mở đầu với phong trào đồng khởi, đƣợc tiến hành rộng rãi ở khắp miền Nam, song song với các hoạt động đấu tranh chính trị. Ngày 20-12-1960, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng. Trƣớc nguy cơ thất bại, Mỹ quay sang thực hiện chiến lƣợc “Chiến tranh đặc biệt”. Cố vấn Mỹ và thiết bị quân sự ồ ạt đƣợc đƣa vào miền Nam.
Tiếp đó, bằng việc lập hàng loạt “ấp chiến lƣợc”, Mỹ đã thực hiện cái gọi là “Kế hoạch Staley – Taylor” hòng nhanh chóng “bình định” và đẩy bật lực lƣợng cách mạng ra khỏi quần chúng. Năm 1963, Mỹ “đạo diễn” lật đổ chính quyền Ngô Đình Diệm, để can thiệp sâu rộng hơn vào miền Nam. Tháng 8-1964, Mỹ dựng ra “sự kiện Vịnh Bắc bộ” để (LUAN.1967) 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1967) lấy cớ tiến công miền Bắc bằng không quân và hải quân, hòng làm nhụt chí chiến đấu của nhân dân ta, cắt đứt sự chi viện của miền Bắc cho cách mạng miền Nam. Tuy nhiên, nhân dân miền Bắc với phƣơng châm “tay súng tay cày, tay súng tay búa” đã giáng trả cho địch những đòn sấm sét.
Từ chỗ chỉ có cố vấn quân sự thì đến những năm 1965 – 1966, quân viễn chinh Mỹ đã xuất hiện ngày càng nhiều ở miền Nam. Mỹ hy vọng dùng sức mạnh quân sự sớm đè bẹp các lực lƣợng cách mạng. Tuy nhiên, một lần nữa Mỹ lại vấp phải sự phản kích quyết liệt của nhân dân ta. Ngày 7-2-1965, quân ta thắng lớn ở Phú Mỹ (Bình Định) tiếp đó ở Bà Rá, Đồng Xoài (Phƣớc Long, nay thuộc tỉnh Bình Phƣớc), Ba Gia, Vạn Tƣờng (Quảng Ngãi).
Trong đó, chiến thắng Vạn Tƣờng có ý nghĩa to lớn vì đến lúc này chúng ta thực sự “đã biết cách đánh Mỹ và thắng Mỹ”. Ngày 17-7-1966, Bác Hồ ra lời kêu gọi: “Chiến tranh có thể kéo dài 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa. Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, xí nghiệp có thể bị tàn phá, song nhân dân Việt Nam quyết không sợ! Không có gì quý hơn độc lập tự do. Đến ngày thắng lợi, nhân dân ta sẽ xây dựng lại đất nƣớc ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn!”.
Bên cạnh đó, các cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tƣ tƣởng, chính trị cũng diễn ra mạnh mẽ. Quần chúng tổ chức nhiều cuộc biểu tình đòi tự do dân chủ, cải thiện dân sinh, dân quyền. Năm 1963, hàng loạt cuộc đấu tranh chống phân biệt đối xử với Phật giáo, đòi tự do tín ngƣỡng diễn ra quyết liệt. Đỉnh cao là vụ tự thiêu của hòa thƣợng Thích Quảng Đức (ngày 11-6-1963).
Năm 1964, Nguyễn Khánh lên cầm quyền, các phong trào công nhân, sinh viên, học sinh, Phật tử. đòi bãi bỏ chế độ độc tài, đòi thu hồi Hiến chƣơng Vũng Tàu (16-8-1964 – do Khánh soạn thảo) đòi tự do ngôn luận, tự do báo chí. càng dâng cao. Nhƣ vậy, với sự can thiệp ngày càng sâu rộng của Mỹ tại miền Nam Việt Nam, cùng sự thần phục ngày càng rõ của các chính phủ nối tiếp nhau của chế độ Sài Gòn, đã kích thích tinh thần dân tộc lên cao.
Nguy cơ mất nƣớc và vong bản ngày càng hiện ra cụ thể nên có tác động trực tiếp đến ý thức đấu tranh chống giặc, giữ gìn bản sắc văn hóa. Vì vậy, từ năm 1965, bên cạnh các cuộc đấu tranh về tự do dân chủ, phong trào bảo vệ văn hóa dân tộc, chống sự du nhập văn hóa đồi trụy của Mỹ.1967) 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1967) bùng lên mạnh mẽ, cùng với các hoạt động đấu tranh chính trị, góp vai trò quan trọng trong thắng lợi chung của cả dân tộc sau này. Tình hình văn hóa – xã hội miền Nam Việt Nam Những năm 1960, kinh tế miền Nam biến động phức tạp và ngày càng ảnh hƣởng vào sự viện trợ của Mỹ. Vụ mùa năm 1964 – 1965, miền Nam sản xuất đƣợc hơn 5,1 triệu tấn, nhƣng năm 1965 – 1966 chỉ còn 4,7 triệu tấn.
Năm 1965, miền Nam phải nhập hơn 87.000 tấn gạo, năm 1966 nhập 284. Những biến động xã hội đã làm tha hóa một bộ phận cƣ dân, trong đó có thanh thiếu niên. Năm 1963, số thanh thiếu niên phạm pháp bị đƣa ra tòa xét xử là 2. Chỉ sáu tháng đầu năm 1966 đã là 2.
Đế quốc Mỹ nhân danh viện trợ, tung đôla vào miền Nam, tạo ra sự lệ thuộc của miền Nam vào kinh tế Mỹ, gây ra một cảnh phồn vinh giả tạo. Trong khi đó, đế quốc Mỹ coi văn nghệ đồi trụy là công cụ quan trọng để tha hóa tinh thần và nếp sống của nhân dân ta. Chúng ra sức khai thác mọi thứ rác rƣởi văn nghệ đồi trụy của thực dân Pháp để lại. Đồng thời chúng du nhập ồ ạt thứ văn nghệ suy đồi, cao bồi Mỹ và các nƣớc tƣ bản.
“Hippies”, lối sống “mốt” đang thịnh hành trong giới thanh niên Mỹ, cùng một bộ phận tƣ tƣởng hiện sinh tiêu cực tràn vào miền Nam với sự tiếp tay của chính quyền. Sự xuất hiện của văn hóa Mỹ tại miền Nam đến từ 3 nguồn: - Sự truyền bá có chủ đích của người Mỹ, thông qua các hoạt động giao lưu, trao đổi văn hóa. Bên cạnh phong trào này là sự xuất hiện và phát triển của các loại sách báo thuần túy giải trí. Có thể kể nhƣ Wild Cat, Playboy, Topper, Swallk, Spectacular, Man to Man.
(báo), The Sensous Woman, The Sensous Man, The Sex Clinic, Sex And The Adolescent, Sex And The Secretary, The Lonely Sex. (sách biên khảo), Her, The Private Wound, The Love Machine. Các ấn phẩm này sau một thời gian làm phục vụ lính Mỹ thì đƣợc bày bán công khai tại Sài Gòn. Bên cạnh đó, phim ảnh và âm nhạc kiểu Mỹ cũng xuất hiện đầy rẫy.
Ngoài những phim mang nội dung chống Cộng thì số khác là phim bạo lực, kinh dị, đồi (LUAN.1967) 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các nhà làm phim ngƣời Việt cũng “nhái” theo các phim này với những cảnh đánh đấm, bắn giết, làm tình. “ngoạn mục” không kém. Âm nhạc Mỹ có số ủy mị về ca từ và thì số khác lại gây kích động mạnh mẽ bằng tiết tấu dữ dội, những điệu nhảy nhƣ điên loạn.
Âm nhạc loại này ảnh hƣởng đến sáng tác của các nhạc sĩ và sự thụ hƣởng của ngƣời dân ở Sài Gòn. Phần nhiều các văn hóa phẩm đều tuyên truyền cho cuộc sống giàu sang của Mỹ, đề cao tự do cá nhân, nhiều khi thái quá, kể cả thực hiện hành vi tội lỗi. Sài Gòn bắt đầu nhuốm màu thác loạn và sa đọa của ngƣời Mỹ. Tuy nhiên, chính điều này đã ít nhiều tác động và nâng cao nhận thức của một bộ phận ngƣời dân về quyền tự do, dân chủ, về việc bảo vệ thuần phong mỹ tục trƣớc sự xâm lăng về mặt văn hóa.
Nắm bắt đƣợc diễn biến tâm trạng này, những ngƣời lãnh đạo công tác văn hóa – tƣ tƣởng của Đảng đã tích cực khai thác những khe hở trong pháp luật của chính quyền Sài Gòn và nhu cầu của ngƣời dân để có những chỉ đạo đấu tranh thích hợp trên lĩnh vực tƣ tƣởng – văn hóa. - Sự chủ động tiếp cận của chính quyền Sài Gòn, như là một cách tỏ ra “thần phục” trước nước Mỹ, đồng thời làm chuyển hướng đấu tranh chính trị, quân sự của người dân miền Nam. Từ chính quyền đầu tiên đến chính quyền cuối cùng, các nhà lãnh đạo ở Sài Gòn đều hô hào” bảo vệ văn hóa dân tộc”, “chống lai căng, mất gốc”. Họ cũng mặc áo dài khăn đóng, cũng tổ chức kỷ niệm các danh nhân, cũng xây tƣợng của nhiều vị anh hùng dân tộc.
Nhƣng thực tế thì trái lại. Chính quyền Sài Gòn từng “phong” Hƣng Đạo Vƣơng Trần Quốc Tuấn là “Thánh tổ Hải quân”, An Dƣơng Vƣơng Thục Phán là “Thánh tổ của Pháo binh”, Nguyễn Trãi là “Thánh tổ của Chiến tranh tâm lý”. Việc làm này mang nhiều tính mị dân hơn là những hành động tôn vinh truyền thống văn hóa. Ngay từ “triều” Ngô, dƣới chiêu bài “giữ gìn phong hóa”, Trần Lệ Xuân cho đóng cửa tất cả các vũ trƣờng.
Năm 1963, một số tiểu thuyết đồi trụy nhƣ Yêu, Sống, Ghen, Loạn của Chu Tử đƣợc cấp phép xuất bản. Đó là sự khởi đầu cho chuỗi những biểu hiện “thần phục” cuộc xâm lăng của Mỹ về văn hóa tƣ tƣởng. Vì, “trƣớc đó, ngọn cờ dân tộc giả hiệu của Mỹ còn cắm, thì bao nhiêu rác rƣởi còn đƣợc che đậy. Đến lúc ngọn cờ (LUAN.1967) 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1967) bịp bợm tự chúng đốn ngã, thì rác rƣởi tràn ngập, theo sự tràn ngập của lính Mỹ nghênh ngang giữa đƣờng phố Sài Gòn.
Nhân phẩm phụ nữ bị chà đạp! Văn hóa dân tộc kêu cứu!” [18, tr. Vì vậy, sự du nhập văn hóa phẩm Mỹ còn đƣợc ngấm ngầm khuyến khích để một mặt phục vụ cho lính Mỹ, mặt khác thể hiện cái gọi là “sự giao lƣu văn hóa Việt – Mỹ”. Phim ảnh, sách báo đƣợc nhập cảng hàng loạt. Sau đây là một ví dụ [nguồn: 17, tr.55 – 65]: Năm Phim bản địa Phim nhập 1961 3 448 1962 10 371 1963 7 373 1964 1 342 1965 0 273 1966 0 246 1967 5 401 Nhƣ vậy, số phim nhập luôn lớn nhiều hơn phim trong nƣớc ít nhất cũng là 37 lần (năm 1962).
Cuộc xâm lăng ồ ạt về điện ảnh vừa cho thấy sự khuất phục của chính quyền Sài Gòn vừa phản ánh một thị hiếu, một nhu cầu có thực trong một bộ phận ngƣời dân, những ngƣời bị ảnh hƣởng trực tiếp của sự khuất phục đó. Đó là mục đích nô dịch về văn hóa tƣ tƣởng trong chính sách thực dân mới của Mỹ tại miền Nam. Dĩ nhiên, sự thần phục đã làm lộ rõ bộ mặt của chế độ Sài Gòn nên càng kích thích sự phản kháng, đấu tranh của nhân dân ta. Trong quá trình lãnh đạo đấu tranh cách mạng, Đảng đã tìm những “chứng cứ” thuyết phục để khẳng định sự tiếp tay của chính quyền Sài Gòn nhằm phơi bày bản chất của chế độ.
- Sự theo cùng của đội quân viễn chinh Mỹ. Ngƣời Mỹ vào miền Nam mang theo cả lối sống và các sản phẩm văn hóa độc hại vào xứ này. Sài Gòn là nơi chịu ảnh hƣởng nhiều nhất. Vào thời điểm này, thanh niên Mỹ đang rầm rộ với phong trào hippies.
Đó là một phong trào đòi “thoát ly”, “giải phóng”: họ muốn “tự do” hành động theo sở thích, tự do ăn mặc, tự do tình dục. Họ muốn vứt bỏ các luận lý cũ. Họ chống chiến tranh và cũng chống làm việc. Phong trào này đã gây những đổ vỡ trong truyền (LUAN.1967) 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1967) thống đạo đức, gia đình ngƣời Mỹ.