Chương 1: Một số vấn đề lý luận về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước. Chương 2: Thực trạng công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam. Chương 3: Một số giải pháp đề thực hiện tốt công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam trong thời gian đến. 10 CHUONG 1 MOT SO VAN DE LY LUAN VE QUAN LY VON DAU TU’ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1.
TÔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐTXDCB TỪ NSNN 1. Một số khái niệm “Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng đề xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chỉ phí xác định” [19]. Đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN là hoạt động đầu tư nhằm tạo ra các công trình xây dựng theo kế hoạch và mục đích của các cắp quyết định đầu tư, DTXDCB tir NSNN tạo ra các tài sản cố định và tạo ra hệ thống CSHT kỳ thuật cho xã hội. ĐTXDCB từ NSNN là một hoạt động kinh tế.
“Theo Luật Ngân sách nhà nước có nêu rõ NSNN là toàn bộ các khoản thu, chỉ của nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoản thời gian nhất định do co quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của nhà nước” [20]. Như vậy vốn NSNN là tắt cả các nguồn vốn được tính dựa trên các khoản thu và các khoản chỉ của nhà nước, trong đó bao gồm các nguồn từ ngân sách cấp địa phương tới ngân sách cấp trung ương. Nguồn vốn NSNN đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm tài chính mà trong đó nguồn vốn chỉ được thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước. 'Vốn ĐTXDCB là toàn bộ chỉ phí đầu tư để đạt được mục đích trong việc ĐTXDCB, theo KHĐT và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Quản lý vốn đầu tư là sử dụng các biện pháp, công cụ, cách thức mà nhà nước, cơ quan quản lý vốn tác động vào quá trình hình thành nguồn vốn, phân 11 bổ và sử dụng vốn từ NSNN để đạt được các mục tiêu kinh tế - xã hội (KTXH) đề ra trong từng thời kỳ và từng giai đoạn cụ thể. Quản lý vốn ĐTXDCB từ NSNN là quá trình thực hiện có hệ thống các biện pháp nhằm quản lý chặt chẽ, toàn diện, theo đúng trình tự để đảm bảo. mục tiêu đầu tư, chất lượng, tiến độ thực hiện, tiết kiệm chỉ phí và đạt được hiệu quả đầu tư xây dựng đem lại các chỉ tiêu kinh tế cụ thê. Mục tiêu của việc quản lý vốn ĐTXDCB là sử dụng hiệu quả nhất VĐT, có nghĩa là ĐTXDCB với chỉ phí thấp nhất nhưng mang lại hiệu quả đầu tưcao nhất.
Đặc điểm của vốn ĐTXDCB từ NSNN và vai trò của quản vốn ĐTXDCB đối với phát triển kinh tế - xã hội a. Đặc điểm của vốn ĐTXDCB từ NSNN. Từ những quan điểm thực tế về vốn ĐTXDCB từ NSNN ta có thể nhận thấy có sáu đặc điểm cụ thể sau: Thứ nhất: Vốn ĐTXDCB từ ngân sách nhà nước gắn liền với hoạt động chỉ ngân sách nhà nước, gắn với việc quản lý, cấp phát và sử dụng vốn theo. phân cấp về chỉ ngân sách nhà nước cho đầu tư phát triển theo KHĐT hằng năm và KHĐT trung hạn.
Do đó, việc hình thành, phân bỏ, sử dụng, thanh toán và quyết toán được thực hiện và kiểm soát chặt chẽ theo quy định của pháp luật, được Quốc hội phê chuẩn và các cấp chính quyền phê duyệt kế hoạch đầu tư hằng năm. Thứ hai: Vốn ĐTXDCB từ NSNN gắn liền với các quy định, quy trình đầu tư dự án, việc đầu tư được thực hiện rất chặt chẽ từ bước chuân bị đầu tư, thực hiện đầu tư, kết thúc đầu tư đến nghiệm thu đưa vào khai thác sử dụng. 'Việc sử dụng nguồn vốn NSNN thực hiện đầu tư gắn liền với việc quản lý dự án từ việc lập kế hoạch đến kết thúc dự án Thứ ba: Vốn ĐTXDCB từ NSNN thường được sử dụng chủ yếu đề thực 12 hiện đầu tư các công trình, các dự án ma khả năng thu hồi vốn gần như là không có. Do đó việc đánh giá hiệu quả của dự án sự dụng vốn NSNN mang tính toán diện, chủ yếu đánh giá về môi trường và sự phát triển về kinh tế - xã hội Thứ tư: Vốn ĐTXDCB từ NSNN rất đa dạng, căn cứ vào tình chất đầu tư, nội dung đầu tư, đặc điểm từng dự án mà việc phân bổ vốn theo từng giai đoạn đầu tư như: phân bổ vồn thực hiện quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư.
Vốn ĐTXDCB từ NSNN có thể được sử dụng cho việc đầu tư mới, sửa chữa lớn, xây dựng CSHT hoặc mua sắm thiết bị. Thứ năm: Vốn ĐTXDCB từ NSNN được hình thành kể cả nguồn vốn bên trong quốc gia và nguồn vốn bên ngoài quốc gia. Các nguồn vốn bên trong quốc gia chủ yếu như thuế, các nguồn thu khác của nhà nước. Nguồn thu bên ngoài quốc gia chủ yếu từ nguồn vốn vay nước ngoài, hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và một số nguồn vốn khác.
Thứ sáu: Các chủ thể sử dụng vốn ĐTXDCB từ NSNN rất đa dạng, bao gồm các cơ quan nhà nước và các tổ chức ngoài nhà nước như công ty cỗ phần nhà nước, đơn vị sự nghiệp v. Tuy nhiên cơ quan nhà nước là đối tượng chủ yếu sử dụng nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN. Vai trò của quản lý vốn ĐTXDCB đối với phát triển kinh tế - xã hội Có thé khang định rằng, vốn ĐTXDCB từ NSNN là một bộ phận vốn quan trọng của vốn đầu tư, đồng thời là một nguồn lực tài chính quan trọng để phát triển một quốc gia, vì vậy nó có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hôi và được thể hiện qua ba nội dung sau: Thứ nhất: Vốn ĐTXDCB từ NSNN góp một phân lớn vào việc phát triển hệ thống CSHT cho cho đất nước như hệ thống giao thông, thủy lợi, trường. học, bệnh viện.
Việc phát triển hệ thống CSHT là một tiền đề rất lớn cho. việc thúc đây sự phát triển của các ngành nghề kinh tế nói riêng và cả nền 13 kinh tế nói chung. Nó góp phần quan trọng vào việc chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế, hình thành những nghành nghề kinh tế mới, thúc đẩy việc chuyên môn hóa và phân công lao động trong xã hội. Thứ hai: Vốn ĐTXDCB từ NSNN có vai trò định hướng trong các hoạt động đầu tư trong nền kinh tế.
Việc đầu tư vào CSHT các lĩnh vực, ngành có tính chiến lược không những có vai trò dẫn dắt các hoạt đồng đầu tư trong nền kinh tế, mà còn định hướng nền kinh tế trong các hoạt động của nó. Thứ ba: Vốn ĐTXDCB từ NSNN có vai trò quan trọng trong việc nâng cao dân trí, xóa đói, giảm nghẻo, phát triển vùng sâu, vùng xa và thu hep khoản cách giàu nghèo trong các khu vực. Thông qua việc đầu tư CSHT, các địa điểm sản xuất kinh doanh, cơ sở hạ tầng, các công trình văn hóa xã hội và cụm công nghiệp góp phần vào việc tạo giải quyết việc làm, tăng thu nhập, xóa đói, xóa nghèo, cải thiện dân trí và nâng cao đời sống vat chat, tinh than cho người dân ở những vùng ít có tiềm năng phát triển. NỘI DUNG QUẢN LÝ VÓN ĐTXDCB TỪ NSNN 1.
Tổ chức bộ máy quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN có nhiều chủ thể tham gia từ Trung ương đến địa phương, Bao gồm: Quốc hội: “Là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quốc hội thực. hiện quyền lấp hiến, quyền lập pháp; quyết định các vấn đề quan trọng của. nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của đất nước.
Trong đó đối với việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN, bao gồm ban hành các văn bản pháp luật để quản lý như Luật Đầu tư công, Luật Xây dựng, Luật Ngân sách nhà nước, Luật đầu tư. và các lĩnh vực khác liên quan đến đầu tư xây dựng; đưa ra các quyết định về thu chi ngân sách nhà nước, phân bổ nguồn vốn ngân sách TW, quyết định chủ trương đầu tư các dự án quan trọng, 14 quốc gia thuộc thẩm quyền, phê chuẩn các quyết toán; giám sát tình hình thực. hiện vốn đầu tư xây dựng từ NSNN” [21] Chính phủ: “là cơ quan hành chính cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội. Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội và báo cáo công tac trướng Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước.
Việc ban hành các dự án luật, pháp lệnh, văn bản quy phạm pháp luật về quản lý vốn đầu tư xây dựng, các phương án phân bồ vốn ngân sách TW, chương trình phát triển kinh tế - xã hội, danh mục các dự án quan trọng cấp quốc gia cho Quốc hội, báo cáo tình hình thực hiện trong công tác quản lý vốn NSNN là một trong nhiệm vụ quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN của Chính phủ. Chính phủ quyết định phê duyệt các dự án đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư, ban hành các quy định về mức phân bổ NSNN, các tiêu chuẩn, các định mức chỉ NSNN và phân cấp trong công tác quản lý vốn cho các chính quyền địa phương” [22]. Bộ Kế hoạch và Đầu tư: “là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về kế hoạch, đầu tư phát triển và thông kê. Trong việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN Bộ tham mưu kế hoạch đầu tư công, của quốc gia; ban hành các thông tư hướng dẫn việc thực hiện các Nghị định của Chính phủ; cơ chế, chính sách quản lý kinh tế; đấu thầu; phối hợp với Bộ Tài chính lập dự toán NSNN, phương án phân bổ NSNN, thâm định nguồn và khả năng cân đối vốn để thực hiện dự án và thực hiện các nhiệm vụ khác về quản lý vốn đầu tư xây dựng theo quyền.