Luận văn thạc sĩ luật kinh tế pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp từ thực tiễn huyện thường tín thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ luật kinh tế phân tích pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp từ thực tiễn huyện Thường Tín, Hà Nội, đánh giá hiệu quả áp dụng.

• Tác giả: Trần Quốc Trung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đức Minh
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp từ thực tiễn huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm về thuế và thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.1.1.1. Khái niệm thuế
• 1.1.1.2. Khái niệm thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.1.2. Đặc điểm, vai trò của thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.1.2.1. Đặc điểm thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.1.2.2. Vai trò thuế thu nhập doanh nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THƯỜNG TÍN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3. CHƯƠNG 3: YÊU CẦU, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THƯỜNG TÍN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và tính cấp thiết của đề tài

Luận Văn Thạc Sĩ Luật Kinh Tế tập trung vào Pháp Luật Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp tại Huyện Thường Tín, Hà Nội. Đề tài này xuất phát từ sự cần thiết của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật thuế trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng. Chính Sách Thuế đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết các hoạt động kinh tế, đặc biệt là trong việc thu hút đầu tư và quản lý ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, việc áp dụng Pháp Luật Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp vào thực tiễn vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt tại các địa phương có sự phát triển kinh tế đa dạng như Huyện Thường Tín.

1.1. Bối cảnh kinh tế và pháp lý

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong công cuộc đổi mới kinh tế, hướng tới hội nhập quốc tế. Pháp Luật Thuế là công cụ quan trọng giúp Nhà nước điều tiết các hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, việc áp dụng các quy định pháp luật vào thực tiễn vẫn còn khoảng cách lớn, đặc biệt là trong lĩnh vực Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp. Huyện Thường Tín, với sự phát triển của các khu công nghiệp và làng nghề truyền thống, là một ví dụ điển hình cho những thách thức này.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn hướng tới mục tiêu phân tích và đánh giá các quy định hiện hành về Pháp Luật Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp, đồng thời tìm hiểu thực trạng áp dụng pháp luật tại Huyện Thường Tín. Từ đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý thuế, đảm bảo sự phát triển bền vững của các Doanh Nghiệp và tăng thu ngân sách nhà nước.

II. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận về Pháp Luật Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp, kết hợp với phương pháp nghiên cứu thực tiễn tại Huyện Thường Tín. Các phương pháp chính bao gồm phân tích, tổng hợp, và thống kê số liệu về thuế. Luận văn cũng sử dụng các nguồn tài liệu từ các công trình nghiên cứu trước đây và các văn bản pháp luật hiện hành.

2.1. Khái niệm và đặc điểm của thuế thu nhập doanh nghiệp

Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp là loại thuế trực thu, đánh vào thu nhập của các Doanh Nghiệp. Nó không chỉ là nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước mà còn là công cụ điều tiết kinh tế và phân phối thu nhập xã hội. Đặc điểm của loại thuế này là tính phức tạp và sự phụ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

2.2. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích các quy định pháp luật hiện hành, kết hợp với thống kê số liệu về thuế tại Huyện Thường Tín. Phương pháp định tính được sử dụng để đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật và đề xuất các giải pháp hoàn thiện.

III. Thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp

Luận văn phân tích thực trạng áp dụng Pháp Luật Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp tại Huyện Thường Tín, chỉ ra những kết quả đạt được và những bất cập còn tồn tại. Từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

3.1. Thực trạng áp dụng pháp luật

Tại Huyện Thường Tín, việc áp dụng Pháp Luật Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc quản lý thuế đối với các Doanh Nghiệp nhỏ và vừa. Các hiện tượng trốn thuế, gian lận thuế vẫn còn phổ biến, gây thất thu ngân sách nhà nước.

3.2. Giải pháp hoàn thiện

Luận văn đề xuất các giải pháp như tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế, nâng cao nhận thức pháp luật cho các Doanh Nghiệp, và hoàn thiện các quy định pháp luật về thuế. Các giải pháp này nhằm đảm bảo sự công bằng và hiệu quả trong việc thu thuế, đồng thời tạo môi trường pháp lý lành mạnh cho sự phát triển của các doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thuế thu nhập doanh nghiệp đóng vai trò là một trong những công cụ tài chính cốt lõi nhằm huy động nguồn lực cho ngân sách nhà nước, đồng thời thực hiện chức năng điều tiết kinh tế vĩ mô và tái phân phối thu nhập xã hội. Theo các định hướng phát triển tài chính quốc gia, nguồn thu từ thuế ước tính đóng góp khoảng 23% đến 24% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP), trong đó thuế thu nhập doanh nghiệp chiếm một tỷ trọng đáng kể. Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và khuyến khích sản xuất kinh doanh, chính sách thuế đã có những bước chuyển biến lớn khi giảm dần mức thuế suất phổ thông từ 25% xuống 22% và hiện nay áp dụng thống nhất ở mức 20%.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa các văn bản quy phạm pháp luật và quá trình thực thi trên thực tế vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt tại các địa bàn có cơ cấu kinh tế chuyển dịch phức tạp. Huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội là khu vực điển hình với sự đan xen giữa các cụm công nghiệp tập trung và hệ thống làng nghề truyền thống lâu đời. Tại đây, hiện tượng kê khai thiếu trung thực, trốn thuế, chuyển giá và nợ đọng thuế vẫn diễn biến phức tạp. Luận văn thạc sĩ ngành Luật Kinh tế tập trung nghiên cứu toàn diện khung pháp lý và thực tiễn áp dụng pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp tại huyện Thường Tín trong giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2020. Mục tiêu trọng tâm là đánh giá mức độ tương thích của hệ thống pháp luật hiện hành, bóc tách những rào cản thực tiễn tại địa phương và đưa ra hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế, tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch và bảo đảm mục tiêu hơn 90% doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ thuế điện tử văn minh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết điều tiết kinh tế vĩ mô và lý thuyết tái phân phối thu nhập thông qua công cụ tài chính công của Nhà nước. Theo các học thuyết kinh tế - pháp lý hiện đại, thuế thu nhập doanh nghiệp là sắc thuế trực thu đánh trực tiếp vào phần lợi nhuận thuần cuối cùng phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh, chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản và các nguồn thu hợp pháp khác. Bản chất của sắc thuế này mang tính chất bắt buộc, không hoàn trả trực tiếp và gắn liền với năng lực tài chính thực tế của người nộp thuế.

Hệ thống khái niệm nền tảng trong luận văn bao gồm: người nộp thuế, thu nhập chịu thuế, thu nhập tính thuế, các khoản chi phí được trừ và không được trừ, chế độ ưu đãi thuế và cơ chế chuyển lỗ. Theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 14/2008/QH12 cùng các luật sửa đổi bổ sung năm 2013 và năm 2014, thu nhập tính thuế trong kỳ bằng thu nhập chịu thuế trừ đi thu nhập được miễn thuế và các khoản lỗ được kết chuyển theo quy định. Pháp luật quy định mức thuế suất phổ thông là 20%, trong khi hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí chịu mức thuế suất từ 32% đến 50%. Khung pháp lý cũng thiết lập các giới hạn kiểm soát chặt chẽ như mức khống chế chi phí quảng cáo, tiếp thị tối đa 15% tổng chi phí được trừ đối với doanh nghiệp mới thành lập và thời hạn kết chuyển lỗ liên tục không quá 5 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh lỗ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm chỉ đạo của Đảng về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể, tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu luật học thực định, phân tích quy phạm pháp luật, tổng hợp lý luận, so sánh đối chiếu và thống kê mô tả.

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm hệ thống văn bản pháp quy từ năm 2008 đến năm 2020 kết hợp với dữ liệu thực tế tại Chi cục Thuế huyện Thường Tín. Về dữ liệu sơ cấp và khảo sát thực chứng, nghiên cứu tiến hành thu thập thông tin từ 150 doanh nghiệp và đơn vị sản xuất kinh doanh đại diện trên địa bàn huyện Thường Tín. Phương pháp chọn mẫu được áp dụng là phương pháp chọn mẫu phi xác suất kết hợp phân tầng theo quy mô vốn và loại hình ngành nghề, bao gồm: doanh nghiệp có vốn đầu tư lớn trong khu công nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ ngành thương mại dịch vụ và các hợp tác xã sản xuất làng nghề thủ công. Lý do lựa chọn cách tiếp cận này là nhằm phản ánh chính xác sự khác biệt về năng lực quản trị kế toán và mức độ tuân thủ nghĩa vụ thuế giữa các nhóm chủ thể có quy mô doanh thu trên 20 tỷ đồng/năm và các cơ sở làng nghề nông thôn, đảm bảo tính đại diện và giá trị khoa học cho các kết luận nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc thực hiện chính sách giảm thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp phổ thông từ mức 25% xuống 20% đã tạo ra động lực kinh tế rõ nét, giúp các doanh nghiệp trên địa bàn huyện Thường Tín tăng khả năng tích lũy nguồn vốn tự có để mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh khoảng 15% đến 20% mỗi năm.

Thứ hai, việc áp dụng quy định bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ từ 20 triệu đồng trở lên bộc lộ sự thiếu tương thích với đặc thù kinh tế làng nghề truyền thống Thường Tín. Tại khu vực này, hơn 60% các giao dịch thu mua nguyên vật liệu thô (như tre, nứa, mây, gỗ, nông sản) từ các hộ gia đình tự khai thác đều thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt. Dù pháp luật cho phép lập bảng kê thu mua, nhưng các tiêu chí kiểm tra hóa đơn chứng từ còn phức tạp khiến nhiều cơ sở kinh doanh bị loại trừ chi phí hợp lý khi quyết toán.

Thứ ba, tình trạng vi phạm nghĩa vụ thuế như kê khai sai doanh thu, giấu lợi nhuận và nợ đọng thuế vẫn diễn ra phổ biến, chiếm tỷ lệ ước tính khoảng 8% đến 12% trên tổng số thuế thu nhập doanh nghiệp phải thu tại địa phương. Các lỗi vi phạm điển hình bao gồm việc phân bổ chi phí khấu hao tài sản cố định không đúng quy định, đặc biệt là xe ô tô chở người dưới 9 chỗ ngồi có nguyên giá vượt trần 1,6 tỷ đồng, cũng như việc hạch toán sai chi phí trả lãi tiền vay tương ứng với phần vốn điều lệ còn thiếu.

Thứ tư, chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành vẫn còn dàn trải, chủ yếu tạo lợi thế cho các doanh nghiệp có quy mô lớn hoặc doanh nghiệp FDI. Các doanh nghiệp tư nhân và hợp tác xã quy mô nhỏ tại Thường Tín chiếm trên 85% tổng số đơn vị kinh doanh nhưng mức độ tiếp cận các gói ưu đãi thuế suất 10% hay miễn giảm thuế có thời hạn chỉ đạt mức dưới 10% do rào cản về thủ tục hành chính.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nêu trên xuất phát từ sự bất cập trong hệ thống văn bản pháp luật khi có quá nhiều thông tư, nghị định sửa đổi bổ sung liên tục qua các giai đoạn 2013-2015, gây khó khăn cho cả doanh nghiệp lẫn cán bộ thực thi. Mặt khác, ý thức tuân thủ pháp luật thuế của một bộ phận người nộp thuế tại các làng nghề chưa cao, thói quen ghi chép sổ sách kế toán còn mang tính đối phó. Khi đối chiếu với chuẩn mực quốc tế và mức thuế suất bình quân của thế giới là 27%, cũng như các quốc gia trong khu vực ASEAN như Philippines (30% đến 35%), Thái Lan (30%), Indonesia (28%) và Malaysia (25%), mức thuế suất 20% của Việt Nam có tính cạnh tranh cao. Tuy nhiên, hiệu quả huy động nguồn thu chưa đạt mức tối ưu do các kẽ hở pháp lý về chuyển giá và xác định chi phí hợp lý chưa được bao quát triệt để.

Để phục vụ công tác quản lý, các dữ liệu về biến động thu ngân sách, cơ cấu số thuế truy thu qua công tác kiểm tra và danh mục các khoản chi phí không được trừ của 150 doanh nghiệp khảo sát có thể được tổng hợp trực quan dưới dạng biểu đồ cột kép và bảng đối chiếu tăng trưởng số thu thuế thu nhập doanh nghiệp qua các năm. Cách trình bày này giúp cơ quan quản lý nhận diện rõ nét xu hướng chuyển dịch cơ cấu nguồn thu giữa khu vực công nghiệp tập trung và khu vực làng nghề truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện khung khổ pháp luật về chi phí được trừ: Quốc hội và Bộ Tài chính cần nghiên cứu sửa đổi Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn theo hướng chuẩn hóa quy trình xác định chi phí đối với các khoản thu mua nguyên vật liệu đặc thù của làng nghề. Cần đơn giản hóa thủ tục lập bảng kê thu mua hàng hóa dịch vụ đối với người sản xuất trực tiếp, phấn đấu hoàn thành trong lộ trình 2024-2025 nhằm giảm tỷ lệ sai sót kê khai chi phí của khối doanh nghiệp làng nghề xuống dưới 5%.

Thứ hai, áp dụng cơ chế phân tầng thuế suất ưu đãi linh hoạt: Đề xuất cơ quan lập pháp ban hành mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp riêng biệt từ 15% đến 17% dành riêng cho các doanh nghiệp siêu nhỏ và hợp tác xã có doanh thu hàng năm dưới 10 tỷ đồng. Giải pháp này cần được áp dụng thí điểm trong giai đoạn 2024-2026 nhằm nuôi dưỡng nguồn thu và tạo điều kiện tích lũy vốn ban đầu cho các cơ sở sản xuất mới thành lập.

Thứ ba, đẩy mạnh số hóa quy trình quản lý và thanh tra thuế: Chi cục Thuế huyện Thường Tín cùng Cục Thuế thành phố Hà Nội cần nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, tích hợp hệ thống phân tích rủi ro tự động đối với các hóa đơn điện tử có dấu hiệu gian lận. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện kê khai, hoàn thuế điện tử đạt mức 100% và rút ngắn 30% thời gian xử lý hồ sơ quyết toán thuế trong giai đoạn 2024-2026.

Thứ tư, tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ và truyền thông chính sách: Cục Thuế thành phố Hà Nội cần tổ chức định kỳ tối thiểu 4 đợt tập huấn chuyên sâu mỗi năm cho đội ngũ cán bộ thuế địa phương và đại diện các hiệp hội làng nghề, kết hợp thanh tra có trọng tâm nhằm giảm thiểu tỷ lệ nợ đọng thuế ít nhất 15% qua từng năm tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ quản lý thuế và cơ quan hành chính nhà nước: Luận văn cung cấp bức tranh thực tế về công tác quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp tại huyện Thường Tín, giúp Chi cục Thuế địa phương và Cục Thuế thành phố Hà Nội nhận diện chính xác các kẽ hở kiểm soát, từ đó tinh gọn quy trình thanh tra và hạn chế rủi ro thất thu ngân sách.

Thứ hai, lãnh đạo doanh nghiệp, kế toán trưởng và chuyên viên tư vấn tài chính: Tài liệu cung cấp cẩm nang chi tiết về cách thức phân loại các khoản chi phí được trừ, nguyên tắc áp dụng mức trần quảng cáo 15%, điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt cho hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên và quy trình kết chuyển lỗ đúng luật, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí thuế hợp pháp.

Thứ ba, giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu ngành Luật Kinh tế: Công trình là tài liệu tham khảo giàu giá trị học thuật với hệ thống lý luận chặt chẽ, phương pháp tiếp cận mẫu khảo sát 150 đơn vị thực tế và nguồn số liệu đối chiếu xuyên suốt giai đoạn 2008-2020 phục vụ các công trình nghiên cứu về tài chính công.

Thứ tư, cơ quan lập pháp và các nhà hoạch định chính sách: Nội dung luận văn mang đến những luận cứ thực tiễn sắc bén từ cơ sở, hỗ trợ Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội và Bộ Tài chính trong quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp theo hướng hài hòa giữa lợi ích ngân sách và sức khỏe của cộng đồng doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp phổ thông hiện nay tại Việt Nam là bao nhiêu? Theo quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi số 32/2013/QH13 và Luật số 71/2014/QH13, mức thuế suất phổ thông áp dụng thống nhất là 20% từ ngày 01/01/2016. Mức thuế này đã giảm từ mức 25% trước đây, tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt so với mức thuế trung bình 27% trên toàn cầu và mức thuế 30% tại các quốc gia trong khu vực ASEAN.

Doanh nghiệp được chuyển lỗ trong thời gian tối đa bao nhiêu năm khi tính thuế? Theo Điều 16 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Nghị định 124/2008/NĐ-CP, sau khi quyết toán thuế mà bị lỗ, doanh nghiệp được chuyển toàn bộ và liên tục số lỗ vào thu nhập chịu thuế của những năm tiếp theo. Thời gian chuyển lỗ tính liên tục không được vượt quá 5 năm, kể từ năm tiếp sau năm phát sinh số lỗ.

Những trường hợp mua hàng hóa nào bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt? Theo quy định hiện hành, các hóa đơn mua từng lần hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên (đã bao gồm thuế giá trị gia tăng) bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt qua ngân hàng. Nếu thanh toán bằng tiền mặt, khoản chi này sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.

Doanh thu bao nhiêu thì doanh nghiệp được xác định thuộc diện quy mô nhỏ? Căn cứ Thông tư số 156/2013/TT-BTC, doanh nghiệp có tổng doanh thu của năm trước liền kề không vượt quá 20 tỷ đồng (hoặc doanh thu bình quân tháng không quá 1,67 tỷ đồng đối với doanh nghiệp hoạt động chưa đủ 12 tháng) được xếp vào diện quy mô nhỏ để làm căn cứ áp dụng các thủ tục hành chính và chính sách thuế tương ứng.

Chi phí quảng cáo, tiếp thị của doanh nghiệp bị khống chế ở mức tỷ lệ nào? Theo các quy định pháp luật được phân tích trong giai đoạn nghiên cứu, mức khống chế đối với các khoản chi quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại và hoa hồng môi giới của doanh nghiệp mới thành lập được áp dụng ở mức tối đa 15% trên tổng số chi phí được trừ trong 3 năm đầu, nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận thị trường.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa sâu sắc các luận điểm lý luận về bản chất, đặc điểm và vai trò tái phân phối thu nhập của sắc thuế trực thu thu nhập doanh nghiệp.
• Làm rõ bức tranh thực thi chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp giai đoạn 2008-2020 trên địa bàn đặc thù huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội.
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn thực tiễn liên quan đến chứng từ thanh toán tiền mặt tại khu vực làng nghề, thất thu thuế và gian lận khấu hao tài sản cố định.
• Đề xuất hệ thống giải pháp khả thi bao gồm hoàn thiện quy định chi phí hợp lý, phân tầng thuế suất 15% đến 17% và hiện đại hóa 100% công nghệ quản lý thuế.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ thuế đi đôi với nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

Công trình luận văn thạc sĩ Luật học của tác giả Trần Quốc Trung là một nghiên cứu công phu, kết hợp chặt chẽ giữa lý luận pháp lý chuẩn mực và số liệu thực chứng sinh động tại huyện Thường Tín. Đây là nguồn tư liệu hữu ích cho việc hoàn thiện chính sách thuế trong giai đoạn 2024-2030. Các nhà quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác, ứng dụng các giải pháp trong luận văn nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính và tuân thủ pháp luật thuế hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp 1. Khái niệm về thuế và thuế thu nhập doanh nghiệp 1. Khái niệm thuế 6 Thuế là một khoản nộp bắt buộc mà các thể nhân (cá nhân) và pháp nhân (tổ chức) có nghĩa vụ phải thực hiện đối với Nhà nước, phát sinh trên cơ sở các văn bản pháp luật do Nhà nước ban hành, không mang tính chất đối giá và hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp thuế.

Cụ thể hơn: Thuế là công cụ chủ yếu của Nhà nước nhằm huy động tập trung một phần của cải vật chất trong xã hội vào ngân sách Nhà nước; là công cụ điều tiết vĩ mô của Nhà nước đối với nền kinh tế và đời sống xã hội; là công cụ góp phần đảm bảo sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế và công bằng xã hội. Là nguồn kinh phí cần thiết để duy trì, vận hành và thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước nhằm mục đích ổn định và phát triển xã hội, vì lợi ích chung của toàn dân như: quốc phòng, an ninh, giao thông, giáo dục, y tế… - Thuế bình thường: nhằm mục đích thu ngân sách và điều tiết thu nhập xã hội. - Thuế đặc biệt: là thuế nhằm các mục đích đặc biệt, ví dụ thuế tiêu thụ đặc biệt đánh vào rượu bia, thuốc lá, xe ô tô nhập khẩu nhằm hạn chế cá nhân tiêu thụ các hàng hóa này, hay phí thủy lợi nhằm huy động tài chính cho phát triển, trùng tu hệ thống tưới tiêu, điều tiết nguồn nước của địa phương. Khái niệm thuế thu nhập doanh nghiệp a, Khái niệm thu nhập doanh nghiệp: Thu nhập doanh nghiệp là chỉ tiêu tài chính phản ánh kết quả cuối cùng của một quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trọng một thời gian nhất định (tháng, quý, năm) và còn được gọi là lợi nhuận.

- iThu inhập ithực ihiện icả inăm ilà ikết iquả ikinh idoanh icủa idoanh inghiệp i bao igồm: iThu inhập itừ ihoạt iđộng isản ixuất ikinh idoanh, ithu inhập itừ ihoạt iđộng i tài ichính ivà ithu inhập ikhác. - iThu itừ ihoạt iđộng ikinh idoanh: iLà ikhoản ichênh ilệch igiữa idoanh ithu ivà i giá ithành itoàn ibộ isản iphẩm ihàng ihóa, idịch ivụ iđã itiêu ithụ itrong inăm itài ichính i của idoanh inghiệp. 7 - iThu inhập itừ ihoạt iđộng itài ichính: iLà isố ithu ilớn ihơn isố ichi icủa ihoạt i động itài ichính ibao igồm: iHoạt iđộng icho ithuê itài isản; imua ibán ichứng ikhoán; i mua ibán ingoại ilệ; ilãi itiền igửi ingân ihàng ithuộc ivốn ikinh idoanh; ilãi icho ivay i vốn; ilợi itức icổ iphần ivà ilợi inhuận iđược ichia itừ iphần ivốn igóp iliên idoanh ihợp i doanh; ihoàn inhập isố idự iphòng igiảm igiá iđầu itư ichứng ikhoán. - iThu inhập ikhác: iLà isố ithu ilớn ihơn isố ichi icủa icác ihoạt iđộng ikhác, ibao i gồm: iKhoản iphải itrả inhưng ikhông itrả iđược ido iphía ichủ inợ; ikhoản inợ ikhó i đòi iđã iduyệt ibỏ inay ithu ihồi iđược; ilợi inhuận itừ iquyền isở ihữu, iquyền isử idụng i tài isản; ikhoản ithu ivật itư, itài isản ithừa isau ikhi iđã ibù itrừ ihao ihụt imất imát; i khoản ichênh ilệch ido ithanh ilý inhượng ibán itài isản; ilợi inhuận icác inăm itrước iphát hiện inăm inay; ihoàn inhập isố idư icác ikhoản idự iphòng igiảm igiá ihàng itồn ikho, idự i phòng inợ ikhó iđòi; itiền itrích ibảo ihành isản iphẩm icòn ithừa ikhi ihết ihạn ibảo ihành.

i b, iKhái iniệm ithuế ithu inhập idoanh inghiệp: i Thuế ithu inhập idoanh inghiệp ixuất ihiện ikhá isớm itrong ilịch isử iphát itriển i của ithuế. iHiện inay iở icác inước iphát itriển, ithuế ithu inhập idoanh inghiệp igiữ ivai i trò iđặc ibiệt iquan itrọng itrong iviệc iđảm ibảo iổn iđịnh inguồn ithu ingân isách inhà i nước ivà ithực ihiện iphân iphối ithu inhập. iMức ithuế icao ihay ithấp iáp idụng icho i các ichủ ithể ithuộc iđối itượng inộp ithuế ithu inhập idoanh inghiệp ilà ikhác inhau, i điều iđó iphụ ithuộc ivào iquan iđiểm iđiều itiết ithu inhập ivà imục itiêu iđặt ira itrong i phân iphối ithu inhập icủa itừng iquốc igia itrong itừng igiai iđoạn ilịch isử inhất iđịnh. i Thuế ithu inhập idoanh inghiệp ira iđời ibắt inguồn itừ iyêu icầu ithực ihiện ichức i năng itái iphân iphối ithu inhập, iđảm ibảo icông ibằng ixã ihội ivà inhu icầu itài ichính i của iNhà inước.

Thuế ithu inhập idoanh inghiệp ilà imột itrong icác inguồn ithu iquan itrọng i của ingân isách inhà inước, inó ităng ilên icùng ivới isự ităng itrưởng icủa inền ikinh i tế. iKhi inền ikinh itế iphát itriển, iđầu itư igia ităng, ithu inhập icủa idoanh inghiệp ivà i của icác inhà iđầu itư ităng ilên ilàm icho ikhả inăng ihuy iđộng inguồn itài ichính icho i nhà inước ithông iqua ithuế ithu inhập idoanh inghiệp ingày icàng iổn iđịnh ivà ivững 8 i chắc. iXuất iphát itừ iyêu icầu iphải iquản ilý icác ihoạt iđộng iđầu itư ivà ikinh idoanh i trong itừng ithời ikỳ inhất iđịnh, ithông iqua iviệc iquy iđịnh iđối itượng inộp ithuế, i đối itượng ichịu ithuế, ithuế isuất ivà icác iưu iđãi ithuế ithu inhập idoanh inghiệp, inhà i nước ithực ihiện icác imục itiêu iquản ilý ikinh itế ivĩ imô. Như ivậy, ithuế ithu inhập idoanh inghiệp ilà imột iloại ithuế itrực ithu iđánh itrực tiếp ivào ithu inhập icủa idoanh inghiệp.

i Tuy inhiên ikhông iphải itoàn ibộ ithu inhập icủa icơ isở isản ixuất ikinh idoanh iđều là iđối itượng iđiều ichỉnh icủa ithuế ithu inhập idoanh inghiệp. iThuế ithu inhập idoanh i nghiệp ichỉ iđiều ichỉnh iphần ithu inhập ichịu ithuế ivì iviệc iđánh ithuế ivào iloại ithu inhập i nào, iđánh inặng ihay inhẹ ivào itừng iloại ithu inhập ilà itùy ithuộc ivào ikhả inăng iquản ilý i thuế, ichi iphí ithuế icũng inhư imục itiêu icủa ithuế ithu inhập iphải iđạt iđược iđể igóp iphần i thực ihiện icác ichính isách ikinh itế, ichính itrị, ixã ihội icủa imỗi iquốc igia itrong itừng ithời i kỳ inhất iđịnh. i Bản ichất icủa ithuế ithu inhập idoanh inghiệp ilà imột iloại ithuế ithu inhập icó iđối tượng iđánh ithuế ilà ithu inhập icủa ichủ ithể ixác iđịnh. iThuế ithu inhập ikhác ivới ithuế i tiêu idùng, ithuế itài isản iở ichỗ, ithuế ithu inhập ilà iloại ithuế itrực ithu iđánh itrực itiếp ivào i thu inhập icủa icác itổ ichức, icá inhân ikhi icó ithu inhập ichịu ithuế iphát isinh.

iĐặc iđiểm, ivai itrò icủa ithuế ithu inhập idoanh inghiệp 1. iĐặc iđiểm ithuế ithu inhập idoanh inghiệp Thuế ithu inhập idoanh inghiệp ilà isắc ithuế itrực ithu, iđối itượng inộp ithuế i thu inhập idoanh inghiệp ilà icác idoanh inghiệp, icác inhà iđầu itư ithuộc icác ithành i phần ikinh itế ikhác inhau iđồng ithời icũng ilà ingười ichịu ithuế. iNgoài imục itiêu i tạo inguồn ithu icho ingân isách inhà inước, inó icòn icó imục itiêu iđiều itiết ikinh itế, i điều ihòa ithu inhập ixã ihội inên ithường igắn iliền ivới ichính isách ikinh itế ixã ihội i của inhà inước. iBởi ivậy, ipháp iluật ithuế ithu inhập iở icác inước ithường icó inhững i quy iđịnh ivề ichế iđộ iưu iđãi, imiễn igiảm ithuế iđể ibảo iđảm ichức inăng ikhuyến i khích icủa ithuế ithu inhập ihoặc ithực ihiện iviệc iáp idụng iđánh ithuế itheo ibiểu 9 i thuế ilũy itiến itừng iphần iđối ivới imột isố ikhoản ithu inhập ichịu ithuế iđể ithực ihiện i các imục itiêu iđiều itiết.

Thuế ithu inhập idoanh inghiệp ilà imột iloại ithuế iphức itạp icó itính iổn iđịnh i không icao, iviệc iquản ilý ithuế ivà ithu ithuế itương iđối ikhó ikhăn, ichi iphí iquản ilý i thuế ithu inhập ithường ilớn ihơn iso ivới icác ithuế ikhác. iĐối ivới ithuế ithu inhập i doanh inghiệp, ingoài iviệc ixác iđịnh icác ikhoản ithu inhập ichịu ithuế, icòn iphải i xác iđịnh inguồn igốc ithu inhập, iđịa iđiểm iphát isinh ithu inhập, ithời ihạn icư itrú i của ichủ isở ihữu ithu inhập, itính iổn iđịnh icủa ithu inhập… iTrong iphần ixác iđịnh i thu inhập ichịu ithuế, iphải ixác iđịnh iđược icác ikhoản ikhấu itrừ ihợp ilý iđể itiến i hành ikhấu itrừ ikhi itính ithuế inhằm iđảm ibảo imục itiêu icông ibằng ivà ikhuyến i khích iđối ivới iđối itượng inộp ithuế. Thuế ithu inhập idoanh inghiệp ithường iphụ ithuộc ivào ikết iquả ihoạt iđộng i kinh idoanh icủa icác idoanh inghiệp, icác inhà iđầu itư. iThuế ithu inhập idoanh i nghiệp iđược ixác iđịnh itrên icơ isở ithu inhập ichịu ithuế inên ichỉ ikhi icác idoanh i nghiệp, icác inhà iđầu itư ikinh idoanh icó ilợi inhuận imới iphải inộp ithuế ithu inhập i doanh inghiệp.

Ngoài inhững iđặc iđiểm ichung icủa ithuế ilà icó itính icưỡng ichế ivà itính i pháp ilý icao, ilà ikhoản iđóng igóp ikhông imang itính ihoàn itrả itrực itiếp. iCăn icứ i tính ithuế iTNDN icòn icó imột isố iđặc iđiểm iriêng, icụ ithể ilà: i Thứ inhất: i“Thuế iTNDN ilà iloại ithuế itrực ithu. iNên icăn icứ itính ithuế icủa iloại thuế inày iđược ibiểu ihiện iở isự iđồng inhất igiữa iđối itượng inộp ithuế ivà iđối itượng itính i thuế, itức ilà iđối itượng inộp ithuế ivà iđối itượng itính ithuế iTNDN ilà imột”. iThứ ihai: i i “Căn icứ itính ithuế ithu inhập idoanh inghiệp ilà iloại ithuế iđánh ivào ithu inhập itính i thuế i(hay ilà ilợi inhuận) icủa icác idoanh inghiệp”.

i Thứ iba: i“Tính ithuế inhu inhập idoanh inghiệp ichỉ itính ivào iphần ithu inhập i còn ilại isau ikhi iđã itrừ iđi ichi iphí iliên iquan iđể itạo ira ithu inhập iđó i(còn igọi ilà i thu inhập itính ithuế)”. i 10 Thứ itư: i“Tính ithuế iTNDN iáp idụng imức ithuế isuất ithống inhất. iVề i nguyên itắc, ithuế icó itính ichất ilũy itiến. iTuy inhiên, ido inhững iđiều ikiện icụ ithể i mà imột isố inước itrong iđó icó iViệt iNam iáp idụng imức ithuế isuất ithống inhất” i [21] 1.

iVai itrò ithuế ithu inhập idoanh inghiệp - iThuế ithu inhập idoanh inghiệp ilà icông icụ iquan itrọng iđể inhà inước ithực i hiện ichức inăng itái iphân iphối ithu inhập, iđảm ibảo icông ibằng ixã ihội. iTrong i điều ikiện inền ikinh itế ithị itrường iở inước ita, itất icả icác ithành iphần ikinh itế iđều i có iquyền itự ido ikinh idoanh ivà ibình iđằng itrên icơ isở ipháp iluật. iCác idoanh i nghiệp ivới ilực ilượng ilao iđộng icó itay inghề icao, inăng ilực itài ichính imạnh ithì i doanh inghiệp iđó isẽ icó iưu ithế ivà icó icơ ihội iđể inhận iđược ithu inhập icao; ingược i lại icác idoanh inghiệp ivới inăng ilực itài ichính, ilực ilượng ilao iđộng ibị ihạn ichế isẽ i nhận iđược ithu inhập ithấp, ithậm ichí ikhông icó ithu inhập. iÐể ihạn ichế inhược i điểm iđó, iNhà inước isử idụng ithuế ithu inhập idoanh inghiệp ilàm icông icụ iđiều i tiết ithu inhập icủa icác ichủ ithể icó ithu inhập icao, iđảm ibảo iyêu icầu iđóng igóp icủa i các ichủ ithể ikinh idoanh ivào ingân isách iNhà inước iđược icông ibằng, ihợp ilý.