Luận văn thạc sĩ: Quản lý nhà nước về việc làm cho DTTS tại Kon Tum

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích kinh doanh quản lý nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào dân tộc thiểu số tại, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Quản Trị Kinh Doanh Quản Lý Nhà Nước Về Công Tác Giới Thiệu Việc Làm Cho Người Đồng Bào Dân Tộc Thiểu Số Tại Trung Tâm Dịch Vụ Việc Làm Tỉnh Kon Tum
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Kon Tum

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Sơ lược tài liệu nghiên cứu chính trong đề tài
• Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• Bố cục đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC GIỚI THIỆU VIỆC LÀM
• 1.1. KHÁI QUÁT VỀ GIỚI THIỆU VIỆC LÀM VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIỚI THIỆU VIỆC LÀM
• 1.1.1. Khái niệm việc làm
• 1.1.2. Giới thiệu việc làm
• 1.1.3. Khái niệm về dân tộc thiểu số
• 1.1.4. Đặc điểm người dân tộc thiểu số
• 1.1.5. Đặc điểm việc làm của lao động người đồng bào DTTS
• 1.1.6. Nội dung quản lý nhà nước về việc làm
• 1.1.7. Vai trò của nhà nước trong QLNN đối với tổ chức GTVL
• 1.2. NỘI DUNG VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG GIỚI THIỆU VIỆC LÀM
• 1.2.1. Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về hoạt động GTVL
• 1.2.2. Tổ chức bộ máy quản lý GTVL
• 1.2.3. Quy hoạch hệ thống GTVL phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội
• 1.2.4. Cấp phép và quản lý hoạt động của các tổ chức GTVL
• 1.2.5. Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về giới thiệu việc làm
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIỚI THIỆU VIỆC LÀM
• 1.3.1. Về chủ quan
• 1.3.2. Về khách quan
• 1.4. KINH NGHIỆM CỦA CÁC ĐỊA PHƯƠNG TRONG NƯỚC VỀ CÔNG TÁC GIỚI THIỆU VIỆC LÀM
• 1.4.1. Kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương
• 1.4.2. Kinh nghiệm của tỉnh Bình Định
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QLNN VỀ CÔNG TÁC GTVL CHO NGƯỜI ĐỒNG BÀO DTTS TẠI TRUNG TÂM DVVL TỈNH KON TUM
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ TỈNH KON TUM
• 2.1.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Tình hình kinh tế
• 2.1.3. Tình hình xã hội
• 2.2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC GTVL CHO NGƯỜI ĐỒNG BÀO DTTS TẠI TRUNG TÂM DỊCH VỤ VIỆC LÀM TỈNH KON TUM
• 2.2.1. Thực trạng ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về GTVL trên địa bàn tỉnh Kon Tum
• 2.2.2. Thực trạng tổ chức bộ máy quản lý GTVL
• 2.2.3. Thực trạng tình hình quy hoạch hệ thống GTVL phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội
• 2.2.4. Thực trạng tình hình cấp phép và quản lý hoạt động của các tổ chức GTVL trên địa bàn tỉnh Kon Tum
• 2.2.5. Thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về GTVL
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG
• 2.3.1. Những kết quả đạt được trong QLNN về công tác GTVL tại tỉnh Kon Tum
• 2.3.2. Những hạn chế và vấn đề đặt ra nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác GTVL tại tỉnh Kon Tum
• 2.3.3. Nguyên nhân của các thành tựu và hạn chế
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QLNN VỀ CÔNG TÁC GIỚI THIỆU VIỆC LÀM CHO NGƯỜI ĐỒNG BÀO DTTS TẠI TRUNG TÂM DỊCH VỤ VIỆC LÀM TỈNH KON TUM
• 3.1. CÁC CĂN CỨ ĐỂ ĐƯA RA GIẢI PHÁP
• 3.1.1. Bối cảnh mới tác động đến QLNN đối với công tác GTVL tại tỉnh Kon Tum
• 3.1.2. Quan điểm của Đảng, Nhà nước về GTVL
• 3.1.3. Định hướng và mục tiêu tăng cường QLNN đối với hoạt động GTVL tại tỉnh Kon Tum
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QLNN VỀ CÔNG TÁC GTVL CHO NGƯỜI ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI TRUNG TÂM DỊCH VỤ VIỆC LÀM TỈNH KON TUM
• 3.2.1. Hoàn thiện công tác ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về GTVL
• 3.2.2. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý GTVL
• 3.2.3. Hoàn thiện công tác quy hoạch hệ thống GTVL phù hợp
• 3.2.4. Hoàn thiện việc cấp phép và quản lý hoạt động của các tổ chức GTVL trên địa bàn tỉnh Kon Tum
• 3.2.5. Hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về GTVL
• 3.2.6. Các giải pháp khác
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• KẾT LUẬN
• KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Khám phá cơ sở lý luận quản lý nhà nước về việc làm DTTS

Việc làm không chỉ là hoạt động tạo ra thu nhập mà còn là yếu tố cốt lõi quyết định sự ổn định và phát triển kinh tế - xã hội. Đối với đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), đây là con đường then chốt để giảm nghèo bền vững. Luận văn này đi sâu vào cơ sở lý luận về giới thiệu việc làm, phân tích vai trò của quản lý nhà nước trong việc kết nối cung - cầu lao động, đặc biệt là cho nhóm lao động đặc thù này. Quản lý nhà nước về lao động không chỉ dừng lại ở việc ban hành chính sách mà còn bao gồm tổ chức, kiểm tra và điều tiết thị trường. Theo Điều 13 Bộ Luật Lao động, “Mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm”. Hoạt động giới thiệu việc làm, do đó, trở thành một dịch vụ xã hội thiết yếu, được điều chỉnh bởi các văn bản pháp quy như Luật Việc làm 2013. Vai trò của các trung tâm dịch vụ việc làm được nhấn mạnh như một cầu nối, giúp lao động DTTS, những người thường có rào cản về trình độ và thông tin, tiếp cận cơ hội việc làm công bằng. Việc hệ thống hóa lý luận giúp xác định khung phân tích vững chắc để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cho tỉnh Kon Tum, một địa bàn có tỷ lệ đồng bào DTTS cao và đối mặt nhiều thách thức trong phát triển nguồn nhân lực.

1.1. Vai trò của trung tâm dịch vụ việc làm trong an sinh xã hội

Trung tâm dịch vụ việc làm (DVVL) đóng một vai trò trung tâm trong hệ thống an sinh xã hội tỉnh Kon Tum. Chức năng chính không chỉ là giới thiệu việc làm mà còn bao gồm tư vấn nghề nghiệp, cung cấp thông tin thị trường, và thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp. Đối với nguồn nhân lực dân tộc thiểu số, trung tâm là điểm tựa quan trọng để họ tiếp cận các chính sách hỗ trợ tìm việc làm của nhà nước. Bằng cách tổ chức các phiên giao dịch việc làm, kết nối trực tiếp người lao động với doanh nghiệp, trung tâm giúp rút ngắn thời gian tìm việc, giảm chi phí xã hội. Hơn nữa, hoạt động của trung tâm góp phần điều tiết thị trường lao động Kon Tum, cung cấp dữ liệu quan trọng cho các cơ quan quản lý nhà nước về lao động để hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội phù hợp, đặc biệt là các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.

1.2. Đặc điểm nguồn nhân lực dân tộc thiểu số tại Kon Tum

Lao động người DTTS tại Kon Tum mang những đặc điểm riêng biệt, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác giới thiệu việc làm. Phần lớn lao động chưa qua đào tạo bài bản, chủ yếu làm việc trong lĩnh vực nông-lâm nghiệp với năng suất thấp và thu nhập bấp bênh. Trình độ học vấn hạn chế và các rào cản về ngôn ngữ, phong tục tập quán là thách thức lớn khi họ tìm kiếm việc làm trong khu vực công nghiệp hoặc dịch vụ. Luận văn gốc chỉ ra rằng, “chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh còn thấp, trong đó tỷ lệ lao động qua đào tạo chung đạt 49,0%, qua đào tạo nghề đạt 32,0%”. Đặc điểm này đòi hỏi các chính sách việc làm cho dân tộc thiểu số phải được thiết kế riêng, tập trung vào đào tạo nghề cho lao động nông thôn gắn liền với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và tiềm năng của địa phương. Việc hiểu rõ những đặc điểm này là tiền đề để xây dựng các giải pháp giới thiệu việc làm hiệu quả.

II. Đánh giá thực trạng quản lý việc làm cho đồng bào DTTS

Thực trạng lao động việc làm ở Kon Tum phản ánh rõ những thách thức trong công tác quản lý nhà nước. Mặc dù tỉnh đã ban hành nhiều văn bản và triển khai các chương trình mục tiêu, hiệu quả giới thiệu việc làm cho người DTTS vẫn còn hạn chế. Theo khảo sát trong luận văn, việc tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật được đánh giá ở mức trung bình (điểm 3.85/5), cho thấy vẫn còn khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn. Bộ máy quản lý, dù được tinh gọn, nhưng việc thực thi chức năng chưa đạt hiệu quả cao (điểm 3.10/5). Quy hoạch hệ thống cơ sở GTVL chưa đồng đều, chủ yếu tập trung tại thành phố, khiến lao động ở vùng sâu vùng xa khó tiếp cận. Một vấn đề nổi cộm là sự thiếu gắn kết giữa các đơn vị. Hoạt động của Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum dù có nhiều nỗ lực nhưng chưa tạo được mạng lưới thông suốt đến tận thôn, bản. Sự phối hợp giữa Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Kon Tum với các tổ chức đoàn thể và doanh nghiệp chưa thực sự chặt chẽ, dẫn đến thông tin cung - cầu lao động còn phân tán, gây khó khăn cho việc giải quyết việc làm cho người DTTS một cách bền vững.

2.1. Phân tích thị trường lao động và nhu cầu tuyển dụng tại Kon Tum

Thị trường lao động Kon Tum có sự chuyển dịch cơ cấu từ nông nghiệp sang công nghiệp - dịch vụ, tuy nhiên còn chậm. Nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp chủ yếu là lao động phổ thông, nhưng lại yêu cầu tính kỷ luật và kỹ năng cơ bản mà nhiều lao động DTTS chưa đáp ứng được. Bảng 2.14 trong luận văn cho thấy nhu cầu tuyển dụng lao động phổ thông năm 2018 lên tới 2,063 người, chiếm tỷ trọng lớn nhất. Tuy nhiên, sự kết nối giữa doanh nghiệp và người lao động còn yếu. Các doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc tuyển đủ số lượng lao động ổn định, trong khi tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm trong cộng đồng DTTS vẫn cao. Điều này cho thấy công tác dự báo và cung cấp thông tin thị trường lao động cần được cải thiện mạnh mẽ hơn để liên kết đào tạo và cung ứng lao động hiệu quả.

2.2. Rào cản trong các chính sách hỗ trợ tìm việc làm hiện hành

Mặc dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ tìm việc làm, việc triển khai tại Kon Tum vẫn gặp nhiều rào cản. Chính sách cho vay vốn giải quyết việc làm đôi khi chưa đến đúng đối tượng hoặc thủ tục còn phức tạp. Các chương trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn chưa thực sự gắn với đầu ra, nhiều người học xong vẫn không tìm được việc làm phù hợp. Một hạn chế lớn được chỉ ra là nhận thức của một bộ phận người lao động DTTS còn hạn chế, tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của nhà nước vẫn tồn tại. Bên cạnh đó, các chính sách chưa tính đến yếu tố văn hóa đặc thù, khiến việc tuyên truyền, vận động gặp khó khăn. Để phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS, cần có những chính sách đột phá, linh hoạt và phù hợp hơn với thực tiễn địa phương.

III. Phương pháp hoàn thiện chính sách bộ máy quản lý việc làm

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào dân tộc thiểu số, việc hoàn thiện thể chế và tổ chức bộ máy là giải pháp nền tảng. Cần rà soát, điều chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật để đảm bảo tính thực tiễn, dễ áp dụng, đặc biệt là các quy định liên quan đến điều kiện hoạt động và tiêu chuẩn của các tổ chức giới thiệu việc làm. Việc phân cấp, phân quyền cần rõ ràng hơn giữa UBND tỉnh, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Kon Tum và chính quyền cấp huyện, xã. Mục tiêu là tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng nhưng vẫn đảm bảo sự quản lý chặt chẽ, ngăn chặn các hoạt động GTVL tiêu cực. Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả, kết nối Sở LĐ-TB&XH với các sở, ban, ngành khác như Kế hoạch & Đầu tư, Tài chính, Nội vụ để tạo sức mạnh tổng hợp. Tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý là yếu tố then chốt, đòi hỏi các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu về thị trường lao động và kỹ năng làm việc với cộng đồng DTTS.

3.1. Xây dựng chính sách việc làm đặc thù cho dân tộc thiểu số

Các chính sách việc làm cho dân tộc thiểu số cần được xây dựng dựa trên nguyên tắc đặc thù và phù hợp. Thay vì các chính sách chung chung, cần có những chương trình mục tiêu riêng cho từng nhóm DTTS tại Kon Tum, gắn với thế mạnh địa phương như phát triển nông nghiệp công nghệ cao, du lịch cộng đồng, bảo vệ rừng. Chính sách cần tích hợp các yếu tố hỗ trợ toàn diện: từ đào tạo nghề miễn phí, hỗ trợ chi phí đi lại, sinh hoạt trong thời gian học, đến cung cấp vốn vay ưu đãi để tự tạo việc làm. Đặc biệt, cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng lao động DTTS thông qua các ưu đãi về thuế, đất đai. Việc lồng ghép các yếu tố văn hóa bản địa vào chương trình đào tạo và giới thiệu việc làm sẽ giúp người lao động tự tin và dễ hòa nhập hơn, góp phần vào mục tiêu giảm nghèo bền vững cho đồng bào DTTS.

3.2. Tối ưu hóa tổ chức bộ máy và vai trò của trung tâm DVVL

Việc hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý GTVL đòi hỏi sự tinh gọn và hiệu quả. Vai trò của trung tâm dịch vụ việc làm cần được nâng lên thành đầu mối điều phối thông tin thị trường lao động toàn tỉnh. Cần thành lập các văn phòng đại diện hoặc điểm giao dịch vệ tinh của Trung tâm DVVL tại các huyện có đông đồng bào DTTS như Tu Mơ Rông, Kon Plông. Điều này giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ mà không phải di chuyển xa. Đồng thời, cần xây dựng mạng lưới cộng tác viên tại các xã, thôn, bản, là những người có uy tín trong cộng đồng, để làm cầu nối tuyên truyền chính sách và thu thập thông tin nhu cầu việc làm. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu cung - cầu lao động trực tuyến sẽ giúp tối ưu hóa hoạt động, kết nối nhanh chóng và chính xác hơn.

IV. Bí quyết nâng cao hiệu quả hoạt động giới thiệu việc làm

Nâng cao hiệu quả giới thiệu việc làm không chỉ dừng lại ở chính sách mà cần những giải pháp thực tiễn, tác động trực tiếp đến hoạt động của Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum và các đơn vị liên quan. Chìa khóa thành công nằm ở việc đa dạng hóa và chuyên nghiệp hóa các dịch vụ. Thay vì chờ người lao động đến, trung tâm cần chủ động tổ chức các phiên giao dịch việc làm lưu động tại các xã, huyện vùng sâu. Hoạt động tư vấn cần được cá nhân hóa, không chỉ cung cấp thông tin việc làm mà còn trang bị kỹ năng mềm, kỹ năng phỏng vấn, định hướng nghề nghiệp phù hợp với năng lực và nguyện vọng của từng người. Việc liên kết đào tạo và cung ứng lao động phải trở thành một chu trình khép kín: khảo sát nhu cầu doanh nghiệp -> xây dựng chương trình đào tạo -> tuyển sinh và đào tạo -> giới thiệu việc làm và theo dõi sau tuyển dụng. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin qua website, ứng dụng di động, mạng xã hội để lan tỏa thông tin nhanh chóng là một yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hiện nay, giúp giải quyết việc làm cho người DTTS một cách hiệu quả và kịp thời.

4.1. Tăng cường liên kết đào tạo và cung ứng nguồn nhân lực

Mối liên kết đào tạo và cung ứng lao động giữa Trung tâm DVVL, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp cần được siết chặt. Trung tâm DVVL phải đóng vai trò là đơn vị khảo sát, dự báo nhu cầu nguồn nhân lực dân tộc thiểu số cho các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh. Dựa trên kết quả đó, các trường nghề xây dựng chương trình đào tạo ngắn hạn, thực tiễn, “cầm tay chỉ việc”. Doanh nghiệp cần tham gia ngay từ khâu xây dựng chương trình, tiếp nhận học viên thực tập và cam kết tuyển dụng sau khi tốt nghiệp. Mô hình “đặt hàng” đào tạo từ doanh nghiệp là một hướng đi hiệu quả, đảm bảo lao động sau đào tạo có việc làm ngay, tránh lãng phí nguồn lực xã hội. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng lao động mà còn tạo niềm tin cho người DTTS tham gia học nghề.

4.2. Đổi mới công tác thanh tra và giám sát hoạt động GTVL

Công tác thanh tra, kiểm tra là công cụ quan trọng để đảm bảo hoạt động giới thiệu việc làm diễn ra minh bạch, đúng pháp luật. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Kon Tum cần xây dựng kế hoạch thanh tra định kỳ và đột xuất đối với tất cả các tổ chức có hoạt động GTVL trên địa bàn, bao gồm cả các doanh nghiệp xuất khẩu lao động. Nội dung kiểm tra cần tập trung vào việc tuân thủ các quy định về cấp phép, thu phí dịch vụ, và thực hiện cam kết với người lao động. Cần công khai kết quả thanh tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Việc giải quyết khiếu nại, tố cáo phải nhanh chóng, kịp thời, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động, đặc biệt là lao động DTTS, những người dễ bị tổn thương.

V. Kết quả Hạn chế trong quản lý nhà nước về việc làm DTTS

Đánh giá toàn diện công tác quản lý nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào dân tộc thiểu số tại Kon Tum cho thấy những kết quả tích cực song hành cùng nhiều hạn chế. Về thành tựu, hệ thống văn bản pháp lý đã dần được hoàn thiện, tạo khung khổ cho hoạt động GTVL. Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum đã trở thành địa chỉ tin cậy, tổ chức được nhiều hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm, góp phần giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động mỗi năm, trong đó có một bộ phận là người DTTS. Các chương trình mục tiêu quốc gia đã góp phần nâng cao nhận thức và tạo cơ hội học nghề, tìm việc. Tuy nhiên, hạn chế vẫn còn lớn. Theo luận văn, tỷ lệ lao động DTTS được giới thiệu việc làm thành công qua hệ thống chính thức còn thấp so với tiềm năng. Nguyên nhân chính là do “chất lượng lao động thấp và chậm được cải thiện”, sự thiếu liên kết giữa các bên, và chính sách chưa thực sự đi vào chiều sâu. Việc chưa quản lý chặt chẽ tình trạng việc làm của người lao động sau khi được giới thiệu là một lỗ hổng, khiến việc đánh giá hiệu quả chính sách trở nên khó khăn và thiếu chính xác.

5.1. Những thành tựu nổi bật trong giải quyết việc làm cho người DTTS

Những năm qua, công tác giải quyết việc làm cho người DTTS tại Kon Tum đã đạt được một số thành tựu đáng ghi nhận. Số lao động được tư vấn, giới thiệu việc làm qua Trung tâm DVVL tăng dần qua các năm (Bảng 2.15). Các chính sách hỗ trợ như vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội đã giúp nhiều hộ gia đình DTTS phát triển kinh tế, tự tạo việc làm tại chỗ. Chương trình 135 và Nghị quyết 30a đã đầu tư cơ sở hạ tầng, tạo tiền đề cho các hoạt động kinh tế, thu hút lao động địa phương. Đặc biệt, công tác xuất khẩu lao động đã mở ra một hướng đi mới, giúp nhiều lao động DTTS có thu nhập cao, ổn định. Những kết quả này là minh chứng cho nỗ lực của cả hệ thống chính trị, từ cấp tỉnh đến cơ sở, trong việc thực hiện mục tiêu an sinh xã hội tỉnh Kon Tum.

5.2. Các tồn tại cần khắc phục để giảm nghèo bền vững cho đồng bào DTTS

Bên cạnh thành tựu, nhiều tồn tại vẫn là rào cản lớn trên con đường giảm nghèo bền vững cho đồng bào DTTS. Chất lượng việc làm được tạo ra chưa cao, phần lớn là việc làm thời vụ, không ổn định. Tỷ lệ lao động DTTS làm việc trong các khu công nghiệp, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài còn rất thấp. Công tác thông tin, dự báo thị trường lao động Kon Tum còn yếu, chưa theo kịp sự biến đổi của nền kinh tế. Sự phối hợp giữa các cơ quan, đoàn thể trong việc triển khai chính sách còn chồng chéo, hiệu quả chưa cao. Đáng chú ý, một bộ phận lao động DTTS vẫn còn tâm lý tự ti, ngại thay đổi, chưa chủ động trong việc tìm kiếm cơ hội. Để khắc phục, cần có những giải pháp đồng bộ, tác động từ cả phía nhà nước, doanh nghiệp và bản thân người lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường lao động tỉnh Kon Tum đang đối mặt với bài toán nan giải về giải quyết việc làm cho lực lượng lao động yếu thế. Toàn tỉnh hiện có khoảng 309.000 người trong độ tuổi lao động, chiếm 58% tổng dân số. Tỷ lệ lao động qua đào tạo chung của địa phương đạt 49,0%, nhưng tỷ lệ qua đào tạo nghề mới chỉ đạt 32,0%. Đa số lao động là người đồng bào dân tộc thiểu số tại các xã vùng sâu, vùng xa chưa qua đào tạo chuyên môn, chủ yếu mưu sinh dựa vào nông lâm nghiệp tự nhiên với năng suất thấp và bấp bênh. Thực tế năm 2017 ghi nhận toàn tỉnh chỉ tổ chức được 1 phiên giao dịch việc làm với 2.550 lượt người được tư vấn giới thiệu việc làm, con số rất khiêm tốn so với tiềm năng nguồn nhân lực.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Y Dương Na Ly tập trung làm rõ thực trạng và xác định điểm nghẽn trong quản lý nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào dân tộc thiểu số tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum. Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, kết nối cung - cầu lao động hiệu quả và thúc đẩy giảm nghèo bền vững.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên địa bàn tỉnh Kon Tum với nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2010 - 2018 và dữ liệu sơ cấp thu thập trong các năm 2018 - 2019. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng tỷ lệ giải quyết việc làm cho hơn 90% lao động dân tộc thiểu số có nhu cầu, đồng thời giữ vững ổn định an ninh chính trị tại địa bàn ngã ba Đông Dương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế của Đỗ Hoàng Toàn và Mai Văn Bửu (2005), cùng khung phân tích thể chế thị trường lao động của Phan Huy Đường (2015). Quản lý nhà nước về việc làm được xác định là sự tác động có tổ chức bằng quyền lực pháp lý nhằm phân bổ hợp lý nguồn nhân lực xã hội. Luận văn chuẩn hóa 3 khái niệm cốt lõi theo quy định hiện hành:

• Việc làm theo Điều 13 Bộ luật Lao động và khuyến nghị của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) năm 1983: Mọi hoạt động tạo ra thu nhập hợp pháp không bị pháp luật cấm.
• Giới thiệu việc làm theo Điều 36 Luật Việc làm năm 2013: Cầu nối dịch vụ thu thập thông tin, tư vấn và cung ứng lao động đáp ứng yêu cầu của người sử dụng lao động.
• Dân tộc thiểu số theo Nghị định 05/2011/NĐ-CP: Các dân tộc có số dân ít hơn so với dân tộc đa số trên lãnh thổ Việt Nam, sở hữu đặc trưng văn hóa cộng đồng và sinh kế gắn liền với tài nguyên bản địa.

Nội dung quản lý nhà nước được đánh giá dựa trên 5 trụ cột: ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật; tổ chức bộ máy; quy hoạch mạng lưới; cấp phép, quản lý hoạt động và công tác thanh tra, kiểm tra.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê tỉnh Kon Tum giai đoạn 2013 - 2018, các báo cáo chuyên đề của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Kon Tum và dữ liệu quản lý tại Trung tâm Dịch vụ việc làm.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng bằng bảng hỏi cấu trúc thang đo Likert 5 mức độ:

• Cỡ mẫu khảo sát gồm 200 phiếu phát ra cho cán bộ quản lý và các cơ sở giới thiệu việc làm (thu về 195 phiếu hợp lệ, đạt tỷ lệ 97,5%).
• Cỡ mẫu khảo sát người đồng bào dân tộc thiểu số gồm 100 phiếu (thu về 92 phiếu hợp lệ, đạt tỷ lệ 92,0%).
• Tổng số mẫu hợp lệ đưa vào phân tích là 287 mẫu.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, tần số và kiểm định độ tin cậy trên phần mềm SPSS là nhằm lượng hóa chính xác mức độ đồng thuận của các chủ thể đối với từng tiêu chí quản lý, loại bỏ cảm tính chủ quan khi đánh giá chính sách công.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu khảo sát 287 mẫu thực tế đã chỉ ra nhiều phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, quy hoạch mạng lưới cơ sở dịch vụ việc làm bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Có tới 84,0% ý kiến đánh giá mạng lưới phân bổ chưa hợp lý (58,0% hoàn toàn không đồng ý và 26,0% không đồng ý). Bên cạnh đó, 82,0% nhận định việc phân bố các điểm dịch vụ chưa phù hợp với điều kiện địa lý miền núi (36,0% hoàn toàn không đồng ý và 46,0% không đồng ý). Toàn tỉnh chỉ có 1 trung tâm công lập đặt tại thành phố, khiến đồng bào vùng sâu vùng xa rất khó tiếp cận.

Thứ hai, hiệu quả vận hành bộ máy chưa tương xứng với yêu cầu thực tế. Mặc dù 58,0% đồng ý bộ máy có tính linh hoạt, nhưng có đến 34,0% người được hỏi không đồng ý và 37,0% đánh giá ở mức bình thường về hiệu quả thực thi chức năng nhiệm vụ của cơ quan quản lý.

Thứ ba, công tác truyền thông và hướng dẫn văn bản pháp luật còn khoảng cách lớn so với văn hóa bản địa. Có 26,0% ý kiến nhận xét văn bản hướng dẫn còn khó hiểu, thiếu cụ thể và 28,0% đánh giá cán bộ tuyên truyền chưa thực sự sâu sát, thiếu am hiểu phong tục tập quán của từng tộc người.

Thứ tư, công tác thanh tra, kiểm tra được ghi nhận tích cực về tính minh bạch nhưng còn thưa thớt về tần suất. Có 72,0% đồng ý quy trình kiểm tra diễn ra khách quan, công bằng và 86,0% đánh giá thái độ cán bộ kiểm tra phù hợp, không gây sách nhiễu. Tuy nhiên, 37,0% cho rằng số lượt và thời điểm kiểm tra trong năm mới dừng ở mức trung bình.

Thảo luận kết quả

Khi mô phỏng dữ liệu qua biểu đồ cột so sánh liên tỉnh, sự chênh lệch về hiệu quả kết nối lao động hiện lên rất rõ nét. Trong khi tỉnh Bình Dương đạt 127.154 lượt giới thiệu việc làm qua 25 phiên, tỉnh Đắk Lắk đạt 30.529 lượt qua 13 phiên, thì tỉnh Kon Tum chỉ đạt 2.550 lượt qua 1 phiên duy nhất trong năm 2017.

Nguyên nhân chính xuất phát từ địa bàn rộng, giao thông chia cắt và chất lượng nguồn nhân lực thấp với 32,0% lao động qua đào tạo nghề. Đồng bào dân tộc thiểu số quen với tập quán sản xuất truyền thống, có tâm lý e ngại cái mới. Đội ngũ nhân viên tư vấn thiếu chuyên môn sâu về văn hóa tộc người và chưa được trang bị đầy đủ công cụ chuyển đổi số. Kết quả này tương đồng với nghiên cứu của Nguyễn Thị Lan Hương về sự chia cắt của hệ thống dịch vụ việc làm tại các tỉnh miền núi, khẳng định sự cần thiết phải tái cấu trúc toàn diện hoạt động dịch vụ việc làm công.

Đề xuất và khuyến nghị

Để tháo gỡ triệt để các rào cản, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Đổi mới toàn diện công tác tuyên truyền gắn với văn hóa từng tộc người: Xây dựng các chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng Ba Na, Xơ Đăng, Giẻ Triêng. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh Kon Tum đặt mục tiêu nâng tỷ lệ người lao động dân tộc thiểu số tiếp cận thông tin việc làm chính thống lên 80% trước năm 2025.
• Phát huy vai trò nòng cốt của già làng, trưởng bản và người có uy tín: Thiết lập mạng lưới hơn 100 cộng tác viên việc làm tại các thôn bản vùng cao giai đoạn 2021 - 2023. Sử dụng uy tín của già làng người Xơ Đăng, trưởng dòng họ người Mông để vận động thanh niên tham gia học nghề và định hướng việc làm phi nông nghiệp.
• Triển khai phương pháp đào tạo và tư vấn theo mô hình "Cầm tay chỉ việc": Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum cần chuyển đổi từ tư vấn lý thuyết sang mô hình trình diễn kỹ năng trực quan, thực hành thực tế. Mục tiêu phấn đấu đạt trên 70% lao động dân tộc thiểu số sau đào tạo nghề ngắn hạn có việc làm ổn định trong vòng 6 tháng.
• Mở rộng mạng lưới điểm giao dịch việc làm lưu động và nâng cấp hạ tầng: Ủy ban nhân dân tỉnh Kon Tum cần bố trí ngân sách đầu tư trang thiết bị, tăng tần suất tổ chức từ 1 phiên lên tối thiểu 12 phiên giao dịch việc làm mỗi năm tại các huyện nghèo như Tu Mơ Rông, Kon Plông, Đăk Glei trong giai đoạn 2021 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước về lao động (Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Ban Dân tộc tỉnh): Sử dụng bộ chỉ số đánh giá 5 tiêu chí quản lý để rà soát, hoàn thiện cơ chế phân cấp và ban hành chính sách hỗ trợ việc làm đặc thù cho vùng đồng bào thiểu số.
• Ban Giám đốc và cán bộ Trung tâm Dịch vụ việc làm: Vận dụng mô hình tư vấn "Cầm tay chỉ việc" và phương thức kết nối thông qua già làng để cải tiến chỉ tiêu tuyển dụng, nâng quy mô tư vấn từ mức 2.550 lượt hiện tại lên mức cao hơn.
• Giảng viên, học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế và Quản lý công: Tham khảo phương pháp tiếp cận định lượng kết hợp định tính, quy trình xử lý dữ liệu SPSS trên cỡ mẫu 287 phiếu điều tra thực chứng.
• Doanh nghiệp tuyển dụng và các tổ chức phát triển xã hội: Nắm bắt đặc điểm tâm lý, tập quán sinh kế của người lao động dân tộc thiểu số để xây dựng chính sách đãi ngộ, bố trí việc làm và môi trường lao động phù hợp, giảm tỷ lệ bỏ việc.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề của tỉnh Kon Tum mới chỉ đạt mức 32,0%?

Tỷ lệ này bắt nguồn từ xuất phát điểm kinh tế thấp, hạ tầng dạy nghề tại các huyện vùng sâu còn thiếu thốn và nhận thức của đồng bào về học nghề chưa cao. Phần lớn thanh niên dân tộc thiểu số phải phụ thuộc vào nương rẫy, thiếu điều kiện tài chính để theo học các khóa đào tạo dài hạn tại trung tâm tỉnh.

Quy mô mẫu 287 phiếu khảo sát có đảm bảo tính đại diện khoa học không?

Mẫu nghiên cứu được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên phân tầng, bao gồm 195 phiếu hợp lệ từ cán bộ quản lý (đạt tỷ lệ 97,5%) và 92 phiếu hợp lệ từ người lao động dân tộc thiểu số (đạt tỷ lệ 92,0%). Tỷ lệ phản hồi cao cùng cơ cấu đa dạng đảm bảo độ tin cậy cho các kiểm định thống kê trên SPSS.

Điểm hạn chế lớn nhất trong quản lý dịch vụ việc làm tại Kon Tum là gì?

Hạn chế lớn nhất là mạng lưới dịch vụ việc làm phân bổ không đều khi có tới 84,0% ý kiến đánh giá chưa hợp lý. Toàn tỉnh chỉ có 1 trung tâm dịch vụ việc làm công lập, chưa có văn phòng đại diện tại các huyện nghèo khiến kết nối cung - cầu bị gián đoạn.

Phương pháp "Cầm tay chỉ việc" mang lại lợi ích cụ thể gì cho lao động dân tộc thiểu số?

Phương pháp này xóa bỏ rào cản ngôn ngữ và lý thuyết phức tạp bằng cách hướng dẫn thao tác trực tiếp trên công cụ, máy móc. Cách tiếp cận trực quan giúp người học nắm bắt nhanh kỹ năng nghề, tự tin hòa nhập vào môi trường sản xuất công nghiệp và đạt tỷ lệ có việc làm trên 70%.

Luận văn đề xuất giải pháp nào để tăng số lượng phiên giao dịch việc làm?

Tác giả kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh cấp bổ sung kinh phí lưu động, giao Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các huyện tổ chức định kỳ 12 phiên giao dịch việc làm/năm tại cơ sở, thay vì chỉ 1 phiên/năm như giai đoạn trước.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với hoạt động giới thiệu việc làm cho lao động dân tộc thiểu số tại địa bàn đặc thù miền núi.
• Phân tích thực chứng 287 mẫu điều tra chỉ ra điểm nghẽn lớn trong mạng lưới phân bổ dịch vụ khi 84,0% người tham gia khảo sát đánh giá chưa hợp lý.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp thực tiễn gắn chặt giữa đào tạo nghề "Cầm tay chỉ việc" với phong tục tập quán và vai trò của già làng, trưởng bản.
• Xác định lộ trình triển khai cụ thể giai đoạn 2021 - 2025 với mục tiêu tổ chức 12 phiên giao dịch việc làm/năm và nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề lên trên 50%.
• Các cơ quan quản lý và cơ sở dịch vụ việc làm cần nhanh chóng thể chế hóa các khuyến nghị này thành chương trình hành động thực tế nhằm bảo đảm an sinh xã hội bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về công tác giới thiệu việc làm; 16 Chương 2: Thực trạng Quản lý Nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum; Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả Quản lý Nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum. 17 CHUONG 1 CO SO LY LUAN QUAN LÝ NHÀ NƯỚC VE CONG TAC GIOI THIEU VIEC LAM 1. KHÁI QUÁT VE GIOL THIEU VIEC LAM VA QI LY NHA NUOC VE GIOI THIEU VIEC LAM 1. Khái niệm việc làm Theo Bộ luật Lao động Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa iệt Nam (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2007) quy địnÌ : “Mọi hoạt động lao động tạo ra nguôn thu ni không bị pháp luật cắm đều được thừa nhận là việc làm” (Điều 13.

Bộ Luật Lao động). Tại Hội nghị quốc tế lần thứ 13 năm 1983, Tô chức Lao động quốc tế (ILO) da dua ra quan niệm về người có việc làm như sau: “Ngưởi có việc làm là những người làm một việc gì đó, có được trả tiền công, lợi nhuận hoặc được thanh toán bằng hiện vật hoặc những người tham gia vào các hoạt động mang tính chất tự tạo việc làm vì lợi ích hay vì thu nhập gia đình, không nhận được tiền công hay hiện vật” [ 5, tt. Giới thiệu việc làm GTVL là một quá trình trong đó các cơ sở GTVL đã có các thông tin về chỗ làm việc trồng và cung cấp các thông tin đó cho người lao động để người lao động có thể tìm hiểu và thỏa thuận về việc làm với người sử dụng lao động, hoặc các cơ sở GTVL có thể cung cấp thông tin cần thiết về người lao động cho chủ sử dụng lao động để họ có thể tiếp xúc với người lao động và có thé đi đến các thỏa thuận về tuyển dụng lao động khi thấy phù hợp. Khái niệm GTVL tại Việt Nam mới được thừa nhận từ năm 1994, khi Quốc hội thông qua Bộ Luật Lao động.

Theo tỉnh thần của Bộ Luật Lao động, Nghị định 72/CP ngày 31/10/1995 quy định chỉ tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ Luật Lao động về việc làm thì hoạt động GTVL thuộc 18 lĩnh vực hoạt động xã hội, do Nhà nước hoặc các đoàn thể, hội quần chúng tổ chức. Để thực hiện hoạt động trong công tác GTVL hàng năm Nhà nước dành một khoản ngân sách chỉ hỗ trợ các tổ chức GTVL. Theo Bộ Luật Lao động, Nghị định có liên quan và dựa vào thực tiễn hoạt động quy định các chức năng chính của Trung tâm GTVL ở Việt Nam gồm: - Đăng ký ghi danh người tìm việc và giúp họ tìm việc làm; - Tư vấn và hướng dẫn cho người tìm việc, học sinh rời ghế nhà trường; - Tu van cho người tìm việc các cơ hội việc làm và lựa chọn ngành nghề đào tạo. Theo điều 36 chương 5 của Luật việc làm năm 2013: Ích vụ việc làm bao gom: te van, GTVL; cung ứng và tuyển lao động theo yêu câu của người sử dụng lao động; thu thập, cung cắp thông tin về thị trường lao động ”.

Cũng theo điều này “7ổ chức dịch vụ việc làm bao gôm trung tâm dịch vụ việc làm và doanh nghiệp hoạt động dịch vụ việc làm”. Trên thực tế, trong hầu hết các trường hợp, GTVL không trực tiếp tạo ra việc làm. Việc làm là sản phẩm của đầu tư, nó phụ thuộc vào nhận thức và hành động của Chính phủ, doanh nghiệp và cá nhân những người ra quyết định đầu tư một cách có ý thức vào ngành nghề sản xuất với mong muốn tạo ra lợi nhuận. Thông qua đầu tư xuất hiện cầu về lao động mà hệ thông GTVL có thể giúp họ thỏa mãn bằng cách giới thiệu người tìm việc thích hợp cho các doanh nghiệp.

Giới thiệu vệc làm không tạo ra việc làm nhưng có thể trợ giúp để người lao động có việc làm. Như vậy, GTVL hiện nay được thé hiện bằng những công việc phục vụ cho 2 nhóm đối tượng chính: ~ Nhóm đối tượng là NLĐ: hoạt động chính phục vụ nhóm đối tượng này là GTVL. Bên cạnh đó là các hoạt động như: tổ chức huấn luyện giảng dạy các kỹ năng về nghề nghiệp việc làm, các kiến thức liên quan đến việc làm, cung cấp các thông tin về thị trường lao động, tư vấn mức lương, chế độ lao động, chế độ bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội. 19 - Nhóm đối tượng là người sử dụng lao động: bao gồm các hoạt động cung ứng lao động theo đơn đặt hàng, thông tin dụng của doanh nghiệp hoặc người sử dụng lao động, tổ chức huấn luyện đội ngũ lao động cho doanh nghiệp, cung cấp các thông tin về mức lương và các chế độ đãi ngộ trên TTLĐ.

Khái niệm về dân tộc thiểu số “Dân tộc thiểu số được định nghĩa tại khoản 2 Điều 4 Nghị Định 05/2011/NĐ-CP về công tác dân tộc như sau: " Dân tộc thiểu số” là những dân tộc có số ít hơn so với dân tộc trên phạm vi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ”. Đặc điểm người dân tộc thiểu số Công đồng các dân tộc Việt Nam với những đặc điểm cơ bản: (1). Nước ta gôm nhiều thành phân dân tộc khác nhau theo các tiêu chí: Sắc thái văn hóa đặc trưng và có tên gọi dân tộc(tộc người); có ngôn ngữ (tiếng nói và chữ viết) và có ý thức tự giác tộc người. Mỗi thành phần dân tộc không phải là một tập hợp biệt lập, riêng lẽ về chính trị - xã hội,mà là một bộ phận cấu thành dân tộc Việt Nam thống nhất trong đa dạng.

Các thành phần dân tộc có quá trình lịch sử phát triển kinh tế - xã hội không đêu nhau. Các dân tộc cư trú đan xen nhau, phân tắn trên mọi vùng miễn của đất nước, không có lãnh địa riêng của từng dân tộc. Dân số các dân tộc không đều nhau, dân tộc đa số là dân tộc đông nhất, các dân tộc còn lại là dân tộc thiểu số(DTTS). (6) Phân lớn các dân tộc sinh sống ở vùng cao, miễn núi, vùng sâu vùng xa là những nơi mà kết cấu hạ tầng, mặt bằng dân trí còn rất thấp kém so với các vùng khác.

Nhìn chung, người đồng bào DTTS tập trung chủ yếu ở vùng núi, biên giới, vùng sâu, vùng xa là địa bàn cư trú có vị trí chiến lược đặc biệt quan 20 trọng về quốc phòng an ninh, có tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên. Tuy nhiên, đây cũng là địa bàn có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, cơ sở hạn tầng yếu kém; Xuất phát điểm và trình độ phát triển kinh tế - xã hội thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, mặt bằng dân trí thấp, thường bị ảnh hưởng bởi thiên tai như sạt lở đất, lũ lụt, hạn hán,.Đời sống của đa số đồng bào DTTS còn nhiều khó khăn. Chính vì thế, cuộc sống và việc làm của người dan dé roi vao tinh trang bap bénh, không ổn định, khó duy trì, trình độ dân trí thấp, nhiều tiềm ẩn nguy cơ mắt ổn định an ninh, chính trị. Như vậy, trên cơ sở đặc điểm của người dân tộc thiểu số ở từng vùng, từng địa phương, công tác GTVL cần có cách tiếp cận cũng như phương thức tuyên truyền vận động phù hợp với trình độ dân trí của từng dân tộc.

với những đặc thù riêng trên cơ sở tôn trọng, vận dụng và phát huy đa dạng văn hóa, trí thức bản và giá trị đặc sắc của từng tộc người nhằm thay đổi nhận thức và hành vi của đồng bảo dân tộc thiểu số, thúc đầy sự phát triển của vùng, đồng bào dân tộc thiểu số và của toàn xã hội. Đặc điểm việc làm của lao động người đồng bào DTTS Theo “Các nhà kinh té chính trị khẳng định rằng lao động là nguồn gốc của mọi của cải.Nhưng lao động còn là một cái gì vô cùng lớn lao hơn thế nữa. Lao động là điều kiện cơ bản đâu tiên của toàn bộ đời sống loài người, và như thế.chúng ta phải nói: lao động đã sáng tạo ra bản thân con người” [C.Ăngghen: Toàn tập. Chính trị quốc gia, Hà Nội,1994.

64] "Lao động trước hắt là một quá trình diễn ra giữa con người và tự nhiên, một quá trình trong đó bằng hoạt động của chính mình, con người làm trung gian điều tiết và kiểm tra sự trao đổi chất giữa họ và tự nhiên. Bản thân con người đối diện với thực thể của tự nhiên với tr cách là một lực lượng của tự. Trong khi tác động vào tự nhiên ở bên ngoài thông qua sự vận động đó, và làm thay đối tự nhiên, con người cũng đông thời làm thay đổi bản tính của chính nó" [C.Ăngghen: Toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà 21 Nội, 2004, 1.266 Vậy, có thể hiểu lao động DTTS là toàn bộ các hoạt động tạo ra sản phẩm, của cải vật chất của người DTTS.

Do địa bàn cư trú và trình độ học vấn nên chủ yếu người lao động DTTS là lao động phổ thông tham gia trong lĩnh vực nông — lâm nghiệp. Có thể khái quát một số đặc điểm việc làm của lao động người đồng bào DTTS như sau: Thứ nhất, Việc làm của lao động DTTS chủ yếu là việc làm trong lĩnh vực nông nghiệp: Lao động DTTS chậm thích nghỉ hơn với làm trong lĩnh vực phi nông nghiệp, những việc làm trong lĩnh vực phi nông nghiệp của lao động DTTS cũng chủ yếu là trên những ngành nghề truyền thống và du lịch trên cơ sở khai thác bản sác văn hóa dân tộc Nguồn lao động dồi dào, độ tuổi lao động kéo dài (từ Š tuổi tới 55,60 tuổi). Tuy nhiên, với trình độ lao động thấp, chỉ đáp ứng các công việc đơn giản, thiếu định hướng mang tính ôn định và chịu tác động nhiều từ thiên nhiên, nên việc làm còn phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên và sức lao động của chính mình, mang tính thủ công và có thu nhập thấp. Chính vì vậy, ẩn chứa nhiều nguy cơ thiếu việc làm hữu hình.

Thứ hai, Việc làm của lao động DTTS mang tính cộng đông cao: Đồng bào các dân tộc thiểu số có đặc điểm là tính cộng đồng của họ rất cao, họ luôn tôn trọng già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ, tôn trọng cán bộ. cuộc sống luôn dựa vào cộng đồng Tính cộng đồng của đồng bào các dân tộc thiểu số được thể hiện không chỉ ở trong các hoạt động văn hóa hay sinh hoạt hàng ngày mà còn ở cả trong các hoạt động sản xuất. Thứ ba, Việc làm của lao động người đồng bào DTTS có đặc điểm chủ yếu là làm theo kinh nghiệm.