phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và lý luận cơ bản về năng lực chuyên môn của cán bộ thanh tra Chƣơng 2. Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng năng lực chuyên môn của cán bộ thanh tra tại Thanh tra Bộ Tài chính giai đoạn 2011 - 2015 Chƣơng 4.
Giải pháp, đề xuất nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ thanh tra tại Thanh tra Bộ Tài chính 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN CỦA CÁN BỘ THANH TRA 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 1. Các công trình đã nghiên cứu Tính đến nay, đã có nhiều đề tài, luận văn, luận án nghiên cứu về công tác thanh tra, kiểm tra tài chính nói chung và công tác thanh tra của Thanh tra Bộ Tài chính nói riêng, cụ thể: - Luận văn thạc sỹ “Đổi mới cơ chế thanh tra tài chính trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Vũ Hồng Hải, năm 2005, đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận và phân tích thực tiễn về cơ chế thanh tra tài chính, luận văn đã đƣa ra những quan điểm và đề xuất hệ thống các giải pháp đổi mới cơ chế thanh tra tài chính ở nƣớc ta trong thời gian 2016-2020. - Luận văn thạc sỹ “Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thanh tra tài chính đến năm 2012” của tác giả Nguyễn Kim Liên, năm 2007, đã tập trung làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ thanh tra ngành tài chính (gồm Thanh tra Bộ Tài chính, Thanh tra các Tổng cục, Cục thuộc Bộ và Thanh tra các Sở Tài chính), những kết quả đạt đƣợc, những bất cập, hạn chế và nguyên nhân; đề xuất những giải pháp nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thanh tra tài chính đến năm 2012.
- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra tài chính đối với các cơ quan khoán chi hành chính, đơn vị sự nghiệp có thu thực hiện cơ chế tự chủ tài chính” của Thanh tra Bộ Tài chính, năm 2005, đã nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của việc đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra tài chính đối với các cơ quan hành chính khoán chi, đơn vị sự nghiệp có thu thực hiện cơ chế tự chủ về tài chính; tập trung phân tích về công tác quản lý tài chính ở một số đơn vị thuộc lĩnh vực sự nghiệp khoa học, sự nghiệp kinh tế, giáo dục, y tế, văn hoá; đƣa ra các giải pháp, kiến nghị nhằm đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra tài chính đối với các cơ quan hành chính khoán chi và các đơn vị sự nghiệp tự chủ tài chính. 4 - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Thanh tra, kiểm tra tài chính đối với công ty cổ phần ở Việt Nam”, Thanh tra Bộ Tài chính, năm 2007, đã đƣa ra những đánh giá về thực trạng thanh tra, kiểm tra tài chính đối với công ty cổ phần đƣợc chuyển đổi từ công ty nhà nƣớc, phân tích những thuận lợi, khó khăn và đề xuất phƣơng hƣớng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra, kiểm tra tài chính đối với công ty cổ phần. - Luận án tiến sỹ “Nâng cao hiệu quả, hiệu lực thanh tra tài chính dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn nhà nước ở Việt Nam”của tác giả Nguyễn Văn Bình, năm 2010, đã làm sáng tỏ những vấn đề có liên quan đến hoạt động thanh tra tài chính đối với dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn nhà nƣớc cả về phƣơng diện lý luận và thực tiễn, đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả, hiệu lực thanh tra tài chính dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn nhà nƣớc, góp phần nâng cao hiệu quả vốn đầu tƣ, phòng chống tham nhũng, thất thoát, lãng phí vốn đầu tƣ trong thời kỳ thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam. - Luận văn thạc sỹ “Hoạt động thanh tra tài chính đối với các doanh nghiệp nhà nước của Thanh tra Bộ Tài chính” của tác giả Lại Thị Thúy Hằng, năm 2015, đã đƣa ra những nghiên cứu, đánh giá về hoạt động thanh tra tài chính đối với doanh nghiệp nhà nƣớc và đƣa ra các giải pháp nhằm tăng cƣờng hoạt động thanh tra tài chính đối với doanh nghiệp nhà nƣớc để đi vào chiều sâu, kiến nghị sửa đổi chính sách pháp luật về tài chính doanh nghiệp và tăng thu ngân sách, giảm chi cho doanh nghiệp.
- Văn kiện Dự án “Tăng cường năng lực tổng thể Thanh tra Tài chính đến năm 2014” của Thanh tra Bộ Tài chính, năm 2009, trên cơ sở phân tích thực trạng, hệ thống các vấn đề đã đƣa ra các giải pháp nhằm mục tiêu xây dựng cơ bản thể chế hoạt động cho thanh tra tài chính đảm bảo đồng bộ, đủ mạnh, tiếp thu các chuẩn mực và thông lệ quốc tế; tăng cƣờng năng lực đội ngũ cán bộ; kiện toàn tổ chức; hiện đại hoá hệ thống thông tin đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ của ngành thanh tra tài chính, góp phần quản lý, sử dụng có hiệu quả nguồn lực tài chính của đất nƣớc và phòng, chống tham nhũng. Các đề tài, đề án đã đƣa ra những nghiên cứu, đánh giá về thực trạng công tác thanh tra tài chính, thực trạng về đội ngũ cán bộ thanh tra nói chung và trong 5 một số lĩnh vực cụ thể, đồng thời đã đƣa ra những giải pháp nhằm nâng cao năng lực nói chung (về cơ cấu tổ chức, chuyên môn, cơ chế chính sách, .), hiệu quả hoạt động thanh tra tài chính. Các đề tài, đề án đã góp phần vào những thay đổi trong tổ chức, chuyên môn và hoạt động thanh tra của ngành Tài chính nói chung và Thanh tra Bộ Tài chính nói riêng, đã thiết thực tăng cƣờng năng lực thanh tra tài chính trong phát hiện và xử lý các sai phạm về quản lý tài chính ngân sách, kiến nghị sửa đổi, bổ sung có hiệu quả chính sách chế độ quản lý tài chính. Đánh giá và chỉ ra khoảng trống các công trình đã công bố Các đề tài, đề án đã đƣa ra những nghiên cứu, đánh giá về thực trạng chuyên môn của cán bộ thanh tra, công tác thanh tra tài chính nói chung và hoạt động thanh tra tài chính một số lĩnh vực cụ thể, đồng thời đã đƣa ra những giải pháp nhằm nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động thanh tra tài chính đối với một số nội dung cụ thể.
Các đề tài, đề án đã góp phần vào những thay đổi trong tổ chức và hoạt động thanh tra của ngành Tài chính nói chung và Thanh tra Bộ Tài chính nói riêng trong thời gian qua, đã thiết thực tăng cƣờng năng lực thanh tra tài chính trong phát hiện và xử lý các sai phạm về quản lý tài chính ngân sách, kiến nghị sửa đổi, bổ sung có hiệu quả chính sách chế độ quản lý tài chính. Với một số đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra tài chính, nhƣng cho đến nay, chƣa có một nghiên cứu mới, cụ thể nhằm nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ thanh tra tại Thanh tra Bộ Tài chính trong giai đoạn 2016 – 2020 đảm bảo nâng cao giá trị cốt lõi để có thể đáp ứng đƣợc yêu cầu phải đổi mới, giải quyết đƣợc các vấn đề lớn, hệ thống theo yêu cầu của quản lý nhà nƣớc về tài chính, phù hợp với xu hƣớng đổi mới và yêu cầu cao trong công tác quản lý tài chính, cải cách hành chính trong các lĩnh vực (ngân sách nhà nƣớc, vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản, tài chính hành chính sự nghiệp, tài chính doanh nghiệp, lĩnh vực giá, các quỹ ngoài ngân sách, quản lý tài chính nội bộ ngành tài chính). Do vậy, việc nghiên cứu đề tài có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn, mang tính thời sự, nhằm đƣa ra các đánh giá, đề xuất nhằm nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ thanh tra tài chính tại Thanh tra Bộ Tài chính trong giai đoạn sắp tới. 6 Năm 2015 là năm cuối thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2011 – 2015, nền kinh tế đất nƣớc đã có những bƣớc chuyển biến tích cực trên nhiều khía cạnh, nền pháp chế đã đƣợc chuẩn hóa hơn nhƣng dự báo tình hình kinh tế thế giới trong giai đoạn 2016 – 2020 tiếp tục vẫn còn những diễn biến phức tạp, khó lƣờng; kinh tế trong nƣớc còn nhiều khó khăn, đặt ra nhiều thách thức, bài toán khó cho cơ quan tài chính nói chung và thanh tra tài chính nói riêng.
Do vậy, việc nghiên cứu đề tài có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn, mang tính thời sự, nhằm đƣa ra các đánh giá, đề xuất nhằm nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ thanh tra tại Thanh tra Bộ Tài chính trong giai đoạn hiện nay. Cụ thể luận văn nhấn mạnh một số nội dung mới sau: + Nghiên cứu trên nhiều mặt để có cái nhìn toàn diện, khách quan về mặt bằng chuyên môn của cán bộ thanh tra (về cơ cấu ngạch thanh tra; về trình độ, kiến thức; về kỹ năng nghiệp vụ; về trang bị công nghệ; về phối hợp công tác giữa các phòng, bộ phận, đơn vị trong và ngoài cơ quan), những hoạt động mà Thanh tra Bộ Tài chính đã thực hiện nhằm nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ thanh tra. + Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung phù hợp với chủ trƣơng tin học hóa, hiện đại hóa hành chính hiện nay. + Đƣa ra một số chỉ số KPIs về năng lực chuyên môn gắn với quy trình công việc và từng hoạt động của Thanh tra Bộ Tài chính để lãnh đạo có công cụ đánh giá, giám sát kết quả xử lý công việc chuyên môn của các phòng, bộ phận, đoàn thanh tra, kiểm tra.
+ Đƣa ra giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao năng lực chuyên môn trong thời gian tới, cụ thể giai đoạn 2016 – 2020, định hƣớng tới năm 2025 là có tính khả thi, thực tế. Luận văn này mong muốn sẽ góp phần nâng cao chất lƣợng, hiệu quả công tác thanh tra ngành Tài chính nói chung và của Thanh tra Bộ Tài chính nói riêng. Luận văn xin kế thừa và tiếp thu có chọn lọc những kết quả nghiên cứu đã công bố có liên quan để phục vụ cho mục đích nghiên cứu của mình. Cơ sở lý luận về thanh tra, năng lực chuyên môn của cán bộ thanh tra 1.