Chương I: Cơ sở lý luận về QLNN đối với HTX. Chương 2: Thực trạng công tác QLNN đối với HTX trên địa bàn tỉnh Gia Lai giai đoạn 2014 - 2018. Chương 3: Giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác QLNN đối với HTX trên địa bàn tỉnh Gia Lai. 14 CHUONG 1 CO SO LY LUAN CUA QLNN DOI VOI HTX 1.
NHỮNG VẤN DE CHUNG VE HTX 1. Tổng quan kinh tế tập thể, HTX a. Khái niệm về Kinh tế tập thể KTTT là “thành phần kinh tế bao gồm những cơ sở kinh tế do người lao động tự nguyện góp vốn, cùng kinh doanh, tự quản lý theo nguyên tắc tập trung, bình đẳng, cùng có lợi” [§, tr. KTTT với nhiều hình thức hợp tác đa dạng, mà nòng cót là hợp tác dựa trên sở hữu của các thành viên và sở hữu tập thể; liên kết rộng rãi những người lao động, các hộ sản xuất, kinh doanh, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thuộc các thành phần kinh tế; không giới hạn quy mô và địa bàn (trừ một số lĩnh vực có quy định riêng); phân phối theo lao động, theo vốn góp và mức độ tham gia dịch vụ; hoạt động theo nguyên tắc tự chủ, tự chịu trách nhiệm [§, tr33] Theo Hoàng Vũ Quang và Nguyễn Tiến Định (2015) “Mớ rộng các hình thức kinh tế hỗn hợp, liên kết, liên doanh giữa hợp tác xã với các doanh nghiệp thuộc mọi thành phân kinh tế.
Nhà nước giúp HTX đào tạo, bôi dưỡng cán bộ kỳ thuật và quản lý, mở rộng thị trường, ứng dụng công nghệ mới, phát triển vốn tập thể” [13, tr. KTTT lấy lợi ích kinh tế làm chính, bao gồm lợi ích các thành viên và lợi ích tập thể, đồng thời coi trọng lợi ích xã hội của các thành viên, góp phan xoá đói, giảm nghèo, tiến lên làm giàu cho các thành viên. Khái niệm về Hợp tác xã ~ Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Hợp tác xã năm 2012: HTX là tổ chức KTTT, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự 15 nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý HTX. - Liên hiệp hợp tác xã là tổ chức KTTT, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 04 HTX tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm đáp ứng nhu cầu chung cia HTX thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý liên hiệp HTX.
- Khi HTX, liên hiệp HTX phát triển đến trình độ cao hơn thì sẽ hình thành các doanh nghiệp của HTX, liên hiệp HTX; doanh nghiệp của HTX, liên hiệp HTX hoạt động theo Luật doanh nghiệp. Đặc điểm của HTX Căn cứ vào khái niệm HTX và các quy định khác về hợp tác xã, có thể HTX có những đặc điểm sau đây: - HTX được xác định là một tổ chức kinh tế có tính tập thể [15, tr. HTX được xác định là một tổ chức kinh tế, bởi vì HTX cũng là một tổ chức được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật, mà cụ thể là hoạt động theo quy định của Luật HTX và các văn bản hướng dẫn Luật HTX. Tuy iên, HTX không phải là một tô chức kinh tế thông thường mà là tổ chức kinh tế mang tính tập thể.
Đặc điểm này xuất phát từ đặc trưng HTX là tổ chức được lập nên dưới sự tham gia của tập thể ít nhất 07 thành viên cùng tự nguyện thành lập, hợp tác, tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế. - HTX là tô chức kinh tế vừa thể hiện tính kinh doanh vừa mang tinh xã hội [15, tr. Bởi vì, bên cạnh việc cùng sản xuất, kinh doanh, tạo ra thu nhập thì HTX còn tạo điều kiện cho tất cả các thành viên của mình cùng lao động sản xuất, đóng góp trên cơ sở tự nguyện và được hưởng lợi từ việc lao động 16 của mình. HTX là nơi người lao động nương tựa và giúp đỡ lẫn nhau trong sản suất cũng như trong đời sóng vật chất và tinh thần.
Việc thành lập và phát triển của HTX không chỉ tạo ra việc làm cho thành viên, giảm được tình hình thất nghiệp của xã hội mà còn tạo điều kiện phát triển cho những cá nhân nhỏ. lẻ, không đủ khả năng tự kinh doanh độc lập. Ngoài ra, qua khái niệm HTX, có thê thấy đây là sự thể hiện của hình thái KTTT mang tính cộng đồng. - HTX có số lượng thành viên tối thiểu là 07 thành viên [15, tr.
Đặc điểm này xuất phát từ điều kiện đề thành lập HTX thì ít nhất phải có ít nhất 07 thành viên tự nguyện tham gia thành lập HTX. Thành viên của HTX có thé la cá nhân, hộ gia đình và cũng có thể là pháp nhân. Trong đó, nếu là cá nhân thì phải từ đủ 18 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự; nếu là hộ gia đình thì phải có người đại diện hợp pháp theo quy định của pháp luật - HTX có tư cách pháp nhân và chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn của mình [15, tr3]. Bởi vì, HTX là tổ chức được thành lập một cách hợp pháp theo quy định của Luật HTX.
HTX được thành lập dưới sự tự nguyện thành lập của các sáng lập viên thông qua hội nghị thành lập HTX. HTX có tên, có điều lệ, biểu tượng riêng và có đăng ký tại cơ quan nhà nước có thâm quyền trước khi chính thức đi vào hoạt động. HTX cũng có cơ cấu tổ chức như cơ cầu tổ chức của một pháp nhân, cũng có cơ quan điều hành, có điều lệ theo quy định của pháp luật. HTX có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình.
Mọi giao dịch liên quan đến hoạt động của HTX đều do HTX chịu trách nhiệm trong phạm vi tài sản của mình. - Các thành viên của HTX tham gia HTX không chỉ trên tỉnh thần tự nguyện, cùng lao động sản xuất, cùng làm việc, cùng đầu tư mà còn trên cơ sở cùng phân phối và cam kết sử dụng hàng hóa, dịch vụ do chính HTX cung 17 ấp. Nếu không sử dụng sản phẩm dịch vụ trong thời gian 03 năm trở lên hoặc không làm việc trong HTX quá 02 năm thì mắt tư cách thành viên. Vai tro cia HTX - HTX là một tô chức kinh tế như bao tô chức kinh tế khác, HTX tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm đem lại lợi ích hợp pháp.
cho các thành vị „ xã hội và Nhà nước, góp phần tích cực vào công cuộc phát triển kinh tế của địa phương, của đất nước [14, tr. Đặc biệt, thông, qua hoạt động tín dụng, HTX là đòn bây cho nền kinh tế phát triển và là nơi huy động vốn quan trọng cho nền kinh tế, đặc biệt là ở những địa phương có điều kiện KT-XH khó khăn, hạn chế. - Thành viên tham gia HTX phân lớn là cá nhân, hộ gia đình tại một địa phương [14, tr23]. HTX góp phần nâng cao mức sống của thành viên, duy trì và giữ ôn định trật tự xã hội trên địa bàn; thông qua các hoạt động sản xuất, kinh doanh, mối quan hệ giữa thành viên được gắn bó mật thiết hơn, các giá trị đạo đức xã hội được phát huy, góp phần thúc đây xã hội phát triển, dân chủ, công bằng và văn minh.
- Thông qua HTX mà các thành viên có thể giúp đỡ, tương trợ lẫn nhau, có điều kiện tiếp cận với các loại thị trường, với các sản phẩm dịch vụ của thị trường tín dụng, ngân hàng [14, tr. Thông qua HTX, thành viên được thông tin, tư vấn, trao đổi kinh nghiệm, được hưởng những quyên lợi từ HTX với tư cách là đồng chủ sở hữu. - Cung cấp các sản phẩm, dịch vụ của HTX và các dịch vụ tín dụng, ngân hàng cho nhân dân trên địa bàn [14, tr. Thông qua hoạt động của HTX, ý thức tiết kiệm và vốn tích lũy của người dân được nâng lên, nguồn vốn trong dân được huy động, đầu tư cho phát triển KT-XH.
Khi địa phương có HTX hoạt động ôn định, phát triển, sẽ góp phan nâng cao trình độ dân trí, trình độ ứng dụng khoa học kỹ thuật cho nhân dân, góp phần xóa đói, giảm 18 nghèo và chuyển đổi cơ cấu kinh tế của địa phương. - HTX đóng góp đáng kể vào các khoảng thuế hằng năm của địa phương, góp phần xây dựng kết cấu hạ tầng KT-XH của địa phương thông qua các hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo ra nhiều việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, góp phần vào tăng trưởng kinh tế của địa phương. Tổng quan QLNN đối với HTX a. Khái niệm QLNN đối với HTX QLNN là hoạt động mang tính chất quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội.
QLNN được xem là một hoạt động chức năng của nhà nước trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt. QLNN được hiểu theo hai nghĩa [17, tr.5] Theo nghĩa rộng, QLNN là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước, từ hoạt động lập pháp, hành pháp, đến tư pháp. Theo nghĩa hẹp, QLNN chỉ bao gồm hoạt động hành pháp. QLNN được đề cập trong luận văn này là khái niệm QLNN theo nghĩa rộng.
Từ sự phân tích về khái niệm QLNN, khái niệm HTX, có thể rút ra khái niệm QLNN đối với HTX như sau: QLNN đối với HTX là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan nhà nước tiến hành đối với HTX nhằm. mục tiêu phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX và thúc đẩy KT- XH phát triển theo một định hướng thống nhất của nhà nước. QLNN đối với HTX gồm một số đặc điểm như: - Chủ thể của QLNN đối với HTX là các cơ quan nhà nước và cán bộ, công chức. - Đối tượng của QLNN đối với HTX là bao gồm tất cả các HTX trong phạm vi cả nước.
- Các công cụ QLNN đối với HTX chủ yếu là pháp luật, chính sách, quy hoạch, kế hoạch. 19 ~ Mục tiêu QLNN đối với HTX là nhằm phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX theo định hướng của Nhà nước. Vai trò của QLINN đối với HTX QLNN có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của HTX.