MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm gần đây, vai trò của các ngân hàng trung ƣơng đã có sự thay đổi rất lớn nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu từ năm 2008 đã tác động mạnh mẽ tới việc điều chỉnh hoạt động của các ngân hàng trung ƣơng, dẫn đến yêu cầu cấp thiết trong việc mở rộng vai trò của các ngân hàng trung ƣơng nhằm đảm bảo ổn định hệ thống tài chính và giám sát hệ thống một cách hiệu quả. Với chức năng là cơ quan thực thi chính sách tiền tệ quốc gia, hầu hết ngân hàng Trung ƣơng các nƣớc đều có chính sách quản lý đối với hoạt động kinh doanh vàng thông qua việc quản lý vàng thuộc dự trữ ngoại hối quốc gia và quản lý thị trƣờng trong nƣớc.
Tại Việt Nam, sự phát triển của nền kinh tế nói chung và của hệ thống tài chính nói riêng đã đặt ra yêu cầu cần phải có quy định cụ thể hơn về trách nhiệm, thẩm quyền của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam (NHNN) với vai trò là một ngân hàng trung ƣơng, và các cơ quan liên quan trong việc hoạch định và thực thi chính sách tiền tệ, cũng nhƣ hoạt động kinh doanh vàng hiện nay. Những năm gần đây, biến động mạnh của giá vàng tại các thị trƣờng trong nƣớc và quốc tế, kéo theo những bất ổn trên các sàn vàng và trong các giao dịch vàng tài khoản ở Việt Nam trong khi nhà nƣớc vẫn chƣa có biện pháp nhằm kiểm soát các hoạt động này. Không có ngành kinh doanh nào bất ổn và nhiều rủi ro nhƣ kinh doanh vàng ở Việt Nam. Thời gian qua đã có hàng loạt vụ kiện tụng, tranh chấp, mà cuối cùng nhà đầu tƣ đều chấp nhận thua cuộc, mất toàn bộ vốn liếng trên sàn vàng, bởi vì chƣa có pháp luật điều chỉnh hoạt động này, và đại bộ phận nhà đầu tƣ còn thiếu hiểu biết sâu sắc về lĩnh vực này.
7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mục đích, lý do chọn đề tài Có thể nói, đây là thời điểm thích hợp để đánh giá vai trò của vàng và hoạt động kinh doanh vàng đối với kinh tế thế giới nói chung, và nền kinh tế Việt Nam nói riêng. Các nhà quản lý, lập chính sách và kinh doanh tại Việt Nam luôn đặc biệt quan tâm đến tác động của giá vàng trong việc điều hành chính sách tiền tệ, tỷ giá hối đoái của Ngân hàng Trung ƣơng, cũng nhƣ hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thƣơng mại. Mục đích lựa chọn đề tài nghiên cứu “Hoạt động quản lý kinh doanh vàng ở nƣớc ta hiện nay - Thực trạng và giải pháp” là tìm hiểu và làm rõ tình hình kinh doanh vàng & quản lý kinh doanh vàng của Ngân hàng Trung ƣơng thông qua việc ban hành các chính sách, trên cơ sở đó nhằm mục đích đƣa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý kinh doanh vàng.
Phạm vi nghiên cứu đề tài Chỉ trong một thời gian ngắn, vốn kiến thức và khả năng phân tích tổng hợp của bản thân còn nhiều hạn chế, do đó tôi chỉ xin trình bày trong Luận văn này tình quản lý hoạt động kinh doanh vàng ở nƣớc ta hiện ta dƣới góc độ là một chức năng của Ngân hàng trung ƣơng thông qua việc ban hành các chính sách để quản lý đối với thị trƣờng vàng trong nƣớc. Phƣơng pháp nghiên cứu đề tài Trong luận văn, tôi đã sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: phân tích, so sánh, thống kê, tổng hợp. Với những kiến thức, những tài liệu tích lũy đƣợc trong quá trình học tập từ những năm tháng là sinh viên, học viên tại Khoa Luật- ĐHQGHN; bằng khả năng tổng hợp; liên kết logic; đánh giá vấn đề trên cơ sở lý luận biện chứng, tôi mạnh dạn đƣa ra những quan điểm, ý kiến của cá nhân mình. Bố cục của luận văn 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 Tổng quan về kinh doanh vàng & quản lý kinh doanh vàng của Ngân hàng Trung ƣơng.
Chƣơng 2 Thực trạng hoạt động quản lý kinh doanh vàng tại Việt Nam hiện nay. Chƣơng 3 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý kinh doanh vàng. Do thời gian có hạn, trình độ nghiên cứu, khả năng đánh giá, nhìn nhận vấn đề còn nhiều hạn chế nên Luận văn này sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận đƣợc sự góp ý chân thành từ phía quý thầy cô và bạn bè để Luận văn đƣợc hoàn thiện hơn.
9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 - TỔNG QUAN VỀ KINH DOANH VÀNG VÀ QUẢN LÝ KINH DOANH VÀNG CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƢƠNG 1. Tổng quan về kinh doanh vàng 1. Vai trò của vàng và hoạt động kinh doanh vàng Vàng vừa có vai trò là một hàng hóa đặc biệt vừa có vai trò là tiền tệ. Vai trò hàng hóa của vàng Hàng hóa là sản phẩm của lao động, đƣợc trao đổi, mua bán nhằm thỏa mãn nhu cầu nào đó của con ngƣời.
Hàng hóa có hai thuộc tính là giá trị sử dụng - ích dụng của hàng hóa thỏa mãn nhƣ cầu nào đó của con ngƣời và giá trị - lao động xã hội của ngƣời sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa. Với cách hiểu này, vàng đƣợc coi là một loại hàng hóa do có đầy đủ hai thuộc tính kể trên. Giá trị sử dụng của vàng rất đa dạng. Vàng trƣớc tiên đƣợc dùng làm đồ trang sức, mỹ nghệ do vàng có mầu sắc rực rỡ, dễ gia công và không bị ăn mòn.
Đồ trang sức bằng vàng từ lâu đã đƣợc ƣa chuộng nhờ tính thẩm mỹ và độ bền của màu vàng, là biểu tƣợng của sự giàu có và quyền lực. Ngày nay, với sự phát triển của trình độ kim hoàn, sản phẩm trang sức bằng vàng có mẫu mã ngày càng phong phú, thu hút đƣợc sự quan tâm của ngƣời tiêu dùng và do đó nhu cầu vàng trang sức vẫn không ngừng tăng cao ở các quốc gia. Ngoài đƣợc sử dụng làm đồ trang sức, vàng còn là nguyên liệu quan trọng trong các ngành dƣợc, thực phẩm, cơ khí và điện tử. Vai trò tiền tệ của vàng Vàng có đầy đủ chức năng của tiền tệ đó là: thƣớc đo giá trị, phƣơng tiện thanh toán, phƣơng tiện cất trữ và tiền tệ thế giới.
Vàng đƣợc dùng để làm chuẩn đo giá trị của các tài sản khác đặc biệt là tài sản có giá trị lớn nhƣ 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nhà cửa, đất đai…Việc sử dụng vàng là thƣớc đo giá trị chung cho tất cả các loại hàng hóa giúp cho việc trao đổi đƣợc thực hiện dễ dàng thông qua phƣơng tiện thanh toán là vàng. Ngoài ra, vàng còn là phƣơng tiện cất trữ phổ biến hơn bất kỳ loại tiền tệ nào do tính chất vật lý bền vững trƣớc nguy cơ xảy ra thiên tai, chiến tranh, hỏa hoạn. Đồng thời, tiền vàng khác tiền giấy ở chỗ tiền vàng luôn giữ đƣợc giá trị lâu dài, không phải là tài sản nợ của bất kỳ quốc gia nào do đó giá trị tiền vàng không phụ thuộc vào tình hình chính trị và sự kiểm soát của các quốc gia nhƣ tiền giấy [12]. Đó chính là lý do vàng đƣợc lựa chọn là phƣơng tiện cất trữ phổ biến đặc biệt trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế hay leo thang chính trị.
Vàng cũng đóng vai trò tiền tệ thế giới do vàng đƣợc chấp nhận thanh toán ở các quốc gia, không phân biệt biên giới lãnh thổ. Do vậy, vàng thƣờng đƣợc ngân hàng trung ƣơng các nƣớc nắm giữ một tài sản dự trữ quốc tế bên cạnh các đồng tiền mạnh để hỗ trợ cán cân thanh toán trong trƣờng hợp đối mặt với khủng hoảng, thiên tai hay chiến tranh. Hoạt động kinh doanh vàng Việt Nam là nƣớc chủ yếu nhập khẩu vàng để tiêu thụ trong nƣớc, theo số liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nƣớc hàng năm Việt Nam nhập khẩu khoảng từ 50-60 tấn vàng, lƣợng vàng khai thác trong nƣớc không đáng kể, chỉ đạt 1-2 tấn/năm [15]. Do đó, lƣợng vàng nằm trong dân còn rất lớn, chƣa huy động đúng mức nguồn vốn đầy tiềm năng này để đầu tƣ phát triển kinh tế, trong khi đó Việt Nam hàng năm phải tiêu tốn hàng triệu USD để nhập khẩu vàng.
Trong thời gian vừa qua, giá vàng quốc tế biến động không ngừng khiến các doanh nghiệp Việt Nam đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, kể cả ngƣời dân có tích trữ vàng gặp nhiều khó khăn do chƣa có điều 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com kiện sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro trong hoạt động kinh doanh vàng [12]. Ngân hàng Nhà nƣớc đã ban hành quyết định 03/2006/QĐ-NHNN ngày 18/01/2006 [10] cho phép các doanh nghiệp và tổ chức tín dụng có đủ điều kiện đƣợc kinh doanh vàng trên tài khoản ở nƣớc ngoài. Đây là bƣớc đi tích cực của Cơ quan quản lý Nhà nƣớc trong việc đẩy mạnh hoạt động kinh doanh vàng theo hƣớng hội nhập quốc tế. Quyết định này mới chỉ quy định hoạt động kinh doanh vàng trên tài khoản ở nƣớc ngoài, tuy đang ở phạm vi, mức độ hẹp nhƣng đã góp phần gắn kết thị trƣờng vàng Việt Nam với thị trƣờng vàng quốc tế.
Tuy nhiên, trƣớc những diễn biến phức tạp và những rủi ro trong hoạt động của sàn giao dịch vàng, ngày 06 tháng 01 năm 2010 Ngân hàng Nhà nƣớc đã ban hành thông tƣ số 01/2010/TT-NHNN [16] bãi bỏ quyết định 03/2006/QĐ-NHNN. Sự ra đời của thông tƣ 01/2010/TT-NHNN đã gây ra nhiều tranh cãi trong cách thức quản lý các sàn giao dịch vàng hiện nay của cơ quan có thẩm quyền.1 Lý do đầu tư vào vàng Vàng đã hấp dẫn nhà đầu tƣ trong nhiều thế kỷ qua và vẫn là công cụ đầu tƣ hấp dẫn các nhà đầu tƣ hiện đại mặc dù vai trò tiền tệ của vàng đã giảm bớt và nhu cầu về vàng vật chất đáp ứng nhu cầu sử dụng cũng không lớn nhƣ các hàng hóa thông thƣờng khác. Chính tính chất đặc biệt của vàng vừa là tiền tệ vừa là hàng hóa là lý do hấp dẫn các nhà đầu tƣ khi muốn tìm kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá vàng và phòng ngừa rủi ro cho danh mục đầu tƣ. - Đầu tư vàng để hưởng chênh lệch giá: Cũng giống nhƣ hoạt động đầu tƣ vào cổ phiếu, trái phiếu hay đầu tƣ vào thị trƣờng hàng hóa, nhà đầu tƣ lựa chọn vàng với kỳ vọng vào sự tăng giá của loại tài sản này.
Mặc dù giá vàng thƣờng xuyên biến động, khó dự báo 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.