Đặt vấn đề Đất nước ta đang đi theo con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, đời sống của nhân dân ngày càng được nâng cao, kém theo đó là việc đáp ứng nhu cầu thực phẩm ngày càng được quan tâm. Bên cạnh đó, ngành chăn nuôi thú y cũng đang từng bước phát triển, áp dụng những thành tựu của khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất và đã có những thay đổi đáng kể về sản phẩm cũng như chất lượng trong chăn nuôi. Nhắc đến ngành chăn nuôi đầu tiên phải kể đến ngành chăn nuôi lợn - một ngành chăn nuôi chủ chốt và các sản phẩn chế biến từ lợn. ngành chăn nuôi lợn chiếm vị trí quan trọng trong ngành chăn nuôi nói chung.
Nó là nguồn cung cấp thực phẩm với tỉ trọng cao và chất lượng tốt cho người tiêu dùng, ngoài ra còn cung cấp những sản phẩm phụ khác như lông, da, phụ tạng đáp ứng những nhu cầu khác cho con người và là nguồn cung cấp cho ngành chế biến và một lượng phân bón cho ngành trồng trọt. Theo báo Thái nguyên điện tử - Phát triển bền vững chăn nuôi trang trại cập nhật ngày 09/06/2015. Tính đến thời điểm 1/10/2013, Thái Nguyên đạt tiêu chí trang trại mới (giá trị hàng hóa trong năm đạt 1 tỷ đồng trở lên). Ngành chăn nuôi ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu ngành Nông nghiệp của tỉnh nhờ trang trại chăn nuôi phát triển mạnh.
Thái Nguyên là một trong những tỉnh, thành trong cả nước có số lượng trang trại chăn nuôi lớn. Các trang trại chăn nuôi tập trung chủ yếu ở các địa phương như: Phú Bình, Phổ Yên, Đồng Hỷ, Phú Lương, thành phố Sông Công. Tính đến nay, toàn tỉnh có 548 trang trại chăn nuôi, trong đó có 173 trang trại chăn nuôi theo mô e 2 hình gia công cho công ty và 375 trang trại chăn nuôi theo mô hình gia đình. Tăng 103 trang trại so với năm 2013.
Bình quân mỗi trang trại có 107 con lợn và 2,5 nghìn con gia cầm. Các trang trại sử dụng từ 2 đến 3 lao động thường xuyên, chủ yếu là người trong gia đình và lao động địa phương. Kinh tế trang trại trên địa bàn tỉnh phát triển, góp phần đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, dần đưa sản xuất nông nghiệp từ sản xuất nhỏ, tự cấp tự túc sang sản xuất. Nhưng luôn phải đối mặt với các loại dịch bệnh đang diễn ra hết sức phức tạp.
Không như các dịch bệnh lở mồm long móng hay dịch cúm, dịch bệnh tai xanh gây chết vật nuôi hàng loạt làm tổn thất kinh tế cho các nhà chăn nuôi, nhưng bệnh viêm khớp do vi khuẩn Streptococcus suis gây ra ở lợn cũng xảy ra rất nhiều làm ảnh hưởng đến sự phát triển của lợn, chất lượng sản phẩm và ảnh hưởng đến sức khỏe con người vì có khả năng lây sang người khi tiếp xúc với lợn bệnh và ăn các sản phẩm từ con lợn bệnh. Xuất phát từ tình hình thực tế nhằm đáp ứng nhu cầu phòng và điều trị bệnh tạo tiền đề cho ngành chăn nuôi lợn ngày càng đứng vững trên thị trường trong nước và thế giới. Được sự đồng ý của ban giám hiệu nhà trường, ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi thú y và thầy giáo hướng dẫn ThS. Lê Minh Toàn, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Tình hình bệnh viêm khớp do vi khuẩn Streptococcus suis gây ra ở lợn và thử nghiệm phác đồ điều trị tại thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên”.
Mục đích nghiên cứu - Xác định tình hình bệnh viêm khớp do vi khuẩn S. Suis gây ra ở lợn nuôi tại thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên. - Xác định một số đặc điểm sinh học của vi khuẩn S. suis gây bệnh viêm khớp ở lợn nuôi tại thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.
e 3 - Đề xuất và thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn cho hiệu quả cao. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong khoa học - Đề tài là cầu nối giữa kiến thức học tập và thực tế, là cơ hội tiếp cận với thực tế để hiểu rõ hơn về bản chất vấn đề. - Đề tài là một công trình nghiên cứu có hệ thống, lý luận gắn liền với thực tiễn sản xuất, xác định được một số đặc điểm sinh học của vi khuẩn S.
suis gây bệnh viêm khớp ở lợn nuôi tại thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên. - Kết quả của đề tài góp phần đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất, đồng thời cung cấp các dữ liệu khoa học về vi khuẩn S. suis gây bệnh viêm khớp ở lợn. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đề xuất và thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn cho hiệu quả cao.
- Đáp ứng nhu cầu và đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn về phòng trị bệnh viêm khớp ở lợn. - Xác lập cơ sở khoa học cho những nghiên cứu khác về bệnh viêm khớp ở lợn của Việt Nam góp phần trong công tác phòng và trị bệnh của lợn nuôi tại các địa bàn khác trên cả nước. e 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học và ý nghĩa của đề tài 2.
Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của lợn ở các giai đoạn Quá trình sinh trưởng phát dục của gia súc nói chung cũng như ở lợn nói riêng đều tuân theo các quy luật: - Quy luật sinh trưởng và phát dục không đồng đều, quy luật này thể hiện ở chỗ cường độ sinh trưởng và tốc độ tăng trọng thay đổi theo tuổi. - Quy luật sinh trưởng và phát dục theo giai đoạn, quy luật này được chia ra làm 2 giai đoạn đó là giai đoạn trong thai và giai đoạn ngoài thai. Giai đoạn trong thai gồm: Thời kỳ phôi thai từ 1 - 22 ngày, thời kỳ tiền phôi thai từ 23 - 38 ngày, thời kỳ thai nhi từ 39 - 114 ngày. Trong thực tế sản xuất người ta chia ra lợn chửa kỳ I là bắt đầu từ khi thụ thai đến 84 ngày.
Lợn chửa kỳ II từ 84 ngày đến trước khi đẻ 1 tuần, giai đoạn này rất quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến khối lượng sơ sinh và tỷ lệ nuôi sống, 3/4 khối lượng sơ sinh được sinh trưởng ở giai đoạn chửa kỳ II. Theo Trương Lăng (1995)[1], bào thai lợn tháng thứ 2 phát triển tăng 33,5 lần so với tháng thứ nhất, tháng thứ 3 phát triển tăng 8,7 lần và 3 tuần tháng thứ 4 chỉ tăng 2,2 lần. Nếu lợn chửa kỳ II mà nuôi dưỡng kém, sau khi sinh dù nuôi dưỡng tốt, lợn con vẫn chậm lớn, ảnh hưởng đến khối lượng cai sữa và thời gian nuôi cho đến khối lượng xuất chuồng. Giai đoạn ngoài cơ thể mẹ gồm: Thời kỳ bú sữa, thời kỳ thành thục, thời kỳ trưởng thành, thời kỳ già cỗi.
Thời kỳ bú sữa của lợn ở Việt Nam thông thường là 60 ngày. Hiện nay một số cơ sở chăn nuôi đã tiến hành cai sữa sớm ở 21, 28, 35 hay 45 ngày e 5 tuổi, thức ăn của lợn con chủ yếu ở thời kỳ này là bú sữa mẹ.Tuy nhiên muốn lợn con sinh trưởng nhanh hơn, khối lượng khi cai sữa cao hơn ta phải bổ sung thêm thức ăn. Sau khi tách mẹ những ngày đầu thức ăn phải đảm bảo sao cho lợn con tăng trọng đều mỗi ngày như khi bú mẹ. Có như vậy, lợn con đưa vào nuôi thịt hay hậu bị không bị chậm lớn.
Đây là điều kiện để cai sữa sớm cho lợn con có kết quả Nguyễn Thiện và cs (1998)[12]. Dựa vào đặc điểm sinh lý, quy luật sinh trưởng của lợn thịt mà chia quá trình nuôi lợn thịt ra 3 giai đoạn: - Giai đoạn 1 (giai đoạn sau cai sữa): 2 - 3 tháng tuổi (1 - 2 tháng nuôi): Đặc điểm giai đoạn này: Lợn chuyển từ sống theo mẹ, bằng sữa mẹ sang sống tự lập, chịu sự nuôi dưỡng, chăm sóc của con người. Lợn có tốc độ phát triển nhanh (đặc biệt là tổ chức cơ bắp và xương cốt). Bộ máy tiêu hoá phát triển chưa hoàn thiện, khả năng tiêu hoá thức ăn còn hạn chế.
- Giai đoạn lợn choai: 4 - 7 tháng tuổi (3 - 5 tháng nuôi): Giai đoạn này lợn phát triển rất mạnh về xương, cơ bắp. Bộ máy tiêu hoá đã phát triển hoàn thiện nên lợn có khả năng tiêu hoá, hấp thu tốt các loại thức ăn. Khả năng thích nghi tốt với điều kiện sống. Vì vậy trong giai đoạn này ta có thể dè xẻn thức ăn tinh (tiết kiệm thức ăn tinh), tăng thức ăn thô xanh để tận dụng nguồn thức ăn sẵn có ở nước ta.
- Giai đoạn nuôi kết thúc: 8 - 9 tháng tuổi (6 - 7 tháng nuôi): Giai đoạn này lợn đã phát triển hoàn thiện, tích mỡ là chính. Để thúc đẩy nhanh quá trình vỗ béo, cần tập trung thức ăn tinh, thức ăn giàu bột đường (tỷ lệ thức ăn tinh giai đoạn này nên chiếm 85 - 90% trong khẩu phần), dè xẻn thức ăn giàu đạm (tỷ lệ thức ăn giàu đạm nên khoảng 10 - 12% trong khẩu phần), giảm thức ăn thô xanh (chỉ khoảng 10 - 15% trong khẩu phần). Đồng thời hạn chế vận động, tạo bóng tối, yên tĩnh cho lợn nghỉ ngơi, ngủ nhiều, chóng béo. Hiểu biết về bệnh viêm khớp ở lợn 2.
Nguyên nhân Có 2 dạng viêm khớp ở lợn: viêm khớp do thiếu canxi, photpho và viêm khớp do vi khuẩn: - Triệu chứng thường thấy của viêm khớp do thiếu canxi, photpho là: lợn đi lại khó khăn. - Triệu chứng của viêm khớp do vi khuẩn là: lợn bị sốt rất cao, bỏ ăn, lờ đờ, suy yếu. Lợn còn có thể có hiện triệu chứng thần kinh như mất thăng bằng, liệt, đi lại khập khiễng, uốn người ra sau, run rẩy, co giật, què, lợn có thể bị mù, điếc. Bệnh viêm khớp ở lợn do một số loài vi khuẩn gây ra Liên cầu khuẩn Streptococcus spp - Lứa tuổi mắc bệnh: 1 - 6 tuần tuổi.
- Triệu chứng:Trong đàn có một vài con bị bệnh với các biểu hiện: + Què, khớp sưng tấy ở dạng cấp và mãn tính. + Lợn bệnh run rẩy, khó đứng và có biểu hiện thần kinh do viêm màng não. Đóng dấu lợn Erysipelothrix rhusiopathiae - Lứa tuổi mắc bệnh: 1 - 8 tháng tuổi. - Triệu chứng + Què, khớp sưng tấy ở dạng cấp và mãn tính với bệnh toàn thân.
+ Do viêm khớp nên lợn ngồi ở tư thế chó ngồi. + Trên da xuất hiện nhiều đám xuất huyết hình vuông hoặc hình thoi. + Lợn dễ đột tử. Viêm mũi do Mycoplasma hyorhinis.