Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở trường trung học phổ thông thủ đô Viêng Chăn nước CHDCND Lào Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường trung học phổ thông thủ đô Viêng Chăn nước CHDCND Lào. Chương 3: Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường trung học phổ thông thủ đô Viêng Chăn nước CHDCND Lào. 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN NƢỚC CHDCND LÀO 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.
Những nghiên cứu về đội ngũ giáo viên trường THPT a) Những nghiên cứu trên thế giới. Có nhiều công trình nghiên cứu về đội ngũ giáo viên và phát triển đội ngũ giáo viên, có thể kể đến những nghiên cứu sau: Đề cập đến hình thức tự bồi dưỡng của giáo viên, K. Usinxki khẳng định “Người giáo viên còn sống chừng nào thì họ còn học, khi họ ngừng việc học thì con người giáo viên trong họ cũng chết” [10]. Phẩm chất và năng lực của người giáo viên cao hay thấp phụ thuộc phần lớn và quá trình tự học của họ để nỗ lực cập nhật kiến thức và những kỹ năng sư phạm còn thiếu, còn lạc hậu.
Ở đây quan niệm “Tự học” đồng nghĩa với “Tự bồi dưỡng”. Trong một tác phẩm nổi tiếng “Trường trung học Pavluts”, V.Xkhômlinxki đã trình bày một cách tường tận chiến lược bồi dưỡng năng lược dạy học cho giáo viên thông qua việc dự giờ của từng giáo viên [39]. Warren-Piper và Glatter (1997) cho rằng: Phát triển giáo viên là thúc đẩy một loạt những hoạt động có hệ thống, thỏa mãn hứng thú, ý chí nguyện vọng và nhu cầu của cá nhân để phát triển sự nghiệp của họ, đồng thời đáp ứng nhu cầu tương lai của tổ chức. Tác giả đã nghiên cứu bồi dưỡng giáo viên theo tiếp cận phát triển nghề nghiệp giáo viên [43].
5 Raja Roy Singh Nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên thông qua nghiên cứu xác định vai trò, vị trí của giáo viên trên cơ sở đề xuất các biện pháp và nội dung phát triển đội ngũ giáo viên, theo tác giả: Giáo viên không chỉ là nhà chuyên môn mà còn là nhà giáo dục, nhà khoa học, người tư vấn, hướng dẫn, người học suốt đời, do đó phát triển đo lường ngũ giáo viên phải bao gồm phát triển chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng [33]. Hannele Niemi và Ritva Jakku-Sihvonen, các tác giả đã mô tả chi tiết và có những phân tích thuyết phục về những thay đổi quan trọng trong cấu trúc, nội dung chương trình bồi dưỡng giáo viên để nâng cao chất lượng giáo dục ở Phần Lan. Một số tác giả khác như: A.Mertler, Marzano lại đi sâu nghiên cứu và đã đề xuất các biện pháp hình thành NLDH cho GV. Tác giả Marzano đã đưa ra một số định hướng như trong tiết học, GV phải biết sơ đồ hóa kiến thức, khắc sâu những kiến thức trọng tâm; thúc đẩy sự hợp tác của HS [21], từ đó cần thiết phải bồi dưỡng năng lực nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên.
Tác giả Eleonora Villegass-Reimers (2003), Nghiên cứu bồi dưỡng giáo viên thông qua một số mô hình như: mô hình tổ chức hợp tác giữa các trường hoặc mô hình quy mô nhỏ (trường học, lớp học,. Chương trình nâng cao chất lượng đào tạo huấn luyện viên (trainer) và giáo viên của mạng lưới Chính sách Đào tạo giáo viên châu Âu (ENTEP) đã nhận định người giáo viên cần được trang bị những năng lực mới. đó là khả năng sử dụng IT có hiệu quả; tăng cường chuyên môn hóa và trách nhiệm cá nhân đối với phát triển chuyên môn. Báo cáo của ENTEP trong hội thảo tổ chức tại Brussels vào tháng 6/2005 đã thông qua bản đề cương những nguyên tắc chung về trình độ và năng lực giáo viên ở châu Âu, tập trung vào các nguyên tắc: Giáo viên phải được trang bị nền tảng nghề nghiệp tốt; giáo viên là nghề nghiệp mang tính cơ đồng và phải được bồi dưỡng để tiếp tục phát triển chuyên môn [10].
Có thể thấy, các công trình nghiên cứu ở nước ngoài đã đề cập nhiều đến nội dung bồi dưỡng với những yêu cầu cụ thể. Mục đích của công trình đó là nhằm mục tiêu bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kiến thức 6 khoa học, kỹ năng dạy học. để phát triển các NLDH cần thiết cho giáo viên, hướng tới đạt chuẩn nghề nghiệp. Tác giả Andrea Kárpáti, trong tài liệu phát triển chuyên môn và bồi dưỡng giáo viên đưa ra một số khuyến nghị quan trọng như: Gắn kết chặt chẽ các chương trình phát triển chuyên môn với đào tạo tại chức ngay tại nơi làm việc của họ.
Cần đánh giá năng lực sau khóa học của giáo viên đề xuất định hướng cải tiến. Những nghiên cứu trên đều phân tích đánh giá về vai trò của giáo viên và những yếu tố tác động đến sự phát triển nghề nghiệp của giáo viên và vai trò tác động quản lý để giáo viên phát triển nghề nghiệp. b) Những nghiên cứu ở Việt Nam: Tác giả Lã Thị Oanh (2007) nghiên cứu đề tài “Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên của Hiệu trưởng trường THPT đạt Chuẩn Quốc gia ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu” đã đề xuất một số biện pháp quản lý ĐNGV đáp ứng yêu cầu của trường THPT đạt Chuẩn Quốc gia [29]. Tác giả Phùng Văn Thời (2010) viết đề tài về “Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên THPT huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn” đã nghiên cứu cơ sở lý luận về ĐNGV, đánh giá thực trạng công tác quản lý đội ngũ và đề xuất một số biện pháp nâng cao năng lực nghề nghiệp cho ĐNGV THPT [38].
Tác giả Nguyễn Thanh Dân (2010) nghiên cứu về “Thực trạng và biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên THCS ở huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau” đã tổng kết lý luận và đánh giá thực trạng ĐNGV, đề xuất một số biện pháp quản lý hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ [7]. Những nghiên cứu về phát triển đội ngũ GV THPT có: Tác giả Trần Bá Hoành (2006) với công trình “Vấn đề giáo viên - Những nghiên cứu lý luận và thực tiễn” đã đề cập đến vai trò, vị trí của giáo viên trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, phân tích những đặc điểm lao động nghề nghiệp của giáo viên và yêu cầu về phẩm chất, năng lực đối với giáo viên từ đó đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giáo dục thông qua các hoạt động tuyển chọn, bồi dưỡng, đào tạo giáo viên, thực hiện các chế độ chính sách đối với GV [13]. 7 Tác giả Vũ Đình Chuẩn (2007) nghiên cứu về “Phát triển đội ngũ giáo viên tin học trường THPT theo quan điểm chuẩn hóa và xã hội hóa” đã chỉ ra cơ sở lý luận về phát triển GV nói chung và phát triển đội ngũ GV tin học THPT nói riêng, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ GV tin học THPT [6]. Tác giả Lê Trung Chính (2015) với đề tài “Phát triển đội ngũ giáo viên THPT thành phố Đà Nẵng trong bối cảnh hiện nay” tác giả đã nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng về phát triển ĐNGV đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ trước những yêu cầu đổi mới giáo dục [5].
Mỗi công trình đề cập đến những khía cạnh khác nhau, nhưng điểm chung có thể rút ra là: Khẳng định vai trò của nguồn nhân lực trong phát triển kinh tế - xã hội; Thống nhất cơ bản với các nghiên cứu của thế giới về nội dung quản lý, phát triển nguồn nhân lực và đề xuất sự vận dụng, với những giải pháp rất sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của nước Việt Nam và trên khu vực. c) Những nghiên cứu ở nước CHDCND Lào Xây dựng đội ngũ giáo viên được coi như một giải pháp lớn, trọng tâm để phát triển sự nghiệp giáo dục trong chiến lược giáo dục Lào. Nghị quyết Đại hội Đảng Nhân dân cách mạng Lào lần thứ VIII vào ngày 18 - 23/03/2006 đã khẳng định: “Nguồn nhân lực quan trọng nhất nhằm thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá nguồn nhân lực con người giáo dục phải có trách nhiệm đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực có đủ trình độ đáp ứng được sự phát triển với các nước trong khu vực và trên thế giới” [28]. Ở nước CHDCND Lào, đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý phát triển giáo dục và nhân lực như: Kenglào Bliayao (2002), đã nghiên cứu “Thành tựu của nền giáo dục nông thôn Lào 1975-2000”, tác giả khẳng định: sự thành công của giáo dục nước CHDCND Lào do Đảng và nhà nước đặc biệt quan tâm với coi việc giáo dục là việc trung tâm của sự phát triển nguồn nhân lực trong đó giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục như vậy việc đào tạo và bồi dưỡng giáo viên là việc phải làm thường xuyên, liên tục, lâu dài để xây dựng đội ngũ giáo viên đủ 8 số lượng, phù hợp với cơ cấu và đạt chuẩn về chất lượng phục vụ cho chiến lược phát triển lâu dài của nhà trường, của ngành giáo dục [15].
Soulinha Mingmườngchăn (2004), đã nghiên cứu: Vai trò của giáo viên Lào trong con đường phát triển đất nước trong thời gian mới” tác giả khẳng định: Giáo viên là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường ở các cơ sở giáo dục. Để thực hiện tốt quá trình dạy học trong các nhà trường thì giáo viên phải có nghĩa vụ và quyền hạn không ngừng bồi dưỡng và tự bồi dưỡng để nâng cao năng lực giảng dạy của bản thân [35]. Chănsouk Mitsokhao (2005), “Dự án phát triển sư phạm và nâng cao vai trò của giáo viên” trong dự án khẳng định: Giáo dục là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước. Do vậy, giáo viên là một trong những nhân tố quyết định chất lược giáo dục, để nâng cao chất lượng giáo dục đạt hiệu quả cao mọi giáo viên phải không ngừng bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của mình để đáp ứng yêu cầu của sự phát triển đất nước [3].
Nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông a) Những nghiên cứu trên thế giới V.Lênin rất coi trọng việc xây dựng phát triển đội ngũ giáo viên, theo ông giáo viên có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự nghiệp phát triển giáo dục - đào tạo [40].