Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TẠI QUỸ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN 1. Cơ sở lý luận về quản lý rủi ro tại quỹ đầu tư phát triển 1. Các khái niệm quản lý rủi ro tại quỹ đầu tư phát triển 1. Khái niệm về rủi ro Khái niệm về rủi ro hiện nay chưa có một định nghĩa thống nhất nhưng có thể hiểu rủi ro là sự mất mát hay bỏ lỡ một cơ hội nào đó, là hậu quả của những việc làm không chắc chắn về hiện tại của mình có thể làm thay đổi tương lai.
Rủi ro đơn giản là một vấn đề có khả năng xảy ra và khi nó xảy ra, nó sẽ gây ra thiệt hại. Thiệt hại có thể là bất cứ thứ gì: tiền bạc, thời gian, công sức hoặc một sự thỏa hiệp về chất lượng. Thiệt hại thì không bao giờ là điều tốt cả. Cho dù chúng ta có cố gắng và thử đi thử lại bao nhiêu thì rủi ro cũng không phải là việc tích cực và sẽ không bao giờ tích cực.
Rủi ro là sự kiện không may xảy ra luôn gắn liền với hoạt động và môi trường sống của con người, có thể gây thiệt hại nặng hay nhẹ tùy vào trường hợp cụ thể. những bất trắc ngoài ý muốn xảy ra trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, tác động xấu đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Khi xem xét rủi ro người ta thường xem xét đến khả năng chắc chắn hay không chắc chắn xảy ra rủi ro và mức độ hậu quả khi gặp phải rủi ro để có biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời cũng như hạn chế tối thiểu thiệt hại có thể xảy ra. Rủi ro có thể mang đến những tổn thất mất mát cho con người những cũng có thể mang lại những lợi ích, những cơ hội.
Nếu tích cực nghiên cứu rủi ro, người ta có thể tìm ra những biện pháp phòng ngừa, hạn chế những rủi ro tiêu cực, để đón nhận những cơ hội mang lại kết quả tốt đẹp trong tương lại. Khái niệm quản lý rủi ro Quản lý rủi ro là các biện pháp nhằm ngăn chặn và đối phó với rủi ro có thể xảy ra. Là một cách tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện, liên tục có kiểm soát phòng ngừa, giảm thiểu những mất mát, ảnh hưởng xử lý các khả năng không may có thể xảy ra và dự phòng các phương án xử lý phù hợp. Quản lý rủi ro là việc xác định, đánh giá và ưu tiên hóa rủi ro là ảnh hưởng của sự không chắc chắn về 5 mục tiêu tiếp theo là việc áp dụng hợp lý và tiết kiệm các nguồn lực để giảm thiểu, theo dõi và kiểm soát xác suất xảy ra hoặc ảnh hưởng của các sự kiện không may hoặc để tối đa hoá việc thực hiện các cơ hội.
Mục tiêu của quản lý rủi ro là để đảm bảo sự không chắc chắn này không làm lệch hướng các hoạt động của các mục tiêu kinh doanh. Khái niệm về quản lý rủi ro tại quỹ đầu tư phát triển Đối với quỹ đầu tư phát triển quản lý rủi ro là một công việc rất quan trọng, không thể bỏ qua trong quá trình hoạt động. Rủi ro có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau trong quá trình đầu tư phát triển như rủi ro có thể xảy ra trong quá trình thiết kế dự án, rủi ro trong đầu tư trực tiếp, rủi ro trong bảo lãnh và rủi ro trong hoạt động cho vay đầu tư. Việc rủi ro xảy ra có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân trong đó có nguyên nhân chính từ khâu thẩm định dự án, định giá giá trị của dự án, dự phòng rủi ro chưa được áp dụng tốt… Quản lý rủi ro tại quỹ đầu tư phát triển là nghiên cứu, đưa ra các biện pháp cụ thể để dự án đi theo đúng hướng đã định, ngăn chặn rủi ro có thể xảy ra, nắm được nguy cơ có thể dẫn tới rủi ro và hướng xử lý.
Vai trò của người quản lý rủi ro là tìm cách để giảm thiểu rủi ro, phân tích hồ sơ rủi ro của một tổ chức, các đơn vị có quan hệ tín dụng và lập các chiến lược giám sát và kiểm soát nó. Vai trò của quản lý rủi ro tại quỹ đầu tư phát triển 1. Giúp cho việc thẩm định một dự án trước khi đưa ra quyết định chính xác hơn. Nếu không có các biện pháp quản lý rủi ro hợp lý, đúng đắn việc thẩm định hồ sơ các dự án có thể không được chỉnh chu và kỹ lưỡng, đưa ra các quyết định sai lầm, không lường trước được hậu quả có thể xảy ra.
Việc quản lý rủi ro là vô cùng quan trọng trước khi đưa ra quyết định đầu tư và một dự án nào đó hay có quan hệ tín dụng với khách hàng. Việc quản lý rủi ro có thể là rất khó nếu như không có một quá trình nghiên cứu, phân tích cụ thể nhưng không phải là không làm được. Với bất kỳ dự án nào được cân đo, đong đếm cẩn thận, phân tích kỹ lưỡng từ quá trình hình thành phát triển đến, phân tích các báo cáo tài chính cẩn thận, lường trước các rủi ro có thể gặp phải và biện pháp khắc phục hợp lý thì chắc chắn dự án đó sẽ đem lại hiệu quả cho nhà đầu tư và không gặp phải những hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra. 6 Trước khi đưa ra quyết định một dự án nào đó mà phân tích có thể gặp rủi ro cao thì đương nhiên nhà đầu tư có thể phải nghiên cứu các phương án khác thay thế và có những quyết định phù hợp.
Vì trên một cương vị của nhà quản lý kinh tế, không ai có thể dám đầu tư một dự án nào khi mà tìm hiểu, phân tích dự án đó không khả thi, có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu cứ tiến hành dự án đó. Khâu thẩm định sẽ quyết định dự án đó có thể thực hiện tiếp được không hay dừng lại. Nên trong qua trình phân tích việc thu thập thông tin,phân tích, xử lý số liệu, đánh giá tính hiệu quả của dự án, khả năng gặp phải rủi ro và mức độ rủi ro góp phần rất lớn tới sự thành công của dự án sau này. Hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện dự án Cuộc sống thì đầy những rủi ro và các dự án cũng vậy.
Bất cứ thứ gì cũng có thể gây ra sai lầm trong bất kì thời gian nào. Chúng ta phải luôn luôn cảnh giác để hành động một cách đúng đắn. Chúng ta không chắc chắn rằng dự án này sẽ không mắc sai lầm, quan trọng là chúng ta nhận sai lầm và kịp thời sửa chữa, ngăn chặn để không bị ảnh hưởng. Quỹ đầu tư phát triển là một công ty tài chính của một Tỉnh nguồn ngân sách cấp không phải là nhỏ đó là tiền do nhân dân đóng góp với mục đích phát triển kinh tế - xã hội, mỗi dự án được nghiên cứu, thẩm định và thực hiện đều là những dự án nằm trong lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế - kết cấu hạ tầng của Tỉnh nên nguồn vốn lớn.
Chỉ cần một dự án gặp phải rủi ro đáng tiếc thì có thể làm chậm cả một hệ thống. Gây ảnh hưởng tới uy tín của Tỉnh. Vì vậy, trong quá trình thực hiện dự án mà quản lý được rủi ro tốt, không để sai lầm xảy ra thì dự án đó không bị thất thoát ngân sách, hoàn thành đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng, không mất thời gian giải quyết các sai lầm đáng tiếc. Một dự án được tiến hành bao gồm nhiều công đoạn, chỉ cần gặp phải rủi ro trong bất kỳ một công đoạn nào cũng làm ảnh hưởng tới các công đoạn tiếp theo.
Nếu không may gặp phải rủi ro ở công đoạn nào đi nữa thì có thể chi phí đã sử dụng cho các công đoạn trước bị lãng phí, tiến độ bị trì trệ, ảnh hưởng tới uy tín của cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư và nhà thầu về sau này. Rủi ro nếu xảy ra sẽ có tác động rất lớn và ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của mỗi tổ chức tín dụng. 7 Quỹ đầu tư phát triển hoạt động chủ yếu dựa trên quan hệ tín dụng với khách hàng đó là mối quan hệ xương sống, quyết định mọi hoạt động kinh tế, nguồn sinh lợi chủ yếu đối với quỹ đầu tư phát triển địa phương. Nhưng hoạt động tín dụng thì lại dễ gặp phải rủi ro nhất ngay cả đối với các khoản vay có tài sản cầm cố, thế chấp cũng được xác định có hệ số rủi ro.
Vì vậy, quản lý rủi ro là bước rất quan trọng, nó xuyên suốt cả một quá trình thực hiện công việc từ lúc bắt đầu tới khi hoàn thành và quyết toán xong. Nhận thấy được tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro nên nhà nước đã ban hành nhiều Thông tư, Nghị định hỗ trợ các quỹ đầu tư phát triển áp dụng ngăn chặn và giảm thiểu rủi ro như: Thông tư số 28/2014/TT-BTC ngày 25/2/2014 của Bộ tài chính về việc Hướng dẫn cơ chế quản lý tài chính của quỹ đầu tư phát triển địa phương. Nghị định số 138/2007/NĐ-CP ngày 28/8/2017 của Chính phủ về việc Tổ chức và hoạt động của quỹ đầu tư phát triển địa phương. Nghị định số 37/2013/NĐ- CP ngày 22/4/2013 của Chính phủ về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 138/2007/NĐ/CP- ngày 28 tháng 8 năm 2007 về tổ chức và hoạt động của quỹ đầu tư phát triển địa phương (Quỹ bảo lãnh tín dụng Tỉnh Bắc Ninh, 2017) 1.
Nâng cao trình độ nghiệp vụ của từng nhân viên trong quỹ Để quản lý rủi ro được tốt cần cả một quá trình nghiên cứu, tìm tòi và phân tích. Hiện nay, con người đã sáng tạo ra các phầm mềm quản lý rủi ro tốt được ứng dụng trong thực tế chứng tỏ trình độ con người được nâng cao. Một dự án được kiểm soát tốt các rủi ro gặp phải nghĩa là mỗi cá nhân đã biết cách tìm hiểu, phân tích kỹ và lường trước được các vấn đề có thể xảy ra, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ngày càng được nâng cao và cải thiện. Mỗi nhân viên trong quỹ nắm vững hơn công việc của mình, phân tích chuyên sâu và thẩm định chính xác hơn trước khi đưa ra quyết định với từng dự án, đa dạng các dự án đều có thể tìm được nhiều phương án quản lý rủi ro tốt hơn.
