Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu phân loại mức độ ô nhiễm nước thải tại các khu công nghiệp Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phân loại ô nhiễm nước thải tại các cụm và khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang, cung cấp thông tin và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Văn Trọng
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Quang Huy
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu phân loại mức độ ô nhiễm nước thải tại một số cụm và khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Danh mục hình
• 1.5. Trích yếu luận văn
• 1.6. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.7. Mục đích nghiên cứu
• 1.8. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu
• 1.9. Hiện trạng phát triển khu công nghiệp tại Việt Nam
• 1.10. Hiện trạng phát triển cụm và khu công nghiệp tại Việt Nam
• 1.11. Hiện trạng phát triển cụm và khu công nghiệp tại tỉnh Bắc Giang
• 1.12. Ô nhiễm môi trường nước do hoạt động của khu, cụm công nghiệp
• 1.13. Hiện trạng quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp tại Việt Nam
• 1.14. Chính sách và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp
• 1.15. Hệ thống quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp
• 1.16. Áp dụng các công trình bảo vệ môi trường
• 1.17. Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.17.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.17.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.17.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.17.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.17.4.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 1.17.4.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 1.17.4.3. Phương pháp ước tính tải lượng chất thải phát sinh
• 1.17.4.4. Phương pháp khảo sát và lấy mẫu hiện trường
• 1.17.4.5. Phương pháp phân tích
• 1.17.4.6. Các tiêu chí đánh giá nguồn thải của các cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn tỉnh
• 1.17.4.7. Phương pháp tiêu chí phân loại cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đang hoạt động
• 1.17.4.8. Phương pháp đánh giá kết quả
• 1.18. Kết quả nghiên cứu và thảo thuận
• 1.18.1. Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội tỉnh Bắc Giang
• 1.18.1.1. Điều kiện tự nhiên tỉnh Bắc Giang
• 1.18.1.2. Tình hình phát triển kinh tế tỉnh Bắc Giang
• 1.18.2. Đặc điểm phát sinh chất thải và công tác quản lý môi trường của các cơ sở sản xuất trong các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang
• 1.18.2.1. Hiện trạng phát sinh chất thải tại các khu, cụm công nghiệp
• 1.18.2.2. Hiện trạng công tác quản lý môi trường tại các khu, cụm công nghiệp
• 1.18.3. Phân loại quy mô xả thải và mức độ ô nhiễm của các cơ sở sản xuất thuộc khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang
• 1.18.3.1. Quy mô và mức độ ô nhiễm nước thải sinh hoạt
• 1.18.3.2. Đánh giá mức độ ô nhiễm nước thải sản xuất
• 1.19. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường các cơ sở đang hoạt động
• 1.19.1. Giải pháp về công tác quản lý nhà nước trong bảo vệ môi trường
• 1.19.2. Giải pháp thanh tra, kiểm tra, giám sát về môi trường
• 1.19.3. Giải pháp kỹ thuật xử lý chất thải và kiểm soát ô nhiễm tại các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang
• 1.19.4. Giải pháp nâng cao chất lượng giám sát, quan trắc môi trường và cảnh báo ô nhiễm
• 1.20. Kết luận và kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Ô Nhiễm Nước Thải KCN Bắc Giang

Phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Giang. Tuy nhiên, quá trình này cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nước thải. Lượng chất thải phát sinh ngày càng tăng, đa dạng về chủng loại và số lượng, trong khi việc đầu tư cho xử lý chất thải còn hạn chế. Nhiều cơ sở chưa đầu tư đầy đủ công trình xử lý chất thải hoặc không vận hành thường xuyên, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Tình trạng này dẫn đến nhiều đơn thư, kiến nghị về ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng. Nghiên cứu này tập trung vào việc khảo sát, thống kê, và phân loại mức độ ô nhiễm nước thải từ các khu, cụm công nghiệp tại Bắc Giang, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý phù hợp.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Ô Nhiễm Nước Thải Công Nghiệp

Nghiên cứu về ô nhiễm nước thải khu công nghiệp Bắc Giang là vô cùng quan trọng để đánh giá thực trạng và tác động của hoạt động sản xuất đến môi trường. Việc xác định rõ nguồn gốc, thành phần và mức độ ô nhiễm giúp đưa ra các giải pháp xử lý và phòng ngừa hiệu quả. Theo trích yếu luận văn, nghiên cứu này được thực hiện trên 4/4 khu công nghiệp và 4/27 cụm công nghiệp với tổng cộng 253 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Điều này cho thấy phạm vi nghiên cứu rộng và có tính đại diện cao.

1.2. Mục Tiêu Cụ Thể Của Nghiên Cứu Về Nước Thải Khu Công Nghiệp

Mục tiêu chính của nghiên cứu là tổng hợp thông tin về hiện trạng hoạt động, tuân thủ pháp luật về môi trường và đánh giá hiệu quả của các công trình xử lý nước thải. Đồng thời, nghiên cứu cũng nhằm phân loại mức độ ô nhiễm nước thải tại các khu, cụm công nghiệp, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả. Việc phân loại này giúp các cơ quan chức năng có cái nhìn tổng quan và đưa ra các quyết định phù hợp với từng khu vực.

II. Thực Trạng Đáng Báo Động Về Ô Nhiễm Nước Thải Tại KCN Bắc Giang

Mặc dù các khu công nghiệp (KCN) và cụm công nghiệp (CCN) đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế của Bắc Giang, nhưng chúng cũng gây ra những thách thức lớn về môi trường. Với đặc thù tập trung nhiều ngành nghề khác nhau, nếu công tác bảo vệ môi trường không được chú trọng, các KCN sẽ trở thành nguồn thải lớn, gây ô nhiễm môi trường nước, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Theo thống kê, một lượng lớn nước thải từ các KCN xả thẳng ra môi trường mà không qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt tiêu chuẩn, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

2.1. Nguyên Nhân Chính Gây Ô Nhiễm Nước Thải Khu Công Nghiệp

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm nước thải khu công nghiệp. Thứ nhất, nhiều doanh nghiệp chưa đầu tư đầy đủ vào hệ thống xử lý nước thải hoặc vận hành không đúng quy trình. Thứ hai, công nghệ xử lý nước thải còn lạc hậu, không đáp ứng được yêu cầu. Thứ ba, công tác quản lý và giám sát môi trường còn lỏng lẻo, chưa đủ sức răn đe các hành vi vi phạm. Theo luận văn, các hình thức xử lý nước thải được áp dụng hiện tại là khá thô sơ, chỉ đáp ứng được mức độ xử lý sơ bộ nước thải (bể tự hoại).

2.2. Tác Động Tiêu Cực Của Ô Nhiễm Nước Thải Đến Môi Trường

Ô nhiễm nước thải gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường. Nước thải chứa các chất độc hại, kim loại nặng, vi sinh vật gây bệnh, ảnh hưởng đến chất lượng nước mặt và nước ngầm. Điều này đe dọa đến sức khỏe con người, gây ra các bệnh về da, tiêu hóa, hô hấp. Ngoài ra, ô nhiễm nước thải còn gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái, làm suy giảm đa dạng sinh học, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Phân Loại Ô Nhiễm Nước Thải KCN Bắc Giang

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để đánh giá mức độ ô nhiễm nước thải tại các khu, cụm công nghiệp ở Bắc Giang. Các phương pháp bao gồm thu thập số liệu thứ cấp, điều tra sơ cấp, ước tính tải lượng chất thải, khảo sát và lấy mẫu hiện trường, phân tích mẫu. Việc sử dụng đa dạng các phương pháp giúp đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả nghiên cứu. Các tiêu chí đánh giá nguồn thải và phân loại cơ sở sản xuất cũng được áp dụng để xác định mức độ ô nhiễm.

3.1. Thu Thập Và Phân Tích Dữ Liệu Về Nước Thải Công Nghiệp

Việc thu thập và phân tích dữ liệu là bước quan trọng trong quá trình nghiên cứu. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo, thống kê của các cơ quan chức năng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát, phỏng vấn các doanh nghiệp và người dân địa phương. Các mẫu nước thải được lấy tại các điểm xả thải khác nhau và được phân tích tại phòng thí nghiệm để xác định các thông số ô nhiễm. Theo luận văn, đã tiến hành lấy 11 mẫu nước tại các nhóm loại hình sản xuất đặc trưng trên toàn tỉnh và 06 điểm xả thải tập trung.

3.2. Đánh Giá Mức Độ Ô Nhiễm Nước Thải Theo Tiêu Chuẩn Việt Nam

Mức độ ô nhiễm nước thải được đánh giá dựa trên các tiêu chuẩn Việt Nam (QCVN) hiện hành. Các thông số như BOD, COD, TSS, pH, kim loại nặng, vi sinh vật được so sánh với các tiêu chuẩn để xác định mức độ vượt chuẩn. Các cơ sở sản xuất được phân loại theo mức độ ô nhiễm để có các biện pháp xử lý phù hợp. Kết quả phân tích được so sánh với QCVN 28:10/BTNMT và các QCVN tương đương (QCVN 40:2011/BTNMT; QCVN 14:2008/BTNMT).

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mức Độ Ô Nhiễm Nước Thải KCN Bắc Giang

Kết quả nghiên cứu cho thấy tình trạng ô nhiễm nước thải tại một số khu, cụm công nghiệp ở Bắc Giang là đáng lo ngại. Nhiều cơ sở sản xuất xả thải vượt quá tiêu chuẩn cho phép, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Nước thải sinh hoạt và nước thải sản xuất đều chứa các chất ô nhiễm vượt quá quy định. Đánh giá mức độ ô nhiễm cho thấy nhiều cơ sở thuộc diện gây ô nhiễm môi trường, thậm chí có cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng.

4.1. Phân Tích Chất Lượng Nước Thải Sinh Hoạt Và Sản Xuất

Phân tích chất lượng nước thải sinh hoạt cho thấy nhiều cơ sở bị ô nhiễm về chất hữu cơ, chất rắn lơ lửng, amoni, photphat và coliform vượt quá tiêu chuẩn. Nước thải sản xuất từ các lĩnh vực như chế biến thực phẩm, khoáng sản kim loại, giấy cũng vượt quá QCVN về các thông số như TSS, COD, N, dầu mỡ khoáng, kim loại nặng và vi sinh vật. Điều này cho thấy cần có các biện pháp xử lý hiệu quả hơn để giảm thiểu ô nhiễm.

4.2. Đánh Giá Mức Độ Ô Nhiễm Tại Các Khu Cụm Công Nghiệp

Đánh giá mức độ ô nhiễm dựa trên Thông tư 04/2012/TT-BTNMT cho thấy nhiều khu, cụm công nghiệp nằm trong diện cơ sở gây ô nhiễm môi trường. KCN Đình Trám và CCN Nội Hoàng thuộc diện gây ô nhiễm nghiêm trọng. Chỉ có KCN Quang Châu có nước thải đạt tiêu chuẩn và không gây ô nhiễm. Điều này cho thấy sự khác biệt lớn về công tác quản lý và xử lý nước thải giữa các khu, cụm công nghiệp.

V. Giải Pháp Xử Lý Ô Nhiễm Nước Thải Hiệu Quả Cho KCN Bắc Giang

Để giải quyết tình trạng ô nhiễm nước thải tại các khu, cụm công nghiệp ở Bắc Giang, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp bao gồm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước, tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát về môi trường, áp dụng các giải pháp kỹ thuật xử lý chất thải và kiểm soát ô nhiễm, nâng cao chất lượng giám sát, quan trắc môi trường và cảnh báo ô nhiễm.

5.1. Giải Pháp Quản Lý Nhà Nước Về Bảo Vệ Môi Trường

Cần tăng cường vai trò quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý môi trường. Cần có các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xử lý nước thải tiên tiến, thân thiện với môi trường. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho cộng đồng và doanh nghiệp.

5.2. Giải Pháp Kỹ Thuật Xử Lý Nước Thải Công Nghiệp

Cần áp dụng các công nghệ xử lý nước thải tiên tiến, phù hợp với từng loại hình sản xuất. Các công nghệ có thể áp dụng bao gồm công nghệ sinh học, công nghệ hóa lý, công nghệ màng lọc. Cần xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung cho các khu, cụm công nghiệp để đảm bảo hiệu quả xử lý và giảm thiểu chi phí. Theo luận văn, cần đề xuất công nghệ xử lý nước thải đối với các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh.

VI. Kiến Nghị Và Tương Lai Nghiên Cứu Về Ô Nhiễm Nước Thải KCN

Nghiên cứu này đã đưa ra những đánh giá quan trọng về tình trạng ô nhiễm nước thải tại các khu, cụm công nghiệp ở Bắc Giang. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn để đánh giá tác động của ô nhiễm đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Đồng thời, cần có các giải pháp cụ thể hơn để giải quyết tình trạng ô nhiễm và bảo vệ môi trường.

6.1. Đề Xuất Các Biện Pháp Cải Thiện Quản Lý Nước Thải

Cần có các biện pháp cụ thể để cải thiện công tác quản lý nước thải, bao gồm tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Cần có các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xử lý nước thải tiên tiến. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng để giải quyết vấn đề ô nhiễm nước thải.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Ô Nhiễm Môi Trường Nước

Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào đánh giá tác động của ô nhiễm nước thải đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Cần có các nghiên cứu về hiệu quả của các công nghệ xử lý nước thải khác nhau để lựa chọn công nghệ phù hợp. Đồng thời, cần có các nghiên cứu về chi phí và lợi ích của các giải pháp xử lý ô nhiễm nước thải để đưa ra các quyết định đầu tư hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2011–2015, tỉnh Bắc Giang đạt tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp bình quân 29,2%/năm, thu hút thành công 203 dự án đầu tư trong nước và 106 dự án FDI với tổng vốn đăng ký đạt 1.851 triệu USD. Sự phát triển bứt phá của 4 khu công nghiệp và 27 cụm công nghiệp đã tạo động lực kinh tế mạnh mẽ, nhưng đồng thời làm phát sinh khoảng 9.360 m3 nước thải/ngày đêm cùng 48.080 kg chất thải rắn/ngày. Áp lực xả thải gia tăng nhanh chóng trong khi nhiều cơ sở chưa đầu tư đồng bộ công trình xử lý hoặc vận hành mang tính đối phó đã khiến nguồn nước mặt lưu vực sông Cầu và sông Thương đối mặt với nguy cơ suy thoái nghiêm trọng, làm nảy sinh nhiều đơn thư kiến nghị phức tạp về môi trường.

Trước thực trạng cấp bách đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khoa học môi trường của tác giả Nguyễn Văn Trọng, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Trịnh Quang Huy tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã thực hiện đề tài nhằm khảo sát toàn diện hiện trạng hoạt động, kiểm kê nguồn phát sinh và phân loại mức độ ô nhiễm nước thải tại các khu, cụm công nghiệp trọng điểm trên địa bàn tỉnh. Nghiên cứu được triển khai thực địa từ tháng 3/2016 đến tháng 3/2017 trên phạm vi 4 khu công nghiệp và 4 cụm công nghiệp tiêu biểu với tổng số 253 doanh nghiệp đang hoạt động.

Ý nghĩa cốt lõi của công trình là thiết lập hệ số phát thải thực nghiệm cho 13 nhóm ngành sản xuất đặc thù, cung cấp bộ dữ liệu định lượng chính xác giúp các cơ quan quản lý nhà nước giảm thiểu trên 50% nguy cơ vi phạm quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và nâng cao hiệu quả giám sát môi trường lưu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết kiểm soát ô nhiễm công nghiệp tích hợp kết hợp với mô hình sản xuất sạch hơn (Cleaner Production) theo Quyết định số 1419/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ nhằm phân tích dòng nguyên liệu, năng lượng và cân bằng vật chất trong từng chu trình sản xuất. Bên cạnh đó, mô hình đánh giá tải lượng dòng thải được áp dụng để xác định lượng phát thải trung bình theo đầu sản phẩm và quy mô lao động. Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa trong luận văn bao gồm: nước thải sản xuất công nghiệp, nước thải sinh hoạt tập trung, tải lượng ô nhiễm chất hữu cơ và tiêu chí phân loại cơ sở gây ô nhiễm môi trường theo Thông tư số 04/2012/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Hệ thống lý thuyết gắn liền với khung pháp lý hiện hành gồm Luật Bảo vệ môi trường năm 2014, Nghị định số 18/2015/NĐ-CP, Nghị định số 38/2015/NĐ-CP, QCVN 40:2011/BTNMT về nước thải công nghiệp và QCVN 14:2008/BTNMT về nước thải sinh hoạt.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính đại diện cao, tác giả lựa chọn cỡ mẫu điều tra gồm 253 doanh nghiệp đang hoạt động tại 4/4 khu công nghiệp (Đình Trám, Quang Châu, Song Khê - Nội Hoàng, Vân Trung) và 4/27 cụm công nghiệp (Thọ Xương, Nội Hoàng, Tân Mỹ, Bố Hạ). Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo 13 loại hình sản xuất được áp dụng để bao quát toàn bộ các ngành nghề trọng điểm như gia công cơ khí, linh kiện điện tử, may mặc, chế biến thực phẩm và sản xuất giấy.

Nghiên cứu tiến hành thu thập 11 mẫu nước thải sản xuất tại các cống xả đặc thù, 6 mẫu nước thải tại các điểm xả tập trung của khu, cụm công nghiệp và 5 mẫu nước thải sinh hoạt đại diện với lưu lượng dao động từ 10 đến 69 m3/ngày đêm. Quy trình phân tích trong phòng thí nghiệm kiểm định 22 chỉ tiêu hóa lý và vi sinh vật (gồm pH, BOD5, COD, TSS, amoni, tổng nitơ, tổng photpho, dầu mỡ khoáng, coliform và các kim loại nặng như Pb, Cd, Fe, Cu, Zn, Hg, As) theo đúng Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN). Dữ liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả và phân tích phương sai ANOVA ở mức ý nghĩa alpha = 0.05 trên phần mềm Excel 2013, giúp chứng minh sự khác biệt rõ rệt về nồng độ ô nhiễm giữa các nhóm ngành sản xuất trong suốt thời gian theo dõi từ tháng 3/2016 đến tháng 3/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tổng lượng chất thải ước tính từ các khu, cụm công nghiệp toàn tỉnh Bắc Giang phát sinh mỗi ngày lên tới 9.360 m3 nước thải, 48.080 kg chất thải rắn thông thường và 4.414 kg chất thải nguy hại. Đáng chú ý, 90,9% cơ sở điều tra đã hoàn thành các thủ tục pháp lý môi trường như báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc cam kết bảo vệ môi trường, phản ánh ý thức tuân thủ hồ sơ tương đối tốt.

Tuy nhiên, khi đánh giá chất lượng nước thải thực tế tại các điểm xả tập trung theo Thông tư số 04/2012/TT-BTNMT, có tới 57,1% đối tượng thuộc diện cơ sở gây ô nhiễm môi trường và 28,6% đối tượng thuộc diện gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng (tiêu biểu là Khu công nghiệp Đình Trám và Cụm công nghiệp Nội Hoàng). Duy nhất Khu công nghiệp Quang Châu với trạm xử lý nước thải công suất 3.000 m3/ngày đêm là đạt tiêu chuẩn xả thải an toàn.

Nước thải sinh hoạt tại các cơ sở chủ yếu chỉ qua xử lý sơ bộ bằng bể tự hoại với tải lượng ô nhiễm hữu cơ tính theo COD trung bình là 999 kg/năm (biến thiên từ 20 đến 6.200 kg/năm) và TSS trung bình đạt 1.636 kg/năm (biến thiên từ 17,7 đến 7.817 kg/năm). Các thông số photphat, amoni và coliform trong nước thải sinh hoạt tại nhiều đơn vị vượt quy chuẩn QCVN 14:2008/BTNMT cột B từ vài lần đến trên 24 lần. Đối với nước thải sản xuất, các ngành chế biến thực phẩm, mạ kim loại, sản xuất pin năng lượng mặt trời và tái chế giấy ghi nhận hàm lượng COD, tổng nitơ, dầu mỡ khoáng và ion kim loại nặng vượt chuẩn nhiều lần so với QCVN 40:2011/BTNMT.

Thảo luận kết quả

Sự mâu thuẫn giữa tỷ lệ hoàn thiện hồ sơ môi trường cao (90,9%) và tỷ lệ gây ô nhiễm thực tế lên đến 85,7% (tổng cơ sở ô nhiễm và ô nhiễm nghiêm trọng) phản ánh rõ nét thực trạng quản trị mang tính đối phó. Nhiều doanh nghiệp xây dựng trạm xử lý cục bộ nhưng không vận hành liên tục nhằm tiết kiệm chi phí hóa chất và điện năng. Bên cạnh đó, việc chậm trễ hạ tầng tại các cụm công nghiệp và việc Khu công nghiệp Song Khê - Nội Hoàng mới chỉ hoàn thành 5% khối lượng xây dựng trạm xử lý tập trung đã tạo nên các điểm nghẽn nghiêm trọng.

Các số liệu thực nghiệm trong luận văn có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ hình tròn thể hiện cơ cấu mức độ ô nhiễm (57,1% gây ô nhiễm, 28,6% gây ô nhiễm nghiêm trọng, 14,3% đạt chuẩn) cùng biểu đồ cột kép so sánh nồng độ trung bình COD, BOD5 thực đo với giới hạn cho phép của QCVN 40:2011/BTNMT theo từng phân ngành. Bảng đối chiếu tải lượng 13 nhóm ngành nghề làm nổi bật áp lực xả thải tập trung cao nhất ở nhóm linh kiện điện tử, cơ khí mạ và dệt may.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với diễn biến suy thoái nguồn nước mặt thực tế tại hạ lưu sông Thương (vị trí xã Trí Yên ghi nhận BOD5 đạt 252 mg/l, vượt 7,8 lần cột B1) và sông Cầu đoạn tiếp nhận nước thải khu công nghiệp có chỉ số COD thường xuyên dao động từ 70 đến 120 mg/l, khẳng định hoạt động công nghiệp là nguyên nhân chính gây áp lực lên nguồn tiếp nhận.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát ô nhiễm và nâng cao hiệu quả quản trị môi trường nước thải công nghiệp tại Bắc Giang, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Nâng cấp và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật xử lý nước thải tập trung: Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang cùng các chủ đầu tư hạ tầng cần đẩy nhanh tiến độ thi công để hoàn thành trạm xử lý nước thải tập trung Khu công nghiệp Song Khê - Nội Hoàng với công suất tối thiểu 2.000 m3/ngày đêm và xúc tiến xây dựng trạm xử lý tại 100% các cụm công nghiệp đang hoạt động trước năm 2020. Mục tiêu là chấm dứt hoàn toàn tình trạng xả nước thải sản xuất chưa qua xử lý ra môi trường tự nhiên.

• Tăng cường công tác thanh tra, hậu kiểm và xử lý vi phạm: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang chủ trì phối hợp cùng Phòng Cảnh sát Phòng chống tội phạm về Môi trường tổ chức kiểm tra định kỳ 2 lần/năm và đột xuất tại 253 cơ sở sản xuất trong khu, cụm công nghiệp. Yêu cầu 28,6% cơ sở thuộc diện ô nhiễm nghiêm trọng (như Khu công nghiệp Đình Trám, Cụm công nghiệp Nội Hoàng) phải cải tạo ngay hệ thống công nghệ, nâng tỷ lệ cơ sở vận hành hệ thống xử lý đạt chuẩn liên tục lên trên 95% vào năm 2022.

• Lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động liên tục: Bắt buộc các khu công nghiệp Đình Trám, Quang Châu, Vân Trung và Song Khê - Nội Hoàng hoàn thiện lắp đặt trạm quan trắc tự động đo lưu lượng, pH, COD, TSS và nhiệt độ có kết nối truyền dữ liệu trực tiếp 24/7 về Sở Tài nguyên và Môi trường giai đoạn 2018–2020 để cảnh báo sớm các sự cố môi trường.

• Ứng dụng kỹ thuật sản xuất sạch hơn và tái sử dụng nước: Sở Công thương hướng dẫn các doanh nghiệp ngành cơ khí, điện tử và dệt may áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn theo Quyết định số 1419/QĐ-TTg, thực hiện kiểm toán chất thải và tái tuần hoàn tối thiểu 30% lượng nước làm mát máy móc trong chu trình nội bộ từ năm 2019 đến năm 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường, Chi cục Bảo vệ Môi trường Bắc Giang): Luận văn cung cấp bộ cơ sở dữ liệu định lượng về tải lượng phát thải của 13 nhóm ngành và căn cứ pháp lý theo Thông tư số 04/2012/TT-BTNMT để quy hoạch phân vùng xả thải, cấp giấy phép môi trường và lập kế hoạch thanh tra trọng điểm.

• Chủ đầu tư phát triển hạ tầng khu và cụm công nghiệp: Nghiên cứu hỗ trợ số liệu tính toán lưu lượng phát sinh (9.360 m3/ngày) và đặc tính lý hóa nước thải của từng ngành nghề, giúp các đơn vị thiết kế đúng công suất, lựa chọn sơ đồ công nghệ module hóa linh hoạt cho trạm xử lý nước thải tập trung.

• Doanh nghiệp sản xuất đang hoạt động tại các khu, cụm công nghiệp: Nguồn tài liệu thực tế giúp bộ phận an toàn môi trường của nhà máy nắm bắt các chỉ tiêu ô nhiễm đặc thù (COD, TSS, amoni, kim loại nặng), từ đó tối ưu hóa công trình xử lý nước thải sơ bộ đạt chuẩn trước khi đấu nối vào mạng lưới thu gom chung.

• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Môi trường: Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận kết hợp điều tra xã hội học với phân tích thực nghiệm 22 chỉ tiêu hóa lý và ứng dụng kiểm định phương sai ANOVA trong xử lý dữ liệu môi trường công nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Tổng lưu lượng nước thải phát sinh từ các khu, cụm công nghiệp tại Bắc Giang là bao nhiêu? Theo tính toán từ 253 cơ sở thuộc 13 nhóm ngành, tổng lưu lượng nước thải phát sinh ước tính đạt 9.360 m3/ngày đêm. Cùng với đó, các cơ sở này phát sinh 48.080 kg chất thải rắn/ngày và 4.414 kg chất thải nguy hại/ngày, tạo nên tải lượng ô nhiễm rất lớn đối với hệ thống thoát nước chung của tỉnh.

Tỷ lệ cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường theo kết quả phân loại là bao nhiêu? Theo tiêu chí phân loại của Thông tư số 04/2012/TT-BTNMT, có 57,1% cơ sở nghiên cứu thuộc diện gây ô nhiễm môi trường và 28,6% cơ sở thuộc diện gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng (tập trung tại KCN Đình Trám và CCN Nội Hoàng). Chỉ có duy nhất KCN Quang Châu đạt chuẩn nước thải đầu ra.

Tại sao doanh nghiệp có tỷ lệ hoàn thành hồ sơ môi trường cao (90,9%) nhưng vẫn gây ô nhiễm? Tình trạng này bắt nguồn từ việc nhiều doanh nghiệp xây dựng công trình xử lý nước thải chỉ để đối phó khi nghiệm thu thủ tục, sau đó không vận hành thường xuyên nhằm cắt giảm chi phí điện và hóa chất. Ngoài ra, việc thiếu hụt hệ thống xử lý tập trung tại các cụm công nghiệp khiến nước thải xả trực tiếp ra ngoài.

Nước thải sinh hoạt tại các cơ sở công nghiệp Bắc Giang có mức độ ô nhiễm ra sao? Nước thải sinh hoạt tại phần lớn cơ sở mới chỉ qua bể tự hoại sơ sài, mang tải lượng COD trung bình 999 kg/năm và TSS trung bình 1.636 kg/năm. Các chỉ số amoni, photphat và vi khuẩn coliform đều vượt chuẩn QCVN 14:2008/BTNMT cột B từ vài lần đến trên 24 lần.

Hiện trạng trạm xử lý nước thải tập trung tại 4 khu công nghiệp Bắc Giang như thế nào? Tính đến thời điểm nghiên cứu, KCN Đình Trám có trạm xử lý 2.000 m3/ngày đêm (nhưng bị quá tải), KCN Quang Châu có trạm xử lý 3.000 m3/ngày đêm, KCN Vân Trung có trạm xử lý 5.000 m3/ngày đêm, trong khi KCN Song Khê - Nội Hoàng mới chỉ hoàn thành 5% khối lượng xây dựng trạm xử lý nước thải tập trung.

Kết luận

• Điều tra, kiểm kê thực trạng phát sinh chất thải tại 253 doanh nghiệp thuộc 13 nhóm ngành trên địa bàn 4 khu công nghiệp và 4 cụm công nghiệp tỉnh Bắc Giang.
• Xác định tổng tải lượng chất thải phát sinh đạt 9.360 m3 nước thải/ngày, 48.080 kg chất thải rắn/ngày và 4.414 kg chất thải nguy hại/ngày.
• Phân loại 57,1% cơ sở thuộc diện gây ô nhiễm môi trường và 28,6% cơ sở thuộc diện gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng theo Thông tư số 04/2012/TT-BTNMT.
• Phân tích nguyên nhân cốt lõi gây ô nhiễm nguồn nước mặt sông Cầu và sông Thương xuất phát từ việc thiếu đồng bộ hạ tầng xử lý tập trung và sự đối phó trong vận hành công trình cục bộ.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi bao gồm hoàn thiện hạ tầng trạm xử lý, đẩy mạnh thanh tra hậu kiểm, lắp đặt quan trắc tự động liên tục và áp dụng sản xuất sạch hơn.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là thiết lập hệ số phát thải và bộ dữ liệu kiểm kê nguồn thải thực nghiệm cho 13 nhóm ngành công nghiệp tại Bắc Giang, cung cấp cơ sở khoa học tin cậy cho công tác quy hoạch bảo vệ môi trường của tỉnh giai đoạn 2020–2030. Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần nhanh chóng triển khai lộ trình lắp đặt trạm quan trắc tự động và vận hành đồng bộ các công trình xử lý nước thải ngay từ giai đoạn 2018–2020 nhằm bảo đảm mục tiêu phát triển công nghiệp bền vững gắn liền với bảo vệ an ninh nguồn nước lưu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VĂN TRỌNG NGHIÊN CỨU PHÂN LOẠI MỨC ĐỘ Ô NHIỄM NƯỚC THẢI TẠI MỘT SỐ CỤM VÀ KHU CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC GIANG Chuyên ngành : Khoa họ c mô i trường Mã số : 60.01 Người hướng dẫn khoa học : TS.Trịnh Quang Huy NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày.… năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Trọng i c LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể các thầy cô giáo Khoa Môi trường, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã truyền đạt cho tôi những kiến thức cơ bản và tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành chương trình học cao học trong suốt 2 năm qua. Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới TS.

Trịnh Quang Huy và đã dành nhiều thời gian trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình cho tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu đề tài này. Tôi cũng xin cảm ơn Ban Lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang, Chi cục Bảo vệ môi trường Bắc Giang, lãnh đạo Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang, Công ty phát triển hạ tầng khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang, Công ty TNHH Fugiang, Công ty TMCP Sài Gòn Bắc Giang đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi tiếp cận và thu thập những thông tin, tài liệu cần thiết cho đề tài. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, những người đã động viên và giúp đỡ tôi về tinh thần, vật chất trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Hà Nội, ngày.… năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Trọng ii c MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục bảng. v Danh mục hình. vi Trích yếu luận văn.

Tính cấp thıết của đề tài. Mục đích nghiên cứu. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu. Hiện trạng phát triển khu công nghiệp tại Việt Nam.

Hiện trạng phát triển cụm và khu công nghiệp tại Việt Nam. Hiện trạng phát triển cụm và khu công nghiệp tại tỉnh Bắc Giang. Ô nhiễm môi trường nước do hoạt động của khu, cụm công nghiệp. Hiện trạng quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp tại Việt Nam.

Chính sách và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp. Hệ thống quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp. Áp dụng các công trình bảo vệ môi trường. Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp ước tính tải lượng chất thải phát sinh. Phương pháp khảo sát và lấy mẫu hiện trường.

Phương pháp phân tích. Các tiêu chí đánh giá nguồn thải của các cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn tỉnh. Phương pháp tiêu chí phân loại cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đang hoạt động. Phương pháp đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo thuận. Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội tỉnh Bắc Giang. Điều kiện tự nhiên tỉnh Bắc Giang. Tình hình phát triển kinh tế tỉnh Bắc Giang.

Đặc điểm phát sinh chất thải và công tác quản lý môi trường của các cơ sở sản xuất trong các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Hiện trạng phát sinh chất thải tại các khu, cụm công nghiệp. Hiện trạng công tác quản lý môi trường tại các khu, cụm công nghiệp. Phân loại quy mô xả thải và mức độ ô nhiễm của các cơ sở sản xuất thuộc khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang.

Quy mô và mức độ ô nhiễm nước thải sinh hoạt:. Đánh giá mức độ ô nhiễm nước thải sản xuất. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường các cơ sở đang hoạt động. Giải pháp về công tác quản lý nhà nước trong bảo vệ môi trường.

Giải pháp thanh tra, kiểm tra, giám sát về môi trường. Giải pháp kỹ thuật xử lý chất thải và kiểm soát ô nhiễm tại các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Giải pháp nâng cao chất lượng giám sát, quan trắc môi trường và cảnh báo ô nhiễm. Kết luận và kiến nghị.

70 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 71 iv c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thống kê số lượng các khu công nghiệp tại Việt Nam. Tình hình phát triển các KCN tại các tỉnh, thành phố tính đến tháng 10 năm 2009.

Các khu công nghiệp đã có quyết định thành lập ở Đồng bằngsông Hồng đến tháng 6/2013. Danh sách 06 KCN tỉnh Bắc Giang. Các CCN tỉnh Bắc Giang. Ước tính tổng lượng nước thải và thải lượng các chất ô nhiễm trong nước thải từ các KCN thuộc các tỉnh của 4 vùng KTTĐ năm 2009 .1 Tổng hợp số lượng và phân nhóm các đối tượng điều tra.

Tổng hợp số lượng mẫu nước thải sản xuất. Tổng hợp số lượng mẫu nước thải sinh hoạt. Tổng hợp số lượng mẫu môi trường và phương pháp phân tích. Tiêu chí phân loại các loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn tỉnh.

Danh sách các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Hiện trạng phát sinh chất thải từ các lĩnh vực sản xuất công nghiệp. Ước tính tải lượng các chất thải phát sinh tại các khu, cụm công nghiệp. Danh sách các đơn vị thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải nguy hại tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh trong và ngoài khu, cụm công nghiệp.

Chất lượng nước thải sinh hoạt của các cơ sở. Đánh giá mức độ ô nhiễm của các khu, cụm công nghiệp nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Chất lượng nước thải sản xuất của các cơ sở. Đề xuất công nghệ xử lý nước thải đối với các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Tóm tắt đề xuất giải pháp quản lý nhà nước về môi trường tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh .68 v c DANH MỤC HÌNH Hình 2. Tốc độ tăng giá trị sản xuất công nghiệp 2011-2015. Kết quả quan trắc lưu vực sông Nhuệ - Đáy năm 2013. Hàm lượng BOD5 lưu vực sông Thương.

Hàm lượng dầu mỡ lưu vực sông Thương. Hàm lượng Coliform lưu vực sông Thương. Hàm lượng TSS lưu vực sông Thương. Hàm lượng COD lưu vực sông Cầu.

Hàm lượng Coliform lưu vực sông Cầu. Sơ đồ hệ thống quản lý môi trường KCN tại Việt Nam. Tỷ lệ xây dựng và vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các KCN đã đi vào hoạt động (T10/2009). Tỷ lệ KCN đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung.12 Tỷ lệ KCN đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Vị trí lấy mẫu CCN Nội Hoàng .2 Vị trí lấy mẫu KCN Vân Trung .3 Vị trí lấy mẫu KCN SK-NH .4 Vị trí lấy mẫu KCN Đình Trám .5 Vị trí lấy mẫu KCN Quang Châu .6 Vị trí lấy mẫu CCN Thọ Xương. Kết quả thực hiện chỉ tiêu kinh tế, xã hội tỉnh Bắc Giang 2012-2015. Tỷ lệ các cụm công nghiệp đang hoạt động có thệ thống xử lý nước thải. Tỷ lệ các hình thức tổ chức sản xuất các cơ sở trong khu, cụm công nghiệp.

Tỷ lệ (%) hoàn thành thủ tục môi trường của các cơ sở điều tra. Tỷ lệ các hình thức xử lý nước thải sinh hoạt tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh. Giá trị trung bình theo lĩnh vực một số thông số trong nước thải sản xuất. So sánh giá trị trung bình chất lượng đầu ra các hình thức xử lý nước thải công nghiệp của các cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Mô hình áp dụng sản xuất sạch hơn tại các khu công nghiệp. Đề xuất công nghệ xử lý nước thải phù hợp với các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh. 66 vi c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt KCN Khu công nghiệp KTTĐ Kinh tế trọng điểm KCX Khu chế xuất KKT Khu kinh tế ĐTM Đánh giá tác động môi trường ĐMC Đánh giá môi trường chiến lược KHBVMT Kế hoạch bảo vệ môi trường CKBVMT Cam kết bảo vệ môi trường BVMT Bảo vệ môi trường QLMT Quản lý môi trường CTR Chất thải rắn NT Nước thải UBND Ủy ban nhân dân CP Chính phủ CV Công văn TP Thành phố QCVN Quy chuẩn Việt Nam TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TN&MT Tài nguyên và môi trường NNPTNN Nông nghiệp phát triển nông thôn CTNH Chất thải nguy hại TNHH Trách nhiệm hữu hạn MTV Một thành viên QCCP Quy chuẩn cho phép vii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN 1. Tính cấp thiết của đề tài Phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa công nghiệp, góp phần thúc đầy phát triển nền kinh tế-xã hội của tỉnh Bắc Giang.

Bên cạnh những lợi ích về mặt kinh tế đem lại thì hoạt động phát triển công nghiệp hóa – hiện đại hóa công nghiệp đã và đang tác động không nhỏ đến môi trường bởi lượng chất thải phát sinh trong quá trình phát triển ngày càng gia tăng, đa dạng về chủng loại và số lượng, trong khi việc đầu tư cho xử lý chất thải ở các cơ sở còn hạn chế, một số cơ sở có đầu tư công trình xử lý chất thải nhưng không vận hành thường xuyên, một số cơ sở chưa đầu tư đầy đủ công trình xử lý chất thải, gây ô nhiễm môi trường ở nhiều nơi, dẫn đến tình trạng đơn thư, kiến nghị về ô nhiễm môi trường có chiều hướng phức tạp. Đề tài “Nghiên cứu phân loại mức độ ô nhiễm nước thải tại một số cụm và khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang” nhằm khảo sát, thống kê, phân loại mức độ ô nhiễm nước thải từ khu, cụm công nghiệp này,từ đó đánh giá đúng thực trạng phát sinh nước thải và đưa ra các biện pháp quản lý phù hợp cho từng nhóm đối tượng trong thời gian tới.