Chương 1: Tổng quan tài liệu ~ Chương 2: Đồi tượng, thời gian, địa điểm và phương pháp nghiên cứu ~ Chương 3: Kết quả nghiên cứu và biện luận. ~ Kết luận và kiến nghị. ~ Tài liệu tham khảo. ~ Phần phụ lục.
CHUONG 1 TONG QUAN TAI LIEU 1. TONG QUAN VE CAY HOA LAYON 1. Vị trí phân loại thực vật Layơn có tên khoa học là Gladiolus communis Lin, thudc chi: Gladiolus (Chỉ Lay ơn), bộ: Asparagales, lớp: Magnoliopsida, ngành: Magnoliophyta, giới: Plantae, tên tiếng Việt: Layơn, ladơn, tên tiếng Anh: Gladiolus [31]. Nguồn gốc Layơn có nguồn gốc từ các nước châu Phi nhiệt đới và vùng Trung Cận Đông.
Layơn là loài hoa đẹp, được trồng rộng rãi mọi nơi trên thế giới, với nhiều dạng lai, màu sắc khác nhau. Thân dài như cây kiếm nhỏ, có hoa nở dọc theo thân cây. Trên thế giới hiện có khoảng 250 loài với trên 10.000 giống khác nhau, ở Việt Nam có khoảng 90 giống đang được trồng làm hoa cắt. Viện Nghiên cứu rau quả Việt Nam trong những năm qua đã xây dựng được quy trình tạo giống bằng lai hữu tính, bước đầu Viện đã lai tạo thành công 2 giống layơn ĐLI và ĐL2, đồng thời tạo rất nhiều nguồn vật liệu phục vụ công tác lai tạo cho những năm tới đây [2].
Đặc điểm thực vật học a. Than Cây hoa layơn có dạng thân thảo, thân giả được kết bởi các bẹ lá xếp. chồng lên nhau, be lá trước xếp chồng lên bẹ lá sau [2]. Lá Lá cứng hình lưỡi kiếm có 7 đến 9 nếp gấp, cuống lá góc rộng và to thành hình như cái bao, bao lấy củ; lá dài 30 - 80 em, rộng 4 - 5 cm có gân dọc.
Giữa phiến lá và bẹ lá không phân biệt rõ ràng. Lá xếp thành 2 dãy mọc thắng đứng, trên mặt lá phủ một lớp phấn sáp ít thắm nước [2], [5]. Hoa Bên trong hoa có những cụm hoa hinh sim, bao hoa dinh nhau tao thành một khối gồm 2 vòng hoa, nhị còn lại 3 cái ở vòng trong hoa, bao phấn hướng ngoài, màng bao phấn thường có một rãnh, bộ nhị lợp, lá noan bau dưới [2]. Cả và rễ Layơn có bộ rễ chùm phát triển mạnh, phân bố chủ yếu ở lớp đất mặt 0- 15 cm.
Có 2 loại rễ: rễ mọc từ giống ban đầu (củ mẹ) gọi là rễ sơ cấp và rễ mọc từ củ con do củ mẹ đẻ ra gọi là rễ thứ cấp. Củ thực chất chính là thân ngầm của cây layơn [2]. YÊU CÀU VỀ CÁC NHÂN TÓ SINH THÁI ĐÓI VỚI CÂY LAYƠN 1. Nhiệt độ Layơn ưa khí hậu mát mẻ, không chịu được nắng nóng, ở vùng nhiệt đới nhiệt độ mùa hè cao quá sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sinh trưởng của cây và chất lượng hoa.
Trước khi cây phân hoá hoa và lúc cây có 5 - 6 lá cần nhiệt độ mát mẻ 15 - 22°C néu không hoa sẽ bị mù, tỉ lệ nở hoa thấp [32]. Cây hoa layơn có thê sinh trưởng, phát triển trong phạm vi nhiệt độ từ 12 - 30C, khoảng nhiệt độ thích hợp nhất cho cây layơn sinh trưởng, phát triển là 20 - 25°C. Khi nhiệt độ < 13C kéo dài 5 - 7 ngày cây ngừng sinh trưởng, đầu lá bị héo, hoa không trổ khỏi bao lá, tỉ lệ nghẽn đòng cao. Khi nhiệt độ > 30°C cây bị còi cọc, bệnh khô đầu lá phát triển mạnh, chất lượng hoa kém [32] 1.
Nước và độ ấm. Nước là một trong các yếu tố quan trọng đối với cây trồng, chế độ nước ảnh hưởng rõ rệt đến chế độ nhiệt, khí hậu và dinh dưỡng đất. ết chế độ nước trong đất phù hợp với nhu cầu cây trồng là một biện pháp quan trọng để tăng năng suất cây trồng, nâng cao độ phì nhiêu và cải tạo chất đất. Layơn là cây rễ củ, khi nảy mầm cũng như quá trình sinh trưởng cần phải có đủ nước.
Mỗi thời kỳ có nhu cầu nước khác nhau. Sau khi trồng vài ngày, rễ mầm nhú và phát triển, yêu cầu đất xung quanh củ phải đủ âm, vì vậy trước khi trồng nên tưới nước. Khi cây mọc nếu đất khô quá phải tưới nước. Trong suốt thời kỳ sinh trưởng layơn đều rất cần nước, đặc biệt là giai đoạn bắt đầu ra lá thứ 3 đến lá thứ 7 là thời kì cây có nhu cầu rất lớn về nước, nếu thiếu nước sẽ ảnh hưởng đến phân hóa hoa, đây cũng là giai đoạn cây sinh trưởng mạnh nhất do đó cần phải chú ý bổ sung nước cho đầy đủ [5].
Layơn là cây ưa ẩm nhưng không chịu được úng, khi bị ting cay sẽ chết, củ thối, toàn thân vàng. Lúc hạn hán cây sinh trưởng chậm, chất lượng hoa kém, tỉ lệ nghẽn đồng cao dẫn đến năng suất giảm. Độ âm thích hợp là 67 - 75%. Khi gặp nhiệt độ quá cao hoặc hạn không khí, muốn cây sinh trưởng bình thường cần phải tưới nước, đảm bảo giữ âm thường xuyên cho đất khoảng 70 - 75% [32].
Ánh sáng Layơn là cây ưa sáng, giai đoạn đầu sau khi rồng cây sống nhờ vào dinh dưỡng ở củ, khi cây ra lá cây sống nhờ vào sản phẩm quang hợp của lá. Sự phân hoá mầm hoa bắt đầu từ khi x ất hiện lá thứ 3 cho đến khi ra lá thứ 6, thứ 7 thì kết thúc. Trong thời kỳ này nếu ánh sáng không đủ thì sản phẩm. quang hợp không đủ nuôi cây, ảnh hưởng đến chất lượng hoa.
Ngoài ra, t ánh sáng cây layơn rất dễ nhiễm bệnh. Ngày ngắn, ánh sáng yếu cây thường. bị bệnh héo rũ. Cường độ ánh sáng cũng ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây, cường độ chiếu sáng dưới 3500 lux thì cường độ quang hợp và thoát hơi nước của cây giảm, cây dễ bị vống lên cành lá yếu ớt, mầu hoa nhạt.
Số giờ chiếu sáng tiêu chuẩn mỗi ngày từ 12 đến 16 giờ và cường độ ánh sáng là 6000 lux là phù hợp nhất [5]. Layơn là loại cây ưa nắng nhưng không yêu cầu về cường độ ánh sáng. cao, vì vậy trong điều kiện vụ hè không nên trồng hoa layơn. Từ khi xuất hiện 1á thứ 3 đến lá thứ 6, 7 (thời kỳ phân hóa và hình thành hoa) cần cung cấp đủ ánh sáng đề đảm bảo chất lượng hoa.
Thiếu ánh sáng cây dễ nhiễm bệnh, chất lượng hoa kém, màu sắc hoa nhạt. Dinh dưỡng khoáng Các yếu tố N, P, K, vi lượng, vitamin có ý nghĩa quan trọng đối với sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng hoa nói chung và hoa layơn nói riêng. Đạm: Thúc đây quá trình sinh trưởng của cây hoa layơn. Thiếu dam cây yếu ớt, lá vàng, sinh trưởng còi cọc, hoa bé, xấu.
Thừa đạm cây hoa sinh trưởng mạnh, cây yếu, dễ bị lốp, đỗ, sâu bệnh phát triển mạnh, phá hoại hoa nặng, hoa chất lượng kém. Lâm: Có tác dụng làm cho bộ rễ cây hoa layơn phát triển, tăng tính chống chịu cho cây như: chống sâu bệnh, chống rét, chống đỗ. Lân có tác dụng trong quá trình tạo thành và vận chuyển hợp chất hữu cơ trong cây hoa. “Thiếu lân cây hoa sinh trưởng chậm, cây yếu, ra hoa muộn.
Kali: Có vai trò vận chuyển và tích lũy chất hữu cơ trong cây hoa. Kali còn có tác dụng làm tăng tính chống chịu của cây hoa, biểu hiện của cây thiếu Kali lá bị xoắn, cây phát triển chậm. Các yếu tố dinh dưỡng khác: cây layơn rắt mẫn cảm với các loại muối kim loại nặng, đặc biệt ở đất có hàm lượng chì cao, rễ layơn sinh trưởng kém, ảnh hưởng đến ra hoa, làm giảm năng xuất. Canxi, magiê có tác dụng điều chỉnh pH trong đt, làm cây sinh trưởng phát triển tốt.
Lưu huỳnh cần thiết cho việc tông hợp protein. Vì vậy, thiếu lưu huỳnh cũng ảnh đến khả năng sinh trưởng, phát triển và cho năng suất. Khi cây layơn bị thiếu sắt, mangan, kẽm cây bị còi cọc, có một số hoa không bình thường [6] 1. Không khí Trong không khí chứa rất nhiều loại khí thê khác nhau.
Mỗi loại cây trồng đều có sức đề kháng với các loại khí gây hại. Layơn khá mẫn cảm với môi trường, đặc biệt là không khí. Nhìn chung layơn đề kháng mạnh với SO,. CI, khang trung bình với H;S và đề kháng yếu với khí Flo [5].
Dat trong Layơn có thể trồng được trên cả 3 loại đất là: đất pha cát, đất thịt va dat sét. Đất pha cát có độ tơi xốp cao, độ hồng lớn, thông khí, thắm nước tốt nhưng độ phì kém, layơn trồng ở đất này cần bón nhiều phân hữu cơ để bổ sung dinh dưỡng cho cây. Đất sét có tỷ lệ hạt sét cao, đất dính canh tác khó, đô xốp kém, chặt dính không thích hợp trồng hoa layơn. Đất thịt có tỉ lệ hạt sét và hạt cát cân đối nên là đất trồng layơn thích hợp nhất.
Layon rat min cảm với các loại muối kim loại nặng, đặc biệt là ở đất có hàm lượng chì cao, rễ cây sinh trưởng kém ảnh hưởng đến ra hoa [5], [32] 1. NHAN GIONG HOA LAYON Đối với hoa layơn nguồn vật liệu ban đầu đề sản xuất hoa thương phẩm là củ giống, chất lượng củ đóng vai trò quan trọng ảnh hưởng lớn đến chất lượng hoa sau này [28]. Do đặc điềm củ layơn sinh sản tốt ở những vùng có khí hậu mát mẻ, thời gian chiếu sáng dài, độ chênh lệch ngày đêm lớn. Ở những vùng này củ layơn phát dục nhanh, sinh trưởng tốt là cơ sở cho năng suất, chất lượng hoa cũng như chất lượng củ cao.
Có 2 hình thức nhân giống layơn: 10 1. Nhân giống hữu tính (Nhân giống bằng hạt) Layơn là cây giao phấn (một số ít tự thụ phần), nếu đề tự nhiên một số. quả sẽ kết hạt, khi thấy màu sắc quả chuyên sang màu vàng khô, hái đem về bóc lấy hạt, phơi 1 - 2 nắng nhẹ dé hạt khô đồng dé. Bảo quản hạt trong vòng 3 - 4 tháng sau đó đem gieo.
Hạt gieo sẽ cho ra loại củ nhỏ, dùng củ nhỏ đem trồng sẽ được củ nhỡ, tiếp tục đem trồng sẽ được củ to sau đó sẽ thu hoa. Như vậy từ khi gieo hạt đến lúc có hoa phải qua 3 - 4 thế hệ kế tiếp. Nhân giống vô tính Nhân giống layơn bằng các củ con, nhân cả củ hoặc nuôi cấy mô. ~_ Nhân bằng củ con Củ con là những củ mọc ra bên cạnh củ lớn, số luợng củ con phụ thuộc vào đặc tính di truyền của cây mẹ và điều kiện trồng.
Đào lấy củ con, ding nước rửa sạch và hong khô rồi đưa vào bảo quản. Vì chất lượng củ con liên quan đến chất lượng hoa cắt sau này, do vậy khi chọn củ con làm giống phải chọn củ không bị bệnh, giữ củ qua vụ Xuân sang năm có thể gieo nhân.