ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH LƯƠNG NGỌC SƠN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THU HÚT VỒN ĐẦU TƯ VÀO HUYỆN SAPA TỈNH LÀO CAI LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ THÁI NGUYÊN - 2019 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH LƯƠNG NGỌC SƠN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THU HÚT VỒN ĐẦU TƯ VÀO HUYỆN SAPA TỈNH LÀO CAI NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số: 8.10 LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN THANH MINH THÁI NGUYÊN - 2019 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Quản lý Nhà nước về thu hút vốn đầu tư tại Huyện SaPa tỉnh Lào Cai” là công trình nghiên cứu của bản thân, chưa được sử dụng để bảo vệ bất cứ học vị nào. Các số liệu sử dụng trong nghiên cứu hoàn toàn trung thực, các tài liệu tham khảo được trích dẫn đầy đủ, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn. Thái Nguyên, ngày . năm 2019 Tác giả Lương Ngọc Sơn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện luận văn “Quản lý Nhà nước về thu hút vốn đầu tư tại Huyện SaPa tỉnh Lào Cai”, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều cá nhân, cơ quan. Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn người hướng dẫn khoa học TS. Nguyễn Thanh Minh đã tận tâm hướng dẫn, giúp tôi hoàn thành việc nghiên cứu đề tài luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của Phòng Đào tạo và khoa chuyên môn và các phòng liên quan của Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu tại Nhà trường. Tôi xin chân thành cảm ơn tới Ban lãnh đạo, các bạn bè đồng nghiệp, đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này. Do bản thân còn nhiều hạn chế nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo và các bạn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Tác giả Lương Ngọc Sơn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT . vii DANH MỤC BẢNG BIỂU . viii DANH MỤC HÌNH VẼ . viii MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu . Những đóng góp mới của đề tài . Kết cấu của luận văn . 4 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ . Cơ sở lý luận quản lý Nhà nước về thu hút vốn đầu tư . Quản lý Nhà nước về thu hút nguồn vốn đầu tư . Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý Nhà nước về thu hút vốn đầu tư . Kinh nghiệm thực tiễn quản lý Nhà nước về thu hút nguồn vốn đầu tư ở một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho huyện SaPa, tỉnh Lào Cai . Kinh nghiệm Đà Lạt . Kinh nghiệm huyện Yên Dũng, Bắc Giang . Bài học kinh nghiệm trong quản lý Nhà nước về thu hút nguồn vốn đầu tư cho huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai . 33 CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Câu hỏi nghiên cứu . 35 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc. Phương pháp nghiên cứu . Phương pháp thu thập và xử lý thông tin . Phương pháp phân tích thông tin . Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu . 38 CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THU HÚT NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ VÀO HUYỆN SA PA, TỈNH LÀO CAI . Khái quát chung về huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Đặc điểm tự nhiên . Điều kiện kinh tế - xã hội . Thực trạng quản lý nhà nước về thu hút nguồn vốn đầu tư cho phát triển kinh tế – xã hội huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai . Vận dụng và thể chế hóa các văn bản pháp luật liên quan đến đầu tư tại huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai . Công tác Xây dựng quy hoạch tổng thể, quy hoạch cụ thể theo từng ngành, từng sản phẩm, từng địa phương . Công tác truyền thông và xúc tiến, hỗ trợ đầu tư . Công tác quản lý điều hành của các cấp chính quyền địa phương . Công tác thanh tra, kiểm tra sau cấp phép đầu tư . Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức 67 3. Kết quả thu hút vốn đầu tư tại huyện Sa Pa giai đoạn 2016 – 2018 . Số lượng dự án và vốn đăng ký. Kết quả thu hút đầu tư thông qua chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và chỉ số năng lực cạnh tranh cấp huyện (DCI) . Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý Nhà nước về thu hút nguồn vốn đầu tư tại huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai . Kết quả điều tra về mức độ hài lòng của doanh nghiệp đối với quản lý Nhà nước về thu hút đầu tư . 81 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc. Đánh giá chung quản lý Nhà nước về thu hút nguồn vốn đầu tư vào huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai . Kết quả đạt được . Tồn tại và nguyên nhân . 85 CHƯƠNG 4 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THU HÚT NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ VÀO HUYỆN SA PA, TỈNH LÀO CAI. Quan điểm, phương hướng, mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về thu hút nguồn vốn đầu tư vào huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai . Quan điểm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về thu hút nguồn vốn đầu tư vào huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai . Phương hướng nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về thu hút nguồn vốn đầu tư vào huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai . Mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về thu hút nguồn vốn đầu tư vào huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai . Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về thu hút nguồn vốn đầu tư huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai . Tăng cường công tác chỉ đạo, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị vào cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, đặc biệt là cải cách hành chính có hiệu quả thuyết phục . Nhóm giải pháp về quy hoạch, cơ chế, chính sách . Nhóm giải pháp tăng cường và nâng cao hiệu quả hoạt động xúc tiến đầu tư . Phát triển cơ sở hạ tầng . Nhóm giải pháp về hỗ trợ nhà đầu tư . Tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với các dự án đầu tư . Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ thực hiện công tác quản lý Nhà nước về thu hút đầu tư . 103 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc. Một số kiến nghị. Đối với UBND huyện . Đối với Tỉnh Lào Cai . Đối với Trung ương . 106 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 110 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DNNN Doanh nghiệp Nhà nước DNTN Doanh nghiệp Tư nhân DCI Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp huyện ĐTPT Đầu tư phát triển CTCP Công ty cổ phần CC Cơ cấu CCHC Cải cách hành chính CNTT Công nghệ thông tin CN - TTCN Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp TNHH Trách nhiệm hữu hạn NVĐT Nguồn vốn đầu tư GDP Tổng sản phẩm quốc nội GPMB Giải phóng mặt bằng GT Giá trị UBND Ủy ban nhân dân KTXH Kinh tế xã hội FDI Đầu tư trực tiếp từ nước ngoài NSNN Ngân sách nhà nước ODA Vốn vay ưu đãi nước ngoài PCI Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh QĐ Quyết định TTHC Thủ tục hành chính TTĐT Thông tin điện tử USD Đô la Mỹ VĐT Vốn đầu tư XDCB Xây dựng cơ bản WTO Tổ chức thương mại thế giới Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn viii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2. Ý nghĩa thang đo Likert .1: Tình hình dân số huyện Sa Pa .2: Tình hình kinh tế huyện Sa Pa giai đoạn 2016 - 2018 .3: Cơ cấu vốn đầu tư theo lĩnh vực của huyện Sa Pa .4: Mức hỗ trợ tái định cư khi giải phóng mặt bằng .5: Kết quả thu hút vốn đầu tư vào huyện Sa Pa giai đoạn 2016-2018 .6: Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài theo đối tác đầu tư.7: Tổng hợp kết quả chỉ số PCI của tỉnh Lào Cai .8: Kết quả 10 chỉ số thành phần PCI của Lào Cai năm 2018 .9: Đánh giá của doanh nghiệp đối với cải cách hành chính trong lĩnh vực thu hút đầu tư.10: Mức độ hài lòng của doanh nghiệp với thủ tục . 83 trong lĩnh vực thu hút đầu tư .1: Tổng hợp kinh phí và giai đoạn đầu tư phát triển KT – XH huyện Sa Pa .2: Trích danh mục dự án ưu tiên đầu tư phát triển vào khu du lịch quốc gia sa pa, tỉnh lào cai đến năm 2030 . 94 DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 3.1: Kết quả chỉ tiêu DCI của Lào Cai năm 2018 . 75 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Lý luận và thực tiễn đã khẳng định vai trò của đầu tư với sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi địa phương, mỗi quốc gia. Đầu tư là nhân tố quan trọng cho phát triển, là chìa khoá cho tăng trưởng và thay đổi cơ cấu kinh tế, là cơ sở cho phát triển khoa học công nghệ. Đối với các quốc gia đang phát triển đang phải đương đầu với nhiều khó khăn về kinh tế xã hội thì vấn đề làm thế nào để thu hút đầu tư cho sự phát triển kinh tế ở từng địa phương đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Một trong những yếu tố ảnh hưởng có tính chất quyết định đến khả năng thu hút đầu tư là cơ chế, chính sách liên quan. Nằm ở phía Tây bắc của Tổ quốc, Sa Pa là huyện vùng cao của tỉnh Lào Cai, một vùng đất khiêm nhường, lặng lẽ nhưng ẩn chứa bao điều kỳ diệu của cảnh sắc thiên nhiên.
## Tổng quan nghiên cứu
Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội, vốn đầu tư đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tại huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai, vốn đầu tư được xem là nhân tố quan trọng để khai thác tiềm năng du lịch và phát triển kinh tế vùng cao. Giai đoạn 2016-2018, huyện Sa Pa đã thu hút được nhiều dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký lên đến hàng nghìn tỷ đồng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tuy nhiên, hoạt động quản lý nhà nước về thu hút vốn đầu tư còn nhiều hạn chế như thủ tục hành chính phức tạp, công tác xúc tiến đầu tư chưa hiệu quả, một số dự án sử dụng đất không hiệu quả và gây ô nhiễm môi trường.
Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng quản lý nhà nước về thu hút vốn đầu tư tại huyện Sa Pa, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý trong giai đoạn 2019-2025, định hướng đến năm 2030. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai, với dữ liệu thu thập từ năm 2016 đến 2018 và khảo sát thực địa tháng 8/2018. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý địa phương trong việc hoàn thiện chính sách, cải thiện môi trường đầu tư, từ đó thu hút hiệu quả các nguồn vốn đầu tư phát triển kinh tế - xã hội.
## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
### Khung lý thuyết áp dụng
Luận văn vận dụng các lý thuyết quản lý nhà nước và kinh tế đầu tư, trong đó:
- **Lý thuyết quản lý nhà nước**: Nhấn mạnh vai trò của nhà nước trong việc tạo lập môi trường đầu tư thông qua pháp luật, chính sách, cải cách hành chính và quản lý điều hành.
- **Lý thuyết vốn đầu tư**: Phân tích các nguồn vốn đầu tư trong nước và nước ngoài, vai trò của vốn đầu tư trong phát triển kinh tế, đặc biệt là vốn FDI và ODA.
- **Khái niệm chính**: Vốn đầu tư, quản lý nhà nước về thu hút vốn đầu tư, môi trường đầu tư, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), chỉ số năng lực cạnh tranh cấp huyện (DCI).
### Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định lượng và định tính:
- **Nguồn dữ liệu**: Thu thập thông tin thứ cấp từ các báo cáo kinh tế - xã hội, báo cáo cải cách hành chính, niên giám thống kê tỉnh Lào Cai và huyện Sa Pa giai đoạn 2016-2018; thông tin sơ cấp qua khảo sát 88 doanh nghiệp đầu tư tại Sa Pa sử dụng thang đo Likert 5 mức độ.
- **Phương pháp phân tích**: Phân tổ thống kê để phân loại dữ liệu theo nhóm; thống kê mô tả để tổng hợp số liệu; so sánh các chỉ tiêu qua các năm để đánh giá xu hướng; phân tích định tính để giải thích các hiện tượng và đề xuất giải pháp.
- **Timeline nghiên cứu**: Thu thập dữ liệu sơ cấp tháng 8/2018, phân tích và tổng hợp dữ liệu trong năm 2019, đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2019-2025, định hướng đến 2030.
## Kết quả nghiên cứu và thảo luận
### Những phát hiện chính
- **Tăng trưởng vốn đầu tư**: Giai đoạn 2016-2018, huyện Sa Pa thu hút được khoảng 113 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký tăng trưởng trung bình khoảng 15% mỗi năm. Trong đó, vốn đầu tư trong nước chiếm khoảng 70%, vốn FDI chiếm 30%.
- **Chỉ số năng lực cạnh tranh**: PCI của tỉnh Lào Cai năm 2018 đạt khoảng 60 điểm, tăng 5 điểm so với năm 2016, trong khi DCI của huyện Sa Pa đạt 55 điểm, phản ánh môi trường đầu tư còn nhiều hạn chế.
- **Mức độ hài lòng của doanh nghiệp**: Khoảng 65% doanh nghiệp đánh giá thủ tục hành chính còn phức tạp, 70% doanh nghiệp mong muốn cải thiện công tác xúc tiến đầu tư và hỗ trợ sau cấp phép.
- **Tồn tại trong quản lý**: Một số dự án sử dụng đất không hiệu quả, có dự án bị thu hồi do hoạt động kém hiệu quả; công tác thanh tra, kiểm tra sau cấp phép chưa thường xuyên; cải cách hành chính còn chậm, gây phiền hà cho nhà đầu tư.
### Thảo luận kết quả
Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do cơ chế chính sách chưa thực sự đồng bộ, công tác quy hoạch và xúc tiến đầu tư còn thiếu chủ động, đội ngũ cán bộ quản lý chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về năng lực và chuyên môn. So với kinh nghiệm tại Đà Lạt và huyện Yên Dũng, nơi có môi trường đầu tư được cải thiện rõ rệt nhờ cải cách hành chính mạnh mẽ và chính sách ưu đãi cụ thể, huyện Sa Pa cần học hỏi để nâng cao hiệu quả quản lý. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng vốn đầu tư theo năm, bảng so sánh chỉ số PCI và DCI, cùng biểu đồ mức độ hài lòng của doanh nghiệp để minh họa rõ nét các vấn đề.
## Đề xuất và khuyến nghị
- **Tăng cường cải cách hành chính**: Đơn giản hóa thủ tục đầu tư, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, nâng cao chỉ số PCI và DCI trong vòng 2 năm tới, do UBND huyện và Sở Kế hoạch Đầu tư chủ trì.
- **Hoàn thiện quy hoạch đầu tư**: Xây dựng quy hoạch tổng thể và chi tiết theo ngành, lĩnh vực, ưu tiên các dự án có hiệu quả kinh tế - xã hội cao, hoàn thành trong năm 2020.
- **Nâng cao hiệu quả xúc tiến đầu tư**: Tổ chức các hội nghị, hội thảo xúc tiến đầu tư, phát triển kênh truyền thông đa dạng, tăng ngân sách xúc tiến hàng năm, do Ban Xúc tiến Đầu tư tỉnh và huyện phối hợp thực hiện.
- **Phát triển nguồn nhân lực quản lý**: Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý nhà nước về đầu tư, nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng xử lý tình huống, triển khai liên tục từ 2019 đến 2025.
- **Tăng cường quản lý và giám sát dự án**: Thực hiện thanh tra, kiểm tra định kỳ sau cấp phép, xử lý nghiêm các dự án vi phạm, đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.
## Đối tượng nên tham khảo luận văn
- **Cơ quan quản lý nhà nước địa phương**: Để hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý thu hút vốn đầu tư.
- **Doanh nghiệp và nhà đầu tư**: Hiểu rõ môi trường đầu tư, các chính sách ưu đãi và thủ tục hành chính tại huyện Sa Pa.
- **Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý kinh tế, quản lý nhà nước**: Nghiên cứu thực tiễn quản lý đầu tư tại địa phương vùng cao.
- **Các tổ chức xúc tiến đầu tư và phát triển kinh tế**: Áp dụng các giải pháp xúc tiến đầu tư hiệu quả, nâng cao năng lực hỗ trợ nhà đầu tư.
## Câu hỏi thường gặp
1. **Quản lý nhà nước về thu hút vốn đầu tư là gì?**
Là hoạt động của các cơ quan nhà nước nhằm tạo lập môi trường đầu tư thuận lợi, điều tiết, hỗ trợ và kiểm soát các hoạt động đầu tư để đạt mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
2. **Những nguồn vốn đầu tư chính tại huyện Sa Pa gồm những gì?**
Gồm vốn đầu tư trong nước (ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, dân cư) và vốn đầu tư nước ngoài (FDI, ODA).
3. **Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến hiệu quả thu hút vốn đầu tư?**
Môi trường đầu tư ổn định, chính sách ưu đãi, cải cách hành chính và năng lực quản lý nhà nước là các yếu tố quyết định.
4. **Làm thế nào để cải thiện môi trường đầu tư tại Sa Pa?**
Cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện quy hoạch, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường xúc tiến đầu tư.
5. **Vai trò của chỉ số PCI và DCI trong quản lý đầu tư?**
PCI và DCI đánh giá năng lực cạnh tranh và hiệu quả quản lý hành chính, giúp địa phương nhận diện điểm mạnh, điểm yếu để cải thiện môi trường đầu tư.
## Kết luận
- Quản lý nhà nước về thu hút vốn đầu tư tại huyện Sa Pa còn nhiều hạn chế cần khắc phục để phát huy tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội.
- Vốn đầu tư trong nước và nước ngoài đều đóng vai trò quan trọng trong phát triển địa phương.
- Cải cách hành chính và nâng cao năng lực quản lý là chìa khóa để thu hút hiệu quả vốn đầu tư.
- Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong giai đoạn 2019-2025, định hướng đến 2030.
- Khuyến nghị các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu tham khảo để phát triển bền vững huyện Sa Pa.
Hãy hành động ngay để cải thiện môi trường đầu tư, thu hút nguồn vốn phát triển kinh tế - xã hội huyện Sa Pa một cách hiệu quả và bền vững.