Chương 1. Những vẫn đề cinng về tôi giết người Chương 2. Thực tiễn áp dụng và giải pháp nâng cao hiệu quả áp đhng Bộ luật Hình sự về tôi giết người CHUONG 1 NHUNG VAN DE CHUNG VE TOI GIET NGUOI 1. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa quy định Bộ luật hình sự năm 2015 về tội giết người Bồ luật Hinh sự Việt Nam quy định các tôi zâm phạm tính mang, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người ở vị trí thứ hai, chỉ sau các tôi xâm phạm an ninh quốc gia.
Điều nảy thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhả nước đôi với con người, con người là đôi tương vôn quý của xã hôi Bảo vệ con người đâu tiên là bảo vệ về tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm và danh dự của họ, vì dây là những điêu có ý nghĩa quan trọng hàng dâu đôi với con người. Tôi giết người là một loại tôi phạm thuôc nhóm các tôi phạm xâm phạm tính mạng của con người, đây là loại tôi có tính chât nguy hiểm cao, đã được quy đính từ sớm trong hệ thông pháp luật hình sư Việt Nam, cụ thể là từ BLHS năm 1985 - BLHS đâu tiên của nước CHXHCN Việt Nam đã quy định về tôi giết người, tiếp theo đỏ là BLHS năm 1999 và BLHS 2015. Tuy nhiên trong tat ca các BLHS nêu trên, tôi giêt người đêu chỉ được quy định theo hình thức gọi tên tôi phạm hoặc nhắc lại tên tôi danh chứ không đưa ra khái niệm hay mô tả pháp li về tôi giết người. Thực tiễn cho thây việc đưa ra khái niệm tội giết người là một vân đề pháp lí cân thiết từ đó để việc nhận thức hay áp dung pháp luật được thông nhất, tránh bỏ lọt tội pham.
Cö nhiêu quan điểm khác nhau về khải niệm của tôi giết người Theo từ điển Tiêng Việt, “giếf” đã bao hàm sự cô ý. Vì vậy, tôi giêt người được hiểu là “hành vi cỗ ÿ tước đoạt một cách trái pháp luật sinh mang của người khae “hay “Téi giét ngudi la hành vì cô ý tước đoạt tính mạng của người khác một cách trái pháp iuật ?. Những trường hợp làm chết người khác không có sư cô ý thì không sử dung chữ “giế£” vi vậy không được cho lả tôi phạm giết người. Quan điểm nảy vẫn chưa nêu đây đủ các dâu hiệu của tôi giết người như dau hiệu vê mặt chủ thể, năng lực TNH5 của chủ thể thực hiện của loại tội phạm này.
Bên cạnh đỏ, có quan điểm cho răng “Tội giết người là hành vi trái pháp iuật của người đủ năng lực trách nhiệm hình sự cổ ý tước bô quyên sống của người khác “3 Quan điểm này ngoài việc đưa ra được khải niệm tội giết người là hảnh vi cô ý tước đoạt trải pháp luật tính mạng của người khác thì co đưa ra các dâu hiệu đời hỏi với chủ thể về năng lực TNHS của tôi giết người. Mặc dù có những quan điểm khác nhau về tôi giết người, tuy nhiên tât cả các quan điểm đêu thông nhật về một số nội dung tôi giết người, đó là: ¡) giết người là hành vi tước đoạt tính mạng của người khác; ii) tôi giết người được thực hiện với lỗi cô ý, 1i) hảnh vị tước đoạt tính mạng người khác trong tội giết người là hành vi trái pháp luật. Đây là những dâu hiệu cơ bản để phân biệt tôi giết người với những tôi phạm khác. Những định nghĩa trên dù có sự khác nhau những đêu khái quát được những dâu hiệu pháp lý cơ bản của tôi phạm mả cu thể là tôi giết người về tính nguy hiểm cho xã hội, tính trai pháp luật hình sự, tính có lỗi Ÿ Trên cơ sở phân tích những quan điểm khác nhau về khái niệm tôi giết người, dựa trên quy định về khái niệm tôi pham nói chung được quy định tại Điều 8 BLHS năm 2015, tôi cho rằng: “Tội giết người là hành vi cô ý tước đoqf ' Công văn số 452-HS2 ngày 10/09/1970 của TAND TC, bản chuyền để tổng kết thực tiến xét xir loai toi giet ruegtườởi trong cuốn Tập hệ thông hóa bật lệ về hình sự, Tòa án nhân đân tôi cáo , Hà Nội, 1975 tr 327.
`'Võ Khánh Vĩnh (2015), Giáo trừnh Inat hinh su Viet Nem, phén cdc tdi phạm , Học viện khoa học xã hồi, Nxb Công an nhân đân , Hà Nội tr 49. ‘Tran Vin Luyện (2000), Các tốt xẩm pÏvmw tính mạng xúc khỏe, demh chc nhấm phẩm của cơn người, Nxb Chứủ trị Quốc gia, Hà Nội tr 67. ‘Nguyen Mạnh Hà (2018), Tổi giết người rong Bồ luật Enh sự nữm 2017, Luận văn Thạc sĩ Luậthọc „ Trường Đaihoc Luật Hà Nội tr7. 10 trái pháp luật tính mang của người khác, do cm thê có năng iực trách nhiệm hình sự.
ẩn tudi chiu trách nhiềm hình sư thực hiện ” Từ khái niệm tôi giết người, có thể rút ra một số đặc điểm của tội giết tigười như sau: Thứ nhất, tội giết người là tôi pham có tính nguy hiễm cao. Tôi giết người lả tôi phạm được quy đính tại điêu đâu tiên trong Chương II BLHS nam 2015, diéu nay co thé thay Nha nước đã nhận định tôi phạm nảy co tinh nguy hiém cao nhat trong tat ca cac tdi tôi xâm phạm tỉnh mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người. Tội phạm này xâm phạm quyên sống, quyên được tôn trong, bảo vệ tính mạng của người khác. Đây là những quyên cơ bản vả quan trong nhât của con người, mọi trường hợp cô ý tước đoạt trải phép quyên sông của người khác đêu có thể bị coi là phạm tội giét người nêu thỏa mãn các điêu kiên mà pháp luật quy định Hình phạt đôi với tôi pham giết người ở khung hình phạt cơ bản là tử 7 năm đên 15 tu co thời hạn.
Trong trường hợp có tình tiết tăng năng thi bi phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tủ chung thân hoặc tử hình Thông qua đây cảng thể hiện rõ tính chất nguy hiếm của hành vị phạm tôi giết người Thư hai, hành vì khách quan của tôi giết người là hành vì Hước Goat trai pháp iHật tính mang của tgười khác. Đây là hành vị xâm phạm đến quyên sông của người khác một cách trái pháp luật. Hành vi này gây nguy hiểm rât lớn không chỉ đến tính mạng của người bị giết mả còn gây nguy hiểm cho toàn xã hội. Thứ ba tôi phạm giết người được thực hiện với lỗi cô ÿ.
Người pham tôi khi thực hiện hành vì tước doat trai phap luat tinh mang của người khác nhân thức rõ được hảnh vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thây trước hâu quả của hành vi đó nhưng vấn thực hiện hảnh vi đó. Trong 11 trường hợp nêu hành vị tước đoạt trái pháp luật tính mạng của người khác nhưng được thực hiện môt cách vô ý thì không bị coi là tôi phạm giết người. Thứ tư, cỉm thê của tôi giết người là người cỏ năng lực TNHŠ và đat độ tudi theo BLHS quy dinh Theo quy dinh cia phap luat hinh su, mét người chi bi coi la téi pham khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hôi đã được quy dinh trong BLHS, co năng lực trách nhiệm hình sự. Vì vậy nêu người thực hiện hành vị giết người nhưng không có năng lực TNHS hay không đạt độ tuổi theo BLHS quy định thì cũng sẽ không bị coi là tôi phạm giết người.
Thông qua việc quy định tội giết người trong BLHS năm 2015 nói riêng vả hệ thông BLHS từ năm 1985 đến nay, có thể thây Đảng vả Nhà nước đã và dang rat quan tam dén tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người nói chung vả quyên sông của con người nói riêng. Tội giệt người được quy định tại điêu đầu tiên trong Chương %XIV - Các tội xâm pham tỉnh mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người, chỉ sau chương quy định về các tôi xâm phạm an minh quốc gia đã cho khẳng định, quyền sông, quyên được tôn trọng và bảo vệ tính mạng của con người thật sư thiêng liêng, cao quý, cân được bảo vệ một cách tuyệt đôi Bât cứ ai xâm phạm quyên sông, quyên được tôn trong vả bảo vệ tính mang của con người đêu phải bị trừng trị nghiêm khắc. Dấu hiệu pháp lý của tội giết người theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 Điều 123 BLHS năm 2015 quy định về tội giết người bão gồm 04 khoản, trong đó khoản 1 quy định trường hợp giết người có tình tiết định khung hình phạt tăng nặng, khoản 2 quy định trường hợp giết người với khung hình phạt cơ bản, khoản 3 quy định trường hợp phạm tôi và khoản 4 quy định hình phạt bổ sung đổi với người phạm tôi giết người. Cu thể các dâu hiệu pháp lý của tôi giết người được quy định như sau 1.
Khach thé Khách thể của tôi phạm là quan hệ zã hôi được pháp luật hình sự bảo vệ tránh khỏi sự xâm hại có tinh chat tôi phạm, nhưng bị tôi phạm xâm hại đến và gây nên (hoặc đe dọa thực tê gây nên) thiệt hại đáng kế nhật định”, nhằm đánh giá tính chất, mức đô nguy hiểm của hành vi pham tôi, giúp phân biệt các tôi phạm khác nhau, đông thời cũng là cơ sở hệ thông hỏa các quy pham trong phân các tôi phạm của BLHS thành từng chương, thể hiện rõ được chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước với cac quan hệ xa hội được bảo ve. Khách thể của tội giết người là quan hệ nhân thân mà nổi dung của nó là quyên được tôn trong và bảo vệ tính mang của con người. Thông qua hanh vi cô ý tước đoạt trái phép tính mạng của nạn nhân, hảnh vi này xâm pham trực tiệp đến quyên sống của nạn nhân từ đó thể hiện rõ tính nguy hiểm của loại tôi phạm nây. Vệ đôi tượng tác động của tội giết người là thân thể con người đang sống mà hành vị phạm tôi tác động vào để xâm phạm đên quyên sông của họ.
Đôi tượng tác đông của tội phạm là bộ phân của khách thê của tôi phạm bị hành vi phạm tôi tac đông va qua do gây ra thiệt hại cho quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ. Đôi tượng tác đông cũng là một trong những yêu tô góp phân đánh giá tính nguy hiểm của tôi phạm Ví dụ trường hơp người pham tôi giết trễ em, phụ nữ đang mang thai, người giả sẽ có tính nguy hiểm cao hơn so với trường hợp giết người bình thường. Vì đôi tượng của tôi giết người là người đang còn sông vậy nên việc zác định thời gian nạn nhân sông lả vân đề quan trong dé xác định tôi danh của người pham tôi.