Luận văn Đội ngũ cán bộ quản lý trong các bảo tàng - Phạm Thu Hà

Phân tích luận văn thạc sĩ quản lý văn hóa đội ngũ cán bộ quản lý trong bảo tàng tại Việt Nam hiện nay. Nghiên cứu vai trò và thách thức trong quản lý văn hóa

• Tác giả: Phạm Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Duy Đức
• Trường học: Trường Đại học Văn hóa Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Văn hóa
• Đề tài: Quản lý đội ngũ cán bộ quản lý bảo tàng tại Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý văn hóa đội ngũ cán bộ quản lý bảo tàng

Quản lý văn hóa đội ngũ cán bộ quản lý bảo tàng là lĩnh vực nghiên cứu chuyên sâu về phương pháp tổ chức, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong hệ thống bảo tàng Việt Nam. Nội dung trọng tâm bao gồm xây dựng chiến lược phát triển đội ngũ theo hướng chuyên nghiệp hóa, nâng cao năng lực quản trị văn hóa bảo tàng. Đề tài xuất phát từ nhu cầu cấp thiết khi hệ thống bảo tàng nước ta đang đối mặt với thách thức về nguồn nhân lực thiếu hụt cả về số lượng và chất lượng. Theo thống kê năm 2009, 70% cán bộ quản lý bảo tàng chưa qua đào tạo bài bản, trong khi đó nhu cầu bảo tồn và phát huy di sản văn hóa đòi hỏi đội ngũ phải có trình độ chuyên môn cao. Nghiên cứu này đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng chính sách phát triển nguồn nhân lực bảo tàng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý di sản văn hóa quốc gia.

1.1. Khái niệm đội ngũ cán bộ quản lý bảo tàng

Đội ngũ cán bộ quản lý bảo tàng được định nghĩa là những người trực tiếp điều hành hoạt động bảo tàng, bao gồm quản lý cấp cao, chuyên viên nghiên cứu, cán bộ bảo quản và hướng dẫn viên. Theo Luật Di sản văn hóa Việt Nam, cán bộ quản lý bảo tàng phải đáp ứng các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và năng lực quản trị. Đặc trưng nổi bật của đội ngũ này là sự kết hợp giữa kiến thức chuyên ngành (lịch sử, văn hóa, bảo tồn) và kỹ năng quản lý hiện đại. Thực tế cho thấy nhiều cán bộ quản lý bảo tàng còn thiếu hụt kiến thức về quản trị văn hóa, dẫn đến hạn chế trong xây dựng chiến lược phát triển bền vững.

1.2. Vai trò của quản lý văn hóa trong bảo tàng

Quản lý văn hóa đóng vai trò then chốt trong việc định hình bản sắc văn hóa bảo tàng thông qua các hoạt động sưu tầm, bảo quản, trưng bày và giáo dục cộng đồng. Đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa có trách nhiệm xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong hoạt động bảo tàng. Họ là cầu nối quan trọng giữa di sản văn hóa và công chúng, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị di sản. Theo nghiên cứu năm 2009, 85% bảo tàng thiếu cán bộ quản lý văn hóa có chuyên môn sâu, dẫn đến hạn chế trong việc phát huy giá trị di sản. Điều này đòi hỏi sự đầu tư mạnh mẽ vào đào tạo và phát triển đội ngũ.

II. Phân tích thực trạng quản lý văn hóa đội ngũ cán bộ quản lý bảo tàng

Hệ thống bảo tàng Việt Nam hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý văn hóa đội ngũ cán bộ quản lý. Theo khảo sát năm 2009, chỉ 30% cán bộ quản lý bảo tàng được đào tạo chuyên ngành, trong khi đó 60% thiếu kiến thức về quản trị văn hóa hiện đại. Nguyên nhân chính xuất phát từ chương trình đào tạo chưa cập nhật, thiếu sự kết nối giữa lý thuyết và thực tiễn. Ngoài ra, chế độ đãi ngộ thấp khiến đội ngũ cán bộ thiếu động lực cống hiến, dẫn đến tình trạng chảy máu chất xám. Đặc biệt, tại các bảo tàng địa phương, cán bộ quản lý thường kiêm nhiệm nhiều vị trí, dẫn đến hiệu quả công việc giảm sút. Thực trạng này đòi hỏi sự can thiệp kịp thời từ phía nhà nước và các cơ quan quản lý văn hóa.

2.1. Hệ thống đào tạo cán bộ quản lý bảo tàng hiện nay

Hệ thống đào tạo cán bộ quản lý bảo tàng tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào các trường đại học văn hóa như Trường Đại học Văn hóa Hà Nội. Chương trình đào tạo thường nặng về lý thuyết, thiếu các môn học thực hành như quản trị dự án bảo tàng, marketing văn hóa hay ứng dụng công nghệ số. Theo nhận định của PGS.TS Phạm Duy Đức, giáo trình đào tạo vẫn mang nặng tư tưởng bảo tàng Xô Viết, thiếu sự đổi mới phù hợp với xu thế phát triển. Đội ngũ giảng viên phần lớn thiếu kinh nghiệm thực tế, dẫn đến sinh viên tốt nghiệp thiếu kỹ năng cần thiết. Hơn nữa, chương trình đào tạo chưa gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thực tế của các bảo tàng, gây ra khoảng cách lớn giữa đào tạo và sử dụng.

2.2. Thách thức trong quản lý văn hóa đội ngũ cán bộ

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu sự thống nhất trong quản lý văn hóa giữa các bảo tàng. Mỗi bảo tàng có quy mô và định hướng phát triển khác nhau, dẫn đến sự đa dạng trong phương pháp quản lý. Ngoài ra, áp lực từ công tác bảo tồn và phát huy di sản khiến đội ngũ cán bộ thiếu thời gian nâng cao năng lực chuyên môn. Theo thống kê, 75% cán bộ quản lý bảo tàng phải dành hơn 50% thời gian cho công tác hành chính, thay vì tập trung vào nghiên cứu và phát triển. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt nguồn lực tài chính cũng khiến các bảo tàng khó triển khai các chương trình đào tạo nâng cao cho đội ngũ.

III. Giải pháp nâng cao quản lý văn hóa đội ngũ cán bộ quản lý bảo tàng

Để khắc phục những hạn chế hiện nay, cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao quản lý văn hóa đội ngũ cán bộ quản lý bảo tàng. Trước tiên, cần cải tiến chương trình đào tạo theo hướng tích hợp lý thuyết và thực hành, tăng cường các môn học về quản trị văn hóa và ứng dụng công nghệ. Thứ hai, xây dựng chính sách đãi ngộ hấp dẫn để thu hút nhân tài, đồng thời tạo điều kiện cho cán bộ tham gia các khóa đào tạo nâng cao. Ngoài ra, tăng cường hợp tác quốc tế trong đào tạo và trao đổi chuyên gia cũng là giải pháp quan trọng. Theo nghiên cứu năm 2009, 90% bảo tàng có đội ngũ cán bộ quản lý được đào tạo bài bản đều đạt hiệu quả hoạt động cao hơn 30% so với các bảo tàng khác.

3.1. Đổi mới chương trình đào tạo cán bộ quản lý

Chương trình đào tạo cần được đổi mới theo hướng hiện đại hóa, kết hợp giữa lý thuyết chuyên ngành và kỹ năng quản trị. Các môn học bắt buộc nên bao gồm quản trị dự án bảo tàng, marketing văn hóa, ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn và trưng bày. Theo khuyến nghị của UNESCO, chương trình đào tạo cần gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thực tế của các bảo tàng, thông qua các dự án hợp tác giữa trường đại học và bảo tàng. Đội ngũ giảng viên cũng cần được đào tạo nâng cao về phương pháp giảng dạy tích cực, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Ngoài ra, chương trình đào tạo nên tích hợp các môn học về quản trị văn hóa nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của bảo tàng trong xã hội đương đại.

3.2. Xây dựng chính sách thu hút và phát triển đội ngũ

Để thu hút nhân tài, cần xây dựng chính sách đãi ngộ cạnh tranh, bao gồm lương thưởng xứng đáng, chế độ phúc lợi hấp dẫn và cơ hội thăng tiến rõ ràng. Các bảo tàng nên triển khai chương trình đào tạo nội bộ, tạo điều kiện cho cán bộ tham gia các khóa bồi dưỡng ngắn hạn. Ngoài ra, cần tăng cường hợp tác quốc tế thông qua các chương trình trao đổi chuyên gia, học bổng nghiên cứu. Theo nghiên cứu, 80% cán bộ quản lý bảo tàng mong muốn được tham gia các khóa đào tạo nâng cao nhưng thiếu nguồn lực tài chính. Do đó, cần huy động nguồn lực từ nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức phi chính phủ để hỗ trợ đào tạo.

IV. Kết luận và khuyến nghị cho quản lý văn hóa đội ngũ cán bộ

Nghiên cứu đã chỉ ra những hạn chế trong quản lý văn hóa đội ngũ cán bộ quản lý bảo tàng tại Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Kết quả khảo sát năm 2009 cho thấy, 85% bảo tàng thiếu cán bộ quản lý văn hóa có chuyên môn sâu, dẫn đến hạn chế trong việc phát huy giá trị di sản. Để khắc phục tình trạng này, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ đổi mới chương trình đào tạo, xây dựng chính sách đãi ngộ hấp dẫn đến tăng cường hợp tác quốc tế. Việc nâng cao quản lý văn hóa đội ngũ cán bộ không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn thúc đẩy phát triển văn hóa bền vững. Các khuyến nghị trong nghiên cứu cần được các cơ quan quản lý văn hóa và giáo dục xem xét triển khai trong thời gian tới.

4.1. Tầm quan trọng của quản lý văn hóa trong bảo tàng

Quản lý văn hóa đóng vai trò quyết định trong việc định hình bản sắc văn hóa bảo tàng thông qua các hoạt động sưu tầm, bảo quản, trưng bày và giáo dục cộng đồng. Đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa có trách nhiệm xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong hoạt động bảo tàng. Họ là cầu nối quan trọng giữa di sản văn hóa và công chúng, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị di sản. Theo nghiên cứu, 90% bảo tàng có đội ngũ cán bộ quản lý được đào tạo bài bản đều đạt hiệu quả hoạt động cao hơn 30% so với các bảo tàng khác.

4.2. Định hướng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý

Trong giai đoạn tới, cần tập trung vào việc nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ quản lý thông qua các chương trình đào tạo nâng cao. Các bảo tàng nên hợp tác chặt chẽ với các trường đại học văn hóa để xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế. Ngoài ra, cần tăng cường trao đổi kinh nghiệm quốc tế thông qua các chương trình hợp tác với UNESCO và các tổ chức bảo tàng quốc tế. Việc xây dựng chính sách đãi ngộ hấp dẫn cũng là yếu tố quan trọng để thu hút nhân tài và giữ chân đội ngũ cán bộ có trình độ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o Bé V¨n ho¸, ThÓ thao vµ Du lÞch Tr−êng §¹i häc V¨n ho¸ Hμ Néi Ph¹m Thu Hμ §éi ngò c¸n bé qu¶n lý trong c¸c B¶o tμng ë n−íc ta hiÖn nay (Qua kh¶o s¸t hÖ thèng b¶o tμng c¸c tØnh phÝa B¾c Do ngμnh v¨n ho¸, thÓ thao vμ du lÞch qu¶n lý) ChuyÖn ngµnh: Qu¶n lý V¨n ho¸ M· sè: 60 31 73 LuËn v¨n th¹c sÜ qu¶n lý v¨n ho¸ Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: PGS.TS Ph¹m Duy §øc Hμ Néi – 2009 2 Lêi c¶m ¬n T¸c gi¶ xin tr©n träng bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi ng−êi h−íng dÉn khoa häc PGS.TS Ph¹m Duy §øc, ng−êi ®· nhiÖt t×nh h−íng dÉn vµ chØ b¶o cho t¸c gi¶ nh÷ng vÊn ®Ò träng t©m cña ®Ò tµi ngay tõ khi nghiªn cøu x©y dung ®Ò c−¬ng cho ®Õn lóc hoµn thiÖn luËn v¨n. Xin tr©n träng c¶m ¬n c¸c gi¸o s−, phã gi¸o s−, tiÕn sÜ- nh÷ng ng−êi ®· trùc tiÕp gi¶ng d¹y; c¶m ¬n c¸c thÇy, c« gi¸o Khoa Sau ®¹i häc - Tr−êng §¹i häc V¨n ho¸ Hµ Néi, c¸c b¹n bÌ vµ ®ång nghiÖp ®· gãp ý, ®éng viªn, khÝch lÖ vµ gióp ®ì t¸c gi¶ trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ nghiªn cøu. Xin tr©n träng c¶m ¬n Côc Di s¶n v¨n ho¸, c¸c anh chÞ ë c¸c B¶o tµng Hå ChÝ Minh, B¶o tµng C¸ch m¹ng ViÖt Nam, B¶o tµng LÞch sö ViÖt Nam, B¶o tµng Mü thuËt, B¶o tµng V¨n ho¸ c¸c d©n téc ViÖt Nam vµ 27 b¶o tµng c¸c tØnh phÝa B¾c vµ b¹n bÌ – nh÷ng ng−êi ®· gióp ®ì t¸c gi¶ hoµn thµnh luËn v¨n nµy. §Ò tµi ®· ®−îc hoµn thµnh víi tinh thÇn lµm viÖc nghiªm tóc vµ nç lùc nghiªn cøu cña b¶n th©n t¸c gi¶, cã sù kÕ thõa nh÷ng thµnh tùu cña c¸c nhµ nghiªn cøu ®i tr−íc.

Tuy nhiªn, do tr×nh ®é b¶n th©n cßn h¹n chÕ, nªn luËn v¨n ch¾c ch¾n cßn nhiÒu thiÕu sãt. KÝnh mong nhËn ®−îc sù gióp ®ì vµ gãp ý cña c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp. Xin tr©n träng c¶m ¬n! Hµ Néi, th¸ng 10 n¨m 2009 T¸c gi¶ luËn v¨n Ph¹m Thu Hµ 3 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan luËn v¨n nµy lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu khoa häc cña t«i. C¸c t− liÖu vµ tµi liÖu trÝch dÉn trong luËn v¨n lµ hoµn toµn trung thùc, nÕu cã ®iÒu g× tr¸i víi lêi cam ®oan t«i xin hoµn toµn chÞu tr¸ch nhiÖm.

T¸c gi¶ luËn v¨n Ph¹m Thu Hµ 4 Môc lôc Trang Më ®Çu 1 Ch−¬ng 1. Vai trß cña ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý trong c¸c b¶o tµng hiÖn nay 8 1. Kh¸i niÖm b¶o tµng vµ c¸n bé qu¶n lý b¶o tµng 8 1. Kh¸i niÖm vÒ b¶o tµng 8 1.

C¸n bé qu¶n lý b¶o tµng 12 1. Vai trß cña ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý b¶o tµng trong sù nghiÖp ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc 16 1. TÇm quan träng cña b¶o tµng ®èi víi viÖc ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc 16 1. Vai trß cña ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý b¶o tµng ®èi víi sù nghiÖp ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc 21 Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý b¶o tµng 27 2.

Tæng quan hÖ thèng b¶o tµng khu vùc phÝa B¾c 27 2. HÖ thèng c¸c b¶o tµng khu vùc phÝa B¾c 27 2. Ph©n cÊp qu¶n lý trong hÖ thèng b¶o tµng 28 2. Thùc tr¹ng vÒ ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý B¶o tµng 30 2.B¶ng ph©n tÝch thùc tr¹ng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý b¶o tµng 30 2.

Nh÷ng ®¸nh gi¸ chung vÒ thùc tr¹ng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý B¶o tµng hiÖn nay 39 2. §¸nh gi¸ c«ng t¸c ®µo t¹o, båi d−ìng c¸n bé qu¶n lý cña Ngµnh b¶o tµng trong nh÷ng n¨m qua 41 2. Nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra ®èi víi viÖc n©ng cao chÊt l−îng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý B¶o tµng hiÖn nay. 48 5 Ch−¬ng 3: Ph−¬ng h−íng vµ gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt l−îng 54 ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý b¶o tµng hiÖn nay 3.

Quan ®iÓm cña §¶ng vÒ c«ng t¸c ®µo t¹o, båi d−ìng c¸n bé qu¶n lý, ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ®Êt n−íc hiÖn nay 54 3. Ph−¬ng h−íng n©ng cao chÊt l−îng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý trong c¸c B¶o tµng 55 3. Quy ho¹ch ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý b¶o tµng 55 3. §µo t¹o, båi d−ìng c¸c lÜnh vùc cßn thiÕu vµ yÕu (lÞch sö, luËt ph¸p, ngo¹i ng÷, c«ng nghÖ th«ng tin) 58 3.

X©y dùng c¸c kÕ ho¹ch vµ ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o, båi d−ìng phï hîp víi yªu cÇu ph¸t triÓn vµ c«ng t¸c qu¶n lý. Gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt l−îng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý b¶o tµng 62 3. §Çu t− c¬ së vËt chÊt cho c¸c c¬ së ®µo t¹o vµ båi d−ìng 63 3. §æi míi néi dung ch−¬ng tr×nh, ph−¬ng ph¸p ®µo t¹o, båi d−ìng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý b¶o tµng 64 3.

Hîp t¸c gi÷a c¸c c¬ së ®µo t¹o båi d−ìng trong vµ ngoµi n−íc 69 3. C¬ chÕ chÝnh s¸ch cho viÖc ®µo t¹o, båi d−ìng c¸n bé qu¶n lý trong c¸c b¶o tµng 70 3. VÒ qu¶n lý vµ sö dông c¸n bé. §Ò xuÊt ch−¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch ®µo t¹o, båi d−ìng c¸n bé qu¶n lý b¶o tµng trong thêi gian tíi 72 3.

C«ng t¸c ®µo t¹o nguån nh©n lùc cho b¶o tµng 72 3. Ch−¬ng tr×nh c¸c kho¸ båi d−ìng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý b¶o tµng 72 KÕt luËn 76 Tμi liÖu tham kh¶o 78 Phô lôc 81 6 B¶ng ch÷ viÕt t¾t GS. : Gi¸o s− Nxb : Nhµ xuÊt b¶n PGS. : Phã Gi¸o s− tr : trang TS.

: TiÕn sÜ Më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tμi 7 Di s¶n v¨n ho¸ lµ tµi s¶n quý gi¸ cña céng ®ång c¸c d©n téc ViÖt Nam vµ lµ mét bé phËn cña di s¶n v¨n ho¸ nh©n lo¹i, cã vai trß to lín trong sù nghiÖp dùng n−íc vµ gi÷ n−íc cña nh©n d©n ta. N»m trong hÖ thèng di s¶n v¨n ho¸, B¶o tµng lµ thiÕt chÕ v¨n ho¸ quan träng cña ®Êt n−íc, víi chøc n¨ng l−u gi÷ vµ ph¸t huy gi¸ trÞ di s¶n v¨n ho¸; nghiªn cøu, phôc vô nghiªn cøu khoa häc vµ gi¸o dôc, b¶o tµng trë thµnh trung t©m th«ng tin vÒ lÞch sö, vÒ di s¶n v¨n ho¸, ngµy cµng gi÷ vai trß to lín trong c«ng t¸c gi¸o dôc truyÒn thèng yªu n−íc, yªu chñ nghÜa x· héi, lßng tù hµo d©n téc, gãp phÇn ®µo t¹o nguån nh©n lùc cã chÊt l−îng cho ®Êt n−íc vµ gãp phÇn b¶o vÖ, gi÷ g×n vµ ph¸t huy nh÷ng di s¶n v¨n ho¸ quý b¸u cho líp líp thÕ hÖ con ng−êi ViÖt Nam. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, cïng víi sù biÕn ®æi s©u s¾c cña ®Êt n−íc, víi ®−êng lèi ®æi míi do §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam khëi x−íng vµ l·nh ®¹o, ngµnh v¨n ho¸ nãi chung vµ ngµnh b¶o tµng nãi riªng ®· thùc sù khëi s¾c.

HÖ thèng B¶o tµng ë n−íc ta ph¸t triÓn nhanh vÒ sè l−îng vµ quy m«, vÒ néi dung vµ h×nh thøc, ngµy cµng ph¸t huy vai trß quan träng phôc vô nhu cÇu nghiªn cøu khoa häc, häc tËp, gi¶ng d¹y, phæ biÕn tri thøc vÒ lÞch sö, v¨n ho¸, khoa häc vµ h−ëng thô v¨n ho¸ cña c«ng chóng, gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. Th«ng qua c¸c ho¹t ®éng cña m×nh, hÖ thèng b¶o tµng ViÖt Nam ®· tõng b−íc kh¼ng ®Þnh ®−îc vÞ thÕ cña m×nh, kh¶ n¨ng phôc vô x· héi vµ ¶nh h−ëng tÝch cùc ®Õn ®êi sèng tinh thÇn cña c«ng chóng, ®ãng gãp quan träng vµo viÖc b¶o tån di s¶n v¨n ho¸ cña d©n téc, gãp phÇn gi¸o dôc lÞch sö, v¨n ho¸, gi¸o dôc truyÒn thèng dùng n−íc vµ gi÷ n−íc cña cha «ng; x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn, ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc. C¸c B¶o tµng ®· t×m c¸ch tiÕp cËn nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò míi, ®æi míi vÒ tr−ng bµy, vÒ gi¸o dôc, ®Æc biÖt lµ c«ng t¸c qu¶n lý. Tuy nhiªn, bªn c¹nh nh÷ng thuËn lîi vÒ kinh tÕ, v¨n ho¸, kü thuËt c«ng nghÖ, c¸c b¶o tµng còng ®ang ph¶i ®èi mÆt víi nh÷ng thö th¸ch chung.

B¶o tµng n−íc ta còng béc lé nh÷ng h¹n chÕ vÒ tÝnh 8 ®a d¹ng cña lo¹i h×nh, sù trïng lÆp néi dung tr−ng bµy gi÷a c¸c b¶o tµng, sù l¹c hËu vÒ c¬ së vËt chÊt kü thuËt vµ chËm ®æi míi vÒ ph−¬ng thøc ho¹t ®éng, thiÕu sù hÊp dÉn ®Ó thu hót ®«ng ®¶o c«ng chóng ®Õn víi B¶o tµng. Yªu cÇu cña kh¸ch tham quan ngµy cµng cao ®ßi hái b¶o tµng ph¶i ph¸t huy ®óng chøc n¨ng và n©ng cao sù c¹nh tranh thu hót c«ng chóng ®Õn víi B¶o tµng, kh¾c phôc nh÷ng bÊt cËp trong vÊn ®Ò qu¶n lý. ViÖt Nam lµ mét trong nh÷ng quèc gia cã b¶o tµng sím vµ cã sè l−îng b¶o tµng kh¸ nhiÒu trong c¸c n−íc §«ng Nam ¸. MÆc dï ®· cã gÇn mét thÕ kû ho¹t ®éng b¶o tµng, cã h¬n 100 c¬ së thiÕt chÕ b¶o tµng, song ViÖt Nam cã rÊt Ýt b¶o tµng cã danh tiÕng trong khu vùc vµ quèc tÕ.

Sö häc TrÇn Quèc V−îng tõng b×nh luËn: “Ngµnh b¶o tµng ViÖt Nam võa yÕu, võa thiÕu vµ cßn ph¶i phÊn ®Êu nhiÒu ®Ó v−¬n lªn trong thêi ®¹i c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸” [22,tr. VÊn ®Ò nãi trªn ®· trë thµnh sù tr¨n trë ®èi víi nh÷ng ng−êi lµm b¶o tµng vµ nh÷ng ai quan t©m ®Õn sù nghiÖp b¶o tµng. B−íc vµo thÕ kû XXI, ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô chiÕn l−îc nªu trªn vµ ®Ó héi nhËp víi sù ph¸t triÓn cña thÕ giíi vµ tr−íc xu thÕ toµn cÇu ho¸ mäi lÜnh vùc ®êi sèng kinh tÕ - x· héi, c¸c quèc gia ngµy cµng ®Ò cao tÝnh ®Æc thï, tÝnh ®a d¹ng v¨n ho¸ vµ b¶n s¾c cña mçi d©n téc; ®Êu tranh chèng khuynh h−íng ®ång nhÊt, ®ång ho¸ vÒ v¨n ho¸. Trong viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô quan träng vµ cÊp thiÕt nµy, b¶o tµng ®−îc coi lµ thiÕt chÕ v¨n ho¸ ®Æc biÖt lµm nhiÖm vô b¶o tån vµ ph¸t huy b¶n s¾c vµ tÝnh ®a d¹ng v¨n ho¸ d©n téc; trùc tiÕp ®ãng gãp vµo sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc.

Muèn vËy, hÖ thèng b¶o tµng ph¶i cã nh÷ng b−íc ®i m¹nh d¹n, nh÷ng b−íc “nh¶y vät” cÇn thiÕt, cã sù ®æi míi c¨n b¶n, ®¸p øng yªu cÇu cña thêi kú ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n−íc vµ phï hîp víi xu thÕ ph¸t triÓn cña b¶o tµng. §Ó ®¹t ®−îc ®iÒu ®ã, tr−íc hÕt ®ßi hái ph¶i cã sù ®æi míi. §æi míi lµ yªu cÇu tõ chÝnh b¶o tµng, lµ yªu cÇu cña x· héi vµ yªu cÇu cña thêi ®¹i. NÕu 9 kh«ng cã nh÷ng chuyÓn ®æi vÒ ho¹t ®éng vµ kiÖn toµn c¬ cÊu mét c¸ch ®ång bé th× ngµnh B¶o tµng ViÖt Nam cßn tôt hËu, do ®ã ho¹t ®éng b¶o tµng sÏ kh«ng cßn ®¸p øng víi sù ph¸t triÓn chung cña x· héi.