Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập theo định hướng năng lực học sinh tại các trường tiểu học huyện sìn hồ tỉnh lai châu

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập theo định hướng năng lực học sinh tiểu học tại huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu.

• Tác giả: Đặng Ngọc Hùng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Tính
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Đánh Giá Kết Quả Học Tập Theo Năng Lực Học Sinh Tiểu Học Sìn Hồ, Lai Châu
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập theo định hướng năng lực học sinh ở trường tiểu học

Chương này tập trung vào việc phân tích các khái niệm cơ bản liên quan đến quản lý đánh giá và đánh giá kết quả học tập theo năng lực học sinh. Đánh giá không chỉ là một hoạt động đơn thuần mà còn là một phần không thể thiếu trong quá trình dạy học. Theo đó, đánh giá kết quả học tập (KQHT) cần được thực hiện một cách khoa học và có hệ thống để đảm bảo tính khách quan và chính xác. Việc quản lý đánh giá cần phải được thực hiện đồng bộ với các phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Đặc biệt, trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc chuyển từ đánh giá kiến thức sang đánh giá năng lực là một yêu cầu cấp thiết. Điều này không chỉ giúp giáo viên nắm bắt được năng lực của học sinh mà còn tạo điều kiện cho học sinh tự nhận thức và phát triển bản thân.

1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu về đánh giá kết quả học tập theo năng lực học sinh đã được nhiều tác giả trong và ngoài nước quan tâm. Các nghiên cứu này chỉ ra rằng việc đánh giá không chỉ đơn thuần là kiểm tra kiến thức mà còn phải xem xét đến năng lực thực tiễn của học sinh. Các mô hình đánh giá hiện đại như mô hình CIPP hay các phương pháp đánh giá theo định hướng năng lực đã được áp dụng rộng rãi. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có một hệ thống quản lý đánh giá hiệu quả, giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

1.2. Những nghiên cứu ở nước ngoài

Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng đánh giá kết quả học tập theo năng lực học sinh là một xu hướng tất yếu trong giáo dục hiện đại. Các mô hình như CIPP của L. Scriven hay các nghiên cứu của Bloom đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá không chỉ dựa trên kiến thức mà còn trên khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này giúp giáo viên có cái nhìn tổng quát hơn về năng lực của học sinh, từ đó có những điều chỉnh phù hợp trong quá trình giảng dạy.

II. Thực trạng quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập theo định hướng năng lực học sinh tại các trường tiểu học huyện Sìn Hồ tỉnh Lai Châu

Chương này phân tích thực trạng quản lý đánh giá tại các trường tiểu học huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu. Qua khảo sát, nhiều vấn đề tồn tại trong công tác đánh giá kết quả học tập theo năng lực học sinh đã được phát hiện. Cụ thể, nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về đánh giá kết quả học tập còn hạn chế, dẫn đến việc áp dụng các phương pháp đánh giá chưa hiệu quả. Hệ thống văn bản quy định về quản lý giáo dục cũng chưa được hoàn thiện, gây khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động đánh giá. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục và sự phát triển năng lực của học sinh.

2.1. Khái quát về khách thể và quá trình tổ chức khảo sát

Khách thể nghiên cứu bao gồm các trường tiểu học tại huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu. Quá trình khảo sát được thực hiện thông qua việc thu thập dữ liệu từ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh. Kết quả khảo sát cho thấy nhiều giáo viên chưa nắm vững các phương pháp đánh giá kết quả học tập theo năng lực học sinh, dẫn đến việc áp dụng không đồng bộ và thiếu hiệu quả.

2.2. Thực trạng đánh giá kết quả học tập theo năng lực học sinh

Thực trạng đánh giá kết quả học tập tại các trường tiểu học huyện Sìn Hồ cho thấy nhiều vấn đề cần khắc phục. Phương pháp đánh giá chủ yếu vẫn dựa vào kiểm tra kiến thức, chưa chú trọng đến việc phát triển năng lực thực tiễn của học sinh. Điều này không chỉ làm giảm động lực học tập của học sinh mà còn ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Cần có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục.

III. Biện pháp quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập theo định hướng năng lực học sinh tại các trường tiểu học huyện Sìn Hồ Lai Châu

Chương này đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đánh giá tại các trường tiểu học huyện Sìn Hồ. Các biện pháp này bao gồm việc tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và giáo viên về đánh giá kết quả học tập theo năng lực học sinh. Đồng thời, cần hoàn thiện hệ thống văn bản quy định về quản lý giáo dục để tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các hoạt động đánh giá. Việc xây dựng ma trận năng lực và tiêu chí đánh giá cũng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

3.1. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực đánh giá kết quả học tập

Cần tổ chức các khóa bồi dưỡng cho cán bộ quản lý và giáo viên về các phương pháp đánh giá kết quả học tập theo năng lực học sinh. Việc này không chỉ giúp giáo viên nắm vững các kỹ thuật đánh giá mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực cho học sinh. Các khóa bồi dưỡng nên được thiết kế phù hợp với thực tiễn giáo dục tại địa phương, nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập.

3.2. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy định đánh giá kết quả học tập

Việc hoàn thiện hệ thống văn bản quy định về quản lý giáo dục là rất cần thiết. Các quy định này cần phải rõ ràng, cụ thể và phù hợp với thực tiễn giáo dục tại các trường tiểu học. Điều này sẽ giúp các trường có cơ sở pháp lý vững chắc trong việc thực hiện các hoạt động đánh giá kết quả học tập, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CỞ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KQHT THEO ĐHNL HS Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu của đề tài 1. Những nghiên cứu ở nước ngoài Nghiên cứu về đánh giá theo ĐHNL người học là hướng nghiên cứu đã được các nhà khoa học trên thế giới đầu tư, nghiên cứu, tiêu biểu có thể liệt kê các nghiên cứu sau đây: Mô hình CIPP của L.Scriven (1967) đưa ra mô hình đánh giá không theo mục tiêu ; tiếp theo là sự ra đời của mô hình ứng đáp câu hỏi do R.Stake khởi xướng,… Những năm sau này, để đánh giá chất lượng giáo dục, người ta tập trung đánh giá KQHT của người học [dẫn theo 36]. Từ sau những năm 1970 đến nay lý thuyết trắc nghiệm ra đời và phát triển mạnh mẽ ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Bloom cùng George F.Thomas Hastings cho ra đời cuốn sách “Evaluation to improve Learning” (Đánh giá thúc đẩy học tập) [dẫn theo 4]. Cuốn sách này dành cho GV, viết về kĩ thuật đánh giá KQHT của HS. Nếu được áp dụng đúng cách việc đánh giá sẽ giúp GV hỗ trợ HS cải thiện khả năng học tập. Trọng tâm của cuốn sách này cũng chính là việc tăng cường khả năng học tập của HS.

Cuốn sách không nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến việc lựa chọn và sử dụng các loại trí tuệ, năng lực tiềm ẩn của các bài kiểm tra thành tích đã được chuẩn hóa - loại hình thường được HS các trường tiến hành một đến hai lần một năm, mà hướng tới để hoàn thiện và sử dụng đúng cách một hệ thống các câu hỏi, các bài kiểm tra đánh giá quá trình học tập và các dạng bài kiểm tra khác do GV tự làm được áp dụng cho HS hàng năm. Cuốn sách thông qua việc liên kết các kĩ thuật đánh giá tốt nhất, nhằm hỗ trợ các GV sử dụng đánh giá như một công cụ để cải tiến cả quy trình dạy và học. 5 Ở Liên Xô cũ và các nước XHCN Đông Âu trước đây đã có nhiều tác giả nghiên cứu về kiểm tra đánh giá, song trên thực tế các công trình nghiên cứu chủ yếu bàn về kiểm tra đánh giá kiến thức HS thông qua các hình thức trắc nghiệm truyền thống như kiểm tra vấn đáp hoặc bài viết (trắc nghiệm, tự luận) nhưng chưa quan tâm đến việc kiểm tra đánh giá bằng hình thức trắc nghiệm khách quan. Năm 2005, Jody Zall Kusek đã nghiên cứu và đưa ra 10 bước tiến tới hệ thống giám sát và đánh giá dựa trên kết quả.

Đánh giá KQHT của HS được các tác giả nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau nhưng tất cả đều nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của kiểm đánh giá KQHT đó là tạo động lực cho việc dạy và học phát triển. Các công trình nghiên cứu đều đề cập đến các bước xây dựng hoàn thiện cơ sở lí thuyết cơ sở thực tiễn và quy trình cho đánh giá KQHT của người học và những nội dung đòi hỏi tích hợp kiến thức đồng môn, liên môn, sáng tạo, liên hệ thực tiễn. Nghiên cứu trong nước Trong nước, tiêu biểu có các nghiên cứu sau: Tác giả Đặng Bá Lãm đã phân tích tầm quan trọng của đánh giá trong giáo dục đại học, các hình thức và quy trình đánh giá kết quả dạy học ở đại học [29]. Tác giả Nguyễn Đức Chính (2005), đã nghiên cứu về vấn đề chuẩn đánh giá, vai trò của việc xác định mục tiêu trong đánh giá kết quả dạy học và những nội dung đòi hỏi tích hợp kiến thức đồng môn, liên môn, sáng tạo, liên hệ thực tiễn [10].

Nguyễn Đức Chính, trong nghiên cứu khác về vấn đề thang đo trong đánh giá KQHT của HS, tác giả phân tích tầm quan trọng của đánh giá và quy trình đánh giá, cách thức và hình thức, công cụ đo kết quả [11]. Tác giả Trần Bá Hoành (1997) đã nghiên cứu về đánh giá trong giáo dục, các hình thức đánh giá trong giáo dục và vai trò của GV trong đánh giá giáo dục [22]. Tác giả Tô Thị Hoa (2015), đã nghiên cứu về đánh giá KQHT của HS THPT theo ĐHNL, chỉ ra tầm quan trọng của đánh giá theo ĐHNL, quy trình đánh giá và các hình thức đánh giá [20]. Tác giả Nguyễn Thị Tính, trong Hội thảo đào tạo GV các trường sư phạm đề xuất ĐHNL trong đánh giá KQHT sinh viên [37].

6 Trong các bài viết: “Đánh giá KQHT môn Tiếng Việt của HSTH theo hướng định hướng NL” của tác giả Phan Thị Hồng Xuân, Trường ĐHSP Hà Nội; bài viết: “Đánh giá KQHT môn Tiếng Việt 1 Công nghệ Giáo dục theo định hướng NL” của tác giả Thạch Thị Lan Anh, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam; bài viết: “Đổi mới kiểm tra, đánh giá môn Tiếng Việt ở Tiểu học theo định hướng phát triển NL” của tác giả Trần Thị Hiền Lương, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam; bài viết: “Đánh giá thực trạng HSTH theo hướng định hướng NL” của tác giả Nguyễn Trọng Lăng, Trường ĐH Trà Vinh; bài viết: “Cách sử dụng ngôn ngữ nói và viết để đánh giá NL môn Tiếng Việt của HSTH bằng phương pháp nhận xét” của tác giả Bùi Ánh Tuyết, Trường ĐH Tân Trào;. Các bài viết nay trong quá trình mô tả thực trạng đều trực tiếp hoặc gián tiếp đề cập tới việc quản lý, tổ chức hoạt động đánh giá HSTH theo NL như thế nào để có hiệu quả cao. Các nghiên cứu đã đề cập đến nhiều góc độ khác nhau song tất cả đều có chung một mục đích là đánh giá sự tiến bộ của người học qua từng giai đoạn, đánh giá mức độ đạt chuẩn của người học và cuối cùng là đánh giá chất lượng cả quá trình giáo dục. Tuy nhiên các cuốn tài liệu này dừng ở mức độ cung cấp khái niệm mà chưa đề cập đến kĩ thuật đánh giá và quản lý hoạt động đánh giá KQHT theo ĐHNLHS.

Hầu hết các công trình nghiên cứu đều khẳng định KTĐG có một ý nghĩa và vai trò rất quan trọng đối với người GV, HS và nhà quản lý, là nhân tố trọng yếu nâng cao chất lượng dạy và học, là yếu tố cơ bản để người học phát hiện và điều chỉnh thực trạng hoạt động học tập góp phần phát triển trí tuệ. Như vậy, trong các công trình nghiên cứu về quản lý và quản lý hoạt động đánh giá HSTH theo ĐHNL trong và ngoài nước các tác giả đều khẳng định vai trò, ý nghĩa của việc quản lý nói chung, quản lý hoạt động ĐG theo ĐHNL ở các phương diện định hướng trực diện hay gián tiếp. Tuy nhiên, chưa có một công trình nào nghiên cứu như một chuyên khảo về quản lý hoạt động đánh giá theo ĐHNLHS trong các trường TH thuộc huyện Sìn Hồ tỉnh Lai Châu nhưng những nghiên cứu trên chính là nguồn tài liệu quý giá, đặt cơ sở, nền tảng để luận văn tiếp tục đi sâu nghiên cứu, tìm ra những giải pháp để đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra ĐGKQHT theo ĐH NLHS. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.

Đánh giá Để tiến hành đánh giá KQHT của HS cần sử dụng một công việc đó là kiểm tra, lượng giá rồi mới tiến hành đánh giá. Trong Từ điển Tiếng Việt (1998) của tác giả Hoàng Phê có định nghĩa: “Kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét” [34]. Theo tác giả Nguyễn Bá Lãm (2005) “Kiểm tra là quá trình xác định mục đích, nội dung, lựa chọn phương pháp, tập hợp số liệu, bằng chứng để xác định mức độ đạt được của người học trong quá trình học tập, rèn luyện và phát triển. Kiểm tra bao gồm việc xác định điều cần kiểm tra, công cụ kiểm tra và sử dụng kết quả kiểm tra, tức đánh giá” [29; tr 56].

Theo tác giả Nguyễn Đức Chính (2005): “Đo lường là quá trình thu thập thông tin một cách có định hướng về các đại lượng đặc trưng như nhận thức, tư duy, kĩ năng và các phẩm chất nhân cách khác trong quá trình giáo dục” [10; tr 45]. Qua các định nghĩa trên, có thể khái quát về kiểm tra như sau: Kiểm tra là công việc nhằm đo hay xác định mức độ về kiến thức, kĩ năng, thái độ mà người học đạt được sau một quá trình học tập. Lượng giá là một khái niệm trong kinh tế chính trị Marx-Lenin chỉ về một đại lượng được đo bằng lượng lao động tiêu hao để hình thành giá trị, lượng lao động tiêu hao đó được tính bằng thời gian lao động, cụ thể là thời gian lao động xã hội cần thiết. Lượng lao động xã hội cần thiết, hay thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra một hàng hóa, mới quyết định đại lượng của một giá trị.

Trong đánh giá KQHT của HS, lượng giá là quá trình dựa trên số đo, người đánh giá ước lượng trình độ đạt được của HS theo tiêu chí hay tiêu chuẩn xác định. Theo tác giả Nguyễn Đức Chính, thuật ngữ đánh giá được định nghĩa: “Đánh giá là quá trình thu thập và xử lí thông tin một cách có hệ thống nhằm xác định mục tiêu đã và đang đạt được ở mức độ nào”; hoặc “Đánh giá là quá trình thu thập thông tin và dữ liệu một cách hệ thống về năng lực và phẩm chất của người học và sử dụng các thông tin đó đưa ra quyết định về người dạy và người học trong tương lai” [11; tr 89]. Trong giáo dục: “Đánh giá là quá trình thu thập thông tin và dữ liệu một cách có hệ thống nhằm mục đích giúp người học hoạch định chính sách lựa chọn một phương pháp khả thi để tiến hành công việc giáo dục của mình” [29; tr 69]. Như vậy đánh giá là đưa ra những nhận định, những phán xét về giá trị của người học trên cơ sở xử lí những thông tin, những chứng cứ thu thập được đối chiếu với mục tiêu đề ra nhằm đưa ra những quyết định về người học và việc tổ chức quá trình dạy học.

Kết quả học tập Học tập xét về bản chất là hoạt động lĩnh hội của người học dưới sự hướng dẫn, tổ chức của nhà sư phạm để tiếp thu tri thức văn hoá của nhân loại chuyển chúng thành năng lực tri thức, năng lực tinh thần của mỗi cá nhân người học. Đối tượng của hoạt động học là hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo. được thể hiện ở nội dung môn học, bài học bằng hệ thống khái niệm khoa học, khái niệm môn học.