mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn chia thành 4 chương với các nội dung cụ thể như sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài chính tại ĐVSNYTCL Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu đề tài Chƣơng 3: Thực trạng công tác quản lý tài chính tại TTKSBT tỉnh Lào Cai. Chƣơng 4: Một số giải pháp tăng cường công tác quản lý tài chính tại TTKSBT tỉnh Lào Cai. 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP 1.1 Tổng quan về quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của đơn vị sự nghiệp y tế công lập 1.
Khái niệm về đơn vị sự nghiệp y tế công lập Nghị định số 85/2012/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 15/10/2012, tại Điều 2 quy định: “Đơn vị sự nghiệp y tế công lập là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và quản lý theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyên môn y tế như: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dưỡng và phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; kiểm nghiệm dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe” (Nguồn: Nghị định số 85/2012/NĐ-CP ngày 15/10/2012). Nghị định số 85/2012/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 15/10/2012, tại Điều 3, ĐVSNYTCL được xác định dựa vào các chỉ tiêu sau: o Đơn vị phải có văn bản quyết định thành lập ĐVSNYTCL của cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương hoặc địa phương. o Đơn vị được Nhà nước cung cấp kinh phí và tài sản để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn và được phép thực hiện một số khoản thu theo chế độ Nhà nước quy định. o Đơn vị có tổ chức bộ máy, biên chế và bộ máy quản lý tài chính kế toán theo chế độ Nhà nước quy định.
o Đơn vị có tài khoản giao dịch tại KBNN hoặc Ngân hàng để ký gửi các khoản thu, chi tài chính. Đơn vị sự nghiệp y tế được phân loại theo các nhóm sau đây: Nhóm 1: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên và kinh phí đầu tư phát triển; Nhóm 2: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên; 5 Nhóm 3: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần kinh phí hoạt động thường xuyên; Nhóm 4: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp hoặc không có nguồn thu, toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ được giao do NSNN bảo đảm toàn bộ. Việc phân loại các ĐVSNYT được ổn định trong thời gian 03 năm, sau thời hạn 03 năm sẽ xem xét phân loại lại cho phù hợp. Trường hợp đơn vị có biến động về nguồn thu hoặc nhiệm vụ chi làm thay đổi cơ bản mức tự bảo đảm kinh phí hoạt động thường xuyên thì được xem xét điều chỉnh việc phân loại trước thời hạn.
Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp y tế công lập Luận án “Giải pháp quản lý sử dụng các nguồn tài chính tại các cơ sở khám chữa bệnh công lập do địa phương quản lý ở Việt Nam” (tác giả Đỗ Thị Thu Trang, năm 2010) đưa ra một số đặc điểm của đơn vị sự nghiệp y tế công lập như sau: Đơn vị sự nghiệp y tế công lập thuộc sở hữu của Nhà nước, sử dụng nguồn NSNN và chịu sự quản lý của Nhà nước. Các ĐVSNYTCL được thành lập theo quyết định của Nhà nước và chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về toàn bộ các mặt hoạt động của đơn vị. Toàn bộ cơ sở vật chất, hạ tầng cơ sở được Nhà nước cấp phép sử dụng theo tiêu chuẩn quy định và dựa trên chức năng chuyên môn của từng ĐVSNYTCL. Nguồn kinh phí nhà nước cấp là nguồn vốn quan trọng để ĐVSNYTCL thực hiện các nhiệm vụ Nhà nước giao.
ĐVSNYTCL cần quản lý về tài chính một các chặt chẽ và hiệu quả để sử dụng nguồn vốn nhà nước một cách tiết kiệm, tránh thất thoát, lãng phí. Mục tiêu của ĐVSNYTCL là đảm bảo cung cấp DVYT, CSSK cho người dân. Chức năng chính của các ĐVSNYTCL là cung cấp các DVYT: như khám bệnh, chữa bệnh, CSSK cộng đồng cho người dân, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận với các DVYT. Ngoài ra, các ĐVSNYTCL thuộc tuyến dưới có nhiệm vụ CSSK cho người dân tại địa phương, giảm ùn tắc bệnh nhân lên các tuyến trên.
Các ĐVSNYTCL lớn, đầu ngành sẽ tập trung vào khám chữa các bệnh chuyên khoa, đòi hỏi chuyên môn cao và được cung cấp cơ sở vật chất và hạ tầng hiện đại hơn, nhằm theo kịp sự phát triển chung về y học trên thế giới. 6 ĐVSNYTCL là tổ chức hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục đích kiếm lời. Đặc điểm này xuất phát từ tính chất của dịch vụ công. Nhà nước tổ chức, duy trì và tài trợ cho các hoạt động sự nghiệp y tế nhằm cung ứng cho xã hội các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, CSSK cộng đồng, hướng tới mục tiêu công bằng xã hội, đảm bảo mọi tầng lớp, thành phần nhân dân đều có cơ hội tiếp cận với các DVYT, nhất là những người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, đồng bào dân tộc vùng sâu vùng xa, các đối tượng chính sách.
Mục đích để giữ gìn nguồn nhân lực dồi dào cho đất nước, nâng cao đời sống tinh thần, sức khỏe của toàn dân, từ đó thúc đẩy các ngành kinh tế phát triển. ĐVSNYTCL được phân bố theo vùng, lãnh thổ để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội được nhà nước giao phó. Hoạt động của các ĐVSNYTCL luôn gắn liền với các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế như: chương trình dân số kế hoạch hóa gia đình, chương trình CSSK sinh sản, chương trình phòng chống HIV/AIDS.Nhưng chương trình này chỉ có Nhà nước với vai trò của mình mới có thể thực hiện một cách triệt để và có hiệu quả. Nếu để tư nhân thực hiện thì mục tiêu lợi nhuận sẽ lấn át mục tiêu xã hội, từ đó khiến các mục tiêu xã hội trở nên khó khăn khi thực hiện, kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Vai trò của đơn vị sự nghiệp y tế công lập Thực hiện các nhiệm vụ quốc gia về CSSK con người. Nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh, tư vấn và CSSK là nhu cầu thiết yếu của con người, vì vậy hoạt động y tế có vai trò quan trọng trong đời sống nhân dân. ĐVSNYTCL ra đời lấy mục tiêu CSSK con người làm gốc, nâng cao đời sống người dân, tạo nền tảng bền vững để phát triển kinh tế. Là cầu nối để thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong phát triển xã hội.
Chính sách của Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, chú trọng tới vấn đề đảm bảo an sinh xã hội, công bằng xã hội, rút ngắn khoảng cách giàu nghèo. Bởi vậy, ĐVSNYTCL với vai trò hoạt động phi lợi nhuận vì nhân dân, sẵn sàng chăm sóc và khám chữa bệnh cho tất cả đối tượng trong xã hội, đặc biệt là những người có công với cách mạng, các đối tượng chính sách, người cao tuổi, trẻ em, người nghèo, người dân ở vùng địa phương còn có điều kiện kinh tế khó khăn. 7 Thông qua các chính sách miễn, giảm viện phí, lệ phí, áp khung giá với dịch vụ khám chữa bệnh theo nhu cầu phù hợp với mọi tầng lớp trong xã hội. Là lực lượng tiên phong trong việc tiếp cận những tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến để khám chữa bệnh cho người dân.
Hợp tác quốc tế nghiên cứu khoa học, áp dụng. Trong những năm qua y học đã có những bước phát triển nhanh, vượt bậc, đó là nhờ có vai trò không nhỏ của việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ vào y tế dự phòng, khám chữa bệnh, sản xuất thuốc, vật tư và trang thiết bị y tế. Với sự trợ giúp của các trang thiết bị sử dụng công nghệ hiện đại, nhiều kỹ thuật mới đã được ứng dụng vào công tác khám chữa bệnh, công tác y tế dự phòng, sản xuất dược phẩm - vật tư y tế. Từ đó đa dạng hóa các DVYT để đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh của toàn thể nhân dân.
Tổng quan về quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập 1. Khái niệm về quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập Tài chính của đơn vị sự nghiệp y tế công lập: Luận án “Tổ chức hạch toán kế toán trong các cơ sở y tế với việc tăng cường quản lý tài chính ngành y tế Việt Nam” (tác giả Lê Kim Ngọc, năm 2009) đưa ra khái niệm về tài chính của đơn vị sự nghiệp y tế công lập như sau: “Tài chính của ĐVSNCL là việc huy động, quản lý và phân bổ các nguồn lực tài chính cho những mục đích hoạt động và phát triển đơn vị, cùng với những hoạt động thu và chi là các mối quan hệ kinh tế phát sinh giữa đơn vị với các chủ thể khác trong xã hội”. Nguồn tài chính của ĐVSNYTCL xuất phát từ những đặc điểm của ĐVSNCL và nhiệm vụ cơ bản của ĐVSNYTCL là nơi cung cấp DVYT cho xã hội. Cho nên, nguồn tài chính của ĐVSNYTCL gồm nguồn NSNN cấp, nguồn thu từ việc cung cấp DVYT và nguồn lực do chính ĐVSNYTCL tự huy động từ các chủ thể khác trong xã hội.
Mỗi nguồn tài chính đều có những đặc điểm riêng và những cách thức quản lý và sử dụng đặc thù. Trong đó, nguồn thu từ cung cấp các DVYT là nguồn thu quan trọng, chủ yếu của ĐVSNYTCL. Thông qua việc huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn này sẽ phát sinh mối quan hệ kinh tế giữa nhiều bên: ĐVSNYTCL, cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, người sử dụng DVYT, Tổ chức bảo hiểm y tế (BHYT) và những đối tượng khác có liên quan.