Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của khối lượng sơ sinh và bổ sung probiotic đến năng suất và hiệu quả chăn nuôi lợn lai landrace x yorshire nuôi tại hòa bình

Khám phá ảnh hưởng của khối lượng sơ sinh và probiotic đến năng suất lợn lai Landrace x Yorkshire tại Hòa Bình. Nghiên cứu chi tiết về hiệu quả chăn nuôi.

• Tác giả: Nguyễn Văn Quang
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Duy Hoan
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của khối lượng sơ sinh và bổ sung probiotic đến năng suất và hiệu quả chăn nuôi lợn lai (Landrace x Yorkshire) nuôi tại Hòa Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục đích của đề tài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học về sự sinh trưởng của lợn con
• 1.1.1. Đặc điểm sinh trưởng của lợn con
• 1.1.2. Các chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng của lợn
• 1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng
• 1.2. Đặc điểm bộ máy tiêu hóa và sinh lý tiêu hóa của lợn
• 1.2.1. Đặc điểm cấu tạo bộ máy tiêu hóa dạ dày
• 1.2.2. Đặc điểm cấu tạo bộ máy tiêu hóa ruột
• 1.2.3. Sinh lý tiêu hóa của lợn
• 1.3. Tổng quan về probiotic
• 1.3.1. Khái niệm về probiotic
• 1.3.2. Cơ chế tác dụng của probiotic
• 1.3.3. Các nhóm vi sinh của probiotic
• 1.4. Một số nét chính về hội chứng tiêu chảy ở lợn con
• 1.4.1. Hội chứng tiêu chảy ở lợn con và nguyên nhân gây tiêu chảy
• 1.4.2. Một số loại vi khuẩn thường gặp trong bệnh tiêu chảy
• 1.5. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.5.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.5.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Thiết kế thí nghiệm
• 2.3.2. Phương pháp trộn chế phẩm vào thức ăn
• 2.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.3.4. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Ảnh hưởng của khối lượng sơ sinh và tác dụng của việc bổ sung chế phẩm probiotic vào thức ăn đến khối lượng cai sữa của lợn (Landrace x Yorshire) giai đoạn sơ sinh đến 30 ngày tuổi
• 3.1.1. Tỷ lệ nuôi sống lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi
• 3.1.2. Sinh trưởng tích lũy của lợn con thí nghiệm giai đoạn từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi
• 3.1.3. Sinh trưởng tuyệt đối của lợn con thí nghiệm giai đoạn từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi
• 3.1.4. Sinh trưởng tương đối của lợn con thí nghiệm giai đoạn từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi
• 3.1.5. Tỷ lệ tiêu chảy lợn con giai đoạn sơ sinh đến 30 ngày tuổi
• 3.2. Ảnh hưởng của khối lượng sơ sinh và bổ sung chế phẩm probiotic đến khả năng sản xuất và hiệu quả kinh tế của lợn thịt F1 (Landrace x Yorshire) giai đoạn 30-150 ngày tuổi
• 3.2.1. Tỷ lệ nuôi sống lợn thí nghiệm giai đoạn từ 30 đến 150 ngày tuổi
• 3.2.2. Sinh trưởng tích lũy của lợn thịt thí nghiệm
• 3.2.3. Sinh trưởng tuyệt đối của lợn thịt thí nghiệm
• 3.2.4. Sinh trưởng tương đối của lợn thịt thí nghiệm
• 3.2.5. Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng của lợn thí nghiệm
• 3.2.6. Tiêu tốn năng lượng trao đổi và protein cho tăng khối lượng
• 3.2.7. Hiệu quả kinh tế của lợn thí nghiệm giai đoạn từ 30 – 150 ngày tuổi
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Mở đầu

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích ảnh hưởng của khối lượng sơ sinh và việc bổ sung probiotic đến năng suất của lợn lai (Landrace x Yorkshire) tại Hòa Bình. Chăn nuôi lợn là một trong những ngành kinh tế quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam. Theo số liệu thống kê, tổng đàn lợn của Việt Nam năm 2017 đạt khoảng 27,4 triệu con, đóng góp 70% lượng thịt tiêu thụ. Việc nâng cao năng suất chăn nuôi lợn là một yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi sự nghiên cứu và ứng dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật mới. Đặc biệt, việc sử dụng probiotic trong thức ăn chăn nuôi đang được chú trọng nhằm thay thế kháng sinh, giúp cải thiện sức khỏe và năng suất của lợn.

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Chăn nuôi lợn có vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp. Việc nghiên cứu ảnh hưởng của khối lượng sơ sinh và probiotic đến năng suất lợn không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Sự phát triển của công nghệ sinh học đã mở ra hướng đi mới cho ngành chăn nuôi, giúp giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh và cải thiện chất lượng sản phẩm.

1.2 Mục đích của đề tài

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định ảnh hưởng của khối lượng sơ sinh và tác dụng của việc bổ sung probiotic đến khối lượng cai sữa và khối lượng xuất chuồng của lợn lai (Landrace x Yorkshire). Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin khoa học và thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng suất chăn nuôi lợn tại Hòa Bình.

II. Tổng quan tài liệu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng khối lượng sơ sinh có ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh trưởng và phát triển của lợn con. Theo Trần Văn Phùng và cộng sự (2004), khối lượng lợn con tăng gấp 2 lần sau 10 ngày tuổi và gấp 4 lần sau 21 ngày. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc chăm sóc lợn nái trong giai đoạn mang thai và cho con bú. Bên cạnh đó, việc bổ sung probiotic vào khẩu phần ăn có thể cải thiện sức khỏe đường ruột và tăng cường khả năng hấp thụ dinh dưỡng của lợn con.

2.1 Đặc điểm sinh trưởng của lợn con

Sinh trưởng của lợn con là một quá trình phức tạp, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như di truyền, dinh dưỡng và môi trường. Lợn con có khả năng tích lũy chất dinh dưỡng rất mạnh trong giai đoạn bú sữa, với tốc độ sinh trưởng nhanh hơn so với lợn trưởng thành. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng sẽ giúp người chăn nuôi có biện pháp chăm sóc hợp lý.

2.2 Tác dụng của probiotic

Probiotic là các vi sinh vật có lợi, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột và cải thiện sức khỏe của lợn. Nghiên cứu cho thấy việc bổ sung probiotic vào khẩu phần ăn có thể giảm tỷ lệ tiêu chảy và tăng cường khả năng sinh trưởng của lợn con. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn giảm thiểu chi phí điều trị bệnh cho lợn.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ chặt chẽ giữa khối lượng sơ sinh và năng suất của lợn. Lợn con có khối lượng sơ sinh cao thường có khả năng sinh trưởng tốt hơn và tỷ lệ nuôi sống cao hơn. Việc bổ sung probiotic vào khẩu phần ăn cũng đã chứng minh hiệu quả trong việc cải thiện sức khỏe và năng suất của lợn. Các số liệu thu thập được từ thí nghiệm cho thấy lợn được bổ sung probiotic có tỷ lệ tiêu chảy thấp hơn và tăng trưởng nhanh hơn so với nhóm không được bổ sung.

3.1 Ảnh hưởng của khối lượng sơ sinh

Khối lượng sơ sinh là yếu tố quyết định đến khả năng sinh trưởng của lợn con. Nghiên cứu cho thấy lợn con có khối lượng sơ sinh cao có khả năng cai sữa tốt hơn và khối lượng xuất chuồng lớn hơn. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chăm sóc lợn nái trong giai đoạn mang thai và cho con bú.

3.2 Hiệu quả của probiotic

Việc bổ sung probiotic vào khẩu phần ăn đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện sức khỏe và năng suất của lợn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng lợn được bổ sung probiotic có tỷ lệ tiêu chảy thấp hơn và tăng trưởng nhanh hơn, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi lợn là ngành kinh tế mũi nhọn trong nông nghiệp Việt Nam, nơi sinh kế của hơn 70% dân số gắn liền với khu vực nông thôn. Theo thống kê của ngành nông nghiệp, tổng đàn lợn cả nước từng đạt quy mô khoảng 27,4 triệu con, cung ứng tới 70% tổng sản lượng thịt tiêu thụ trên thị trường nội địa. Để tối ưu hóa năng suất, các mô hình chăn nuôi thương phẩm hiện đại đang đẩy mạnh khai thác ưu thế lai từ các giống ngoại cao sản như Landrace và Yorkshire. Tuy nhiên, thách thức lớn đặt ra hiện nay là việc lạm dụng kháng sinh phòng bệnh làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh và để lại dư lượng nguy hại trong thực phẩm.

Nghiên cứu được triển khai nhằm giải quyết vấn đề cấp bách trên thông qua việc xác định tác động kết hợp giữa khối lượng sơ sinh và giải pháp bổ sung chế phẩm sinh học probiotic chứa chủng Lactobacillus men (liều lượng 0,5 g/kg thức ăn) đến sức sống, sinh trưởng và hiệu quả kinh tế của đàn lợn lai F1 (Landrace x Yorkshire). Thí nghiệm được tiến hành liên tục từ tháng 7/2018 đến tháng 7/2019 tại Trại lợn Thành Thúy, xã Dân Hạ, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình trên quy mô 30 ổ nái với 300 lợn con theo dõi cá thể từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi, tiếp tục theo dõi 270 cá thể đến 150 ngày tuổi.

Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm quan trọng, chứng minh việc kiểm soát tốt khối lượng sơ sinh kết hợp bổ sung probiotic giúp nâng tỷ lệ nuôi sống giai đoạn bú sữa lên 96,4%, tăng khối lượng cai sữa thêm 25,3% và giảm thiểu tiêu tốn thức ăn (FCR), tạo tiền đề kỹ thuật vững chắc để phát triển quy trình chăn nuôi lợn thịt an toàn sinh học không phụ thuộc kháng sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết sinh trưởng động vật và cơ chế sinh lý dinh dưỡng ở gia súc đơn dạ dày. Theo các công trình kinh điển của Chambers (1990) và Trần Đình Miên (1992), sinh trưởng của lợn là quá trình phân chia tế bào, tích lũy mô cơ và tổng hợp protein phức tạp dưới sự điều khiển của trục nội tiết somatotropin. Trong 21 ngày đầu đời, lợn con có cường độ trao đổi chất cực cao, mỗi ngày có thể tích lũy từ 9 đến 14 g protein/kg khối lượng cơ thể, trong khi lợn trưởng thành chỉ đạt 0,3 đến 0,4 g protein/kg thể trọng.

Về mặt sinh lý tiêu hóa, lợn sơ sinh có dung tích dạ dày chỉ khoảng 0,03 lít và dung tích ruột non khoảng 0,11 lít. Giai đoạn dưới 3 tuần tuổi, dịch vị lợn con bị thiếu hụt acid chlohydric (HCl) tự do dẫn đến hiện tượng thiếu toan (Hypoclohydric), khiến enzyme pepsin không được hoạt hóa tối đa và làm giảm hàng rào kháng khuẩn tự nhiên.

Khung lý thuyết probiotic của Fuller (1989) và chuẩn mực Direct Fed Microbials (DFM) của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (US FDA) giải thích vai trò của vi khuẩn có ích trong việc tái lập cân bằng vi sinh vật đường ruột theo tỷ lệ 85% lợi khuẩn và 15% hại khuẩn. Chế phẩm probiotic kích hoạt cơ chế cạnh tranh vị trí bám dính trên nhung mao ruột, trung hòa độc tố của vi khuẩn Escherichia coli và Salmonella, đồng thời cấu trúc peptidoglycan từ vách tế bào vi sinh vật kích thích hệ thống đại thực bào và lympho biểu mô ruột nâng cao miễn dịch tự nhiên. Các khái niệm cốt lõi được áp dụng xuyên suốt gồm: sinh trưởng tích lũy (khối lượng tuyệt đối tại mốc tuổi), sinh trưởng tuyệt đối (g/con/ngày), sinh trưởng tương đối (%) và hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR).

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp 2 nhân tố với mô hình khối hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD). Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập từ 30 lợn nái Yorkshire (lứa đẻ 2 đến 4) phối tinh cùng đực Landrace có ngày đẻ tập trung. Tổng số 300 lợn con sinh ra được bấm số tai theo dõi cá thể, phân loại thành 3 mức khối lượng sơ sinh: thấp (1,20 - 1,40 kg/con), trung bình (1,41 - 1,60 kg/con) và cao (trên 1,60 kg/con). Đàn lợn được phân bố vào 2 nghiệm thức (Nghiệm thức 1: thức ăn cơ sở không bổ sung probiotic; Nghiệm thức 2: thức ăn cơ sở bổ sung 0,5 g probiotic/kg thức ăn), tạo thành 6 lô thí nghiệm (50 con/lô, lặp lại 5 lần).

Giai đoạn sau cai sữa từ 30 đến 150 ngày tuổi, 270 lợn thịt tiếp tục được bố trí vào 6 lô (45 con/lô, 3 lần lặp lại với 15 con/lần). Thức ăn sử dụng là thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh dạng viên CP 550 (năng lượng trao đổi ME ≥ 3.300 Kcal/kg, protein thô CP ≥ 20%) cho giai đoạn bú sữa và TT553 (ME ≥ 3.000 Kcal/kg, CP ≥ 18%) cho giai đoạn nuôi thịt. Chế phẩm probiotic dạng bột hòa tan trong nước sạch, dùng bình phun sương mịn đảo đều vào thức ăn mỗi sáng trước khi cho ăn.

Dữ liệu được cân đo định kỳ vào buổi sáng trước khi ăn tại các mốc 7, 14, 21, 30, 60, 90, 120 và 150 ngày tuổi bằng cân đồng hồ độ chính xác 0,1 kg. Toàn bộ số liệu được xử lý thống kê sinh học và phân tích phương sai (ANOVA) trên phần mềm Minitab 18 và Microsoft Excel 2010. Phương pháp ANOVA CRD được lựa chọn nhằm kiểm soát và bóc tách chính xác các sai số ngẫu nhiên, xác định mức độ sai khác có ý nghĩa thống kê giữa các lô thí nghiệm ở ngưỡng xác suất P < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực nghiệm đã mang lại 4 phát hiện then chốt về mặt năng suất và sức khỏe đàn lợn:

Thứ nhất, việc bổ sung probiotic nâng cao rõ rệt tỷ lệ nuôi sống của lợn con giai đoạn bú sữa từ sơ sinh đến 30 ngày tuổi. Tỷ lệ nuôi sống trung bình ở các lô bổ sung probiotic đạt từ 94,8% đến 96,4%, cao hơn đáng kể so với nhóm đối chứng không bổ sung chỉ đạt 92,4% đến 96,0%. Ở mức khối lượng sơ sinh thấp, tỷ lệ nuôi sống tăng từ 92,4% (Lô 1) lên 94,8% (Lô 4).

Thứ hai, khối lượng sơ sinh kết hợp chế phẩm probiotic tạo bước đột phá về sinh trưởng tích lũy tại thời điểm cai sữa 30 ngày tuổi. Khối lượng cai sữa đạt mức cao nhất ở Lô 6 (sơ sinh cao kết hợp probiotic) với 7,795 kg/con, cao hơn 25,3% so với Lô 1 (sơ sinh thấp, không probiotic) đạt 6,220 kg/con. Tại nhóm sơ sinh trung bình, bổ sung probiotic giúp tăng khối lượng cai sữa từ 6,726 kg (Lô 2) lên 7,179 kg (Lô 5), tương ứng mức tăng 6,7%.

Thứ ba, lợn được bổ sung probiotic duy trì ưu thế tăng trọng tuyệt đối trong suốt giai đoạn nuôi thịt từ 30 đến 150 ngày tuổi. Tốc độ tăng khối lượng ngày đêm cao hơn, rút ngắn thời gian đạt trọng lượng xuất chuồng tiêu chuẩn và hạ thấp mức tiêu tốn năng lượng trao đổi cùng protein thô cho mỗi kg tăng khối lượng.

Thứ tư, tần suất mắc hội chứng tiêu chảy giảm sâu ở các lô có can thiệp men vi sinh. Số ngày mắc bệnh trung bình và tỷ lệ tiêu chảy phân trắng ở lợn con bú sữa giảm mạnh, đồng thời tỷ lệ điều trị khỏi bệnh đạt mức tối ưu so với lô đối chứng sử dụng thức ăn thông thường.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về khối lượng cai sữa và tốc độ tăng trọng ở các lô can thiệp được giải thích bởi cơ chế kích thích hoàn thiện sớm hệ thống tiêu hóa. Việc tập ăn sớm từ 7 ngày tuổi kết hợp bổ sung Lactobacillus kích hoạt các tế bào vách dạ dày bài tiết HCl tự do từ ngày thứ 14, sớm hơn 10 đến 15 ngày so với tiến trình sinh lý tự nhiên. Nồng độ acid lactic nội sinh tăng giúp duy trì pH dạ dày ở mức 2,5 đến 3,0, chuyển hóa nhanh pepsinogen thành pepsin hoạt động để thủy phân triệt để đạm trong sữa mẹ và cám CP 550.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu của Trần Quốc Việt và cộng sự (2007) khi ghi nhận probiotic đa chủng giúp tăng tốc độ sinh trưởng lợn sau cai sữa thêm 11,9% và giảm tiêu tốn thức ăn 5,3%. Xu hướng giảm tỷ lệ tiêu chảy cũng khẳng định kết luận của Kiriakis (1999) và Hadani (2002), cho thấy vi khuẩn hữu ích đã chiếm giữ thụ thể niêm mạc ruột non, ngăn chặn độc lực của trực khuẩn E. coli và vi khuẩn phó thương hàn Salmonella.

Khi trực quan hóa dữ liệu qua đồ thị sinh trưởng tích lũy dạng đường cong lũy tiến và biểu đồ cột so sánh sinh trưởng tuyệt đối, khoảng cách chênh lệch khối lượng giữa lô bổ sung probiotic và lô đối chứng mở rộng dần từ mốc 14 ngày tuổi trở đi. Điều này chứng minh hiệu ứng cộng hưởng tích cực: lợn có khối lượng sơ sinh trên 1,60 kg sở hữu khung cơ thể lớn, khi được bổ sung men vi sinh sẽ tối ưu hóa khả năng hấp thu dinh dưỡng để bứt phá năng suất ở các giai đoạn sau.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuyển hóa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất, 4 giải pháp trọng tâm được đề xuất như sau:

1. Chuẩn hóa quy trình dinh dưỡng cho lợn nái mang thai: Các chủ trang trại và kỹ sư chăn nuôi cần điều chỉnh khẩu phần giàu đạm và khoáng vi lượng cho lợn nái trong 20 ngày cuối của thai kỳ, đặt mục tiêu tối thiểu 85% đàn lợn con sinh ra đạt khối lượng sơ sinh trên 1,40 kg/con nhằm tạo nền tảng tăng trưởng tốt nhất.
2. Ứng dụng chế phẩm probiotic định lượng 0,5 g/kg thức ăn: Kỹ thuật viên trại thực hiện phun ẩm dung dịch probiotic vào thức ăn viên hàng ngày ngay từ giai đoạn tập ăn (7 ngày tuổi) cho đến khi xuất chuồng (150 ngày tuổi), nhằm mục tiêu hạ tỷ lệ tiêu chảy xuống dưới 5% và giảm hệ số tiêu tốn thức ăn FCR từ 5% đến 8% trong năm 2024.
3. Triển khai kỹ thuật tập ăn sớm đồng bộ với kiểm soát nhiệt độ úm: Đội ngũ công nhân chăn nuôi cần rải cám tập ăn hạt nhỏ từ ngày tuổi thứ 7 kết hợp duy trì nhiệt độ ô úm đạt 30 đến 32 độ C trong tuần đầu sau sinh, thúc đẩy dạ dày tiết HCl tự do sớm từ ngày thứ 14 để nâng khối lượng cai sữa lúc 30 ngày đạt trên 7,5 kg/con.
4. Nhân rộng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học không kháng sinh: Chi cục Thú y và Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hòa Bình cần phối hợp với các doanh nghiệp thức ăn xây dựng mô hình điểm trong giai đoạn 2024 - 2026, chuyển giao kỹ thuật thay thế hoàn toàn kháng sinh trộn phòng bằng men vi sinh hoạt tính cao cho các trang trại quy mô vừa và lớn trên địa bàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực nghiệm của luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chuyên ngành:

• Chủ trang trại và gia trại chăn nuôi lợn thương phẩm: Tiếp cận công thức bổ sung men vi sinh 0,5 g/kg thức ăn và quy trình phân loại khối lượng sơ sinh, giúp giảm chi phí thuốc thú y từ 30% đến 40% và nâng cao tỷ lệ sống toàn đàn.
• Kỹ sư dinh dưỡng và chuyên viên kỹ thuật sản xuất thức ăn gia súc: Khai thác dữ liệu thực nghiệm về mức tiêu thụ năng lượng trao đổi (3.000 - 3.300 Kcal ME/kg) và protein thô (18% - 20%) để tối ưu hóa công thức cám viên hỗn hợp không chứa kháng sinh kích thích sinh trưởng.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên ngành Chăn nuôi - Thú y: Tham khảo thiết kế thí nghiệm 2 nhân tố CRD trên quy mô 300 cá thể, phương pháp xác định các chỉ tiêu sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối và kỹ thuật xử lý phương sai bằng Minitab 18.
• Cán bộ khuyến nông và nhà hoạch định chính sách nông nghiệp: Sử dụng bằng chứng khoa học để xây dựng bộ quy chuẩn kỹ thuật chăn nuôi an toàn sinh học, áp dụng cho các vùng kinh tế đồi gò trung du và miền núi phía Bắc.

Câu hỏi thường gặp

Khối lượng sơ sinh ảnh hưởng cụ thể như thế nào đến khối lượng cai sữa của lợn con?
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng khối lượng sơ sinh tỷ lệ thuận với khối lượng cai sữa lúc 30 ngày tuổi. Lợn con có khối lượng sơ sinh cao (trên 1,60 kg) đạt khối lượng cai sữa từ 7,330 đến 7,795 kg, cao hơn từ 17,8% đến 25,3% so với nhóm lợn sơ sinh thấp (1,20 - 1,40 kg) chỉ đạt 6,220 kg.

Quy trình phối trộn chế phẩm probiotic vào thức ăn được thực hiện ra sao để đạt hiệu quả cao nhất?
Chế phẩm probiotic được định lượng chuẩn 0,5 g cho mỗi kg thức ăn hỗn hợp dạng viên. Kỹ thuật viên hòa tan men vi sinh vào nước sạch, dùng bình xịt sương phun đều lên mặt cám kết hợp đảo trộn thủ công vào mỗi buổi sáng để bảo tồn tối đa mật độ bào tử sống trước khi lợn ăn.

Việc bổ sung probiotic có thể thay thế hoàn toàn kháng sinh phòng tiêu chảy ở lợn con không?
Hoàn toàn khả thi trong điều kiện chăn nuôi an toàn sinh học. Nhờ cơ chế sản sinh acid lactic và cạnh tranh vị trí bám dính, nhóm lợn bổ sung probiotic duy trì tỷ lệ nuôi sống từ 94,8% đến 96,4% và kiểm soát hội chứng tiêu chảy hiệu quả mà không cần phối trộn kháng sinh dự phòng.

Giống lợn lai F1 (Landrace x Yorkshire) có ưu thế sinh trưởng gì nổi bật tại vùng khí hậu Hòa Bình?
Tổ hợp lai F1 (Landrace x Yorkshire) thể hiện khả năng thích nghi cao với điều kiện chuồng trại tại Hòa Bình. Lợn có tốc độ tăng trọng nhanh, cơ thể trường, tỷ lệ nạc cao và trong 21 ngày đầu có thể tích lũy từ 9 đến 14 g protein/kg khối lượng mỗi ngày khi được cung cấp đủ dưỡng chất.

Bổ sung probiotic mang lại những lợi ích kinh tế trực tiếp nào cho người nuôi?
Mô hình bổ sung men vi sinh giúp hạ thấp hệ số FCR trên mỗi kg tăng trọng, tiết kiệm chi phí mua thức ăn tinh và giảm chi phí thuốc điều trị bệnh đường ruột. Đồng thời, khối lượng xuất chuồng cao hơn giúp gia tăng tỷ suất lợi nhuận ròng trên từng đầu lợn thịt nuôi trong 150 ngày.

Kết luận

• Khối lượng sơ sinh là chỉ tiêu kỹ thuật mang tính quyết định, lợn con sơ sinh trên 1,60 kg đạt khối lượng cai sữa 30 ngày vượt trội tới 7,795 kg/con.
• Bổ sung 0,5 g probiotic/kg thức ăn nâng tỷ lệ nuôi sống lợn con lên 96,4% và khống chế hiệu quả bệnh tiêu chảy do trực khuẩn đường ruột.
• Cải thiện rõ nét tốc độ sinh trưởng tuyệt đối, giảm tiêu tốn protein và năng lượng trao đổi trong suốt chu kỳ nuôi thịt 150 ngày.
• Cung cấp cơ sở khoa học tin cậy để các trang trại loại bỏ phụ gia kháng sinh, xây dựng chuỗi cung ứng thịt lợn an toàn sinh học.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về việc thử nghiệm probiotic trên các tổ hợp lợn lai ba giống thương phẩm (Duroc x Landrace x Yorkshire) trong giai đoạn tới.

Hãy ứng dụng ngay giải pháp kiểm soát khối lượng sơ sinh kết hợp bổ sung probiotic vào quy trình chăm sóc đàn lợn để tối ưu hóa năng suất và nâng cao hiệu quả kinh tế bền vững cho trang trại của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học về sự sinh trưởng của lợn con 1. Đặc điểm sinh trưởng của lợn con Sinh trưởng là một quá trình sinh lý, sinh hoá phức tạp, duy trì từ khi phôi thai được hình thành đến khi thành thục về tính. Theo tác giả Chambers (1990) định nghĩa thì: Sinh trưởng là sự tổng hợp quá trình tăng lên của các bộ phận trên cơ thể như thịt, da, xương.

Tuy nhiên có khi tăng khối lượng chưa phải là sinh trưởng, sự sinh trưởng thực sự phải là tăng các tế bào của mô cơ, tăng thêm khối lượng, số lượng và các chiều của cơ thể. Theo Trần Đình Miên và Nguyễn Kim Đường (1992), sinh trưởng là quá trình tích lũy các chất hữu cơ do đồng hóa và dị hóa, là sự tăng chiều cao, chiều dài, bề ngang, khối lượng các bộ phận và toàn bộ cơ thể con vật trên cơ sở di truyền của đời trước. Sinh trưởng chính là quá trình tích lũy dần dần các chất (trong đó chủ yếu là protein). Ở đây tốc độ tích lũy của các chất cũng chính là tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sự sinh trưởng của cơ thể.

Mà sự hoạt động của các gen điều khiển này chịu ảnh hưởng của hệ thống tuyến nội tiết (Đặc biệt là hormon Somato Tropin Hormon của thùy trước tuyến yên) có tác dụng trong việc thúc đẩy quá trình sinh trưởng của sinh vật. Dương Mạnh Hùng (2007) đã khái quát: Sinh trưởng là quá trình tích luỹ các chất do đồng hoá và dị hoá, là sự tăng lên về chiều cao, chiều dài, chiều ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể của con vật trên cơ sở đặc tính di truyền từ thế hệ trước. “Thực chất của sinh trưởng chính là sự tăng trưởng và sự phân chia của các tế bào trong cơ thể”. Về mặt sinh học, sinh trưởng được xem như quá trình tổng hợp protein, vì thế người ta thường lấy chỉ tiêu tăng khối lượng để đánh giá quá trình sinh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 5 trưởng của sinh vật.

Trong quá trình sinh trưởng thì lợn con trong giai đoạn bú sữa có khả năng sinh trưởng và phát dục nhanh. Lợn con có tốc độ sinh trưởng phát dục rất nhanh nên khả năng tích lũy chất dinh dưỡng rất mạnh, lợn con ở 20 ngày tuổi mỗi ngày có thể tích lũy được 9 - 14g protein/kg khối lượng cơ thể, lợn lớn chỉ tích lũy được 0,3 - 0,4g protein/kg khối lượng cơ thể. Để tăng 1kg khối lượng cơ thể, lợn con cần ít năng lượng hơn, nghĩa là tiêu tốn ít thức ăn hơn lợn lớn vì tăng trọng của lợn con chủ yếu là tăng thịt nạc, mà để sản xuất ra 1kg thịt nạc thì cần ít năng lượng hơn để sản xuất ra 1kg thịt mỡ (Võ Trọng Hốt và cs, 2000). Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) cho biết: Sinh trưởng của lợn không đều qua các giai đoạn, sinh trưởng nhanh trong 21 ngày đầu sau đó giảm.

So với khối lượng sơ sinh thì sau 10 ngày tuổi khối lượng lợn con tăng gấp 2 lần, lúc 21 ngày tuổi gấp 4 lần, lúc 30 ngày tuổi tăng gấp 5 - 6 lần, lúc 40 ngày tuổi tăng gấp 7 - 8 lần, lúc 50 ngày tuổi tăng gấp 10 lần và lúc 60 ngày tuổi tăng gấp 12 - 14 lần. Sở dĩ như vậy là do nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu là do lượng sữa mẹ bắt đầu giảm và hàm lượng hemoglobin trong máu lợn con thấp. Do lợn sinh trưởng phát triển nhanh nên khả năng tích luỹ các chất dinh dưỡng rất mạnh. Lợn con ở 21 ngày tuổi, mỗi ngày có thể tích luỹ được 9 - 14 g protein/1kg khối lượng cơ thể.

Trong khi đó lợn trưởng thành tích luỹ được 0,3 - 0,4 kg protein. Hơn nữa để tăng 1 kg khối lượng cơ thể, lợn con cần rất ít năng lượng nghĩa là tiêu tốn thức ăn lớn. Vì tăng khối lượng chủ yếu của lợn con là nạc, mà để sản xuất ra 1kg thịt nạc cần ít năng lượng hơn để sản xuất ra 1kg thịt mỡ. Từ những kết quả nghiên cứu trên cho thấy, lợn là loài có khả năng sinh trưởng phát triển nhanh, tuy nhiên để khai thác hết tiềm năng sản xuất của chúng thì người chăn nuôi phải nắm vững đặc điểm cấu tạo bộ máy tiêu hóa và sinh lý tiêu hoá của lợn để có các biện pháp tác động kịp thời và có hiệu quả kinh tế cao.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc. Các chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng của lợn Để đánh giá năng suất thịt lợn người ta sử dụng các nhóm chỉ tiêu tăng khối lượng ngày đêm và khối luợng đạt được lúc giết thịt, ngoài ra còn xem xét sinh trưởng tương đối, cụ thể: Sinh trưởng tích lũy: Là khối lượng, kích thước, thể tích của gia súc tích lũy được trong một thời gian. Sinh trưởng tuyệt đối: Là khối lượng, thể tích, kích thước cơ thể gia súc tăng lên trong một đơn vị thời gian và được tính tlợn công thức sau đây: W2 - W1 A= t2 - t1 Trong đó: A là sinh trưởng tuyệt đối (g/con/ngày) W1 là khối lượng tích luỹ đo được ở thời điểm t1 W2 là khối lượng tích luỹ đo được ở thời điểm t2. Sinh trưởng tương đối: là tỷ lệ phần trăm khối lượng, kích thước, thể tích của cơ thể hay từng bộ phận cơ thể tăng thêm so với trung bình của hai thời điểm sinh trưởng sau và trước.

Độ sinh trưởng tương đối thường được biểu thị bằng số phần trăm, công thức tính như sau: W2 - W1 R (%) = x 100 (W2 + W1) / 2 Trong đó: R (%): độ sinh trưởng tương đối (%) W2: khối lượng tích luỹ đo được tại thời điểm sau W1: khối lượng tích luỹ đo được tại thời điểm trước 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng Như đã đề cập ở trên, tất cả các tính trạng về khả năng sinh trưởng và cho thịt ở lợn được gọi chung là tính trạng sản xuất và chúng hầu hết là tính trạng số lượng và chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố di truyền và ngoại cảnh. * Các yếu tố di truyền: Các giống khác nhau có quá trình sinh trưởng khác nhau, tiềm năng di truyền của quá trình sinh trưởng của các gia súc được thể hiện thông qua hệ số Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 7 di truyền. Hệ số di truyền đối với tính trạng khối lượng sơ sinh và sinh truởng trong thời gian bú sữa dao động từ 0,05 - 0,21, hệ số di truyền này thấp hơn so với hệ số di truyền của tính trạng này trong thời kỳ vỗ béo (từ 25 - 95 kg).

Tăng khối lượng và tiêu tốn thức ăn có mối tương quan di truyền nghịch và khá chặt chẽ được nhiều tác giả nghiên cứu kết luận, đó là: 0,51 đến 0,56 và 0,715 và công bố con lai (DLW) D có mức tiêu tốn thức ăn là 3,55 kg/kg tăng khối lượng, trong khi con lai LW chỉ tiêu này đạt 2,5 kg/kg tăng khối lượng. Tính trạng này được quan tâm chọn lọc và có xu hướng ngày càng giảm. * Các yếu tố ngoại cảnh: Thời tiết khí hậu ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng của lợn. Theo Trần Cừ và Nguyễn Khắc Khôi (1985), nhiệt độ tối ưu chuồng nuôi khi lợn nái mới đẻ là 30 - 320C, lợn có khối lượng 30 kg nhiệt độ tối ưu là 26 0C, lợn có khối lượng 50 kg nhiệt độ tối ưu là 190C, lợn có khối lượng > 50 kg thì nhiệt độ < 190C.

Chuồng trại, quản lý chăm sóc, nuôi dưỡng ảnh hưởng không nhỏ tới sinh trưởng, phát triển của lợn ở bất kỳ giai đoạn nào. * Ảnh hưởng của khối lượng sơ sinh/ổ Là chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật quan trọng, nói lên trình độ kỹ thuật chăn nuôi, đặc điểm của giống và khả năng nuôi thai của lợn nái. Khối lượng sơ sinh/ổ, là khối lượng được cân sau khi lợn con đẻ ra cắt rốn, lau khô và chưa cho bú sữa đầu. Khối lượng sơ sinh/ổ là khối lượng của tất cả lợn con sinh ra còn sống và được phát dục hoàn toàn, khối lượng sơ sinh/ổ cao thì tốt, lợn sẽ tăng khối lượng nhanh ở các giai đoạn phát triển sau (Nguyễn Thiện và cs, 1998).

Các giống lợn khác nhau cho khối lượng sơ sinh khác nhau. Các giống lợn nội như Móng Cái: 0,5-0,7 kg/con, lợn Ỉ 0,45 kg/con. Lợn ngoại Yorshise nuôi tại Việt Nam 1,24 kg/con, lợn Duroc 1,2-1,5 kg/con (Trần Văn Phùng và cs, 2004). Ngoài ra, khối lượng sơ sinh có liên quan và tỷ lệ thuận với khối lượng của lợn nái.

Vì thế trong giai đoạn lợn nái chửa và nhất là thời gian 20 ngày Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 8 trước khi đẻ cần chăm sóc nuôi dưỡng cho lợn nái tốt, thức ăn đầy đủ các chất dinh dưỡng như: Protein, vitamin, khoáng để cho thai phát triển tốt. Khi khối lượng con sơ sinh cao thì lợn có khả năng sinh trưởng, phát triển nhanh, khối lượng con cai sữa sẽ cao và khối lượng xuất chuồng lớn. * Ảnh hưởng của khối lượng cai sữa/ổ Trong chăn nuôi lợn con từ khi sơ sinh đến khi cai sữa có một ý nghĩa rất quan trọng vì đó chính là cơ sở vật chất để phát triển đàn lợn nái sinh sản và nâng cao năng suất chăn nuôi. Khối lượng toàn ổ khi cai sữa ảnh hưởng rất lớn tới khối lượng xuất chuồng.

Khối lượng cai sữa/ổ của các giống lợn khác nhau cho khối lượng không giống nhau. Lợn móng cái có khối lượng cai sữa/ổ lúc 2 tháng tuổi là 58,20 - 60,88 kg; lợn F1 (Đại bạch x Móng cái) có khối lượng 60 ngày/ổ là 63,80 kg (Nguyễn Thiện và cs, 1998). Khối lượng cai sữa của lợn con cao hay thấp, sức khoẻ tốt hay xấu, sinh trưởng phát dục nhanh hay chậm, đều có ảnh hưởng trực tiếp đến phẩm chất đàn giống và khả năng nuôi thịt của lợn sau này. Nuôi dưỡng tốt lợn con còn là cơ sở thuận lợi cho công tác chọn giống, chọn phối, là cơ sở tốt để con vật có thể di truyền khả năng sinh sản cho đời sau.

Khối lượng cai sữa có liên quan chặt chẽ tới khối lượng sơ sinh, làm nền tảng và điểm xuất phát cho khối lượng xuất chuồng.