Luận văn thạc sĩ thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa một cửa liên thông tại trung tâm hành chính công tỉnh đắk nông

Luận văn thạc sĩ phân tích thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Đắk Nông.

• Tác giả: Lê Khắc Chí
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Thanh Hà
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Đắk Nông
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài luận văn
• 1.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận
• 1.3. Mục đích, nhiệm vụ của luận văn
• 1.4. Đối tượng và phạm vi của luận văn
• 1.5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp mới của luận văn
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ THỰC HIỆN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
• 2.1. Thủ tục hành chính và thực hiện thủ tục hành chính
• 2.2. Cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính
• 2.3. Nhiệm vụ, quyền hạn và phạm vi, quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa cấp tỉnh
• 2.4. Tiểu kết chương 1
• 3. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ CHẾ MỘT CỬA, MỘT CỬA LIÊN THÔNG TẠI TRUNG TÂM HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH ĐẮK NÔNG
• 3.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Đắk Nông
• 3.2. Thực trạng thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Đắk Nông
• 3.3. Đánh giá chung thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Đắk Nông
• 3.4. Tiểu kết chương 2
• 4. ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THỰC HIỆN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ CHẾ MỘT CỬA, MỘT CỬA LIÊN THÔNG TẠI TRUNG TÂM HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH ĐẮK NÔNG TRONG THỜI GIAN ĐẾN
• 4.1. Tiếp tục hoàn thiện quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông
• 4.2. Tiếp tục tổ chức Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Đắk Nông theo hướng hiện đại
• 4.3. Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức tại các phòng chuyên môn và Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả
• 4.4. Tiếp tục thực hiện có hiệu quả công tác công khai các thủ tục hành chính trong thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông
• 4.5. Thực hiện có hiệu quả công tác phổ biến, tuyên truyền các nội dung liên quan về giải quyết các thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông
• 4.6. Làm tốt công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát quá trình thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông
• 4.7. Tăng cường công tác lãnh đạo của cấp ủy Đảng, công tác chỉ đạo, điều hành của cấp chính quyền đối với việc thực hiện TTHC theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông
• 4.8. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về thủ tục hành chính và cơ chế một cửa liên thông

Luận văn thạc sĩ này tập trung phân tích cơ sở lý luận về thủ tục hành chính và cơ chế một cửa liên thông. Thủ tục hành chính được định nghĩa là quy trình giải quyết các công việc của cơ quan nhà nước, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Cơ chế một cửa liên thông là mô hình hiện đại, giúp đơn giản hóa quy trình, giảm thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Luận văn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của cải cách hành chính trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ công.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của thủ tục hành chính

Thủ tục hành chính là quy trình được thiết lập để giải quyết các công việc của cơ quan nhà nước. Nó bao gồm các bước cụ thể, từ tiếp nhận hồ sơ đến xử lý và trả kết quả. Đặc điểm chính của thủ tục hành chính là tính pháp lý, tính thống nhất và tính công khai. Luận văn nhấn mạnh rằng việc đơn giản hóa thủ tục hành chính là yếu tố then chốt trong cải cách hành chính.

1.2. Cơ chế một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính

Cơ chế một cửa liên thông là mô hình hiện đại, giúp người dân và doanh nghiệp giải quyết các thủ tục hành chính tại một điểm duy nhất. Mô hình này giảm thiểu sự phiền hà, tăng tính minh bạch và hiệu quả. Luận văn phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của cơ chế một cửa liên thông, bao gồm cơ sở hạ tầng, năng lực cán bộ và sự phối hợp giữa các cơ quan.

II. Thực trạng thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Hành chính công Đắk Nông

Luận văn đánh giá thực trạng thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông tại Trung tâm Hành chính công Đắk Nông. Kết quả cho thấy mô hình này đã mang lại nhiều tiến bộ, giảm thời gian giải quyết thủ tục và tăng sự hài lòng của người dân. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan và năng lực cán bộ chưa đồng đều.

2.1. Những thành tựu đạt được

Trung tâm Hành chính công Đắk Nông đã triển khai hiệu quả cơ chế một cửa liên thông, giúp giảm thời gian giải quyết thủ tục và tăng tính minh bạch. Người dân và doanh nghiệp đánh giá cao sự tiện lợi và hiệu quả của mô hình này. Luận văn cũng ghi nhận sự cải thiện trong chất lượng dịch vụ công và sự hài lòng của người dân.

2.2. Những hạn chế và thách thức

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, Trung tâm Hành chính công Đắk Nông vẫn gặp phải một số hạn chế. Sự phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng chậm trễ trong giải quyết thủ tục. Năng lực cán bộ cũng chưa đồng đều, ảnh hưởng đến hiệu quả của cơ chế một cửa liên thông. Luận văn đề xuất cần có giải pháp để khắc phục những hạn chế này.

III. Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thủ tục hành chính

Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông tại Trung tâm Hành chính công Đắk Nông. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện quy trình, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin. Những giải pháp này hướng đến mục tiêu xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

3.1. Hoàn thiện quy trình giải quyết thủ tục hành chính

Luận văn đề xuất cần hoàn thiện quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông. Điều này bao gồm việc rà soát và đơn giản hóa các thủ tục, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan và áp dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả. Giải pháp này nhằm giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

3.2. Nâng cao năng lực cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin

Nâng cao năng lực cán bộ là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả của cơ chế một cửa liên thông. Luận văn đề xuất tổ chức các khóa đào tạo để nâng cao kỹ năng và kiến thức cho cán bộ. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hành chính sẽ giúp tăng tính minh bạch và hiệu quả trong giải quyết thủ tục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cải cách hành chính nhà nước tại Việt Nam, việc thực hiện thủ tục hành chính (TTHC) theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông đã trở thành một nội dung trọng yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân, tổ chức. Tỉnh Đắk Nông, với 100% đơn vị hành chính cấp huyện và xã đã triển khai cơ chế này từ năm 2016, là một điển hình tiêu biểu cho việc áp dụng mô hình cải cách này. Theo báo cáo, việc thực hiện TTHC tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Đắk Nông đã giảm thiểu đáng kể tình trạng đi lại nhiều lần, tăng cường trách nhiệm và thái độ phục vụ của cán bộ công chức, đồng thời tạo cơ chế giám sát hiệu quả từ phía người dân. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế như hồ sơ trễ hẹn, phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan, thái độ công chức chưa linh hoạt, và cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng thực hiện TTHC theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Đắk Nông từ năm 2016 đến nay, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng thực hiện. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của Trung tâm, trong giai đoạn 2016-2021. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện quy trình, nâng cao sự hài lòng của người dân, góp phần xây dựng nền hành chính công minh bạch, hiệu quả và hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý công và cải cách hành chính, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết thủ tục hành chính: Thủ tục hành chính được hiểu là trình tự, cách thức thực hiện các hoạt động hành chính theo quy định pháp luật nhằm giải quyết công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức. TTHC có đặc điểm đa dạng, phức tạp, được điều chỉnh bởi quy phạm thủ tục nhằm đảm bảo tính hợp pháp, minh bạch và hiệu quả trong quản lý nhà nước.

• Mô hình cơ chế một cửa, một cửa liên thông: Đây là mô hình tổ chức giải quyết TTHC tập trung tại một đầu mối duy nhất, giúp giảm thiểu sự phân tán, đùn đẩy trách nhiệm giữa các bộ phận, đồng thời tăng cường giám sát, kiểm soát tiến độ và chất lượng giải quyết thủ tục. Cơ chế một cửa liên thông mở rộng phạm vi phối hợp giữa nhiều cơ quan cùng cấp hoặc khác cấp nhằm giải quyết các thủ tục liên quan một cách đồng bộ.

Các khái niệm chính bao gồm: Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả (TN&TKQ), quy trình tiếp nhận - xử lý - trả kết quả hồ sơ, tiêu chí đánh giá sự hài lòng của người dân, và ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách TTHC.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp tổng hợp, phân tích tài liệu: Thu thập và xử lý các văn bản pháp luật, báo cáo tổng kết cải cách hành chính, các quy định về cơ chế một cửa, một cửa liên thông.

• Phương pháp khảo sát thực tế: Quan sát trực tiếp quy trình giải quyết TTHC tại Bộ phận TN&TKQ Trung tâm Hành chính công tỉnh Đắk Nông; phỏng vấn cán bộ công chức và người dân, tổ chức thực hiện thủ tục.

• Phương pháp thống kê mô tả: Thu thập số liệu về số lượng hồ sơ tiếp nhận, tỷ lệ hồ sơ trễ hạn, mức độ hài lòng của người dân qua các năm từ 2016 đến 2021.

Cỡ mẫu khảo sát gồm khoảng 150 người dân, tổ chức và 30 cán bộ công chức tại Trung tâm. Phương pháp chọn mẫu theo phương pháp ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ phần trăm để đánh giá hiệu quả thực hiện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả giảm phiền hà cho người dân, tổ chức: Từ khi áp dụng cơ chế một cửa, một cửa liên thông (2016-2021), số lượt hồ sơ tiếp nhận tại Trung tâm tăng khoảng 25% mỗi năm, trong khi tỷ lệ hồ sơ trễ hạn giảm từ 15% năm 2016 xuống còn khoảng 5% năm 2020. Điều này cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong quy trình giải quyết thủ tục.

2. Mức độ hài lòng của người dân và tổ chức: Khảo sát năm 2018 cho thấy 82% người dân và tổ chức hài lòng với dịch vụ tại Bộ phận TN&TKQ, tăng 12% so với năm 2016. Các tiêu chí được đánh giá cao gồm thái độ phục vụ của cán bộ (88%), tính minh bạch trong quy trình (85%).

3. Ứng dụng công nghệ thông tin: Trung tâm đã triển khai hệ thống thông tin một cửa điện tử, giúp tiếp nhận và xử lý hồ sơ trực tuyến với tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt khoảng 40% tổng số hồ sơ năm 2020. Việc này góp phần giảm thời gian giải quyết trung bình từ 7 ngày xuống còn 4 ngày.

4. Những tồn tại hạn chế: Khoảng 10% hồ sơ vẫn bị trễ hạn do phối hợp chưa đồng bộ giữa các phòng ban chuyên môn. Một số công chức còn thiếu linh hoạt, có biểu hiện quan liêu trong xử lý hồ sơ. Cơ sở vật chất tại Bộ phận TN&TKQ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu hiện đại hóa, ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những tồn tại trên xuất phát từ việc phối hợp liên ngành chưa chặt chẽ, thiếu đồng bộ trong quy trình xử lý hồ sơ liên thông, cũng như hạn chế về nguồn lực và trang thiết bị. So sánh với một số địa phương khác như Kon Tum và Lạng Sơn, Đắk Nông có mức độ hài lòng tương đương nhưng vẫn cần cải thiện về mặt công nghệ và đào tạo cán bộ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ hồ sơ trễ hạn qua các năm, biểu đồ tròn phân bố mức độ hài lòng theo tiêu chí, và bảng so sánh số lượng hồ sơ tiếp nhận trực tuyến. Những kết quả này khẳng định vai trò quan trọng của cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong việc nâng cao hiệu quả quản lý hành chính, đồng thời chỉ ra các điểm cần tập trung cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy trình giải quyết thủ tục hành chính: Rà soát, đơn giản hóa các bước xử lý hồ sơ, đặc biệt là các thủ tục liên thông giữa các phòng ban. Mục tiêu giảm tỷ lệ hồ sơ trễ hạn xuống dưới 3% trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo Trung tâm phối hợp với các phòng chuyên môn.

2. Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng nghiệp vụ, thái độ phục vụ và ứng dụng công nghệ thông tin cho cán bộ công chức. Mục tiêu đạt 100% cán bộ được đào tạo trong năm đầu tiên. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Hành chính công phối hợp với Học viện Hành chính Quốc gia.

3. Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và công nghệ: Cải thiện trang thiết bị tại Bộ phận TN&TKQ, mở rộng hệ thống phần mềm một cửa điện tử, tăng cường hạ tầng mạng để hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và 4. Mục tiêu hoàn thành trong 18 tháng. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh và Sở Thông tin và Truyền thông.

4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và tuyên truyền: Thiết lập hệ thống giám sát tiến độ giải quyết hồ sơ, xử lý kịp thời các phản ánh, kiến nghị của người dân. Đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền về quyền lợi và quy trình thực hiện TTHC theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Mục tiêu nâng cao sự hài lòng của người dân lên trên 90% trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Hành chính công phối hợp với các cơ quan truyền thông địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức trực tiếp thực hiện thủ tục hành chính: Nắm bắt quy trình, tiêu chuẩn phục vụ và các giải pháp nâng cao hiệu quả công việc.

2. Lãnh đạo các cơ quan hành chính nhà nước cấp tỉnh, huyện: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, chỉ đạo cải cách hành chính phù hợp với thực tiễn địa phương.

3. Sinh viên, học viên ngành Quản lý công và Luật hành chính: Tham khảo tài liệu nghiên cứu thực tiễn về cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa, một cửa liên thông.

4. Các nhà nghiên cứu, chuyên gia quản lý công: Đánh giá, so sánh và phát triển các mô hình cải cách hành chính trong bối cảnh hội nhập và phát triển.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ chế một cửa và một cửa liên thông khác nhau như thế nào?
   Cơ chế một cửa tập trung giải quyết thủ tục tại một đầu mối duy nhất trong một cơ quan, còn cơ chế một cửa liên thông mở rộng phối hợp giữa nhiều cơ quan cùng cấp hoặc khác cấp để giải quyết thủ tục liên quan. Ví dụ, thủ tục cấp phép xây dựng có thể liên quan đến nhiều phòng ban, được xử lý đồng bộ theo cơ chế một cửa liên thông.

2. Tại sao cần áp dụng cơ chế một cửa trong giải quyết thủ tục hành chính?
   Cơ chế một cửa giúp giảm phiền hà cho người dân, tiết kiệm thời gian, tăng tính minh bạch và trách nhiệm của cán bộ công chức. Thực tế tại Đắk Nông cho thấy tỷ lệ hồ sơ trễ hạn giảm từ 15% xuống còn 5% sau khi áp dụng cơ chế này.

3. Làm thế nào để đánh giá mức độ hài lòng của người dân với dịch vụ hành chính?
   Thông qua các tiêu chí như tiếp cận dịch vụ, thủ tục hành chính, thái độ công chức, kết quả cung ứng dịch vụ và xử lý phản ánh. Bộ Nội vụ đã xây dựng bộ tiêu chí với 22 chỉ số đo lường cụ thể, áp dụng tại các Bộ phận TN&TKQ.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin đóng vai trò gì trong cải cách thủ tục hành chính?
   CNTT giúp tiếp nhận, xử lý hồ sơ trực tuyến, giảm thời gian giải quyết và tăng tính minh bạch. Tại Đắk Nông, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt khoảng 40%, góp phần giảm thời gian xử lý trung bình từ 7 ngày xuống còn 4 ngày.

5. Những khó khăn thường gặp khi thực hiện cơ chế một cửa liên thông là gì?
   Khó khăn chủ yếu là phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan, thiếu nguồn lực và trang thiết bị, cũng như thái độ công chức chưa linh hoạt. Điều này dẫn đến tình trạng hồ sơ trễ hạn và giảm hiệu quả phục vụ người dân.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông, làm rõ vai trò và quy trình thực hiện tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Đắk Nông.
• Đánh giá thực trạng cho thấy cơ chế này đã góp phần giảm phiền hà, nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục và mức độ hài lòng của người dân, tổ chức.
• Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế về phối hợp liên ngành, thái độ công chức và cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện quy trình, nâng cao năng lực đội ngũ, đầu tư công nghệ và tăng cường giám sát, tuyên truyền.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các bước cải cách trong giai đoạn 2022-2025 để xây dựng nền hành chính công minh bạch, hiện đại, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.

Hành động ngay hôm nay để góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công tại địa phương bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ THỰC HIỆN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ CHẾ MỘT CỬA, MỘT CỬA LIÊN THÔNG 1. Thủ tục hành chính 1. Thủ tục hành chính 1. Khái niệm thủ tục hành chính Hoạt động hành chính cũng như các hoạt động khác của nhà nước, để giải quyết một vụ việc cụ thể nào đó, đều phải thực hiện những hành động nhất định theo trình tự thời gian và cách thức nhất định.

Theo đó, có thể hiểu: Thủ tục là trình tự thực hiện hành động cần thiết để hoàn thành một công việc nào đó hoặc để giải quyết một nhiệm vụ nhất định. Hay nói cách khác, thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt kết quả mong muốn. Trong khoa học Luật hành chính và Hành chính công ở Việt Nam, có nhiều quan niệm khác nhau về TTHC, cụ thể như: có quan niệm cho rằng “Thủ tục hành chính là trình tự và cách thức thực hiện hoạt động hành chính nói chung, hoặc là trình tự và cách thức thực hiện những hoạt động cụ thể trong các ngành và lĩnh vực hoạt động hành chính và do luật hành chính quy định” [14]. Quan niệm khác lại cho rằng: “TTHC là trình tự mà các cơ quan quản lý nhà nước giải quyết trong lĩnh vực trách nhiệm hành chính và xử lý vi phạm pháp luật”, hay: “TTHC là trình tự giải quyết bất kỳ một nhiệm vụ cá biệt, cụ thể nào trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước” [9].

Như vậy, TTHC ở đây có phạm vi rộng, hẹp rất khác nhau, có khi chỉ bao gồm trình tự giải quyết các loại công việc của Nhà nước trên hai lĩnh vực cụ thể, có khi lại 12 được quan niệm bao hàm hoạt động ban hành các quyết định quản lý mang tính chủ đạo và mang tính quy phạm cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt những trình tự nhất định nhằm đảm bảo tính hợp pháp và hợp lý của các quyết định. Như vậy, thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức” [5]. Định nghĩa trên đã trình bày rất cụ thể về thủ tục hành chính, bao gồm trình tự, cách thức và cả hồ sơ, yêu cầu, điều kiện thực hiện thủ tục hành chính do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định. Đặc điểm thủ tục hành chính TTHC là bộ phận cơ bản của thể chế hành chính nhà nước, là công cụ của cơ quan hành chính nhà nước được sử dụng để giải quyết công việc cho công dân, tổ chức, là cơ sở để xác định tính hợp pháp của nền công vụ.

Do vậy TTHC đơn giản, thuận tiện, công khai và dân chủ sẽ góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, rút ngắn khoảng cách giữa nhà nước và nhân dân, củng cố sức mạnh nhà nước, lòng tin của nhân dân và góp phần pháp triển kinh tế - xã hội. TTHC có các đặc điểm sau: - Thứ nhất, TTHC được điều chỉnh bằng quy phạm thủ tục - là cơ sở pháp lý cho các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng của mình. TTHC là một bộ phận cấu thành của hệ thống quy phạm pháp luật. TTHC phải được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật theo đúng thẩm quyền được quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015.

Hệ thống quy phạm thủ tục là toàn bộ các quy tắc pháp lý quy định về trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong việc giải quyết công việc nhà nước và thực hiện nghĩa vụ hành chính đối với các cơ quan nhà 13 nước, tổ chức và công dân. Đó cũng chính là các hệ thống các nguyên tắc quản lý và điều hành bắt buộc các cơ quan nhà nước cũng như các công chức phải tuân theo trong giải quyết công việc thuộc thẩm quyền của mình. Được thể hiện bằng các quy phạm thủ tục, TTHC có chức năng làm cho các quy phạm nội dung của luật pháp được thực hiện thuận lợi. Thiếu thủ tục hành chính việc thực thi luật pháp sẽ gặp khó khăn, thậm chí không có khả năng đi vào đời sống thực tế.

Ví dụ: Nhà nước muốn thu thuế thì cần có thủ tục để người dân thực hiện việc nộp thuế. Còn muốn quản lý an toàn giao thông thì cần có thủ tục để hướng dẫn người dân tham gia giao thông tuân theo, v. Nhiều hoạt động quản lý hành chính nhà nước là hoạt động áp dụng pháp luật mà ở đó, hành vi áp dụng pháp luật liên quan chủ yếu đến việc xác định tình trạng thực tế của vụ việc, lựa chọn quy phạm pháp luật tương ứng và ra quyết định về vụ việc đó. Các hành vi áp dụng pháp luật này được tiến hành theo những thủ tục hành chính nhất định.

Như vậy nếu thiếu các thủ tục cần thiết thì quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia trong hoạt động quản lý sẽ không được đảm bảo thực hiện. Thủ tục hành chính là một nhân tố bảo đảm cho sự hoạt động chặt chẽ, thuận lợi và đúng chức năng quản lý của cơ quan nhà nước, vì nó là chuẩn mực hành vi cho công dân và công chức nhà nước để họ tuân theo và thực hiện nghĩa vụ của mình đối với nhà nước. Dựa vào các thủ tục hành chính các công việc hành chính sẽ được xử lý và đạt được những hiệu quả pháp luật đúng như dự định. - Thứ hai, TTHC là trình tự thực hiện thẩm quyền trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước.

Xét trong quá trình giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước thì TTHC là cách thức, trình tự mà các cơ quan hành chính nhà nước áp 14 dụng để giải quyết các nhiệm vụ theo quy định của pháp luật. Trình tự này có thể từ dưới lên, từ cấp trên xuống; cũng có những trình tự thực hiện song hành. Nói như vậy có nghĩa là thủ tục hành chính được phân biệt với thủ tục lập pháp và thủ tục tố tụng pháp. Thủ tục lập pháp thuộc thẩm quyền của cơ quan lập pháp liên quan đến trình tự, cách thức trong hoạt động đặc thù - hoạt động lập pháp của các cơ quan này; thủ tục tố tụng tư pháp thuộc thẩm quyền của cơ quan tư pháp liên quan đến những hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, định tội.

- Thứ ba, TTHC rất đa dạng và phức tạp. Tính đa dạng phức tạp được biểu hiện như sau: + Do nhiều cơ quan và công chức nhà nước thực hiện; + Quy định quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia mối quan hệ hành chính, trong đó bao gồm cả công việc của nhà nước và công dân; + Việc quy định TTHC phải kết hợp với những khuôn mẫu ổn định tương đối và chặt chẽ với các biện pháp thích ứng cho từng loại công việc và từng loại đối tượng; + Hành chính nhà nước hiện nay đang chuyển từ hành chính cai trị sang hành chính phục vụ đã tác động mạnh mẽ vào TTHC; + Thực hiện chủ yếu ở công sở nhà nước, gắn liền với công tác văn thư và tổ chức ban hành, quản lý văn bản, giấy tờ; + Do chủ thể cơ quan hành chính nhà nước xây dựng để giải quyết công việc nên phụ thuộc rất nhiều vào ý chí chủ quan của chủ thể ban hành; 15 + Trong bối cảnh của quá trình hội nhập khu vực và quốc tế hiện nay, các thủ tục hành chính có yếu tố nước ngoài cần phải phù hợp với thông lệ quốc tế. - Thứ tư, TTHC có tính năng động hơn so với các quy phạm nội dung của luật hành chính. Là quy phạm hình thức nên thủ tục hành chính đòi hỏi phải thay đổi nhanh hơn để thích ứng và phù hợp với nhu cầu thực tế của đời sống xã hội.

Đây chính là yếu tố cần nhận thức đúng đắn giúp cho việc ban hành TTHC phù hợp với thực tế khách quan và tiến trình phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò của thủ tục hành chính THHC đảm bảo cho các quy phạm vật chất luật hành chính và quy phạm vật chất của một số ngành luật khác được thực hiện trong thực tiễn. TTHC càng đơn giản, càng tạo thuận lợi cho việc giải quyết các công việc của cá nhân, cơ quan, tổ chức. Đảm bảo cho việc thi hành các quyết định được thống nhất và có thể kiểm tra được tính hợp pháp, hợp lý cũng như các hệ quả do việc thực hiện các quy định hành chính tạo ra.

TTHC khi được xây dựng và vận dụng một cách hợp lý trong việc thực hiện các quyết định quản lý đã được thông qua, đem lại hiệu quả thiết thực cho quản lý nhà nước. TTHC liên quan đến quyền lợi của công dân do vậy khi được xây dựng và vận dụng tốt vào đời sống sẽ có ý nghĩa rất thiết thực, giảm sự phiền hà, củng cố được quan hệ giữa Nhà nước với nhân dân. Các quy phạm TTHC cũng là một bộ phận của pháp luật về hành chính, nên việc xây dựng và thực hiện tốt các TTHC sẽ có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình xây dựng và triển khai pháp luật. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi nước ta đang tiếp tục công cuộc cải cách nền hành chính nhà nước và xây 16 dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam, thì TTHC lại càng có vai trò quan trọng.

Nhìn một cách tổng quát, TTHC có ý nghĩa như một chiếc cầu nối quan trọng giữa cơ quan Nhà nước với cá nhân, với các tổ chức khác. TTHC có khả năng làm bền chặt các mối quan hệ, làm cho Nhà nước ta thực sự là Nhà nước của dân, do dân và vì dân. Nhưng nếu xây dựng thiếu tính khoa học, áp dụng tùy tiện vào đời sống thì chính TTHC sẽ làm xa cách dân với Nhà nước và hậu quả của nó là làm niềm tin của người dân với chính quyền bị giảm sút. TTHC trên một phương diện nhất định là sự biểu hiện trình độ văn hóa của tổ chức.

Đây là văn hóa giao tiếp trong bộ máy Nhà nước, văn hóa điều hành. Nó cho thấy mức độ văn minh của một nền hành chính phát triển.