CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về lãnh đạo.1 Quan điểm về lãnh đạo: Lãnh đạo là một khái niệm trừu tượng mang tính chủ quan. Không một ai trên thế giới này có thể nói chính xác được lãnh đạo là gì? Mọi người đều có một định nghĩa riêng cho mình về lãnh đạo. Điều chúng ta cần là tin tưởng vào định nghĩa ấy về lãnh đạo, và sống hết mình với định nghĩa đấy.
Bức tranh về lãnh đạo rất đẹp, chúng ta hãy điểm tô cho bức tranh ấy bằng những định nghĩa về lãnh đạo. Cụ thể như: Theo Stogdill (1974), nhà lãnh đạo phải luôn được định nghĩa cùng với sự ràng buộc của tính cách, cách ứng xử, ảnh hưởng đối với người khác, các chuỗi hoạt động tương tác, quan hệ, vị trí quản lý, và nhìn nhận của người khác về tính hợp pháp của quyền lực và sự tạo dựng ảnh hưởng. House (2004) định nghĩa rằng nhà lãnh đạo là cá nhân có khả năng gây ảnh hưởng, kích thích và khuyến khích người khác đóng góp vào các hoạt động có hiệu quả và thành công của tổ chức họ trực thuộc. Theo Maxwell thì định nghĩa nhà lãnh đạo là người có khả năng gây ảnh hưởng.
Lãnh đạo là một trong những khái niệm quan trọng nhất của khoa học và tổ chức nhân sự. Đó là quá trình ảnh hưởng mang tính xã hội trong đó lãnh đạo tìm kiếm sự tham gia tình nguyện của cấp dưới nhằm đạt mục tiêu chung của tổ chức. Trong thế giới đầy biến động như ngày nay, tất cả chúng ta đều trở thành lãnh đạo. Ai cũng cần phải trở thành lãnh đạo của chính mình.
Lãnh đạo là dẫn đường nhưng đồng thời cũng là người đi trước. Lãnh đạo là hướng dẫn hoặc chỉ đạo một quá trình hành động. Lãnh đạo là gây ảnh hưởng đến hành vi hoặc quan điểm của người khác. Tất cả chúng ta trở thành lãnh đạo mà không cần quan tâm đến chức danh hay vai trò của chúng ta.
Điều này sẽ bắt đầu bằng việc tự lãnh đạo chính mình và dần gây ảnh hưởng, hướng dẫn và dẫn dắt người khác. 8 Quá trình trở thành lãnh đạo cũng giống như quá trình trở thành một con người hoàn thiện. Sự phát triển của lãnh đạo là sự phát triển của cá nhân. Cho dù cuối cùng, lãnh đạo là những hoạt động “bên ngoài” nhưng nó phải bắt đầu từ “bên trong” mỗi con người.
Việc lãnh đạo không chỉ là việc chúng ta làm mà còn đánh giá đó là người như thế nào, con người chúng ta thế nào sẽ điều khiển hành động của chúng ta thế đấy. Lãnh đạo thực sự sẽ xuất phát từ bên trong. Sự đáng tin cậy dựa vào sự trung thực, chính trực và tin tưởng. Tình yêu và sự đam mê với công việc sẽ khuyến khích khả năng lãnh đạo của mỗi con người.
Lãnh đạo không có nghĩa là động viên người khác bẳng thưởng hay phạt. Người lãnh đạo phải là người tăng lực cho người khác để họ tự tìm thấy động cơ. Nhà lãnh đạo có hiệu quả là người có khả năng tăng lực cho người khác bằng lòng đam mê và sự đánh giá của họ. Giúp họ gắn kết trái tim và trí óc của mọi người, họ gắn kết những người có liên quan và cùng tham gia.
Họ tự chủ động nuôi dưỡng văn hóa nhóm, tạo thành một khối đoàn kết và phát triển vững mạnh.2 Khái niệm lãnh đạo: Trong thời đại ngày nay, để trở thành nhà lãnh đạo phải đảm bảo được 3 yếu tố: Khả năng tạo được tầm nhìn, khả năng truyền cảm hứng và khả năng gây ảnh hưởng. Hiểu một cách đơn giản, nhà lãnh đạo là người có khả năng tạo ra tầm nhìn cho tổ chức hay một nhóm và biết sử dụng quyền lực của mình để gây ảnh hưởng cho những người đi theo thực hiện tầm nhìn đó. Tùy theo từng khía cạnh nghiên cứu về nhà lãnh đạo. Tuy nhiên một định nghĩa được nhiều người ủng hộ nhất là định nghĩa lãnh đạo của John C.Maxwell, ông cho rằng: “Lãnh đạo là gây ảnh hưởng, không hơn không kém” Một nhà lãnh đạo là một người có thể lãnh đạo dù ở bất kỳ đâu, bất kỳ vị trí nào trong Công ty.
Và chỉ có người lãnh đạo mới có thể ảnh hưởng và chi phối những người ở cấp dưới, đồng cấp và cả cấp trên của mình. Đây mới là nhà lãnh đạo có giá trị bền vững, sức mạnh của họ đến tự nhiên xuất phát từ con người họ chứ không phải cái gì từ bên ngoài họ. Trong một doanh nghiệp ai là nhà lãnh đạo? 9 Trong một doanh nghiệp, nhà lãnh đạo được xác định từ vị trí, nhiệm vụ và hoạt động của họ đối với doanh nghiệp. Nhà lãnh đạo có thể xuất hiện ở mọi cấp trong cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp, như lãnh đạo toàn bộ doanh nghiệp có Tổng giám đốc, lãnh đạo các phòng ban có các trưởng phòng, lãnh đạo nhóm làm việc có trưởng nhóm.
Càng ở vị trí cao, nhà lãnh đạo càng có quyền lực, chức vị và trách nhiệm công việc càng lớn. Nhà lãnh đạo thường có vị trí dẫn đầu tại cấp độ mà họ đảm nhiệm trong doanh nghiệp. Họ là người đại diện cho doanh nghiệp về pháp lý. Trước lợi ích chung của doanh nghiệp và kết quả cuối cùng mà doanh nghiệp đạt được.
Họ duy trì và phát triển doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh, ảnh hưởng đến tính hiệu quả của tài chính, cách phát sinh tiền lời cho đơn vị, nâng cao năng suất và hiệu quả lao động, sự hài lòng của nhân viên và khách hàng.3 Bản chất công việc của nhà lãnh đạo: Thực chất công việc lãnh đạo là khả năng tạo ra tầm nhìn, cảm hứng và ảnh hưởng của tổ chức. Ba nhiệm vụ này kết hợp với nhau, tạo ra sự khác biệt của một nhà lãnh đạo với bất kỳ ai. Tầm nhìn, cảm hứng và ảnh hưởng cần phải được thực hiện một cách khéo léo và bài bản, đòi hỏi nhà lãnh đạo cần có những phẩm chất và kỹ năng riêng biệt. Vì vậy công việc lãnh đạo vừa mang tính chất nghệ thuật lại vừa mang tính chất khoa học.
Tầm nhìn: là ảnh hưởng tích cực về tương lai của tổ chức mà tất cả mọi người trong tổ chức đều tin tưởng và mong muốn biến nó thành hiện thực. Tạo ra tầm nhìn chính là công việc của nhà lãnh đạo. Một nhà lãnh đạo phải biết dẫn dắt tổ chức mình đi tới đâu, phải hình dung ra tương lai chung của tổ chức. Cảm hứng: Khi xây dựng được tầm nhìn, nhà lãnh đạo phải khơi dậy và truyền cảm hứng cho người khác để họ đi theo và thực hiện.
Ảnh hưởng: Lãnh đạo sẽ không thể là lãnh đạo nếu không có ảnh hưởng và ảnh hưởng được tạo ra từ quyền lực của nhà lãnh đạo. Như vậy, lãnh đạo được xem như là khoa học vì công việc lãnh đạo như một tiến trình và cần phải có kỹ năng cần thiết để lãnh đạo hiệu quả. Muốn làm tốt công việc lãnh đạo, bản thân mỗi người lãnh đạo cần trang bị cho mình những kiến thức 10 cần thiết về việc nghiên cứu lãnh đạo, từng bước nâng cao tầm nhìn để trở thành một nhà lãnh đạo thực thụ và cao hơn nữa là một nhà lãnh đạo kiệt xuất. Vai trò của nhà lãnh đạo trong doanh nghiệp.
Nhà lãnh đạo là người đứng đầu của doanh nghiệp, nên vai trò của họ ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển của doanh nghiệp. Khi họ thực hiện tốt vai trò của mình, họ sẽ thúc đẩy doanh nghiệp phát triển. Và khi họ làm sai vai trò, họ sẽ kìm hãm sự phát triển của doanh nghiệp. Nhận thức rõ được điều đó, lãnh đạo trong doanh nghiệp nhận thức rõ vai trò của mình: Nhà lãnh đạo là người đại diện cho doanh nghiệp.
Chịu trách nhiệm trước pháp lý. Chịu trách nhiệm trước lợi ích chung và kết quả cuối của doanh nghiệp. Nhà lãnh đạo là người chỉ huy doanh nghiệp. Xác định tầm nhìn rõ ràng, chính xác cho doanh nghiệp.
Xác định lịch trình để đạt mục tiêu đó. Huy động và thúc đẩy cấp dưới thực hiện mục tiêu. Nhà lãnh đạo là người thực hiện các mối liên kết trong và ngoài doanh nghiệp Liên kết các bộ phận trong doanh nghiệp. Liên kết giữa doanh nghiệp với hệ thống bên ngoài.
Nhà lãnh đạo là người quản lý cấp cao của doanh nghiệp. Xây dựng, thực thi chiến lược. Lập kế hoạch, phân bổ nguồn lực. Kiểm tra, đánh giá mức độ thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp.
Tóm lại, khi nền kinh tế càng phát triển thì vai trò của lãnh đạo càng được bộc lộ rõ như là người chèo lái con tàu doanh nghiệp, doanh nghiệp hưng thịnh hay suy tàn đều là do lãnh đạo. Cho nên việc nâng cao năng lực lãnh đạo là một nhiệm vụ cấp thiết cho bất kỳ doanh nghiệp nào, đúng như John C.Maxwell từng nói: “Thay đổi lãnh đạo là thay đổi tổ chức”. Những phẩm chất của nhà lãnh đạo. Phẩm chất chính là yếu tố tạo nên giá trị của nhà lãnh đạo.
Nhà lãnh đạo là người biết bớt đi những thứ mà họ cần cho mình và thêm những thứ cho mọi người, cho tổ chức. Để thực hiện được điều đó nhà lãnh đạo phải có động cơ mạnh mẽ, sự 11 đam mê mãnh liệt và lòng kiên nhẫn trong việc đạt được mục đích đề ra, khả năng dám mạo hiểm và tính sáng tạo độc đáo trong cách giải quyết vấn đề. Lãnh đạo phải có khả năng khởi xướng các hoạt động mới mẻ với sự tự tin, sự sẵn lòng chấp nhận hậu quả cho các quyết định và hoạt động của mình, có khả năng đối phó với căng thẳng và sẵn lòng tha thứ. Dưới mỗi khía cạnh nghiên cứu khác nhau, người ta đưa ra những nhóm phẩm chất khác nhau của nhà lãnh đạo.
Chúng ta nên dựa vào bản chất công việc lãnh đạo để xác định phẩm chất cần có của một nhà lãnh đạo. Nhìn xa trông rộng hay tầm nhìn. Ông Goleman nói: “Những vị lãnh đạo nhìn xa trông rộng, biết khớp nối thành một tập hợp mà họ sẽ tới nhưng không nóng vội mà nắn cho mọi người đi theo cách mới, tích lũy kinh nghiệm, tính toán rủi ro”. Nhà lãnh đạo là một nhà huấn luyện viên: Tập trung vào phát triển con người để họ thấy họ là người chủ động và ngày càng hoàn thiện hơn.
Khả năng phán quyết: Phẩm chất này quan trọng trong việc làm việc nhóm và tăng sự đồng thuận trong nhóm bằng kết nối mọi người với nhau.