tư, liên doanh, liên kết với DNNVV
• 3.2.3.4. Thực hiện các chính sách ưu đãi đối với DNNVV
• 3.2.3.5. Nâng cao kỹ năng nghiệp vụ của cán bộ thẩm định
• 3.2.3.6. Thực hiện quy trình thẩm định rủi ro tín dụng lành mạnh
• 3.2.4. Đối với các Công ty CTTC, các quỹ đầu tư và đầu tư mạo hiểm
• 3.2.5. Đối với các DNNVV
• 3.2.5.1. Thực hiện đúng và đầy đủ chế độ báo cáo, sổ sách, chứng từ kế toán
• 3.2.5.2. Khai thác các nguồn thông tin phục vụ sản xuất kinh doanh
• 3.2.5.3. Cơ cấu tổ chức lại bộ máy doanh nghiệp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.6. Giải pháp phát triển hình thức phát hành trái phiếu chuyển đổi
• 3.2.6.1. Giải pháp ngắn hạn
• 3.2.6.2. Giải pháp dài hạn
• 3.3. CÁC GIẢI PHÁP HỖ TRỢ
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.1.1. Đẩy mạnh cải cách hành chính
• 3.3.1.2. Hỗ trợ phát triển công nghệ thông tin
• 3.3.1.3. Khuyến khích thành lập các hiệp hội và các tổ chức phát triển DNNVV
• 3.3.1.4. Thực hiện chính sách trợ giúp có trọng điểm
• 3.3.1.5. Phát triển văn hóa kinh doanh, khuyến khích khởi sự doanh nghiệp
• 3.3.2. Đối với các NHTM, công ty CTTC, các Quỹ đầu tư, đầu tư mạo hiểm
• 3.3.2.1. Tăng cường các mối quan hệ hợp tác
• 3.3.2.2. Thường xuyên tiếp xúc với các DNNVV
• 3.3.2.3. Xây dựng mô hình tổ chức chuyên nghiệp, chuyên môn sâu phục vụ DNNVV
• 3.3.2.4. Chuẩn hóa về cơ chế, chính sách, quy trình thủ tục cho vay, cung cấp dịch vụ đối với các DNNVV
• 3.3.2.5. Xây dựng gói sản phẩm phù hợp
• 3.4. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về các nguồn tài trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Chúng không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững. Tuy nhiên, DNNVV thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn tài trợ. Việc hiểu rõ các nguồn tài trợ có thể giúp doanh nghiệp vượt qua những thách thức này.

1.1. Khái niệm và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV được định nghĩa là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ về số lao động và vốn. Chúng đóng góp khoảng 96% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam và tạo ra nhiều việc làm cho người lao động.

1.2. Tầm quan trọng của nguồn tài trợ cho DNNVV

Nguồn tài trợ giúp DNNVV mở rộng quy mô sản xuất, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc tiếp cận nguồn vốn là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.

II. Những thách thức trong việc tiếp cận nguồn tài trợ cho DNNVV

Mặc dù có nhiều nguồn tài trợ, nhưng DNNVV vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc tiếp cận. Những khó khăn này có thể đến từ chính sách, quy trình vay vốn, hoặc từ bản thân doanh nghiệp.

2.1. Vấn đề pháp lý và chính sách hỗ trợ

Nhiều DNNVV không nắm rõ các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, dẫn đến việc không thể tận dụng các nguồn tài trợ một cách hiệu quả.

2.2. Khó khăn trong việc chứng minh khả năng tài chính

Nhiều DNNVV không có đủ hồ sơ tài chính hoặc không đáp ứng được yêu cầu của các tổ chức tín dụng, khiến họ khó khăn trong việc vay vốn.

III. Các nguồn tài trợ chính cho DNNVV tại Việt Nam

Có nhiều nguồn tài trợ khác nhau cho DNNVV, bao gồm tín dụng ngân hàng, quỹ đầu tư, và các chương trình hỗ trợ từ chính phủ. Mỗi nguồn tài trợ đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng.

3.1. Tín dụng ngân hàng và vai trò của nó

Tín dụng ngân hàng là nguồn tài trợ phổ biến nhất cho DNNVV. Tuy nhiên, lãi suất cao và yêu cầu chứng minh tài chính là những rào cản lớn.

3.2. Quỹ đầu tư và đầu tư mạo hiểm

Các quỹ đầu tư và đầu tư mạo hiểm cung cấp vốn cho DNNVV với điều kiện doanh nghiệp có tiềm năng phát triển cao. Tuy nhiên, việc thuyết phục nhà đầu tư là một thách thức lớn.

IV. Giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận nguồn tài trợ cho DNNVV

Để DNNVV có thể tiếp cận nguồn tài trợ một cách hiệu quả hơn, cần có những giải pháp cụ thể từ cả chính phủ và bản thân doanh nghiệp.

4.1. Cải thiện chính sách hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ cần hoàn thiện khung pháp lý và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho DNNVV trong việc tiếp cận nguồn vốn.

4.2. Nâng cao năng lực quản lý tài chính của DNNVV

Doanh nghiệp cần nâng cao kỹ năng quản lý tài chính và xây dựng hồ sơ tài chính minh bạch để dễ dàng tiếp cận nguồn vốn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho DNNVV tại Việt Nam

DNNVV có vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Việc cải thiện khả năng tiếp cận nguồn tài trợ sẽ giúp doanh nghiệp phát triển bền vững hơn trong tương lai.

5.1. Tương lai của DNNVV trong nền kinh tế thị trường

DNNVV cần phải thích ứng với những thay đổi của thị trường và tìm kiếm các nguồn tài trợ mới để phát triển.

5.2. Vai trò của công nghệ trong việc tiếp cận nguồn tài trợ

Công nghệ sẽ giúp DNNVV cải thiện quy trình quản lý tài chính và tiếp cận nguồn vốn một cách hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vai trò là xương sống của nền kinh tế Việt Nam khi chiếm tới 96,96% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động vào năm 2011, đóng góp hơn 45% vào Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và tạo ra khoảng 17,46% tổng thu ngân sách Nhà nước. Sau khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 07/11/2006, môi trường kinh doanh mở rộng mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt các DNNVV trước sức ép cạnh tranh gay gắt từ các tập đoàn đa quốc gia. Mặc dù số lượng doanh nghiệp tăng trưởng trung bình 39,52%/năm trong giai đoạn 2006-2011, phần lớn các đơn vị này vẫn đối mặt với điểm nghẽn nghiêm trọng về vốn hoạt động, công nghệ máy móc lạc hậu và rào cản lớn trong việc tiếp cận các kênh dẫn vốn chính thức.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng và cơ chế vận hành của các nguồn tài trợ bên ngoài dành cho DNNVV tại Việt Nam, bao gồm tín dụng ngân hàng, thuê mua tài chính, phát hành trái phiếu chuyển đổi và các quỹ đầu tư mạo hiểm. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu kinh tế vĩ mô trên toàn quốc trong giai đoạn 2006-2011, đồng thời xây dựng định hướng phát triển nguồn vốn cho giai đoạn 2011-2020. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc giải quyết bài toán thiếu hụt vốn lưu động và vốn đầu tư dài hạn cho khu vực tư nhân, nơi vốn đăng ký bình quân chỉ đạt 21,73 tỷ đồng/doanh nghiệp, góp phần tối ưu hóa cấu trúc tài chính và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory) và lý thuyết bất đối xứng thông tin (Information Asymmetry Theory) để luận giải hành vi lựa chọn nguồn tài trợ của doanh nghiệp. Trong điều kiện vốn tự có hạn hẹp, DNNVV buộc phải tìm kiếm các nguồn tài trợ bên ngoài theo trật tự ưu tiên từ nợ vay ngân hàng, thuê mua tài chính đến phát hành công cụ nợ lai ghép và vốn cổ phần mạo hiểm. Mô hình nghiên cứu phân tích chi tiết bốn kênh tài trợ chủ lực:

• Tín dụng ngân hàng: Bao gồm tín dụng ngắn hạn (thời hạn dưới 12 tháng tài trợ vốn lưu động) và tín dụng trung - dài hạn tài trợ đổi mới công nghệ.
• Thuê mua tài chính (Cho thuê tài chính): Căn cứ theo Nghị định 16/2001/NĐ-CP và Nghị định 65/2005/NĐ-CP, đây là hình thức cấp tín dụng trung và dài hạn tài trợ gần 100% nhu cầu mua sắm máy móc, thiết bị mà không đòi hỏi tài sản thế chấp ban đầu.
• Trái phiếu chuyển đổi: Công cụ lai ghép giữa trái phiếu doanh nghiệp và quyền mua cổ phiếu, giúp doanh nghiệp hạ thấp chi phí trả lãi định kỳ so với vay ngân hàng và tăng vốn cổ phần trong tương lai.
• Quỹ đầu tư và đầu tư mạo hiểm: Kênh cung ứng vốn cổ phần và hỗ trợ năng lực quản trị chuẩn quốc tế cho các doanh nghiệp khởi nghiệp có rủi ro kinh doanh cao nhưng tiềm năng tăng trưởng vượt trội.

Khái niệm DNNVV được chuẩn hóa căn cứ theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 của Chính phủ, phân định rõ ba cấp: siêu nhỏ (dưới 10 lao động), nhỏ (tổng nguồn vốn từ 20 tỷ đồng trở xuống hoặc dưới 200 lao động) và vừa (tổng nguồn vốn từ trên 20 tỷ đến 100 tỷ đồng hoặc từ trên 200 đến 300 lao động tùy theo khu vực kinh tế).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp linh hoạt giữa phương pháp định tính và định lượng trên nguồn dữ liệu đa tầng:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Niên giám Thống kê Việt Nam từ năm 2006 đến năm 2011, cùng các báo cáo của Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thực hiện khảo sát thực chứng với kích cỡ mẫu N = 200 DNNVV trên phạm vi toàn quốc thông qua bảng câu hỏi điều tra chi tiết. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo các lĩnh vực: Thương mại - Dịch vụ (chiếm 64,0%), Công nghiệp - Xây dựng (chiếm 32,0%) và Nông, lâm nghiệp, thủy sản (chiếm 4,0%).
• Phương pháp phân tích: Ứng dụng phần mềm SPSS để xử lý số liệu thống kê mô tả, phân tích tần số, lập bảng kết hợp chéo giữa vốn điều lệ và quy mô lao động, đánh giá thực trạng hiểu biết và mức độ tiếp cận các kênh vốn. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, lượng hóa chính xác các rào cản tín dụng và kiểm định mức độ tương thích giữa nhu cầu của doanh nghiệp với các gói sản phẩm tài chính hiện hành.
• Tổng hợp kinh nghiệm quốc tế: Đối chiếu mô hình quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng Công nghiệp Hàn Quốc (IBK) và hệ thống cho vay hỗ trợ quản lý Marukei kết hợp mạng lưới bảo lãnh tín dụng của Nhật Bản theo Luật Cơ bản về DNNVV năm 1999.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm và số liệu thống kê giai đoạn 2006-2011 mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

• Sự bùng nổ về số lượng nhưng quy mô vốn còn rất khiêm tốn: Tổng số doanh nghiệp hoạt động thực tế tại Việt Nam tăng 197,59% từ 131.318 doanh nghiệp (năm 2006) lên ước tính 390.788 doanh nghiệp (năm 2011). Trong đó, khối doanh nghiệp ngoài Nhà nước tăng từ 123.392 lên 378.873 đơn vị (tăng 207,05%), chiếm tỷ trọng tuyệt đối 96,96%. Tuy nhiên, vốn sản xuất kinh doanh bình quân của khối này năm 2011 chỉ đạt 21,73 tỷ đồng/doanh nghiệp. Kết quả khảo sát 200 doanh nghiệp cho thấy có 20,5% doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 10 tỷ đồng trở xuống và 40,0% có vốn từ trên 10 đến 20 tỷ đồng.
• Tạo việc làm vượt bậc nhưng đầu tư tài sản cố định rất thấp: Lao động làm việc trong khu vực ngoài Nhà nước tăng từ 3.369.855 người (chiếm 50,19% năm 2006) lên 7.311.951 người (chiếm 64,40% năm 2011). Dù giải quyết tới 90% việc làm mới của xã hội, mức độ trang bị tài sản cố định của khối này chỉ đạt trung bình hơn 5,2 tỷ đồng/doanh nghiệp, tương đương khoảng 150 triệu đồng/lao động. Có tới 80% doanh nghiệp sở hữu quy mô tài sản cố định dưới 10 tỷ đồng.
• Sự phụ thuộc quá lớn vào kênh tín dụng ngân hàng: Khảo sát chỉ ra 69,0% doanh nghiệp thuộc loại hình Công ty TNHH và 29,0% là Công ty cổ phần. Hơn 85% nhu cầu vốn bên ngoài vẫn dồn vào ngân hàng thương mại. Ngược lại, các kênh tài trợ hiện đại gần như chưa phát huy hiệu quả: tỷ lệ doanh nghiệp hiểu biết và sử dụng trái phiếu chuyển đổi chỉ chiếm dưới 15%, trong khi kênh quỹ đầu tư mạo hiểm và cho thuê tài chính vẫn xa lạ với hơn 70% đối tượng khảo sát.
• Tăng trưởng doanh thu ấn tượng nhưng đối mặt chi phí vốn cao: Tổng doanh thu thuần của các doanh nghiệp ngoài Nhà nước tăng trưởng bình quân 40,4%/năm, từ 1.126.356 tỷ đồng (năm 2006) lên 5.856.832 tỷ đồng (năm 2011), song tỷ suất lợi nhuận bị bào mòn đáng kể do lãi suất vay ngân hàng neo ở mức cao trong các chu kỳ thắt chặt tiền tệ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nghẽn mạch dòng vốn bắt nguồn từ sự bất đối xứng thông tin giữa tổ chức tín dụng và DNNVV. Khi đối chiếu với các nguyên lý tài chính doanh nghiệp, các ngân hàng thương mại luôn yêu cầu tài sản bảo đảm thế chấp lên tới 100-120% giá trị khoản vay, trong khi 80% DNNVV có giá trị tài sản cố định dưới 10 tỷ đồng và phần lớn nhà xưởng, đất đai chưa hoàn tất thủ tục pháp lý cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu. Đội ngũ quản lý doanh nghiệp chủ yếu dựa vào kinh nghiệm (chỉ có 38,0% lãnh đạo có trình độ trên đại học), hệ thống báo cáo kế toán chưa minh bạch và thiếu kiểm toán độc lập, làm gia tăng chi phí giám sát của các ngân hàng.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự tương quan rõ nét khi được mô hình hóa qua bảng kết hợp chéo giữa vốn điều lệ và quy mô lao động, cũng như biểu đồ phân bổ nguồn tài trợ. Các doanh nghiệp có quy mô lao động từ 10 đến 200 người (chiếm 53,5%) và thời gian hoạt động dưới 5 năm (chiếm 32,0%) là nhóm chịu tổn thương lớn nhất khi không thể tiếp cận tín dụng trung - dài hạn. So sánh với kinh nghiệm của Hàn Quốc, nơi Ngân hàng Công nghiệp Hàn Quốc (IBK) áp dụng hệ thống chấm điểm tín dụng tự động và tài trợ dựa trên dòng tiền của mạng lưới nhà thầu phụ liên kết với tập đoàn lớn như POSCO, hệ thống ngân hàng Việt Nam vẫn vận hành theo lối mòn định giá tài sản thế chấp truyền thống, bỏ ngỏ các sản phẩm tài chính tiềm năng như cho thuê tài chính và trái phiếu chuyển đổi.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm khơi thông các nguồn tài trợ phục vụ mục tiêu phát triển DNNVV giai đoạn 2011-2020, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ:

• Chính phủ và Bộ Tài chính: Hoàn thiện khung pháp lý về đăng ký giao dịch bảo đảm và quyền tài sản; thực hiện chính sách miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp từ 2-4 năm cho các DNNVV mới thành lập đổi mới sáng tạo; mở rộng mạng lưới Quỹ bảo lãnh tín dụng (QBLTD) tại các địa phương với mục tiêu nâng tỷ lệ giải ngân bảo lãnh lên mức 20-25% tổng dư nợ SME giai đoạn 2012-2015.
• Ngân hàng Nhà nước (NHNN): Ban hành cẩm nang chuẩn hóa quy trình thẩm định tín dụng riêng biệt cho DNNVV; điều hành lãi suất linh hoạt và áp dụng hạn mức tái cấp vốn ưu đãi cho các tổ chức tín dụng có tỷ trọng dư nợ cho vay SME đạt trên 40% tổng dư nợ, duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng SME ổn định từ 18-20%/năm đến năm 2020.
• Các Ngân hàng Thương mại (NHTM): Tái cấu trúc bộ máy bằng việc thành lập các Trung tâm phục vụ khách hàng SME chuyên biệt; chuyển dịch từ thẩm định dựa trên tài sản bảo đảm sang thẩm định dòng tiền dự án khả thi; phát triển các gói sản phẩm tín dụng liên kết chuỗi thầu phụ (network financing) và cho vay với quyền chuyển đổi thành vốn góp nhằm tiết giảm 15-20% chi phí quản lý khoản vay.
• Các Công ty Cho thuê tài chính và Quỹ đầu tư: Tăng cường tuyên truyền nghiệp vụ cho thuê tài chính để tài trợ 100% vốn mua sắm máy móc công nghệ cao; thành lập các quỹ đầu tư mạo hiểm tư nhân và quỹ đầu tư hạt giống (seed capital) nhằm nâng tỷ trọng vốn tài trợ ngoài ngân hàng lên mức 25-30% tổng cơ cấu vốn SME trước năm 2020.
• Bản thân các DNNVV: Thiết lập hệ thống sổ sách kế toán minh bạch theo chuẩn mực VAS; chủ động nâng cao năng lực lập dự án đầu tư kinh doanh; đào tạo chuyên môn tài chính cho ban điều hành và nghiên cứu phương án phát hành trái phiếu chuyển đổi trong các giai đoạn mở rộng quy mô.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Chủ doanh nghiệp và Giám đốc Tài chính (CFO) khối DNNVV: Ứng dụng cẩm nang đa dạng hóa nguồn tài trợ để lựa chọn linh hoạt giữa thuê mua tài chính, trái phiếu chuyển đổi và vay thương mại, từ đó tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC) và giảm áp lực trả nợ ngắn hạn.
• Cán bộ quản lý tín dụng và chuyên viên thẩm định rủi ro tại các NHTM: Tham khảo phương pháp xây dựng mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ dành riêng cho SME và quy trình quản trị rủi ro dòng tiền học hỏi từ mô hình ngân hàng IBK Hàn Quốc.
• Các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Kế hoạch & Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước: Sử dụng các số liệu thực chứng giai đoạn 2006-2011 để hoàn thiện các nghị định, thông tư hướng dẫn về bảo lãnh tín dụng, vườn ươm doanh nghiệp và hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Khai thác khung lý thuyết trật tự phân hạng, cấu trúc vốn doanh nghiệp và phương pháp xử lý dữ liệu khảo sát thực nghiệm SPSS N = 200 phục vụ các đề tài nghiên cứu học thuật liên quan.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao phần lớn DNNVV tại Việt Nam gặp khó khăn khi tiếp cận vốn vay ngân hàng thương mại? Rào cản cốt lõi nằm ở tài sản bảo đảm và tính minh bạch thông tin. Hơn 80% DNNVV có giá trị tài sản cố định dưới 10 tỷ đồng và số liệu tài chính chưa qua kiểm toán độc lập. Ngân hàng thương mại do áp lực kiểm soát rủi ro nợ xấu nên bắt buộc yêu cầu bất động sản thế chấp, khiến các phương án kinh doanh dù có tỷ suất sinh lời cao vẫn bị từ chối cấp tín dụng.
• Thuê mua tài chính (cho thuê tài chính) giải quyết bài toán vốn cho DNNVV như thế nào? Theo quy định tại Nghị định 16/2001/NĐ-CP và Nghị định 65/2005/NĐ-CP, công ty cho thuê tài chính tài trợ trực tiếp đến gần 100% giá trị thiết bị, máy móc mà không đòi hỏi tài sản thế chấp bổ sung. Doanh nghiệp vừa bảo toàn được nguồn vốn lưu động để duy trì sản xuất, vừa nhanh chóng đổi mới dây chuyền công nghệ hiện đại.
• Điều kiện nào giúp DNNVV phát hành thành công trái phiếu chuyển đổi? DNNVV cần chuyển đổi sang mô hình công ty cổ phần (trong mẫu khảo sát chiếm 29,0%), sở hữu phương án sản xuất kinh doanh có triển vọng tăng trưởng doanh thu vượt bậc và minh bạch hóa báo cáo tài chính. Trái phiếu chuyển đổi giúp doanh nghiệp hưởng mức lãi suất danh nghĩa thấp hơn vay ngân hàng và giảm bớt gánh nặng trả nợ gốc khi trái chủ thực hiện quyền chuyển đổi sang cổ phiếu thường.
• Quỹ đầu tư mạo hiểm có vai trò gì trong giai đoạn khởi sự của doanh nghiệp? Ở giai đoạn khởi nghiệp, rủi ro kinh doanh rất cao và dòng tiền thường âm, khiến doanh nghiệp không thể vay nợ hay huy động vốn cổ phần đại chúng. Quỹ đầu tư mạo hiểm chấp nhận rủi ro cao để cung ứng vốn cổ phần đổi lấy quyền sở hữu, đồng thời chuyển giao công nghệ quản trị quốc tế và kết nối mạng lưới khách hàng nhằm nâng tầm giá trị doanh nghiệp.
• Việt Nam có thể áp dụng bài học gì từ mô hình hỗ trợ DNNVV của Nhật Bản và Hàn Quốc? Việt Nam có thể áp dụng cơ chế cho vay tín chấp thông qua quỹ liên kết địa phương (chương trình Marukei của Nhật Bản) và mô hình cấp tín dụng theo chuỗi cung ứng dựa trên uy tín của doanh nghiệp đầu chuỗi (mô hình của Ngân hàng IBK và POSCO Hàn Quốc). Các giải pháp này giúp triệt tiêu rào cản tài sản thế chấp đơn lẻ của DNNVV.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về đặc điểm, vai trò và các kênh tài trợ bên ngoài cho sự phát triển của DNNVV trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.
• Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng giai đoạn 2006-2011 với sự bùng nổ của 378.873 doanh nghiệp ngoài Nhà nước (chiếm 96,96%), đóng góp hơn 45% GDP nhưng đối mặt với tình trạng thiếu vốn nghiêm trọng và đầu tư tài sản cố định bình quân chỉ đạt 5,2 tỷ đồng/doanh nghiệp.
• Lượng hóa chính xác các rào cản tín dụng thông qua khảo sát thực chứng 200 doanh nghiệp bằng phần mềm SPSS, chỉ ra sự thiên lệch quá mức vào tín dụng ngắn hạn và mức độ hiểu biết hạn chế về trái phiếu chuyển đổi, quỹ đầu tư.
• Đúc kết các bài học kinh nghiệm quốc tế giá trị từ Nhật Bản và Hàn Quốc về việc xây dựng hệ thống bảo lãnh tín dụng và quy trình thẩm định rủi ro dựa trên chuỗi liên kết giá trị.
• Hoàn thiện hệ thống 5 nhóm giải pháp tài chính đồng bộ, khả thi cho giai đoạn 2011-2020 nhằm kết nối cung - cầu vốn giữa các định chế tài chính và cộng đồng doanh nghiệp.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2012 đến năm 2020, việc hoàn thiện khung khổ pháp lý cho các định chế tài chính phi ngân hàng, hiện đại hóa hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và chuẩn hóa kế toán doanh nghiệp là lộ trình bắt buộc để mở rộng các nguồn tài trợ. Các nhà quản trị, chuyên gia tài chính và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác các luận cứ khoa học từ công trình này để triển khai các mô hình huy động vốn tối ưu, đưa khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển bền vững và hội nhập kinh tế quốc tế thành công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lý luận cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa và nguồn tài trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. + Chương 2: Thực trạng các nguồn tài trợ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam. + Chương 3: Một số giải pháp tài chính hỗ trợ cho sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua các nguồn tài trợ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƢƠNG 1 : LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ NGUỒN TÀI TRỢ CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.

KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. - Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa ở các quốc gia trên thế giới. DNNVV hay SMEs (Small and Medium enterprises) nói chung là những doanh nghiệp có số lao động hay doanh số ở dưới một mức giới hạn nào đó. Từ viết tắt SMEs được dùng phổ biến ở Cộng đồng các nước Châu Âu và các tổ chức quốc tế như World Bank, United Nation, WTO.

SMEs được sử dụng nhiều nhất là ở Mỹ. Các nước thuộc Cộng đồng Châu Âu truyền thống có cách định nghĩa về SMEs của riêng họ, ví dụ như ở Đức, SMEs được định nghĩa là những doanh nghiệp có số lao động dưới 500 người, trong khi đó ở Belgium là 100 người. Nhưng cho đến nay EU đã bắt đầu có khái niệm về SMEs chuẩn hóa hơn. Những doanh nghiệp có dưới 50 lao động thì được gọi là doanh nghiệp nhỏ và những doanh nghiệp có dưới 250 lao động được gọi là doanh nghiệp vừa.

Ngược lại, ở Mỹ doanh nghiệp nhỏ được định nghĩa là những doanh nghiệp có dưới 100 lao động và doanh nghiệp vừa là những doanh nghiệp có số lao động dưới 500 người. Trong hầu hết các nền kinh tế, doanh nghiệp nhỏ chiếm đa số. Ở EU, SMEs chiếm khoảng 99% và số lao động lên đến 65 triệu người. Trong một số khu vực kinh tế, SMEs giữ vai trò chủ đạo trong công cuộc cải tạo và là động lực LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 phát triển của nền kinh tế.

Trên toàn cầu SMEs chiếm 99% số doanh nghiệp và 40% đến 50% trong tổng GDP. Ở Mỹ, cách định nghĩa về SMEs có ý nghĩa rộng hơn ý nghĩa nội tại của SMEs. Và ở các quốc gia Châu Phi họ cũng có những cách định nghĩa riêng và các định nghĩa này khác nhau ở các quốc gia. EU thì sử dụng định nghĩa về SMEs chuẩn như trên.

Sự khác nhau về định nghĩa SMEs ở các quốc gia này làm cho các nghiên cứu về SMEs trở nên khó khăn hơn. - Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam Để phân chia quy mô các DNNVV, các quốc gia căn cứ vào các tiêu chuẩn như số lao động, vốn sản xuất, doanh thu, lợi nhuận, giá trị gia tăng. Ở mỗi quốc gia khác nhau, tiêu chí để phân biệt DNNVV cũng khác nhau. Ở nước ta, theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 (thay thế Nghị định 90/2001/NĐ -CP ngày 23/11/2001) định nghĩa DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: Quy mô Doanh Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nghiệp siêu nhỏ Tổng Tổng nguồn Khu vực Số lao động nguồn vốn Số lao động vốn Số lao động I.

Nông, lâm 10 người trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp và thủy xuống trở xuống người đến đồng đến 100 người đến 300 sản 200 người tỷ đồng người II. Công 10 người trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp và xây xuống trở xuống người đến đồng đến 100 người đến 300 dựng 200 người tỷ đồng người LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thương 10 người trở 10 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 mại và dịch vụ xuống trở xuống người đến đồng đến 50 người đến 100 50 người tỷ đồng người Tùy theo tính chất, mục tiêu của từng chính sách, chương trình trợ giúp mà cơ quan chủ trì có thể cụ thể hóa các tiêu chí nêu trên cho phù hợp. DNNVV ở Việt Nam có những đặc điểm khác với DNNVV ở các nước.

Ở các nước Châu Âu, doanh nghiệp có một vài ngàn công nhân và nhân viên, quy mô vài chục triệu USD cũng được xem là DNNVV, nhưng có khi không có nhiều công nhân vẫn được xem là doanh nghiệp lớn. Chẳng hạn như các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nano, công nghệ cao, không nhất thiết phải có đông công nhân. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Đặc điểm về vốn - DNNVV có nguồn vốn hạn chế, việc khởi sự kinh doanh và mở rộng quy mô đầu tư, đổi mới công nghệ, thiết bị được thực hiện chủ yếu bằng một phần vốn tự có và tín dụng không chính thức như vay, mượn bạn bè, người thân hay từ các tổ chức tài chính và phi tài chính trong xã hội.

- DNNVV thường hướng vào những lĩnh vực phục vụ trực tiếp đời sống, những sản phẩm có sức mua cao, dung lượng thị trường lớn, nên huy động được các nguồn lực xã hội, các nguồn vốn còn tiềm ẩn trong dân. Đặc điểm về lao động - Phần lớn các DNNVV sử dụng nhiều lao động giản đơn, trình độ tay nghề chưa cao, đa số là sử dụng lao động hộ gia đình, thuê và tuyển dụng ở các tỉnh. - Đội ngũ quản lý còn thiếu trình độ, kỹ năng quản lý, sử dụng kinh nghiệm là chủ yếu, chưa có chuyên môn. - Quy mô lao động nhỏ, lực lượng lao động ở nước ta dồi dào, tuy nhiên số lao LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 động tập trung ở các doanh nghiệp rải rác, mang tính chất nhỏ lẻ, kinh tế tập thể, cá thể, hộ gia đình tự tổ chức sản xuất kinh doanh.

Đặc điểm về công nghệ và máy móc thiết bị Công nghệ và máy móc thiết bị của các DNNVV thường lạc hậu do chi phí đầu tư công nghệ mới và kỹ thuật hiện đại cao nên thường vượt quá khả năng của các DNNVV với quy mô vốn hạn chế.3 Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế. Đóng góp vào GDP Sự phát triển mạnh mẽ của khu vực kinh tế các DNNVV đã khơi dậy một sức sản xuất rất lớn và giải quyết được một số lượng lớn lao động xã hội, kể cả ở vùng sâu vùng xa. Năng lực sản xuất hàng hóa của thành phần này tăng mạnh, đóng góp đáng kể vào GDP. Theo đánh giá của Ngân hàng thế giới, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) đang chiếm khoảng 60% GDP và 70% lực lượng lao động tại những nước có tổng thu nhập quốc dân (GNP) từ 100-500 USD/năm/người, đóng góp 50% GDP và chiếm 65% lực lượng lao động tại các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD).

Ở Việt Nam, trong thời gian qua, khu vực kinh tế dân doanh có tiềm năng phát triển lớn, giá trị sản phẩm tạo ra chiếm trên 45%GDP. Đóng góp cho Ngân sách Nhà nƣớc Với một lực lượng doanh nghiệp hùng hậu hoạt động sản xuất kinh doanh, giá trị mà nó mang lại cho nền kinh tế là rất lớn, là nguồn thu cho Ngân sách Nhà nước thông qua các chính sách quản lý, điều hành của Nhà nước như chính sách thuế. Trong thời gian qua, ở Việt Nam, DNNVV đóng góp khoảng 17.46% tổng thu Ngân sách nhà nước. Góp phần giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo, các vấn đề xã hội LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Sự xuất hiện ngày càng nhiều các DNNVV ở các thành phố, địa phương, các vùng nông thôn góp phần giải quyết vấn đề lao động dôi dư, nhàn rỗi trong xã hội và ổn định kinh tế - xã hội.

Vai trò của các DNNVV không chỉ thể hiện ở giá trị kinh tế mà nó tạo ra, quan trọng hơn và có ý nghĩa then chốt là tạo công ăn việc làm. DNNVV là thành phần kinh tế tạo ra một khối lượng lớn công ăn việc làm cho người lao động, giúp người lao động có điều kiện làm việc, có thu nhập ổn định và có điều kiện để cải thiện cuộc sống. Theo thống kê, có tới 90% việc làm mới được tạo ra từ khu vực này, góp phần xóa đói giảm nghèo, phát triển đồng đều giữa các vùng, khu vực trong cả nước. DNNVV còn có vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất, lưu thông hàng hóa, cung ứng dịch vụ, là các vệ tinh gắn kết, hỗ trợ, thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp lớn.

DNNVV còn là tiền đề tạo ra những doanh nghiệp lớn, với những doanh nghiệp thành công, quy mô của các doanh nghiệp được mở rộng và nhiều doanh nghiệp trong số này dần dần trở thành những doanh nghiệp lớn. DNNVV cũng góp phần không nhỏ vào xuất khẩu, và cũng là một lực lượng rất quan trọng trong việc tăng cường xuất khẩu. NGUỒN TÀI TRỢ CHO SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Vốn là nguồn lực quan trọng nhất và không thể thiếu cho doanh nghiệp khi bắt đầu hoạt động, vốn được sử dụng trong tất cả các khâu của quá trình sản xuất như : lao động, đất đai, nhà xưởng, công nghệ. Ngoài nguồn vốn tự có doanh nghiệp còn có thể tận dụng các nguồn tài trợ từ bên ngoài như sau : 1.

Tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng được hiểu xuất phát từ các khái niệm về tín dụng trong nền kinh tế. Tín dụng là quan hệ sử dụng vốn lẫn nhau dựa trên nguyên tắc hoàn trả cả vốn và lãi được thực hiện dưới hình thức bằng tiền hoặc bằng hàng hóa. Tín LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 dụng cũng là sự biểu hiện mối quan hệ giữa người cho vay và người đi vay được thực hiện bằng những cam kết do hai bên thỏa thuận dưới hình thức bằng tiền hoặc bằng hàng hóa. Tín dụng là một phạm trù kinh tế khách quan, ra đời, tồn tại và phát triển cùng với sự ra đời, tồn tại và phát triển của nền kinh tế hàng hóa, điều hòa vốn tiền tệ nhàn rỗi trong nền kinh tế từ nơi thừa sang nơi thiếu,…nhằm đáp ứng được yêu cầu về vốn của nền kinh tế.

Hoạt động tín dụng là một trong những chức năng hoạt động của hầu hết các định chế tài chính. Riêng đối với các NHTM, tín dụng là một chức năng cơ bản.