ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- BÙI ĐỨC TRỌNG THÁI ĐỘ THAM GIA GIAO THÔNG CỦA HỌC SINH THPT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Tâm lý học Hà Nội - 2010 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- BÙI ĐỨC TRỌNG THÁI ĐỘ THAM GIA GIAO THÔNG CỦA HỌC SINH THPT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Tâm lý học Mã số: 60 31 80 Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Văn Hảo Hà Nội - 2010 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Lêi c¶m ¬n Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n ThÇy gi¸o - TiÕn sÜ Lª V¨n H¶o ®· tËn t×nh chØ b¶o vµ h-íng dÉn em trong suèt qu¸ tr×nh lµm luËn v¨n. Em còng xin bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi c¸c thÇy c« gi¸o trong Khoa T©m lý häc - Tr-êng §¹i häc Khoa häc x· héi vµ Nh©n v¨n - §¹i häc Quèc gia Hµ Néi ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho em trong suèt qu¸ tr×nh häc tËp vµ lµm luËn v¨n tèt nghiÖp. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n Ban Gi¸m hiÖu, c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c em häc sinh cña ba tr-êng trung häc phæ th«ng: Chu V¨n An, Nh©n ChÝnh, Hå Xu©n H-¬ng; c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o vµ c¸n bé, gi¸o viªn Tr-êng Trung cÊp C¶nh s¸t nh©n d©n I ®· gióp ®ì t«i hoµn thµnh b¶n luËn v¨n nµy. Hµ Néi, n¨m 2010 T¸c gi¶ Bïi §øc Träng 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Môc lôc Trang PhÇn më ®Çu 1.
Môc ®Ých nghiªn cøu 6 3. §èi t-îng vµ kh¸ch thÓ nghiªn cøu 6 4. NhiÖm vô nghiªn cøu 7 5. Gi¶ thuyÕt khoa häc 7 6.
Ph¹m vi nghiªn cøu 7 7. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu 8 Ch-¬ng 1: C¬ së lý luËn 1.1 LÞch sö vÊn ®Ò nghiªn cøu 9 1.1 LÞch sö nghiªn cøu vÒ th¸i ®é 9 1.2 LÞch sö nghiªn cøu vÒ th¸i ®é liªn quan ®Õn lÜnh vùc tham gia giao th«ng 11 1.2 C¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n 13 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Tham gia giao th«ng 19 1.3 Th¸i ®é tham gia giao th«ng 25 1.3 §Æc ®iÓm nh©n c¸ch løa tuæi häc sinh THPT 26 1.4 Mét sè yÕu tè ¶nh h-ëng ®Õn th¸i ®é tham gia giao th«ng cña häc sinh THPT 30 Ch-¬ng 2: Tæ chøc vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu 2.1 X¸c ®Þnh mÉu nghiªn cøu 37 2.1 Häc sinh c¸c tr-êng THPT: Chu V¨n An, Nh©n ChÝnh, Hå Xu©n H-¬ng 37 2.2 Gi¸o viªn vµ phô huynh häc sinh c ña 3 tr-êng THPT trªn 40 2.3 C¸n bé chiÕn sÜ Phßng CSGT - C«ng an TP Hµ Néi 40 2.2 Tæ chøc nghiªn cøu 40 2.2 C¸nh quy -íc ®iÓm cho b¶ng hái 42 2.3 Kh¶o s¸t thö 44 Trang 2.4 §iÒu tra chÝnh thøc 44 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.5 Ph©n tÝch c¸c d÷ liÖu thu ®-îc 44 2.3 Quan s¸t kh¸ch quan 44 2.1 Môc ®Ých quan s¸t 45 2.3 Tæ chøc quan s¸t 45 Ch-¬ng 3: kÕt qu¶ nghiªn cøu 3.1 KÕt qu¶ ®iÒu tra thùc tr¹ng th¸i ®é cña häc sinh 46 3.4 T-¬ng quan gi÷a c¸c mÆt biÓu hiÖn cña th¸i ®é 73 3.2 Sù ®¸nh gi¸ cña ng-êi lín vÒ th¸i ®é tham gia giao th«ng cña häc sinh 78 3.3 KÕt qu¶ quan s¸t kh¸ch quan 80 KÕt luËn 83 KiÕn nghÞ 85 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tµi liÖu tham kh¶o 87 Phô lôc 91 Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t 1. ATGT: An toµn giao th«ng 2. CSGT: C¶nh s¸t giao th«ng 3.
GT§B: Giao th«ng ®-êng bé 5. GV: Gi¸o viªn 6. THPT: Trung häc phæ th«ng 8. TGGT: Tham gia giao th«ng 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
TB: Trung b×nh Danh môc c¸c b¶ng biÓu 1. B¶ng 1: Ph©n bæ kh¸ch thÓ nghiªn cøu (häc sinh) 2. B¶ng 2: Kh¸i qu¸t nhËn thøc cña häc sinh trong viÖc tham gia giao th«ng 3. B¶ng 3: NhËn thøc cña häc sinh vÒ kh¸i niÖm, vai trß cña ho¹t ®éng TGGT 4.
B¶ng 4: Tù ®¸nh gi¸ cña häc sinh vÒ møc ®é hiÓu biÕt An toµn giao th«ng 5. B¶ng 5: NhËn thøc cña häc sinh vÒ tõng hµnh vi vi ph¹m quy t¾c TGGT 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. B¶ng 6: Tù ®¸nh gi¸ cña häc sinh vÒ thùc tr¹ng viÖc TGGT 7. B¶ng 7: NhËn thøc vÒ nguyªn nh©n cña th¸i ®é ch-a nghiªm tóc khi TGGT 8.
B¶ng 8: NhËn thøc vÒ vai trß cña ho¹t ®éng tuyªn truyÒn, gi¸o dôc thãi quen TGGT 9. B¶ng 9: Kh¸i qu¸t vÒ c¶m xóc cña häc sinh khi TGGT 10. B¶ng 10: Møc ®é quan t©m cña häc sinh ®èi víi vÊn ®Ò An toµn giao th«ng 11. B¶ng 11: C¶m xóc cña häc sinh khi b¶n th©n vi ph¹m quy t¾c TGGT 12.
B¶ng 12: C¶m xóc cña häc sinh khi bÞ ng-êi lín nh¾c nhë lçi vi ph¹m ATGT 13. B¶ng 13: C¶m xóc cña häc sinh trong t×nh huèng x¶y ra va ch¹m trªn ®-êng 14. B¶ng 14: C¶m xóc khi b¶n th©n cã hµnh vi vi ph¹m bÞ C¶nh s¸t giao th«ng xö lý 15. B¶ng 15: Kh¸i qu¸t vÒ hµnh vi cña häc sinh khi tham gia giao th«ng 16.
B¶ng 16: Hµnh vi tù gi¸c häc tËp vµ rÌn luyÖn thãi quen TGGT cña häc sinh 17. B¶ng 17: Hµnh ®éng sÏ lµm khi b¶n th©n ®i sai LuËt giao th«ng 18. B¶ng 18: Hµnh vi thÓ hiÖn khi ng-êi lín gi¸o dôc vÒ quy t¾c øng xö khi TGGT 19. B¶ng 19: Hµnh vi vi ph¹m luËt giao th«ng ®· thùc hiÖn 20.
B¶ng 20: Hµnh ®éng ®· lµm khi b¶n th©n vi ph¹m quy t¾c TGGT 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. B¶ng 21: Hµnh ®éng sÏ lµm khi thÊy ng-êi th©n vi ph¹m ATGT 22. B¶ng 22: Hµnh vi tham gia c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr-êng vÒ gi¸o dôc ATGT 23. B¶ng 23: Hµnh vi xem nh÷ng ch-¬ng tr×nh gi¸o dôc ATGT trªn §µi truyÒn h×nh 24.
B¶ng 24: T-¬ng quan gi÷a c¸c thµnh phÇn cña th¸i ®é 25. B¶ng 25: §iÓm cña th¸i ®é biÓu hiÖn ë 3 mÆt 26. B¶ng 26: Tæng hîp ®¸nh gi¸ cña ng-êi lín vÒ th¸i ®é TGGT cña häc sinh 27. B¶ng 27: Tæng hîp kÕt qu¶ quan s¸t kh¸ch quan hµnh vi TGGT cña häc sin PhÇn më ®ÇU 1.
Lý do chän ®Ò tµi Tham gia giao th«ng lµ mét ph-¬ng thøc ho¹t ®éng, lµ nhu cÇu kh¸ch quan cña con ng-êi trong ®êi sèng x· héi. Ho¹t ®éng tham gia giao th«ng liªn quan trùc tiÕp ®Õn mäi mÆt ho¹t ®éng cña ®êi sèng kinh tÕ - x· héi. NÕu hÖ thèng giao th«ng ph¸t triÓn, bao gåm ®ång bé c¶ c¬ së h¹ tÇng, ph-¬ng tiÖn vµ yÕu tè v¨n ho¸ cña ng-êi tham gia gia th«ng tèt, sÏ gãp phÇn to lín thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n-íc. ë n-íc ta hiÖn nay, t×nh h×nh trËt tù an toµn giao th«ng cã chuyÓn biÕn tÝch cùc, nhng “tai n¹n giao th«ng tiÕp tóc gia t¨ng” [9, tr22].
Khi so s¸nh mét sè tiªu chÝ vÒ an toµn giao th«ng ®-êng bé cña n-íc ta víi c¸c n-íc trong khèi ASEAN th× sè ng-êi bÞ tai n¹n giao th«ng ®øng ë thø bËc cao h¬n [39, tr4]. Sè ng-êi chÕt 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com do tai n¹n giao th«ng ë ViÖt Nam ®· ®-îc so s¸nh víi sè ng-êi chÕt cña mét cuéc chiÕn tranh lín trªn thÕ giíi [4]. Mçi ngµy ë ViÖt Nam cã kho¶ng 33 ng-êi chÕt do tai n¹n giao th«ng ®-êng bé. §iÒu ®Æc biÖt ®¸ng nãi lµ trong sè ®ã th× tû lÖ thanh thiÕu niªn trong ®é tuæi 15 - 24 (chiÕm gÇn 20% d©n sè ViÖt Nam) nh-ng chiÕm tíi gÇn 40% c¸c vô tai n¹n giao th«ng ®Æc biÖt nghiªm träng [12].
Theo «ng Hans Troedson, Tr-ëng ®¹i diÖn tæ chøc Y tÕ thÕ giíi cña Liªn Hîp Quèc t¹i ViÖt Nam, vÊn ®Ò tai n¹n giao th«ng ë ViÖt Nam hiÖn nay ®· ®Õn møc b¸o ®éng, kh«ng chØ vÒ y tÕ c«ng céng mµ cßn lµ vÊn ®Ò kinh tÕ, x· héi. Theo sè liÖu thèng kª gÇn ®©y cña Ng©n hµng ph¸t triÓn Ch©u ¸ vÒ thiÖt h¹i do tai n¹n giao th«ng g©y ra t¹i ViÖt Nam th× trung b×nh mçi n¨m cã h¬n 11.000 ng-êi chÕt vµ hµng chôc ngh×n ng-êi bÞ th-¬ng do tai n¹n giao th«ng ®-êng bé. ChØ tÝnh riªng thiÖt h¹i vÒ kinh tÕ do tai n¹n giao th«ng ®-êng bé g©y ra -íc tÝnh kho¶ng 900 triÖu USD/n¨m [8]. Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, ®Êt n-íc ®ang x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, ph-¬ng tiÖn giao th«ng vµ c¬ së h¹ tÇng gia th«ng cßn l¹c hËu, thiÕu ®ång bé th× gi¶i ph¸p gi¸o dôc ý thøc cho ng-êi tham gia giao th«ng cã vai trß to lín trong viÖc kiÒm chÕ tai n¹n giao th«ng.
Theo «ng Ta-ka-gi, t- vÊn tr-ëng cña dù ¸n Quy ho¹ch tæng thÓ an toµn giao th«ng Quèc gia, thuéc Tæ chøc hîp t¸c Quèc tÕ NhËt B¶n (JICA) th× Gi¶i ph¸p cho giao th«ng ViÖt Nam ph¶i b¾t ®Çu tõ v¨n ho¸ mµ kh«ng ph¶i lµ tõ c¬ së h¹ tÇng [15]. Ph©n tÝch nguyªn nh©n cña tai n¹n giao th«ng cho thÊy chñ yÕu lµ do ng-êi tham gia giao th«ng ®-êng bé g©y ra [39, tr8]. 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com §iÒu nµy liªn quan tíi nhËn thøc, th¸i ®é, thãi quen, kinh nghiÖm cña chñ thÓ tham gia giao th«ng. TÇng líp thanh niªn häc sinh lµ chñ nh©n t-¬ng lai cña ®Êt n-íc, trong t-¬ng lai hä sÏ lµ nh÷ng chñ thÓ tham gia tÝch cùc vµo c¸c mèi quan hÖ x· héi, ®ãng gãp cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n-íc.
Tuy nhiªn, hiÖn nay mét bé phËn giíi trÎ, ®Æc biÖt lµ mét sè nhãm häc sinh ë mét sè tr-êng häc do ®iÒu kiÖn gia ®×nh kh¸ gi¶, Ýt quan t©m ®Õn con c¸i, hay nu«ng chiÒu con c¸i dÉn ®Õn t×nh tr¹ng c¸c em kh«ng chÊp hµnh luËt giao th«ng, hiÖn t-îng häc sinh ®i xe m¸y, chë 3, l¹ng l¸ch, ®ua xe, phãng nhanh v-ît Èu x¶y ra l¹i lµ chÝnh c¸c em häc sinh cßn ®ang mang trªn m×nh bé ®ång phôc häc sinh. VÊn ®Ò nµy ®· ®-îc x· héi quan t©m, c¬ quan b¸o chÝ, truyÒn h×nh ®-a tin, nhµ tr-êng còng ®· cã nh÷ng biÖn ph¸p ng¨n chÆn nh-ng ch-a thùc sù hiÖu qu¶. Cã rÊt nhiÒu yÕu tè ¶nh h-ëng ®Õn t×nh tr¹ng tham gia giao th«ng hiÖn nay cña tÇng líp thanh niªn häc sinh, trong ®ã th× ý thøc vµ th¸i ®é tham gia giao th«ng lµ v« cïng quan träng vµ cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh. Víi nh÷ng ®Æc ®iÓm t©m sinh lý ®Æc tr-ng cña løa tuæi, nh×n chung c¸c em thanh niªn häc sinh cã kh¸t khao, mong muèn ®-îc tù do, xu h-íng v-¬n lªn tù kh¼ng ®Þnh m×nh trong c¸c ho¹t ®éng x· héi nh-ng nhiÒu lóc c¸c em l¹i ch-a ®ñ kh¶ n¨ng, ch-a ®ñ kinh nghiÖm ®Ó lµm chñ ®-îc hµnh vi cña m×nh.
§©y còng lµ thêi kú con ng-êi hay hµnh ®éng theo c¸ch chÊp nhËn rñi ro, m¹o hiÓm, t×m kiÕm sù phÊn khÝch, c¶m gi¸c m¹nh.