Luận Văn Về Phát Triển Nông Nghiệp Đô Thị Tại Thành Phố Cao Lãnh, Tỉnh Đồng Tháp

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển nông nghiệp đô thị tại thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, mang lại giải pháp bền vững cho đô thị.

• Tác giả: Lê Thanh Huy
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Mạnh Dũng
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Phát triển nông nghiệp đô thị tại thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• THESIS SUMMARY
• MỤC LỤC
• DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC HÌNH
• DANH SÁCH CÁC BẢNG
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Các công trình nghiên cứu trước có liên quan
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng, khách thể và câu hỏi nghiên cứu
• 0.5. Phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Đóng góp của luận văn
• 0.8. Kết cấu của luận văn
• 0.9. Tóm tắt phần mở đầu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊ
• 1.1. Khái luận về nông nghiệp đô thị
• 1.2. Khái niệm về nông nghiệp đô thị
• 1.3. Đặc điểm của nông nghiệp đô thị
• 1.4. Các lý thuyết nền có liên quan đến sự phát triển nông nghiệp đô thị
• 1.5. Vai trò của nông nghiệp đô thị
• 1.6. Nội dung phát triển nông nghiệp đô thị
• 1.6.1. Quy hoạch phát triển nông nghiệp đô thị
• 1.6.2. Tổ chức sản xuất và quản lý nông nghiệp đô thị
• 1.6.3. Ứng dụng khoa học công nghệ đặc biệt là công nghệ cao trong nông nghiệp đô thị
• 1.6.4. Phát triển thị trường của sản phẩm nông nghiệp đô thị
• 1.6.5. Thực hiện liên kết giữa các chủ thể theo chuỗi giá trị trong nông nghiệp đô thị
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển nông nghiệp đô thị
• 1.8. Bài học kinh nghiệm
• 1.9. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ CAO LÃNH
• 2.1. Khái quát về thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Địa hình, địa mạo
• 2.1.3. Khí hậu, thủy văn
• 2.1.4. Các nguồn tài nguyên
• 2.1.5. Tổng quan về kinh tế - xã hội
• 2.2. Phân tích thực trạng phát triển nông nghiệp đô thị tại thành phố Cao Lãnh
• 2.2.1. Thực trạng về quy hoạch phát triển nông nghiệp đô thị
• 2.2.2. Thực trạng về tổ chức sản xuất và quản lý nông nghiệp đô thị
• 2.2.3. Thực trạng về ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp đô thị
• 2.2.4. Thực trạng về phát triển thị trường của sản phẩm nông nghiệp đô thị
• 2.2.5. Thực trạng về thực hiện liên kết giữa các chủ thể theo chuỗi giá trị trong nông nghiệp đô thị
• 2.3. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển nông nghiệp đô thị tại thành phố Cao Lãnh
• 2.4. Đánh giá thực trạng nông nghiệp đô thị tại thành phố Cao Lãnh
• 2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.2. Những vấn đề tồn tại và nguyên nhân
• 2.5. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ CAO LÃNH
• 3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 3.1.1. Chủ trương, chính sách của tỉnh Đồng Tháp về phát triển nông nghiệp
• 3.2. Quan điểm, mục tiêu phát triển nông nghiệp đô thị của thành phố Cao Lãnh
• 3.2.1. Quan điểm phát triển nông nghiệp đô thị của thành phố Cao Lãnh
• 3.2.2. Mục tiêu phát triển nông nghiệp đô thị của thành phố Cao Lãnh
• 3.3. Giải pháp phát triển nông nghiệp đô thị tại thành phố Cao Lãnh
• 3.3.1. Nhóm giải pháp về quy hoạch phát triển nông nghiệp đô thị
• 3.3.2. Nhóm giải pháp về tổ chức sản xuất và quản lý nông nghiệp đô thị
• 3.3.3. Nhóm giải pháp về đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp đô thị tại thành phố Cao Lãnh
• 3.3.4. Nhóm giải pháp về phát triển thị trường của sản phẩm nông nghiệp đô thị
• 3.3.5. Nhóm giải pháp về thực hiện liên kết giữa các chủ thể theo chuỗi giá trị trong nông nghiệp đô thị
• 3.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài
• 3.5. Tóm tắt chương 3
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1
• Phụ lục 2
• Phụ lục 3
• Phụ lục 4
• Phụ lục 5

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Nông Nghiệp Đô Thị Tại Cao Lãnh

Nông nghiệp đô thị đang trở thành một xu hướng quan trọng trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng tại thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp. Với sự gia tăng dân số và nhu cầu thực phẩm ngày càng cao, việc phát triển nông nghiệp đô thị không chỉ giúp cung cấp thực phẩm tươi ngon mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh của nông nghiệp đô thị tại Cao Lãnh, từ đó đưa ra những giải pháp khả thi cho sự phát triển bền vững.

1.1. Khái Niệm Nông Nghiệp Đô Thị Là Gì

Nông nghiệp đô thị là hình thức sản xuất nông nghiệp diễn ra trong các khu vực đô thị, sử dụng các không gian như sân vườn, ban công, và các lô đất trống. Hình thức này không chỉ giúp cung cấp thực phẩm cho cư dân mà còn tạo ra không gian xanh, cải thiện chất lượng môi trường sống.

1.2. Lợi Ích Của Nông Nghiệp Đô Thị Tại Cao Lãnh

Nông nghiệp đô thị mang lại nhiều lợi ích như giảm chi phí vận chuyển thực phẩm, cung cấp thực phẩm tươi ngon và an toàn, đồng thời tạo ra việc làm cho người dân. Việc phát triển nông nghiệp đô thị còn giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tăng cường sự bền vững cho đô thị.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Nông Nghiệp Đô Thị Tại Cao Lãnh

Mặc dù nông nghiệp đô thị có nhiều tiềm năng, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Đô thị hóa nhanh chóng đã làm thu hẹp diện tích đất nông nghiệp, trong khi biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến điều kiện canh tác. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường và thiếu nguồn nước tưới cũng là những thách thức lớn.

2.1. Ảnh Hưởng Của Đô Thị Hóa Đến Đất Nông Nghiệp

Đô thị hóa đã làm giảm diện tích đất nông nghiệp, gây khó khăn cho việc sản xuất thực phẩm. Việc quy hoạch không hợp lý có thể dẫn đến tình trạng thiếu đất canh tác, ảnh hưởng đến nguồn cung thực phẩm cho cư dân.

2.2. Biến Đổi Khí Hậu Và Tác Động Đến Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu gây ra những thay đổi về thời tiết, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Các hiện tượng như hạn hán, lũ lụt ngày càng trở nên phổ biến, đe dọa đến sự phát triển bền vững của nông nghiệp đô thị.

III. Phương Pháp Phát Triển Nông Nghiệp Đô Thị Tại Cao Lãnh

Để phát triển nông nghiệp đô thị tại Cao Lãnh, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Việc quy hoạch hợp lý, ứng dụng công nghệ cao và tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan là những yếu tố quan trọng.

3.1. Quy Hoạch Phát Triển Nông Nghiệp Đô Thị

Quy hoạch phát triển nông nghiệp đô thị cần được thực hiện một cách đồng bộ, đảm bảo sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên. Cần xác định rõ các khu vực phù hợp cho nông nghiệp đô thị, từ đó phát triển các mô hình sản xuất hiệu quả.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Cao Trong Nông Nghiệp

Việc áp dụng công nghệ cao trong nông nghiệp đô thị giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Các công nghệ như thủy canh, khí canh và các hệ thống tưới thông minh có thể được áp dụng để tiết kiệm nước và nâng cao hiệu quả sản xuất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nông Nghiệp Đô Thị Tại Cao Lãnh

Nông nghiệp đô thị tại Cao Lãnh đã được triển khai với nhiều mô hình khác nhau, từ trồng rau sạch đến nuôi cá trong không gian hạn chế. Những mô hình này không chỉ cung cấp thực phẩm cho cư dân mà còn tạo ra việc làm và thu nhập cho người dân địa phương.

4.1. Mô Hình Trồng Rau Sạch Tại Cao Lãnh

Mô hình trồng rau sạch tại các khu vực đô thị đã cho thấy hiệu quả cao trong việc cung cấp thực phẩm tươi ngon cho cư dân. Các hộ gia đình có thể tự trồng rau trong sân vườn hoặc ban công, giảm thiểu chi phí và đảm bảo an toàn thực phẩm.

4.2. Mô Hình Nuôi Cá Trong Đô Thị

Nuôi cá trong không gian đô thị là một giải pháp hiệu quả để tận dụng các nguồn nước và không gian trống. Mô hình này không chỉ cung cấp thực phẩm mà còn giúp cải thiện môi trường sống cho cư dân.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nông Nghiệp Đô Thị Tại Cao Lãnh

Nông nghiệp đô thị tại Cao Lãnh có tiềm năng lớn để phát triển bền vững. Tuy nhiên, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức để thúc đẩy các mô hình sản xuất hiệu quả. Tương lai của nông nghiệp đô thị sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Chính Sách Hỗ Trợ

Chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương là rất cần thiết để phát triển nông nghiệp đô thị. Cần có các chương trình đào tạo, hỗ trợ tài chính và khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp đô thị.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Cho Nông Nghiệp Đô Thị

Tương lai của nông nghiệp đô thị tại Cao Lãnh sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng công nghệ mới và phát triển các mô hình sản xuất bền vững. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đô thị hóa mạnh mẽ đang thu hẹp đáng kể quỹ đất nông nghiệp truyền thống, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chuyển đổi mô hình canh tác tại các đô thị đang phát triển. Thành phố Cao Lãnh, với vị thế là đô thị loại II và trung tâm kinh tế - chính trị của tỉnh Đồng Tháp, sở hữu tổng diện tích tự nhiên 10.726,6 ha cùng quy mô dân số 213.945 người, trong đó khu vực nội thị chiếm 121.190 người (tương đương 56,6%) và ngoại thị chiếm 92.755 người (tương đương 43,4%). Tuy nhiên, diện tích đất sản xuất nông nghiệp của thành phố từ mức trên 5.218 ha vào năm 2016 đang có xu hướng giảm dần, kết hợp với tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu khiến năng suất và sản lượng cây trồng chịu nhiều biến động.

Trước thực trạng đó, vấn đề nghiên cứu cốt lõi được xác định là làm thế nào để chuyển đổi phương thức sản xuất truyền thống sang nông nghiệp đô thị nhằm tối ưu hóa giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích đất, đảm bảo an ninh thực phẩm tại chỗ và cải thiện cảnh quan môi trường. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về nông nghiệp đô thị, đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp tại 15 đơn vị hành chính (gồm 08 phường và 07 xã) giai đoạn 2016 - 2020, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ cho giai đoạn 2021 - 2025.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc định hình không gian sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, đóng góp quan trọng vào mức giá trị sản xuất nông nghiệp địa phương (đạt từ 896 tỷ đồng năm 2016 lên 1.535 tỷ đồng năm 2020), giảm phát thải khí nhà kính và cắt giảm trên 20% chi phí trung gian trong khâu vận chuyển và bảo quản nông sản.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng ba khung lý thuyết kinh tế và quản lý then chốt:

Thứ nhất, Lý thuyết tổ chức lãnh thổ nông nghiệp (Ngô Doãn Vịnh và cộng sự, 2014), nhấn mạnh việc bố trí không gian sản xuất nông nghiệp phải gắn liền với mối quan hệ tương tác giữa đô thị và nông thôn, không chỉ dựa vào điều kiện tự nhiên tại chỗ mà phải bám sát nhu cầu thị trường tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ.

Thứ hai, Lý thuyết về vai trò của nông nghiệp trong tăng trưởng kinh tế của Bruce F. Johnston và John W. Mellor, phân tích mối liên kết tương hỗ giữa phát triển nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu công nghiệp - dịch vụ, làm cơ sở xác định sự cân bằng trong phân bổ nguồn lực công và chính sách tài khóa đô thị.

Thứ ba, Lý thuyết phát triển bền vững bắt nguồn từ Báo cáo "Tương lai chung của chúng ta" (1987) và Quyết định số 153/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, định hướng phát triển nông nghiệp đô thị phải cân bằng hài hòa giữa ba trụ cột: hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái.

Bên cạnh đó, tác giả tiếp thu khái niệm nông nghiệp đô thị từ Luc Mougeot (2002) và Lê Văn Trưởng (2008), chuẩn hóa 5 nội dung phát triển chính gồm: Quy hoạch không gian sản xuất; Tổ chức sản xuất và quản lý; Ứng dụng khoa học công nghệ cao; Phát triển thị trường tiêu thụ; và Thực hiện liên kết chuỗi giá trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phân tích định tính và định lượng với nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp phong phú:

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 5 năm (2016 - 2020) từ các báo cáo thống kê của Chi cục Thống kê thành phố Cao Lãnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Tháp, Quyết định số 1651/QĐ-UBND-HC và các văn kiện quy hoạch đô thị.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa từ ngày 01/10/2020 đến ngày 30/10/2020 với cỡ mẫu 60 hội viên Hội Nông dân thành phố Cao Lãnh được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại các lớp tập huấn kỹ thuật, đại diện cho quần thể gồm 18.073 hộ khu vực nội thị (chiếm 29,3%) và 43.645 hộ khu vực ngoại thị (chiếm 70,7%). Ngoài ra, luận văn tham vấn ý kiến chuyên sâu từ 9 chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực kinh tế nông nghiệp và quy hoạch đô thị.

Phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để xử lý thống kê mô tả (tính giá trị trung bình, độ biến thiên, độ xiên, độ nhọn) nhằm đánh giá mức độ tập trung của các chỉ tiêu kinh tế. Lý do lựa chọn công cụ này kết hợp cùng phương pháp tính toán giá trị trung bình mờ LAT (Pakdil & Leonard, 2014) là nhằm lượng hóa chính xác mức độ đồng thuận và đo lường nhận thức định tính của người dân về các chính sách phát triển nông nghiệp đô thị một cách khách quan nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng phát triển nông nghiệp đô thị tại thành phố Cao Lãnh giai đoạn 2016 - 2020 chỉ ra 4 phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế thành phố chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp và thương mại - dịch vụ (chiếm hơn 95% tổng giá trị sản xuất), trong khi khu vực nông nghiệp chỉ đóng góp từ 4,5% đến 5% (năm 2016 đạt 896 tỷ đồng, năm 2020 đạt khoảng 1.535 tỷ đồng). Dù tỷ trọng nông nghiệp thấp, diện tích đất nông nghiệp vẫn chiếm trên 5.218 ha, tập trung tại 7 xã ngoại thành như Tân Thuận Đông (1.486 ha), Tân Thuận Tây (981 ha).

Thứ hai, bước đầu hình thành các mô hình nông nghiệp công nghệ cao và cấp mã số vùng trồng. Thành phố đã khảo sát, định vị và cấp mã số vùng trồng cho 820,5 ha tại 7 xã và 1 phường, đồng thời đang hoàn thiện thủ tục cho 13 mã số vùng trồng mới. Mô hình sản xuất xoài VietGAP tại xã Tân Thuận Tây đạt quy mô 5,75 ha mang lại giá trị kinh tế vượt trội so với canh tác truyền thống.

Thứ ba, hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích tại khu vực nội thị đạt mức ấn tượng. Khảo sát tại các phường trung tâm cho thấy mô hình trồng rau an toàn đạt 12 vụ/năm trên diện tích 650 m2 cho sản lượng 1.000 kg và doanh thu 65 triệu đồng/năm; mô hình trồng mai vàng của 14 hộ đạt doanh thu 840 triệu đồng/năm; nghề ươm nuôi cá giống đạt sản lượng 240.000 con/năm với doanh thu khoảng 150 triệu đồng.

Thứ tư, liên kết chuỗi giá trị và thương mại điện tử đã nhen nhóm qua website nongsancaolanh.vn với mô hình "cây cam vườn tôi" và chuỗi giá trị xoài Cát Chu, xoài Cát Hòa Lộc, tuy nhiên tỷ lệ nông sản qua chế biến sâu còn dưới 15%, đa phần tiêu thụ dưới dạng thô.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại là do thành phố chưa có bản quy hoạch chuyên ngành riêng biệt cho nông nghiệp đô thị, dẫn đến tình trạng sản xuất còn manh mún và tự phát. Hạ tầng phục vụ nông nghiệp chưa đồng bộ, tỷ trọng vốn đầu tư công cho nông nghiệp đô thị còn thấp và thành phố chưa có trung tâm nghiên cứu ứng dụng công nghệ cao tại chỗ (phụ thuộc vào cơ sở tại thành phố Sa Đéc).

So sánh với các nghiên cứu quốc tế của René Van Veenhuizen (2006) hay nghiên cứu tại Hà Nội của Thảo Lan (2018), kết quả tại Cao Lãnh phản ánh đúng quy luật chuyển dịch: áp lực đô thị hóa đẩy giá đất tăng, buộc nông dân chuyển từ trồng lúa năng suất thấp sang cây ăn trái đặc sản và hoa kiểng có giá trị kinh tế cao gấp 4 đến 6 lần.

Về mặt trực quan hóa học thuật, các dữ liệu chuyển dịch cơ cấu kinh tế giai đoạn 2016 - 2020 nên được thể hiện qua biểu đồ cột chồng tỷ trọng, trong khi sơ đồ chuỗi giá trị xoài Cát Chu và ma trận đánh giá mức độ hài lòng của 60 hộ dân khảo sát cần được trình bày dưới dạng sơ đồ luồng giá trị và biểu đồ mạng nhện để làm nổi bật các mắt xích trung gian cần cắt giảm.

Đề xuất và khuyến nghị

Căn cứ vào kết quả nghiên cứu, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất cho giai đoạn 2021 - 2025:

Thứ nhất, quy hoạch lại không gian nông nghiệp đô thị theo hướng chuyên canh sinh thái. Ủy ban nhân dân thành phố Cao Lãnh cần chủ trì, phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường rà soát, điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng đất, phân định rõ vùng lõi 8 phường nội thị ưu tiên mô hình nhà màng, thủy canh, hoa cảnh và vùng 7 xã ngoại thị phát triển cây ăn trái kết hợp du lịch sinh thái. Mục tiêu số hóa 100% bản đồ quy hoạch vùng sản xuất tập trung hoàn thành trước quý IV năm 2023.

Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ cao vào canh tác. Phòng Kinh tế phối hợp cùng Trạm Khuyến nông triển khai xây dựng 05 mô hình trình diễn nông nghiệp thông minh tại xã Mỹ Tân và Tân Thuận Đông, nâng tỷ lệ diện tích áp dụng hệ thống tưới tự động tiết kiệm nước và quy trình vi sinh hữu cơ đạt trên 40% diện tích canh tác toàn thành phố vào năm 2024.

Thứ ba, mở rộng thị trường và số hóa chuỗi cung ứng nông sản đô thị. Hội Nông dân thành phố chủ trì nâng cấp sàn thương mại điện tử nongsancaolanh.vn, tích hợp công nghệ truy xuất nguồn gốc QR code cho toàn bộ 820,5 ha vùng trồng đã được cấp mã số. Mục tiêu đạt tỷ lệ tiêu thụ qua các kênh phân phối hiện đại và siêu thị trên 35% tổng sản lượng nông sản vào năm 2025.

Thứ tư, hoàn thiện thể chế liên kết chuỗi giá trị và kinh tế tập thể. Ủy ban nhân dân thành phố chỉ đạo củng cố và thành lập mới 10 hợp tác xã kiểu mới, làm đầu mối kết nối nông dân với các doanh nghiệp chế biến sâu (ứng dụng công nghệ xử lý sau thu hoạch của tổ chức UNIDO), phấn đấu kéo giảm tỷ lệ thất thoát nông sản sau thu hoạch xuống dưới 10% trong cả giai đoạn 2021 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất, các nhà quản lý đô thị và cơ quan hoạch định chính sách tại Đồng Tháp và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, sử dụng tài liệu để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế ven đô và quy hoạch quỹ đất nông nghiệp sinh thái khi nâng cấp đô thị loại II lên loại I.

Thứ hai, cán bộ nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý Kinh tế, Kinh tế Nông nghiệp, khai thác phương pháp luận kết hợp mô hình mờ LAT và phân tích dữ liệu SPSS 20.0 làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu định lượng.

Thứ ba, các chủ nhiệm Hợp tác xã, Tổ hợp tác và doanh nghiệp nông nghiệp, ứng dụng mô hình liên kết chuỗi giá trị xoài, giải pháp canh tác rau an toàn và công nghệ sau thu hoạch để gia tăng biên lợi nhuận cho sản phẩm.

Thứ tư, các hộ gia đình và nông dân tại khu vực đô thị, học hỏi các mô hình thực tế như trồng rau mầm, hoa cảnh sân vườn, nuôi cá cảnh để tối ưu diện tích đất nhỏ hẹp, gia tăng thu nhập tại chỗ và cải thiện không gian sống.

Câu hỏi thường gặp

Nông nghiệp đô thị tại thành phố Cao Lãnh có điểm gì khác biệt so với nông nghiệp truyền thống?

Nông nghiệp đô thị tại thành phố Cao Lãnh tập trung vào phương thức canh tác ứng dụng công nghệ cao trên diện tích nhỏ, điển hình như mô hình 5,75 ha xoài VietGAP hay trồng rau thủy canh, hoa kiểng nội thành, hướng đến cung cấp thực phẩm tươi sống tại chỗ và phát triển du lịch sinh thái thay vì sản xuất lúa đại trà.

Nông dân tại các phường trung tâm có thể tối ưu thu nhập như thế nào khi đất sản xuất bị thu hẹp?

Nông dân có thể áp dụng mô hình luân canh rau an toàn 12 vụ/năm trên diện tích khoảng 650 m2 để đạt doanh thu 65 triệu đồng/năm, hoặc chuyển đổi sang mô hình hoa mai kiểng đô thị mang lại doanh thu trung bình 840 triệu đồng cho nhóm 14 hộ khảo sát.

Phương pháp phân tích mờ LAT được ứng dụng như thế nào trong đề tài?

Luận văn sử dụng công thức tính giá trị trung bình mờ LAT (Pakdil & Leonard, 2014) để xử lý dữ liệu khảo sát từ 60 hội viên nông dân, giúp lượng hóa các nhận định định tính về tính đồng thuận chính sách thành các chỉ số toán học có độ tin cậy cao.

Giải pháp nào giúp nông sản Cao Lãnh mở rộng thị trường và giảm khâu trung gian?

Luận văn khuyến nghị mở rộng sàn giao dịch điện tử nongsancaolanh.vn, đồng thời chuẩn hóa chỉ dẫn địa lý và mã vùng trồng cho 820,5 ha xoài Cát Chu, xoài Cát Hòa Lộc nhằm kết nối trực tiếp với chuỗi siêu thị và hệ thống xuất khẩu.

Lộ trình thực hiện các giải pháp phát triển nông nghiệp đô thị tại Cao Lãnh diễn ra khi nào?

Hệ thống giải pháp được phân kỳ theo hai giai đoạn: giai đoạn 2021 - 2023 tập trung hoàn thiện quy hoạch không gian và chuẩn hóa 13 mã vùng trồng mới; giai đoạn 2024 - 2025 đẩy mạnh thương mại điện tử và nhân rộng 10 hợp tác xã liên kết chuỗi giá trị.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khẳng định tính tất yếu khách quan của nông nghiệp đô thị trong tiến trình đô thị hóa loại II của thành phố Cao Lãnh.
• Đánh giá thực chứng bức tranh nông nghiệp giai đoạn 2016 - 2020 trên diện tích 10.726,6 ha, làm rõ nghịch lý giữa tăng trưởng giá trị sản xuất và sự suy giảm diện tích đất canh tác.
• Ứng dụng thành công mô hình định lượng mờ LAT trên mẫu khảo sát 60 hộ dân và 9 chuyên gia nhằm đo lường chính xác các nhân tố tác động đến sự tham gia của cộng đồng.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp chiến lược khả thi về quy hoạch, công nghệ cao, chuỗi cung ứng và tổ chức sản xuất cho giai đoạn 2021 - 2025.
• Định hình mô hình mẫu kết hợp giữa nông nghiệp công nghệ cao và du lịch sinh thái sông nước đặc trưng cho các đô thị vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Công trình là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nông dân trong việc kiến tạo nền nông nghiệp đô thị hiện đại, bền vững. Hãy tiếp tục theo dõi, nghiên cứu sâu và áp dụng ngay các mô hình canh tác thông minh vào thực tiễn địa phương!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊ 1.1 Khái luận về nông nghiệp đô thị 1.1 Khái niệm về nông nghiệp đô thị Có nhiều quan niệm và cách tiếp cận đối với NNĐT như sau: Theo Luc Mougeot (2002), NNĐT là một ngành sản xuất định vị ở ngoại ô hay trung tâm đô thị, có chức năng sản xuất, đa dạng hóa các loại lương thực, thực phẩm và các loại sản phẩm phi lương thực khác, tái sử dụng các nguồn chất thải đô thị, sử dụng các sản phẩm và dịch vụ đô thị, vùng lân cận đô thị; đồng thời cung cấp trở lại cho khu vực này các sản phẩm và dịch vụ cao cấp. Quản lý đất đai đô thị Nông nghiệp nông thôn Hệ thống cung cấp lương thực thực phẩm đô thị Nông nghiệp đô thị Chiến lược tồn tại đô thị An ninh lương thực thực Phát triển bền vững đô thị phẩm đô thị Hình 1.1: Nông nghiệp đô thị trong mối quan hệ với các lĩnh vực đô thị khác (Nguồn: Luc J. 2002) Theo FAO-COAG (1999), NNĐT và ngoại vi đô thị là các hoạt động nông nghiệp xảy ra bên trong và xung quanh các thành phố, sử dụng toàn bộ các nguồn lực tự nhiên (đất, nước, năng lượng.), cũng như từ các dịch vụ cung ứng cho nhiều mục đích khác để đáp ứng nhu cầu của dân cư đô thị. Những hoạt động quan trọng của NNĐT và ngoại vi đô thị bao gồm: làm vườn, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp.

Nông nghiệp nội thị bao gồm những khu vực nhỏ (mảnh đất nhỏ, vườn, ven đường, ban công, thùng.) trong đô thị dùng để trồng trọt và nuôi gia súc nhỏ hoặc bò sữa phục vụ cho tự tiêu dùng hay tiêu dùng ở thị trường hàng xóm. Nông nghiệp ngoại 12 thị bao gồm những đơn vị nông trại gần đô thị tiến hành kinh doanh toàn phần hay hay bán phần rau quả và các cây trồng khác, nuôi gia cầm và gia súc, sản xuất sữa và trứng. Như vậy, NNĐT bao gồm hai bộ phận nông nghiệp nội thị và nông nghiệp ngoại thị; trong đó, nông nghiệp ngoại thị bao gồm bộ phận nông nghiệp nằm trong ranh giới hành chính của đô thị và bộ phận nông nghiệp liền kề đô thị đang chịu tác động trực tiếp của đô thị và mang chức năng của NNĐT. Theo Lê Văn Trưởng (2008), sản xuất NNĐT là tập hợp các hình thức SXNN ở khu vực nội thị và ngoại thị có những đặc trưng chung về chức năng, tính chất, mục đích và trình độ phát triển.

So với khu vực nông thôn, khu vực đô thị do có nhiều nguồn lực và các nhân tố tác động nên sẽ có nhiều loại hình nông nghiệp hơn. Trên cơ sở các khái niệm trên và cách tiếp cận từ góc độ của quản lý kinh tế; luận văn đưa ra khái niệm về NNĐT như sau: “NNĐT là các hoạt động nông nghiệp trong và ven đô thị trên địa bàn nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân về lương thực, thực phẩm tươi sống, an toàn; tạo cảnh quan đô thị; tăng thêm không gian xanh và cơ hội giải trí; cung ứng dịch vụ nông nghiệp cho nông dân và hỗ trợ phát triển du lịch…; trong đó chú trọng phương pháp canh tác hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, không cần nhiều đất, ít gây ô nhiễm môi trường, sử dụng hoặc tái sử dụng các nguồn lực và chất thải đô thị”.2 Đặc điểm của nông nghiệp đô thị Lê Văn Trưởng (2008) đã nghiên cứu đặc điểm của NNĐT là diện tích sản xuất nhỏ, phù hợp với điều kiện ở thành thị; để phát triển thành công NNĐT phải gắn liền với khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại hay còn gọi là nông nghiệp công nghệ cao và các sản phẩm sản xuất ra phục vụ ngay cho nhu cầu của khu vực đô thị như: hoa lan, cây cảnh, cá cảnh, nuôi trồng các loại đặc sản, cao sản… Ngoài giá trị trong sinh hoạt còn góp phần tạo mỹ quan đô thị, tạo nét văn hóa đô thị và cải thiện môi trường sinh thái theo hướng xanh - sạch - đẹp, hài hòa giữa thiên nhiên với con người.1: Đặc điểm của nông nghiệp nội thị và ngoại thị Đặc Nông nghiệp ngoại thị TT Nông nghiệp nội thị điểm và ven đô Thời - Xuất hiện muộn và phát triển - Xuất hiện muộn và phát triển 1 gian xuất theo sau quá trình phát triển đô dưới tác động chủ yếu của quá hiện thị. trình ĐTH. - Khu vực nội thị - Khu vực ngoại thị - Quy mô nhỏ, manh mún, xen - Quy mô rộng lớn, được quy ghép về mặt lãnh thổ với các hoạch rõ ràng, hình thành các Vị trí và hoạt động kinh tế khác nhau.

vùng chuyên canh, các vành đai 2 lãnh thổ Nhiều tầng khi tiến hành cả nông nghiệp. trên nóc nhà tầng, ban công. - Lãnh thổ SXNN khá ổn định - Lãnh thổ kém ổn định, dễ bị thu do quy hoạch đô thị đã hoàn tất. hẹp do quá trình ĐTH.

- Là bộ phận cấu thành quy - Là trung gian giữa nông nghiệp hoạch đô thị. nông thôn và NNĐT. - Là hệ thống kinh tế - sinh thái. - Là hệ thống sinh thái: đồng Chức ruộng, thủy vực và rừng.

3 năng - Cung cấp thực phẩm tươi sống - Cung cấp lương thực và thực cho hộ gia đình và khu vực phẩm cho đô thị và các thị trường hàng xóm. khác; cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. - Nguồn lực tự nhiên đóng vai - Nguồn lực tự nhiên, lao động, cơ trò thứ yếu so với nguồn lực sở hạ tầng. Nguồn chất thải, lao động, cơ sở hạ 4 lực phát tầng.

triển - Yếu tố nhu cầu đóng vai trò - Yếu tố tự nhiên đóng vai trò chủ yếu còn các yếu tố tự nhiên quan trọng. tuy được tính đến nhưng thường 14 giữ vai trò thứ yếu. - Thiếu cơ sở hạ tầng riêng. - Cơ sở hạ tầng khá phát triển và có tính chuyên môn hoá cao.

- Giá thuê đất canh tác cao. - Giá thuê đất canh tác thấp hơn. - Dân cư tham gia SXNN có - Dân cư tham gia SXNN chủ yếu nhiều nhóm người khác nhau. là nông dân.

Mật độ dân cư nông Mật độ dân cư nông nghiệp rất nghiệp khá cao. - Lao động trong nông nghiệp - Lao động sử dụng toàn bộ hay phần lớn là lao động tại chỗ. Tỷ phần lớn thời gian cho hoạt động Dân cư lệ thời gian dành cho nông nông nghiệp; Phần lớn là lao động 5 và lao nghiệp thấp. tại chỗ, có thu nhập thấp.

động - Trình độ canh tác, khả năng - Trình độ canh tác, khả năng ứng ứng dụng tiến bộ kỹ thuật cao, dụng tiến bộ kỹ thuật cao, khả khả năng tiếp thị tốt, linh hoạt. năng tiếp thị tốt và linh hoạt. - Thời gian rãnh rỗi ít do nhiều - Thời gian rãnh rỗi nhiều do ít công việc phi nông nghiệp. công việc phi nông nghiệp.

- Tiền công lao động cao. - Tiền công lao động thấp hơn - Kinh doanh hỗn hợp. - Phần lớn thuần nông, ít nghề. Kiểu hộ - Dễ thay đổi ngành nghề.

- Chậm thay đổi ngành nghề. 6 gia đình, - Ít DN và có qui mô nhỏ, phần - DN nhiều, quy mô trung bình và DN lớn là người trong hộ gia đình. - Trồng rau, đậu, hoa, cây cảnh, - Trồng cây lương thực, rau đậu, Cơ cấu cây bóng mát, cây chắn bụi, cây cây ăn quả, hoa và cây cảnh, cây 7 ngành ăn quả; nuôi thủy sản, gia súc, công nghiệp hàng năm; nuôi thủy nghề gia cầm, lâm nghiệp. sản, súc vật, gia cầm; lâm nghiệp.

- Tiến hành quanh năm, có - Tiến hành quanh năm, nhưng Tính mùa 8 nhiều sản phẩm nông nghiệp tính mùa vụ rất rõ ràng. vụ trái vụ, tính mùa vụ không lớn. 15 - Hệ số sử dụng đất cao. - Hệ số sử dụng đất khá cao.

- Tiếp cận với dịch vụ nông - Dịch vụ nông nghiệp phát triển, Dịch vụ nghiệp khó khăn, cơ cấu dịch vụ tiếp cận với dịch vụ nông nghiệp 9 nông nông nghiệp kém đa dạng và dễ dàng, cơ cấu dịch vụ đa dạng. nghiệp phát triển không đồng bộ. - Tín dụng phát triển. - Tín dụng kém phát triển.

- Khó áp dụng công nghệ và chủ - Phát triển khá mạnh ở cả ba qui Công yếu là những công nghệ ở quy mô (nhỏ, trung bình, lớn) và ba nghệ sản mô nhỏ, trình độ trung bình. 10 xuất, chế - Sử dụng năng lượng thương - Sử dụng năng lượng thương mại biến và mại để chế biến và bảo quản. và năng lượng tự nhiên để chế bảo quản biến và bảo quản. - Thị trường tại chỗ (tự tiêu - Thị trường chủ yếu là các đô thị, Thị dùng trong gia đình và hàng thị trường tại chỗ dung lượng trường xóm), đa dạng và khó tính.

11 tiêu thụ Dung lượng thị trường lớn. nông sản - Thông tin thị trường phát triển. - Thông tin thị trường kém phát triển hơn. Trình độ - Cao.

- Cao 12 thâm - Sử dụng các phương pháp - Sử dụng các phương pháp canh canh canh tác hiện đại là chủ yếu. tác hiện đại và cổ truyền. - Hiệu quả về mặt môi trường, - Hiệu quả về mặt kinh tế cao, còn Hiệu quả thẩm mỹ, xã hội, giáo dục khá hiệu quả về các mặt môi trường, kinh tế, cao, nhưng hiệu quả kinh tế rất thẩm mỹ, xã hội, giáo dục thấp 13 xã hội, thấp. môi - Năng suất lao động thấp.

- Năng suất lao động cao. - Đóng góp cho GDP rất nhỏ. - Đóng góp đáng kể cho GDP; Thu nhập tính trên 01 ha khá cao. 16 - Giảm thiểu thiên tai; bảo vệ và - Tác động môi trường của nông sử dụng có hiệu quả nguồn năng nghiệp rất mạnh, chủ yếu tới các lượng, nguồn nước; tái sử dụng thành phần sinh vật, đất, nước, chất thải; tạo cảnh quan đẹp và không khí.

Tác động không gian xanh cho đô thị. 14 môi - Dễ gây nguy cơ nhiễm bệnh từ - Dễ gây nguy cơ nhiễm bệnh từ trường vật nuôi cho người trên qui mô vật nuôi cho người, ô nhiễm nhỏ, ô nhiễm nguồn nước do sử nguồn nước trên quy mô lớn do sử dụng hoá chất nông nghiệp. dụng nhiều hoá chất nông nghiệp. - Chất lượng không khí kém.

- Chất lượng không khí tốt hơn. - Nông nghiệp nội thị không thể - Nông nghiệp ngoại thị dễ dàng Hướng chuyển hóa thành nông nghiệp chuyển hóa thành nông nghiệp nội 15 chuyển ngoại thị, trừ một số trường hợp thị do quá trình mở rộng đô thị. Nguồn: Lê Văn Trưởng, 2008.