Luận văn thạc sĩ UEH: Ảnh hưởng chính sách tài khóa đến kinh tế vĩ mô Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích ảnh hưởng của chính sách tài khóa đến nền kinh tế vĩ mô Việt Nam trong ngắn hạn, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Trần Thị Phương Thi
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tấn Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Chính Sách Tài Khóa Đến Nền Kinh Tế Vĩ Mô Việt Nam Trong Ngắn Hạn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do thực hiện đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Điểm mới của đề tài
• 1.6. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Học thuyết của Keynes
• 2.2. Học thuyết của Trường phái Tân Cổ điển
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 2.4. Các nghiên cứu thực nghiệm đối với các quốc gia có nền kinh tế phát triển
• 2.5. Các nghiên cứu thực nghiệm đối với các quốc gia có nền kinh tế “mới nổi”
• 2.6. Các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam
• 2.7. Tổng hợp các kết quả nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Cơ sở chọn mô hình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.1. Mô hình cơ sở
• 3.2.2. Mô hình VAR đệ quy
• 3.3. Cơ sở dữ liệu
• 3.3.1. Mô tả biến
• 3.3.2. Biến động của các biến trong mô hình
• 3.4. Phương pháp kiểm định mô hình
• 3.4.1. Kiểm định tính dừng
• 3.4.2. Xác định độ trễ ưu của mô hình
• 3.4.3. Kiểm định nhân quả Granger
• 3.4.4. Kiểm tra tính ổn định của mô hình
• 3.5. Hàm phản ứng thúc đẩy (IRF)
• 3.6. Phân rã phương sai (Variance decomposition)
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kiểm định nhân quả Granger
• 4.2. Hồi quy mô hình VAR đệ quy 5 biến
• 4.2.1. Kiểm định tính dừng
• 4.2.2. Xác định độ trễ tối ưu của mô hình
• 4.2.3. Kiểm tra tính ổn định của mô hình
• 4.2.4. Phân tích hàm phản ứng thúc đẩy (IRF)
• 4.2.5. Phân tích phân rã phương sai
• 4.3. Hồi quy mô hình VAR 6 biến
• 4.3.1. Kiểm định tính dừng của các biến mới
• 4.3.2. Hồi quy mô hình VAR 6 biến có bổ sung biến tiêu dùng cá nhân
• 4.3.3. Hồi quy mô hình VAR 6 biến có bổ sung biến đầu tư tư nhân
• 4.3.4. Hồi quy mô hình VAR 6 biến có bổ sung biến tỷ lệ thất nghiệp
• 4.4. Tổng hợp kết quả nghiên cứu và so sánh
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết quả nghiên cứu và kiến nghị chính sách
• 5.1.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.1.2. Kiến nghị chính sách
• 5.2. Hạn chế đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.2.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của chính sách tài khóa đến nền kinh tế vĩ mô Việt Nam

Chính sách tài khóa đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế vĩ mô. Tại Việt Nam, chính sách này đã được áp dụng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định giá cả và tạo việc làm. Nghiên cứu này sẽ phân tích tác động của chính sách tài khóa đến các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô trong ngắn hạn, từ đó đưa ra những khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách.

1.1. Định nghĩa và vai trò của chính sách tài khóa

Chính sách tài khóa là tập hợp các quyết định của chính phủ liên quan đến thu chi ngân sách. Nó có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh tổng cầu, ảnh hưởng đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế.

1.2. Tình hình kinh tế vĩ mô Việt Nam hiện nay

Nền kinh tế Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển mình với nhiều thách thức như lạm phát, thất nghiệp và tăng trưởng chậm lại. Chính sách tài khóa cần được điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh này.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng chính sách tài khóa

Việc áp dụng chính sách tài khóa tại Việt Nam gặp nhiều thách thức, bao gồm sự thiếu hụt nguồn lực tài chính và sự không đồng bộ trong các chính sách. Những vấn đề này cần được giải quyết để tối ưu hóa hiệu quả của chính sách.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực tài chính

Nhiều chương trình chi tiêu công không được đảm bảo nguồn tài chính, dẫn đến việc không thể thực hiện đầy đủ các mục tiêu đề ra.

2.2. Sự không đồng bộ trong các chính sách

Các chính sách tài khóa và tiền tệ chưa được phối hợp chặt chẽ, gây khó khăn trong việc đạt được các mục tiêu kinh tế vĩ mô.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của chính sách tài khóa

Nghiên cứu sử dụng mô hình VAR đệ quy để phân tích tác động của chính sách tài khóa đến nền kinh tế vĩ mô. Mô hình này cho phép đánh giá mối quan hệ giữa các biến kinh tế trong ngắn hạn.

3.1. Mô hình VAR đệ quy

Mô hình VAR đệ quy giúp phân tích các biến kinh tế như GDP, lạm phát và lãi suất, từ đó đánh giá tác động của chính sách tài khóa.

3.2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức như Tổng cục Thống kê và Quỹ Tiền tệ Quốc tế, đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách tài khóa có tác động mạnh đến nền kinh tế vĩ mô Việt Nam trong ngắn hạn. Các biến như GDP và lạm phát phản ứng nhanh chóng với các cú sốc từ chính sách tài khóa.

4.1. Tác động đến GDP và lạm phát

Khi chính phủ tăng chi tiêu, GDP có xu hướng tăng trong ngắn hạn, nhưng lạm phát cũng gia tăng, tạo ra áp lực lên nền kinh tế.

4.2. Tác động đến tỷ lệ thất nghiệp

Chính sách tài khóa mở rộng không có tác động rõ rệt đến tỷ lệ thất nghiệp, cho thấy cần có các biện pháp bổ sung để giải quyết vấn đề này.

V. Kết luận và khuyến nghị cho tương lai

Nghiên cứu khẳng định rằng chính sách tài khóa có ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế vĩ mô Việt Nam. Để tối ưu hóa hiệu quả, cần có sự điều chỉnh kịp thời và linh hoạt trong việc áp dụng chính sách.

5.1. Khuyến nghị cho chính sách tài khóa

Cần tăng cường tính linh hoạt trong chính sách tài khóa, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các chính sách khác để đạt được hiệu quả tối ưu.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về tác động của chính sách tài khóa đến các biến kinh tế khác, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp hơn cho nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong quá trình điều hành kinh tế vĩ mô tại các quốc gia đang phát triển, chính sách tài khóa luôn giữ vị thế là công cụ can thiệp trọng yếu của Chính phủ nhằm ổn định sản lượng và định hướng tăng trưởng. Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2008 - 2009, Việt Nam đã liên tiếp triển khai các gói kích cầu tài khóa quy mô lớn, tiêu biểu như gói hỗ trợ lãi suất trị giá khoảng 17.000 tỷ đồng năm 2009 và gói kích cầu đầu tư trung dài hạn có quy mô lên tới 8 tỷ USD. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế và độ trễ tác động của các chính sách mở rộng chi tiêu công cũng như điều chỉnh thuế đối với tổng thể nền kinh tế vẫn là bài toán gây nhiều tranh luận học thuật sâu sắc.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Trần Thị Phương Thi, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Tấn Hoàng tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, tập trung giải quyết câu hỏi then chốt: Chính sách tài khóa ảnh hưởng như thế nào đến nền kinh tế vĩ mô Việt Nam trong ngắn hạn? Nghiên cứu được đặt trong phạm vi không gian toàn bộ nền kinh tế Việt Nam với chuỗi dữ liệu trải dài qua 76 quý, từ quý 1 năm 1996 đến quý 4 năm 2014. Mốc thời gian năm 1996 mang ý nghĩa quan trọng khi Quốc hội chính thức thông qua Luật Ngân sách Nhà nước đầu tiên và khởi động chương trình cải cách thuế giai đoạn 2. Ý nghĩa cốt lõi của đề tài là cung cấp bằng chứng định lượng chuẩn xác giúp các nhà hoạch định chính sách lượng hóa phản ứng của các chỉ tiêu kinh tế, qua đó kiểm soát rủi ro thâm hụt ngân sách và lạm phát chu kỳ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự đối chiếu giữa hai trường phái kinh tế học vĩ mô nền tảng: Học thuyết của John Maynard Keynes và Học thuyết của Trường phái Tân Cổ điển. Theo lý thuyết số nhân Keynes, tổng cầu của nền kinh tế được cấu thành từ tiêu dùng, đầu tư, chi tiêu chính phủ và cán cân thương mại qua công thức Y = C + I + G + EX - IM. Khi chính phủ gia tăng chi tiêu công hoặc cắt giảm thuế, một chuỗi chi tiêu bổ sung sẽ được kích hoạt theo cơ chế số nhân tài khóa với hệ số nhân kỳ vọng lớn hơn 1, thúc đẩy mạnh mẽ tổng sản lượng quốc nội (GDP), kích thích tiêu dùng cá nhân, gia tăng đầu tư tư nhân và kéo giảm tỷ lệ thất nghiệp trong nền kinh tế.

Trái lại, trường phái Tân Cổ điển chỉ ra rằng việc gia tăng chi tiêu công quá mức sẽ dẫn tới hiện tượng chèn lấn đầu tư tư nhân (crowding-out effect). Nhu cầu tài trợ thâm hụt ngân sách buộc chính phủ phải vay nợ hoặc tăng thuế trong tương lai, đẩy mặt bằng lãi suất thị trường tăng cao và làm suy giảm động lực tích lũy vốn của khu vực tư nhân. Đồng thời, dựa trên lý thuyết tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên được Milton Friedman công bố năm 1968, các nỗ lực kích cầu cưỡng bức để giảm thất nghiệp trong ngắn hạn thường chỉ đánh đổi bằng áp lực lạm phát kéo dài. Ba khái niệm trung tâm được vận dụng xuyên suốt luận văn gồm: cú sốc chính sách tài khóa, hiệu ứng chèn lấn khu vực tư nhân và độ trễ truyền dẫn chính sách vĩ mô.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu chuỗi thời gian gồm 76 quan sát theo quý (từ quý 1 năm 1996 đến quý 4 năm 2014) được thu thập từ cơ sở dữ liệu chính thức của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Để khắc phục hạn chế về tính liên tục của dữ liệu thống kê tại Việt Nam, các chỉ tiêu năm như GDP thực, chi tiêu chính phủ, doanh thu thuế, tiêu dùng cá nhân, đầu tư tư nhân và tỷ lệ thất nghiệp được chuyển đổi sang tần suất quý thông qua các thuật toán nội suy trên phần mềm kinh tế lượng EViews 6.0, kết hợp với chuỗi lãi suất cho vay và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) theo quý.

Về mô hình phân tích, tác giả lựa chọn mô hình Tự hồi quy vector đệ quy (Recursive VAR) với kỹ thuật phân rã Cholesky, kế thừa khung nghiên cứu kinh nghiệm của Olivier Blanchard và Roberto Perotti (2002) cũng như Ignacio Lozano và Karen Rodríguez (2011). Lý do lựa chọn mô hình VAR đệ quy là khả năng xử lý xuất sắc mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau giữa các biến nội sinh mà không cần áp đặt các giả định lý thuyết cứng nhắc. Thứ tự sắp xếp các biến trong mô hình cơ sở 5 biến gồm: Chi tiêu chính phủ, GDP thực, Lạm phát (CPI), Doanh thu thuế và Lãi suất cho vay theo quý. Quy trình kiểm định được tiến hành nghiêm ngặt: kiểm định tính dừng qua Augmented Dickey-Fuller (ADF) và Phillips-Perron (PP) cho thấy các biến đều dừng ở chuỗi gốc tại mức ý nghĩa 1%, riêng biến lãi suất đạt tính dừng vững chắc sau khi lấy sai phân bậc 1 với giá trị thống kê kiểm định ADF đạt -6,0000 (vượt giá trị tới hạn -2,6138 tại mức 1%).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả từ hàm phản ứng thúc đẩy (IRF) chỉ ra rằng một cú sốc tăng chi tiêu chính phủ khiến GDP thực của Việt Nam sụt giảm ngay trong ngắn hạn, trái ngược với kỳ vọng về hiệu ứng số nhân tích cực của trường phái Keynes.

Thứ hai, cú sốc tăng chi tiêu công tạo ra áp lực lạm phát rất lớn khi chỉ số CPI phản ứng tăng nhanh chóng ngay trong ngắn hạn và duy trì ở mức cao kéo dài trong trung và dài hạn. Mặt bằng lãi suất cho vay theo quý cũng có xu hướng gia tăng sau độ trễ 1 quý, dù biên độ biến động của lãi suất có phần thấp hơn so với mức độ biến động của lạm phát và sản lượng thực tế.

Thứ ba, mô hình VAR 6 biến mở rộng ghi nhận sự xuất hiện rõ nét của hiệu ứng chèn lấn: khi chính phủ mở rộng chi tiêu, cả tiêu dùng cá nhân và đầu tư của khu vực tư nhân đều suy giảm đồng thời trong các quý kế tiếp.

Thứ tư, tác động của cú sốc doanh thu thuế đến phần lớn các biến số kinh tế vĩ mô là rất mờ nhạt và không có ý nghĩa thống kê rõ ràng, ngoại trừ ảnh hưởng nhất định đến chỉ số lạm phát. Đồng thời, việc can thiệp bằng các cú sốc tài khóa không mang lại bằng chứng thực nghiệm có ý nghĩa thống kê trong việc kéo giảm tỷ lệ thất nghiệp tại Việt Nam.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến tăng chi tiêu công dẫn tới suy giảm GDP và chèn lấn tiêu dùng, đầu tư tư nhân tại Việt Nam bắt nguồn từ hiệu quả phân bổ vốn đầu tư công trong giai đoạn 1996 - 2014 còn nhiều điểm nghẽn. Việc tài trợ cho các khoản chi thường xuyên và dự án đầu tư công quy mô lớn làm gia tăng nhu cầu huy động vốn của Nhà nước, cạnh tranh trực tiếp nguồn vốn tín dụng khả dụng trên thị trường tài chính, từ đó đẩy lãi suất vay vốn tăng lên và thu hẹp không gian tăng trưởng của các doanh nghiệp tư nhân.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, phát hiện này tương phản với kết quả tại Mỹ của Blanchard và Perotti (2002) hay tại Colombia của Lozano và Rodríguez (2011) - nơi chi tiêu công tạo ra sự gia tăng sản lượng trong 6 tháng đầu. Tuy nhiên, kết quả tại Việt Nam lại hoàn toàn đồng nhất với các quan sát thực nghiệm của António Afonso và Ricardo Sousa (2010) tại Bồ Đào Nha, khi chi tiêu chính phủ làm giảm GDP thực và thu hẹp đầu tư tư nhân. Về mặt trình bày trực quan, toàn bộ động thái phản ứng này được thể hiện rõ qua biểu đồ đường phản ứng thúc đẩy (IRF) phản ánh quỹ đạo vận động 10 - 20 quý và bảng ma trận phân rã phương sai (Variance Decomposition), cho thấy tỷ trọng đóng góp phần trăm biến động của cú sốc chi tiêu lên phương sai sai số dự báo của lạm phát và sản lượng qua từng mốc thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm của mô hình VAR đệ quy, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều hành tài khóa quốc gia:

1. Tái cấu trúc và nâng cao hiệu quả phân bổ đầu tư công: Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp cùng Bộ Tài chính khẩn trương rà soát, cắt giảm triệt để các dự án đầu tư công kém hiệu quả, dàn trải; đặt mục tiêu giảm hệ số ICOR của khu vực nhà nước xuống dưới ngưỡng 5,0 trong lộ trình trung hạn 3 - 5 năm, tập trung nguồn lực ngân sách cho các công trình hạ tầng trọng điểm có tính lan tỏa cao.

2. Thiết lập kỷ luật ngân sách và kiểm soát chặt chẽ trần nợ công: Chính phủ cần duy trì mức bội chi ngân sách nhà nước ổn định dưới 4% - 5% GDP hàng năm; xây dựng hạn mức giải ngân chi thường xuyên theo từng quý nhằm hạn chế các cú sốc chi tiêu đột ngột gây bất ổn định tỷ giá và mặt bằng giá cả thị trường.

3. Tăng cường phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ: Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính cần thiết lập cơ chế điều tiết thanh khoản nhịp nhàng, kiểm soát khối lượng phát hành trái phiếu chính phủ nhằm tránh tình trạng hút cạn nguồn vốn thương mại, duy trì biên độ dao động lãi suất thị trường ổn định dưới 1% - 2%/năm để bảo vệ khu vực đầu tư tư nhân.

4. Hiện đại hóa hệ thống quản lý thuế và mở rộng cơ sở thu: Tổng cục Thuế cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, số hóa quy trình thu ngân sách để giảm chi phí tuân thủ thuế cho doanh nghiệp khoảng 15% - 20% trong vòng 2 năm tới, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững thay vì áp dụng các điều chỉnh thuế gây sốc ngắn hạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Các nhà hoạch định chính sách tại các cơ quan quản lý nhà nước: Chuyên viên tại Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước có thể sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở định lượng để đánh giá độ trễ và tác động phụ của các gói kích cầu kinh tế trước khi ban hành.

2. Chuyên gia phân tích kinh tế và chiến lược tại các định chế tài chính: Bộ phận nghiên cứu thị trường tại các ngân hàng thương mại, quỹ đầu tư, công ty chứng khoán có thể ứng dụng mô hình để dự báo xu hướng biến động của lãi suất cho vay, lạm phát và chu kỳ tăng trưởng GDP theo từng quý.

3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Kinh tế - Tài chính: Tài liệu cung cấp một ca nghiên cứu mẫu mực về cách xây dựng mô hình VAR đệ quy 5 biến và 6 biến, kỹ thuật phân rã Cholesky cũng như quy trình xử lý dữ liệu chuỗi thời gian bằng phần mềm EViews.

4. Lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp tư nhân: Giúp các chủ doanh nghiệp nắm bắt được cơ chế lan truyền của chính sách vĩ mô, từ đó chủ động xây dựng kế hoạch quản trị rủi ro lãi suất và dự phòng phương án kinh doanh linh hoạt khi thị trường đón nhận các đợt mở rộng chi tiêu công.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tăng chi tiêu chính phủ tại Việt Nam giai đoạn 1996 - 2014 lại làm giảm GDP thực trong ngắn hạn?

Hiện tượng này xảy ra do hiệu quả đầu tư công chưa cao và sự xuất hiện của hiệu ứng chèn lấn mạnh mẽ. Khi chính phủ tăng chi tiêu, nhu cầu vốn làm tăng lãi suất cho vay sau độ trễ 1 quý, cạnh tranh trực tiếp nguồn lực tài chính với khu vực tư nhân, dẫn tới việc tiêu dùng cá nhân và đầu tư của doanh nghiệp tư nhân bị sụt giảm, triệt tiêu tác động kích thích sản lượng ban đầu.

Mô hình VAR đệ quy giải quyết vấn đề gì trong phân tích kinh tế lượng vĩ mô?

Mô hình VAR đệ quy cho phép các biến số kinh tế vĩ mô tương tác với nhau như các biến nội sinh mà không bị ràng buộc bởi các giả định cứng nhắc. Thông qua phân rã Cholesky và việc sắp xếp thứ tự các biến dựa trên độ trễ truyền dẫn, mô hình giúp tách biệt chính xác cú sốc chính sách ngẫu nhiên và đo lường độ phản ứng của từng biến số theo thời gian.

Chính sách thay đổi doanh thu thuế có tác động như thế nào đến nền kinh tế vĩ mô?

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm trên chuỗi dữ liệu 76 quý cho thấy cú sốc doanh thu thuế có tác động rất mờ nhạt và không có ý nghĩa thống kê rõ ràng đối với GDP thực, tiêu dùng cá nhân, đầu tư tư nhân và tỷ lệ thất nghiệp. Biến số duy nhất ghi nhận phản ứng nhất định trước thay đổi về thuế trong ngắn hạn là chỉ số lạm phát.

Tác động chèn lấn của chi tiêu công đối với khu vực tư nhân diễn ra qua những kênh nào?

Hiệu ứng chèn lấn diễn ra chủ yếu qua hai kênh: kênh chi phí vốn và kênh phân bổ nguồn lực. Việc gia tăng vay nợ công đẩy lãi suất thị trường tăng lên, khiến chi phí vay vốn của doanh nghiệp tư nhân đắt đỏ hơn. Đồng thời, khu vực công thu hút lượng lớn lao động và nguyên vật liệu, làm gia tăng chi phí đầu vào chung trong nền kinh tế.

Dữ liệu chuỗi thời gian trong luận văn được kiểm định tính dừng ra sao?

Tác giả đã áp dụng đồng thời hai phương pháp kiểm định nghiệm đơn vị là Augmented Dickey-Fuller (ADF) và Phillips-Perron (PP). Kết quả cho thấy các biến chi tiêu chính phủ, GDP thực, lạm phát và doanh thu thuế đều đạt tính dừng ở chuỗi gốc tại mức ý nghĩa 1%, trong khi biến lãi suất cho vay đạt trạng thái dừng sau khi lấy sai phân bậc 1 với kiểm định ADF đạt giá trị -6,0000.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc qua chuỗi dữ liệu 76 quý (1996 - 2014) khẳng định việc tăng chi tiêu chính phủ làm suy giảm GDP thực trong ngắn hạn tại Việt Nam.
• Nghiên cứu chứng minh sự hiện diện rõ nét của hiệu ứng chèn lấn tài khóa, làm thu hẹp đồng thời cả tiêu dùng cá nhân và quy mô đầu tư của khu vực tư nhân.
• Các cú sốc mở rộng chi tiêu công làm gia tăng nhanh chóng áp lực lạm phát và đẩy mặt bằng lãi suất cho vay thương mại tăng lên sau 1 quý.
• Cú sốc doanh thu thuế có tác động rất hạn chế, trong khi việc sử dụng chính sách tài khóa để giải quyết vấn đề thất nghiệp chưa tìm thấy cơ sở thực nghiệm vững chắc.
• Khẳng định mô hình VAR đệ quy 5 biến và 6 biến là công cụ định lượng chuẩn xác, mở ra hướng tiếp cận khoa học cho việc phân tích chính sách vĩ mô tại các nền kinh tế đang phát triển.

Về lộ trình nghiên cứu tiếp theo trong giai đoạn 1 - 2 năm tới, các nhà nghiên cứu nên mở rộng chuỗi dữ liệu sau năm 2015 và áp dụng mô hình VAR cấu trúc (SVAR) kết hợp mô hình Cân bằng tổng thể ngẫu nhiên động (DSGE) để lượng hóa sâu hơn các cú sốc tài khóa chuyên biệt. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ của tác giả Trần Thị Phương Thi để tiếp cận đầy đủ hệ thống dữ liệu, bảng kiểm định kinh tế lượng và các hàm phản ứng thúc đẩy chi tiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM --------------- TRẦN THỊ PHƯƠNG THI ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA ĐẾN NỀN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM TRONG NGẮN HẠN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh – Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ` BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM --------------- TRẦN THỊ PHƯƠNG THI ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA ĐẾN NỀN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM TRONG NGẮN HẠN Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN TẤN HOÀNG TP.Hồ Chí Minh – Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài “Ảnh hƣởng của chính sách tài khóa đến nền kinh tế vĩ mô Việt Nam trong ngắn hạn” là đề tài nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Tôi xin cam đoan những lời nêu trên đây là hoàn toàn đúng sự thật.HCM, ngày 20 tháng 10 năm 2015 Tác giả TRẦN THỊ PHƢƠNG THI LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa.

Lời cam đoan. Danh mục các từ viết tắt. Danh mục các bảng biểu. Danh mục hình vẽ.

CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU………………………………………………………1 1. Lý do thực hiện đề tài. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Điểm mới của đề tài.

Kết cấu của đề tài. 5 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY……………7 2. Học thuyết của Keynes. Học thuyết của Trường phái Tân Cổ điển.

Tổng quan các nghiên cứu trƣớc đây. Các nghiên cứu thực nghiệm đối với các quốc gia có nền kinh tế phát triển 12 2. Các nghiên cứu thực nghiệm đối với các quốc gia có nền kinh tế “mới nổi”16 2. Các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam.

Tổng hợp các kết quả nghiên cứu trƣớc đây .19 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU…………………………….22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cơ sở chọn mô hình nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Mô hình cơ sở.

Mô hình VAR đệ quy. Cơ sở dữ liệu. Mô tả biến. Biến động của các biến trong mô hình.

Phƣơng pháp kiểm định mô hình. Kiểm định tính dừng. Xác định độ trễ ưu của mô hình. Kiểm định nhân quả Granger.

Kiểm tra tính ổn định của mô hình. Hàm phản ứng thúc đẩy (IRF). Phân rã phương sai (Variance decomposition) .34 CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU………35 4. Kiểm định nhân quả Granger.

Hồi quy mô hình VAR đệ quy. Hồi quy mô hình VAR đệ quy 5 biến .1 Kiểm định tính dừng .2 Xác định độ trễ tối ưu của mô hình .3 Kiểm tra tính ổn định của mô hình .4 Phân tích hàm phản ứng thúc đẩy ( IRF) .5 Phân tích phân rã phương sai. Hồi quy mô hình VAR 6 biến .1 Kiểm định tính dừng của các biến mới .2 Hồi quy mô hình VAR 6 biến có bổ sung biến tiêu dùng cá nhân .3 Hồi quy mô hình VAR 6 biến có bổ sung biến đầu tư tư nhân .4 Hồi quy mô hình VAR 6 biến có bổ sung biến tỷ lệ thất nghiệp. 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tổng hợp kết quả nghiên cứu và so sánh. 62 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN…………………………………………………………65 5. Kết quả nghiên cứu và kiến nghị chính sách. Kết quả nghiên cứu.

Kiến nghị chính sách. Hạn chế đề tài và hƣớng nghiên cứu tiếp theo. Hạn chế của đề tài. Hướng nghiên cứu tiếp theo.

69 Tài liệu tham khảo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết Tiếng Anh Tiếng Việt tắt CPI Consumer Price Index Chỉ số giá tiêu dùng GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế IRF Impulse Reponse Funtion Hàm phản ứng thúc đẩy Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát triển OECD Cooperation and Development Kinh tế SVAR Structural Vector Auto Regression Tự hồi quy véctơ cấu trúc VAR Vector Auto Regression Tự hồi quy véctơ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Trang Bảng 2.Tổng hợp các nghiên cứu trước đây .Mô tả và đo lường các biến nghiên cứu.Kết quả thống kê mô tả các biến sử dụng trong nghiên cứu .Kết quả kiểm định nhân quả Granger.Kết quả kiểm định tính dừng theo tiêu chuẩn ADF và PP .Kết quả kiểm định tính dừng biến rt sau khi lấy sai phân bậc 1 theo ADF .Kết quả kiểm định tính dừng biến rt sau khi lấy sai phân bậc 1 theo PP.Kết quả kiểm định độ trễ tối ưu của mô hình .Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình theo dạng bảng .Phân rã phương sai GDP thực .Phân rã phương sai lạm phát .Phân rã phương sai lãi suất cho vay theo quý .Kết quả kiểm định tính dừng của các biến mới .Kết quả kiểm định tính dừng của biến tỷ lệ lao động sau khi đã lấy sai phân bậc 1 .Kết quả kiểm định độ trễ tối ưu của mô hình VAR khi thêm biến tiêu dùng cá nhân. Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình theo dạng bảng .Phân rã phương sai tiêu dùng cá nhân .Kết quả kiểm định độ trễ tối ưu của mô hình VAR khi thêm biến đầu tư tư nhân .Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình theo dạng bảng .Phân rã phương sai đầu tư tư nhân .Kết quả kiểm định độ trễ tối ưu của mô hình VAR khi thêm biến tỷ lệ thất nghiệp .Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình theo dạng bảng .Phân rã phương sai tỷ lệ thất nghiệp .Tổng hợp các kết quả của đề tài .So sánh với kết quả của bài nghiên cứu gốc. 63 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Trang Hình 3.Biến động của các biến trong mô hình VAR đệ quy 5 biến .Biến động của các biến được thêm vào sau để tạo thành mô hình VAR 6 biến .Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình theo dạng biểu đồ .Tác động của cú sốc chi tiêu chính phủ .Tác động của cú sốc doanh thu thuế .Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình theo dạng biểu đồ .Tác động của cú sốc chi tiêu chính phủ .Tác động của cú sốc doanh thu thuế .Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình theo dạng biểu đồ .Tác động của cú sốc chi tiêu chính phủ .Tác động của cú sốc doanh thu thuế .Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình theo dạng biểu đồ .Tác động của cú sốc chi tiêu chính phủ .Tác động của cú sốc doanh thu thuế.

61 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TÓM TẮT Đề tài nghiên cứu tác động của chính sách tài khóa đến nền kinh tế vĩ mô ở Việt Nam trong ngắn hạn từ quý 1 năm 1996 đến quý 4 năm 2014 bằng mô hình VAR đệ quy năm biến, bao gồm GDP thực, chi tiêu chính phủ, doanh thu thuế, lạm phát và lãi suất cho vay theo quý. Ngoài ra, bài nghiên cứu còn sử dụng mô hình VAR sáu biến thêm lần lượt các biến tiêu dùng cá nhân, đầu tư tư nhân, tỷ lệ thất nghiệp để xem xét thêm tác động của chính sách tài khóa lên các biến vĩ mô trên theo cách tiếp cận của Ignacio Lozano và Karen Rodríguez (2011). Thông qua chuỗi dữ liệu về các biến vĩ mô như GDP thực, lãi suất, lạm phát, tiêu dùng cá nhân, đầu tư tư nhân và tỷ lệ thất nghiệp được thu thập từ 1996-2014, đề tài tìm thấy rằng nền kinh tế vĩ mô Việt Nam phản ứng tiêu cực khi xảy ra cú sốc tăng chi tiêu chính phủ. Cụ thể là khi có sự mở rộng của chi tiêu chính phủ thì lập tức GDP phản ứng sụt giảm ngay trong ngắn hạn, đồng thời làm phát cũng gia tăng nhanh trong ngắn hạn và đạt mức cao trong dài hạn.

Cú sốc chi tiêu chính phủ cũng làm cho lãi suất cho vay theo quý tăng trong ngắn hạn, tuy nhiên chậm hơn một quý và mức độ ảnh hưởng của cú sốc chi tiêu chính phủ đối với lãi suất cũng nhỏ hơn so với GDP thực và lạm phát. Bên cạnh đó, qua kết quả phân tích của đề tài ta cũng có thể nhận thấy tác động chèn lấn của việc sử dụng chính sách tài khóa mở rộng bằng cách tăng chi tiêu chính phủ ra ngoài khu vực tư nhân thể hiện qua việc khi tăng chi tiêu chính phủ thì tiêu dùng cá nhân và đầu tư tư nhân đều giảm xuống. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tác động của cú sốc doanh thu thuế trong kỳ nghiên cứu là hết sức mờ nhạt và hầu như không tác động đến các biến kinh tế vĩ mô (các kết quả đều không có ý nghĩa thống kê), ngoại trừ biến lạm phát. Ngoài ra, kết quả của đề tài cũng thể hiện việc sử dụng chính sách tài khóa để giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp tại Việt Nam là không có cơ sở thực nghiệm, do tác động của các cú sốc chính sách tài khóa đối với biến tỷ lệ thất nghiệp đều không có ý nghĩa thống kê.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Lý do thực hiện đề tài Đã có nhiều nghiên cứu về tác động của chính sách tài khóa đến nền kinh tế vĩ mô Việt nam, tuy nghiên, các nhiên cứu chỉ dừng tại một khía cạnh, hay nghiên cứu tác động của chính sách tài khóa đến một biến vĩ mô như lạm phát, lao động hoặc chỉ giải thích trên sự biến động của các chỉ tiêu vĩ mô, mà chưa có một nghiên cứu nào thật sự tổng quát, cụ thể về tác động của chính sách tài khóa đến nền kinh tế vĩ mô có áp dụng mô hình kinh tế, phân tích định lượng. Bên cạnh đó, trong các nghiên cứu tại Việt Nam có rất ít nghiên cứu định lượng về những tác động của việc điều chỉnh chính sách thuế đến việc tiêu thụ và đầu tư; rất ít những nghiên cứu thực nghiệm về tác động của việc gia tăng chi tiêu chính phủ tới GDP, giá cả và lãi suất. Chính sách tài khóa đã được thực hiện trên nhiều nước có nền kinh tế phát triển, là một công cụ được đánh giá là hiệu quả để thực hiện ổn định nền kinh tế vĩ mô.