Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG QUÂN SỰ QUÂN KHU 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Thế giới đang bước vào thế kỷ XXI - thế kỷ của khoa học, công nghệ. Kinh tế tri thức có vai trò ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Khoa học, công nghệ phát triển như vũ bão, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế.
Giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ được xem là nhân tố quyết định cho sự phát triển nhanh và bền vững của mỗi đất nước, trong đó con người được xem như nguồn tài nguyên vô giá cho sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia, dân tộc. Nhận thức rõ điều đó, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, xem đây là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước, là điều kiện để tạo ra và phát huy nguồn lực con người trong cạnh tranh quốc tế. Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, của cả hệ thống chính trị và của toàn dân, trong đó đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là những người trực tiếp thực hiện. Do đó đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giữ vai trò quyết định chất lượng giáo dục và phát triển sự nghiệp giáo dục.
Tổ chức khoa học, giáo dục và văn hoá của liên hợp quốc (Unesco) cũng đã khuyến cáo: mọi cuộc cải cách giáo dục đều bắt đầu từ người giáo viên. Văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX khẳng định: “Phát triển giáo dục đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” [19, tr. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy: “Cán bộ là gốc của mọi công việc”, “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng” [37]. 5 Đội ngũ giáo viên là một bộ phận quan trọng trong đội ngũ cán bộ của Đảng và Nhà nước ta.
Việc phát triển đội ngũ giáo viên đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm, cấp thiết vì “Khâu then chốt để thực hiện chiến lược phát triển giáo dục là phải đặc biệt chăm lo đào tạo và chuẩn hoá đội ngũ giáo viên cũng như đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục cả về chính trị, tư tưởng, đạo đức và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ”. Xuất phát từ những định hướng đó, trong thời gian qua đã có nhiều tác giả đề cập vấn đề đào tạo giáo viên như: Trần Bá Hoành, Nguyễn Cảnh Toàn…tại Hội thảo Chất lượng giáo dục và vấn đề đào tạo giáo viên ở khoa Sư phạm, Đại học Quốc gia Hà Nội tháng 10/2004, Nguyễn Văn Lê với cuốn sách “Nghề thầy giáo”,…và nhiều đề tài khoa học nghiên cứu về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quả đào tạo như: Đề án đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục Đại học Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020 (Nghị quyết số 14/2004/NQ-CP ngày 2/11/2005 của Thủ tướng chính phủ). Nghiên cứu về xây dựng, quản lý, phát triển đội ngũ giáo viên có nhiều công trình, đề tài nghiên cứu như: Những biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trường THPT huyện Đan Phượng - Hà Tây (Luận văn Thạc sĩ QLGD của tác giả Trần Thị Thu Hương, Đại học QG Hà Nội). Phát triển đội ngũ giáo viên trường THPT chuyên tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay (Luận văn Thạc sĩ QLGD của tác giả Nguyễn Thị Lệ Chung Đại học Quốc gia Hà Nội).
Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên các trường THPT thành phố Yên Bái trong giai đoạn hiện nay (Luận văn Thạc sĩ QLGD, Đại học Quốc gia Hà Nội). Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên của hiệu trưởng trường THPT Tân Sơn, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang (Luận văn Thạc sĩ QLGD, Đại học Quốc gia Hà Nội). 6 Quản lý phát triển đội ngũ giảng viên Khoa Ngôn ngữ và Văn hoá Trung Quốc trong giai đoạn hiện nay (Luận văn Thạc sĩ QLGD của tác giả Nguyễn Thanh Phương) và rất nhiều công trình nghiên cứu khác. Nghiên cứu về xây dựng, quản lý, phát triển đội ngũ giáo viên trong quân đội có nhiều công trình, đề tài nghiên cứu như: Luận án “Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở Quân đội ta trong giai đoạn hiện nay”, Ngô Huy Tiếp, 1998.
Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị QĐNDVN trong thời kỳ mới của Tổng cục Chính trị, do Trần Xuân Trường chủ biên, 2002. Xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới, do Trần Danh Bích chủ biên, 2009. Luận án “Xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị phân đội của QĐNDVN trong giai đoạn hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Nguyễn Quang Phát, 2001. Luận án: Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ quan quản lí giáo dục - đào tạo ở các học viện, trường sĩ quan trong quân đội giai đoạn hiện nay - Nguyễn Minh Khôi, 2011.
Tác giả đã làm rõ khái niệm, phân loại và các nguyên tắc trong xây dựng đội ngũ cán bộ quản lí giáo dục ở các học viện, trường sĩ quan trong quân đội. Đồng thời chỉ ra một số giải pháp cơ bản trong xây dựng đội ngũ cán bộ quản lí giáo dục - đào tạo ở các học viện, trường sĩ quan trong quân đội hiện nay. Luận án “Xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Nguyễn Văn Tuyên, 2008. Tác giả luận án đã luận giải những đặc trưng cơ bản của đội ngũ cán bộ khoa học xã hội và nhân văn trong đó có đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường quân sự quân đội là: trình độ lý luận chính trị, lý thuyết nghiệp vụ CTĐ, CTCT và giảng dạy vững vàng nhưng năng lực nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm thực tiễn hoạt động quân sự còn hạn chế.
Động lực để phát triển đội ngũ cán bộ ở các học viện, trường sĩ quan quân đội là sự tôn vinh và thăng tiến, thể hiện bằng sự tôn trọng, khuyến khích lao động, sáng tạo khoa học, tặng thưởng, ưu tiên đào tạo, thăng quân hàm và bổ nhiệm vào các vị trí lãnh đạo mà Đảng, Nhà nước và quân đội dành cho cán bộ có năng lực. 7 Luận án: Phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ giảng viên trong các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay, Nguyễn Văn Hòa, 2007, HN. Luận án đã chỉ ra thực chất phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ giảng viên trong các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam từ đó xây dựng quy trình và đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ giảng viên các trường sĩ quan. Đề tài cấp Tổng cục chính trị (2008) do Mai Văn Hóa chủ nhiệm, “Nghiên cứu giải pháp bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ quản lí giáo dục cho cán bộ quản lí giáo dục nhà trường quân đội”.
Công trình nghiên cứu “Xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới” của tác giả Phạm Văn Long, QĐNDVN với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Nxb Quân đội nhân dân, 2004). Đề tài cấp học viện Chính trị quân sự do Nguyễn Quang Phát chủ nhiệm đề tài: “Xây dựng đội ngũ giảng viên và cán bộ khoa học của Học viện Chính trị quân sự đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay”. Biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên ở học viện chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay của Dương Văn Sỹ. Tác giả tập trung nghiên cứu các yêu cầu phát triển đội ngũ giảng viên ở các Học viện, nhà trường quân đội.
Đánh giá đúng thực trạng, xác định nguyên nhân và những vấn đề đang đặt ra cần giải quyết trong quá trình phát triển đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam. Đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Trong trang 6 luận văn nêu rõ: “Phát triển đội ngũ giảng viên là quá trình quy hoạch, xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên của cấp ủy, chỉ huy các cấp, các cơ quan chức năng, các khoa giáo viên trong nhà trường làm cho đội ngũ này tăng tiến cả số lượng lẫn chất lượng và có cơ cấu hợp lý, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ phát triển của nhà trường” [45]. Phát triển đội ngũ giảng viên làm nòng cốt để xây dựng Học viện cách mạng, chính quy, chuẩn hóa, hiện đại của Hà Xuân Trường nhấn mạnh: “Đối 8 với mỗi nhà trường, đội ngũ giảng viên luôn được coi là những “cỗ máy cái”, nhân tố nòng cốt có vai trò quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo” [52].
Tác giả Trương Quang Tuấn trong bài viết trên Tạp chí Quốc phòng toàn dân trường quân sự Quân khu 1 thực hiện hai khâu đột phá trong giáo dục - đào tạo nhận định: “Nhà trường đã tập trung xây dựng đội ngũ giáo viên theo hướng chuẩn hóa về trình độ chuyên môn và phương pháp sư phạm, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ về số lượng và cơ cấu hợp lý. Trên cơ sở Đề án “Kiện toàn, phát triển đội ngũ CB, GV đến năm 2010 và những năm tiếp theo” của Bộ Quốc phòng, Nhà trường đã xây dựng và triển khai thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ giáo viên với lộ trình cụ thể, từng giai đoạn vững chắc. Cùng với đề nghị Quân khu bổ sung nguồn CB, GV Nhà trường chủ động tạo nguồn tại chỗ thông qua phát hiện, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng. Để phát triển năng lực toàn diện cho đội ngũ giáo viên, Nhà trường đẩy mạnh công tác giáo dục, bồi dưỡng bằng nhiều hình thức; trong đó, chú trọng công tác bồi dưỡng, tập huấn tại trường theo phân cấp; đồng thời, tăng cường cử giáo viên đi đào tạo tại các nhà trường trong Quân đội và đi thực tế ở các đơn vị” [53].
