Luận văn thạc sĩ hoàn thiện phương pháp tính giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần thương mại sản xuất duyên hải

Luận văn thạc sĩ phân tích hoàn thiện phương pháp tính giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần thương mại sản xuất duyên hải, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Lê Quỳnh Như
• Người hướng dẫn: PGS. Đường Nguyễn Hưng
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện phương pháp tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Thương mại Sản xuất Duyên Hải
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÍNH GIÁ THÀNH TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. Khái quát chung về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 1.2. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất
• 1.3. Giá thành sản phẩm
• 1.4. Tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.5. Vai trò của tính giá thành và những quan tâm khi tổ chức tính giá thành
• 1.6. Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành
• 1.7. Phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CP TMSX DUYÊN HẢI
• 2.1. Tổng quan và đặc điểm sản xuất kinh doanh tại Công ty CP TMSX Duyên Hải
• 2.2. Giới thiệu về công ty và những điểm nổi bật
• 2.3. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty
• 2.4. Đặc điểm về tổ chức công tác kế toán tại Công ty
• 2.5. Thực trạng tính giá thành sản phẩm tại công ty CP TMSX Duyên Hải
• 2.6. Đặc điểm tổ chức sản xuất sản phẩm của Công ty
• 2.7. Đối tượng hạch toán chi phí và phương pháp kế toán
• 2.8. Hạch toán chi phí sản xuất
• 2.9. Tổng hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm
• 2.10. Đánh giá cách tính chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty CP TMSX Duyên Hải
• 2.11. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CP TMSX DUYÊN HẢI
• 3.1. Sự cần thiết, yêu cầu và các nguyên tắc hoàn thiện phương pháp tính giá tại Công ty CP TMSX Duyên Hải trong thời gian tới
• 3.2. Sự cần thiết và những yêu cầu phải hoàn thiện phương pháp tính giá tại Công ty CP TMSX Duyên Hải
• 3.3. Nguyên tắc hoàn thiện phương pháp tính giá tại Công ty CP TMSX Duyên Hải
• 3.4. Hoàn thiện phương pháp tính giá thành sản phẩm tại Công ty CP TMSX Duyên Hải theo phương pháp tính giá trên cơ sở hoạt động ABC
• 3.4.1. Nhận diện các trung tâm chi phí (các hoạt động)
• 3.4.2. Nhận diện các nguồn phát sinh chi phí sản xuất (chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp)
• 3.4.3. Tập hợp các chi phí theo các hoạt động sản xuất
• 3.4.4. Phân bổ chi phí của hoạt động cho từng đối tượng
• 3.4.5. Tính giá thành sản phẩm
• 3.4.6. So sánh hai phương pháp tính giá ABC và phương pháp tính giá hiện hành tại Công ty CP TMSX Duyên Hải
• 3.5. Kiến nghị một số giải pháp vận dụng phương pháp ABC vào thực tế Công ty CP TMSX Duyên Hải
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính Cấp Thiết Của Đề Tài

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, việc xác định giá thành sản phẩm chính xác là yếu tố sống còn cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp sản xuất. Công ty Cổ phần Thương mại Sản xuất Duyên Hải cần phải cải thiện phương pháp tính giá thành để nâng cao khả năng cạnh tranh. Việc áp dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) sẽ giúp công ty phân bổ chi phí một cách hợp lý hơn, từ đó đưa ra các quyết định quản lý hiệu quả hơn. Theo nghiên cứu, chi phí sản xuất chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí, do đó, việc hoàn thiện phương pháp tính giá thành là cần thiết để tối ưu hóa quản lý chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

II. Tổng Quan Tài Liệu Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã tham khảo nhiều tài liệu liên quan đến phương pháp tính giá thành và kế toán chi phí. Các bài viết và luận văn trước đây đã chỉ ra những ưu điểm và hạn chế của phương pháp truyền thống so với phương pháp ABC. Đặc biệt, nghiên cứu của Huỳnh Tấn Dũng và các tác giả khác đã nhấn mạnh sự cần thiết áp dụng phương pháp ABC cho các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, chưa có nhiều nghiên cứu tập trung vào lĩnh vực sản xuất đồ gỗ, điều này tạo ra khoảng trống cho nghiên cứu này. Việc áp dụng phương pháp ABC sẽ giúp Công ty CP TMSX Duyên Hải cải thiện quy trình tính giá thành và nâng cao hiệu quả quản lý.

III. Thực Trạng Tính Giá Thành Sản Phẩm Tại Công Ty

Hiện tại, Công ty CP TMSX Duyên Hải đang áp dụng phương pháp tính giá thành truyền thống, dẫn đến nhiều hạn chế trong việc phân bổ chi phí sản xuất. Phương pháp này không phản ánh chính xác chi phí phát sinh từ các hoạt động sản xuất. Việc phân bổ chi phí gián tiếp chưa hợp lý, gây khó khăn trong việc xác định giá thành sản phẩm. Do đó, cần thiết phải đánh giá lại cách tính giá thành hiện tại và tìm kiếm phương pháp mới để cải thiện tình hình. Việc áp dụng phương pháp ABC sẽ giúp công ty nhận diện rõ ràng các trung tâm chi phí và phân bổ chi phí một cách hợp lý hơn.

IV. Hoàn Thiện Phương Pháp Tính Giá Thành

Để hoàn thiện phương pháp tính giá thành, Công ty CP TMSX Duyên Hải cần áp dụng phương pháp ABC. Phương pháp này sẽ giúp công ty nhận diện các hoạt động sản xuất và phân bổ chi phí theo từng hoạt động. Việc tập hợp chi phí theo các hoạt động sản xuất sẽ cung cấp thông tin chính xác hơn về giá thành sản phẩm. Các bước thực hiện bao gồm nhận diện các nguồn phát sinh chi phí, phân bổ chi phí cho từng đối tượng và tính toán giá thành sản phẩm. So sánh giữa phương pháp ABC và phương pháp hiện tại sẽ cho thấy rõ những lợi ích mà phương pháp mới mang lại.

V. Kiến Nghị Giải Pháp Vận Dụng Phương Pháp ABC

Để áp dụng thành công phương pháp ABC, Công ty CP TMSX Duyên Hải cần thực hiện một số giải pháp như đào tạo nhân viên về phương pháp mới, cải thiện hệ thống thông tin kế toán và xây dựng quy trình tính giá thành rõ ràng. Việc này không chỉ giúp công ty nâng cao hiệu quả trong việc tính giá thành mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định quản lý. Hơn nữa, việc áp dụng phương pháp ABC sẽ giúp công ty tối ưu hóa quản lý chi phí, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường toàn cầu, việc xác định giá thành sản phẩm chính xác trở thành yếu tố then chốt quyết định sự thành công của doanh nghiệp. Theo báo cáo của ngành, Công ty Cổ phần Thương mại Sản xuất Duyên Hải (Công ty Duyên Hải) là một trong những doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ xuất khẩu lớn tại Bình Định, với quy mô lao động lên đến khoảng 1.400 công nhân và doanh thu năm 2018 đạt gần 300 tỷ đồng, tăng 148,67% so với kế hoạch. Tuy nhiên, công tác tính giá thành sản phẩm tại công ty hiện nay còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc phân bổ chi phí sản xuất chung, ảnh hưởng đến độ chính xác của giá thành và hiệu quả quản lý chi phí.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ thực trạng tính giá thành sản phẩm tại Công ty Duyên Hải và đề xuất hoàn thiện phương pháp tính giá thành sản phẩm, cụ thể là vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (Activity-Based Costing - ABC). Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty trong năm 2018, nhằm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho công tác quản trị và ra quyết định. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, cải thiện tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường, đồng thời góp phần hoàn thiện lý luận về phương pháp tính giá thành trong doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết kế toán chi phí sản xuất và lý thuyết phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC).

• Lý thuyết kế toán chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất được phân loại thành chi phí nguyên liệu vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Giá thành sản phẩm là tổng các chi phí này, phản ánh toàn bộ hao phí về lao động và vật chất cho một đơn vị sản phẩm. Việc phân loại chi phí theo chức năng, theo mối quan hệ với lợi nhuận và theo cách ứng xử chi phí giúp doanh nghiệp kiểm soát và quản lý hiệu quả các khoản chi phí.

• Phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC): Phương pháp này tập trung vào việc phân bổ chi phí sản xuất chung dựa trên các hoạt động thực tế phát sinh chi phí, thay vì phân bổ theo các tiêu thức truyền thống như giờ công hay lượng nguyên vật liệu. ABC giúp xác định chính xác nguồn phát sinh chi phí, từ đó phân bổ chi phí một cách hợp lý cho từng sản phẩm, nâng cao độ chính xác của giá thành và cung cấp thông tin quản trị chi phí hiệu quả hơn.

Các khái niệm chính bao gồm: nguồn lực (nguồn sinh phí), hoạt động, nguồn phát sinh chi phí, đối tượng tính giá, tiêu thức phân bổ chi phí nguồn lực và chi phí hoạt động. Mô hình ABC gồm các bước: xác định hoạt động, tập hợp chi phí cho từng hoạt động, xác định nguồn sinh phí, phân bổ chi phí hoạt động cho đối tượng tính giá và tính giá thành sản phẩm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp thu thập và phân tích số liệu thực tế tại Công ty Duyên Hải trong năm 2018. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm của công ty trong năm này, với phương pháp chọn mẫu là toàn bộ dữ liệu có sẵn nhằm đảm bảo tính đại diện và đầy đủ.

Phương pháp phân tích bao gồm: tổng hợp số liệu kế toán chi phí, so sánh phương pháp tính giá truyền thống và phương pháp ABC, phân tích ma trận chi phí - hoạt động (EDA) và ma trận hoạt động - sản phẩm (APD) để phân bổ chi phí chính xác. Quá trình nghiên cứu được thực hiện theo timeline từ thu thập dữ liệu, phân tích thực trạng, xây dựng mô hình ABC đến đề xuất giải pháp hoàn thiện phương pháp tính giá thành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng tính giá thành sản phẩm tại Công ty Duyên Hải còn nhiều hạn chế: Công ty hiện áp dụng phương pháp tính giá thành giản đơn, trong đó chi phí sản xuất chung chiếm tỷ trọng cao nhưng được phân bổ chưa chính xác, dẫn đến sai lệch trong giá thành sản phẩm. Ví dụ, chi phí sản xuất chung chiếm khoảng 30-40% tổng chi phí sản xuất nhưng phân bổ theo tiêu thức truyền thống không phản ánh đúng mức độ tiêu hao thực tế.

2. Phương pháp ABC giúp phân bổ chi phí sản xuất chung chính xác hơn: Qua phân tích ma trận EDA và APD, chi phí sản xuất chung được phân bổ dựa trên các hoạt động cụ thể như xẻ gỗ, sấy khô, cắt phôi, tinh chế phôi, ghép và đóng gói. Kết quả tính giá thành theo phương pháp ABC cho thấy giá thành sản phẩm có sự khác biệt rõ rệt so với phương pháp truyền thống, với độ chính xác tăng lên khoảng 15-20%.

3. Phương pháp ABC cung cấp thông tin chi tiết về nguồn phát sinh chi phí: Việc xác định các trung tâm chi phí và nguồn sinh phí giúp công ty nhận diện được các hoạt động tiêu tốn nhiều nguồn lực, từ đó có thể kiểm soát và cắt giảm chi phí hiệu quả hơn. Ví dụ, chi phí hoạt động sấy khô và tẩm thuốc chiếm tỷ lệ lớn trong chi phí sản xuất chung, là điểm cần tập trung cải tiến.

4. Ứng dụng phương pháp ABC góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và ra quyết định: Thông tin giá thành chính xác giúp công ty xây dựng chính sách giá bán hợp lý, cải tiến sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu. So với năm 2017, năm 2018 công ty đã tăng doanh thu lên 148,67% và lợi nhuận trước thuế tăng 153,26%, phần nào phản ánh hiệu quả quản lý chi phí được cải thiện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của hạn chế trong phương pháp tính giá truyền thống là do việc phân bổ chi phí sản xuất chung dựa trên các tiêu thức đơn giản như giờ công hoặc lượng nguyên vật liệu, không phản ánh đúng mức độ tiêu hao thực tế của từng sản phẩm. Điều này dẫn đến việc giá thành sản phẩm bị sai lệch, ảnh hưởng đến quyết định giá bán và chiến lược kinh doanh.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành sản xuất khác, phương pháp ABC đã được chứng minh là hiệu quả trong việc nâng cao độ chính xác của giá thành và cung cấp thông tin quản trị chi phí chi tiết hơn. Việc áp dụng ABC tại Công ty Duyên Hải phù hợp với xu hướng phát triển công nghệ và tự động hóa trong sản xuất đồ gỗ, khi chi phí gián tiếp ngày càng chiếm tỷ trọng lớn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ chi phí phân bổ theo phương pháp truyền thống và ABC, cũng như bảng tổng hợp giá thành sản phẩm theo hai phương pháp để minh họa sự khác biệt rõ ràng. Điều này giúp nhà quản trị dễ dàng nhận diện các điểm cần cải tiến và đánh giá hiệu quả của phương pháp mới.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai áp dụng phương pháp tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) toàn diện: Động từ hành động là "triển khai", mục tiêu là nâng cao độ chính xác của giá thành sản phẩm, thời gian thực hiện trong vòng 12 tháng, chủ thể thực hiện là phòng kế toán và ban quản lý sản xuất.

2. Đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ kế toán và quản lý về phương pháp ABC: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu nhằm trang bị kiến thức và kỹ năng vận dụng ABC, mục tiêu tăng tỷ lệ nhân viên thành thạo phương pháp lên 80% trong 6 tháng, do phòng nhân sự phối hợp với chuyên gia tư vấn thực hiện.

3. Xây dựng hệ thống thu thập và xử lý dữ liệu chi phí hoạt động chính xác, kịp thời: Đầu tư phần mềm quản lý chi phí và thiết bị thu thập dữ liệu tự động, mục tiêu giảm sai số dữ liệu xuống dưới 5%, hoàn thành trong 9 tháng, do ban công nghệ thông tin và phòng kế toán phối hợp thực hiện.

4. Tăng cường kiểm soát và phân tích chi phí theo từng hoạt động để phát hiện và cắt giảm chi phí không cần thiết: Thiết lập quy trình kiểm soát chi phí định kỳ, mục tiêu giảm chi phí sản xuất chung ít nhất 10% trong năm đầu tiên, do ban quản lý sản xuất và phòng kế toán chịu trách nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ: Giúp hiểu rõ về phương pháp tính giá thành hiện đại, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và ra quyết định chiến lược.

2. Phòng kế toán và tài chính doanh nghiệp: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về phương pháp ABC, hỗ trợ cải tiến hệ thống kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo quý giá về ứng dụng thực tiễn phương pháp tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động trong ngành sản xuất.

4. Các doanh nghiệp sản xuất có quy mô vừa và lớn đang tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi phí: Tham khảo để áp dụng phương pháp ABC phù hợp với đặc thù sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp ABC khác gì so với phương pháp tính giá truyền thống?
   Phương pháp ABC phân bổ chi phí dựa trên các hoạt động thực tế phát sinh chi phí, giúp xác định chính xác nguồn phát sinh và phân bổ chi phí phù hợp hơn, trong khi phương pháp truyền thống thường dựa trên tiêu thức đơn giản như giờ công hoặc nguyên vật liệu, dễ gây sai lệch.

2. Áp dụng phương pháp ABC có tốn kém không?
   Việc triển khai ABC đòi hỏi đầu tư về thời gian, đào tạo và công nghệ thu thập dữ liệu, nhưng lợi ích lâu dài là nâng cao độ chính xác của giá thành và hiệu quả quản lý chi phí, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và tăng lợi nhuận.

3. Phương pháp ABC phù hợp với loại hình doanh nghiệp nào?
   Phương pháp ABC phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất có quy trình phức tạp, chi phí gián tiếp chiếm tỷ trọng lớn và đa dạng sản phẩm, như doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ xuất khẩu.

4. Làm thế nào để xác định các hoạt động trong phương pháp ABC?
   Các hoạt động được xác định dựa trên phân tích quy trình sản xuất và kinh doanh, nhóm các công việc tiêu tốn nguồn lực tương tự thành trung tâm hoạt động, từ đó tập hợp và phân bổ chi phí chính xác.

5. Phương pháp ABC có giúp cải thiện quyết định giá bán sản phẩm không?
   Có, ABC cung cấp thông tin giá thành chính xác hơn, giúp doanh nghiệp xây dựng chính sách giá bán hợp lý, nâng cao tính cạnh tranh và tối ưu hóa lợi nhuận.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ thực trạng tính giá thành sản phẩm tại Công ty CP TMSX Duyên Hải, chỉ ra những hạn chế của phương pháp tính giá truyền thống đang áp dụng.
• Phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) được đề xuất và hoàn thiện, giúp phân bổ chi phí sản xuất chung chính xác hơn, nâng cao độ tin cậy của giá thành sản phẩm.
• Kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp ABC góp phần cải thiện hiệu quả quản lý chi phí, hỗ trợ ra quyết định giá bán và chiến lược kinh doanh phù hợp.
• Đề xuất các giải pháp triển khai ABC toàn diện, đào tạo nhân sự, đầu tư hệ thống thu thập dữ liệu và kiểm soát chi phí nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng.
• Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, đào tạo nhân sự và đánh giá hiệu quả sau 12 tháng, kêu gọi ban lãnh đạo và các phòng ban liên quan phối hợp thực hiện để đạt được mục tiêu đề ra.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÍNH GIÁ THÀNH TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Khái quát chung về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm 1.Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất 1.Khái niệm Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động thuật hóa mà doanh nghiệp bỏ ra có liên quan đến hoạt động SXKD hoặc một chu kỳ nhất định (tháng, quý, năm) thực chất chi phí bằng sự chuyển dịch vốn, giá trị của các yếu tố sản xuất vào các đối tượng tính giá như sản phẩm, lao vụ, dịch vụ….45] Nội dung của chi phí rất đa dạnghiểu dưới nhiều góc độ khác nhau, tuỳ theo mục đích và quản điểm của các nhà khoa học. Dưới góc độ của kế toán quản trị chi phí được coi là những khoản phí tổn thực tế gắn liền với các phương án, sản phẩm, dịch vụ chi phí được phân loại và sử dụng theo nhiều cách khác nhau nhằm cung cấp những thông tin phù hợp với nhu cầu đa dạng trong các thời điểm khác nhau của quản lý nội bộ doanh nghiệp. Đặc điểm chung của chi phí: - Chi phí là hao phí tài nguyên (kể cả hữu hình và vô hình), vật chất, lao động.

- Những hao phí này phải gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh. - Phải định lượng được bằng tiền và được xác định trong một khoảng thời gian nhất định [2, tr. Phân loại chi phí * Phân loại chi phí theo chức năng hoạt động Xét theo từng hoạt động chi phí phát sinh trong các doanh nghiệp sản xuất có chức năng khác nhau trong quá trình sản xuất kinh doanh mà chúng phục vụ, được chia thành hai loại lớn: chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất. e 8 - Chi phí sản xuất: Là các khoản chi phí phát sinh trong phạm vi sản xuất của doanh nghiệp.

Thông thường phạm vi sản xuất của các tổ chức hoạt động kinh doanh đó là phân xưởng, tổ, đội Chi phí sản xuất bao gồm ba khoản mục: chi phí nguyên liệu vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. + Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: Đó là các khoản chi phí về vật liệu chính, phụ, nhiên liệu. mà kế toán có thể tập hợp thẳng cho các đối tượng chịu chi phí. Trong đó, NVL chính dùng để cấu tạo nên thực thể chính của sản phẩm và các loại vật liệu phụ khác có tác dụng kết hợp với NVL chính để hoàn chỉnh sản phẩm về mặt chất lượng và hình dáng.

+ Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm các khoản tiền lương, phụ cấp và các khoản trích theo lương, tiền ăn ca. của công nhân trực tiếp tạo ra sản phẩm. Đặc điểm của khoản mục chi phí này thường mang tính chất biến phí. + Chi phí sản xuất chung: Là các khoản chi phí phục vụ cho các phân xưởng, tổ, đội trong quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm và dịch vụ.

Khoản mục chi phí này bao gồm: chi phí vật liệu phục vụ quá trình sản xuất hoặc quản lý sản xuất, tiền lương và các khoản trích theo lương của nhân viên quản lý phân xưởng, chi phí khấu hao , sửa chữa và bảo trì máy móc thiết bị, nhà xưởng, chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ sản xuất và quản lý ở phân xưởng, v. - Chi phí ngoài sản xuất: Các khoản chi phí phát sinh ngoài sản xuất của các doanh nghiệp. Thuộc loại chi phí này gồm có hai khoản mục chi phí: Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. + Chi phí bán hàng: Phục vụ cho việc tiêu thụ hàng hoá, sản phẩm của các tổ chức hoạt động kinh doanh.

Chi phí này bao gồm nhiều yếu tố, mỗi yếu tố chi phí thường bao gồm cả phần biến phí và định phí, do vậy để kiểm soát các khoản mục chi phí cần phải tách biệt từng yếu tố chi phí thành biến phí và định phí. e 9 + Chi phí quản lý doanh nghiệp:chi phí phục vụ cho bộ máy điều hành của các tổ chức hoạt động. Chi phí quản lý doanh nghiệp bao gồm nhiều yếu tố chi phí, mỗi yếu tố cũng thường gồm định phí và biến phí. Khoản mục này bao gồm các chi phí như: chi phí văn phòng, tiền lương và các khoản trích theo lương của nhân viên quản lý doanh nghiệp, khấu hao tài sản cố định của doanh nghiệp, các chi phí dịch vụ mua ngoài khác, v.

* Phân loại chi phí theo mối quan hệ giữa chi phí với lợi nhuận xác định từng kỳ Khi xem xét cách tính toán và kết chuyển các loại chi phí để xác định lợi tức trong từng kỳ hạch toán, chi phí sản xuất kinh doanh trong các doanh nghiệp sản xuất được chia làm hai loại là chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ. - Chi phí sản phẩm (product costs): Chi phí sản phẩm bao gồm các chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất sản phẩm, do vậy các chi phí này kết hợp tạo nên giá trị của sản phẩm hình thành qua giai đoạn sản xuất (được gọi là giá thành sản xuất hay giá thành công xưởng). Chi phí sản phẩm gồm các khoản mục chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Chi phí của khối lượng sản phẩm tồn kho chưa được tiêu thụ vào cuối kỳ sẽ được lưu giữ như là giá trị tồn kho và sẽ được kết chuyển để xác định lợi tức ở các kỳ sau khi.

Vì lí do này, chi phí sản phẩm còn được gọi là chi phí có thể tồn kho (inventorial costs). - Chi phí thời kỳ (period costs): là chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Các chi phí thời kỳ phát sinh ở kỳ hạch toán nào được xem là có tác dụng phục vụ cho quá trình kinh doanh của kỳ đó, do vậy chúng được tính toán kết chuyển hết để xác định lợi tức ngay trong kỳ hạch toán mà chúng phát sinh. Chi phí thời kỳ còn được gọi là chi phí không tồn kho (non- inventorial costs).

e 10 * Phân loại chi phí theo các ứng xử của chi phí: Cách “ứng xử” của chi phí (cost behavior) là thuật ngữ để biểu thị sự thay đổi của chi phí tương ứng với các mức độ hoạt động đạt được. Khi nói đến cách ứng xử của chi phí, chúng ta thường hình dung đến một sự thay đổi tỉ lệ giữa chi phí với các mức độ hoạt động đạt được. - Chi phí khả biến: là các chi phí chi phí thường có quan hệ tỷ lệ với kết quả sản xuất hay quy mô hoạt động. Chi phí khả biến chỉ phát sinh khi có các hoạt động xảy ra.

- Chi phí bất biến: Chi phí bất biến là những chi phí thực tế phát sinh thường không thay đổi trong phạm vi của quy mô hoạt động. Vì tổng số chi phí bất biến là không thay đổi cho nên, khi mức độ hoạt động tăng thì chi phí bất biến tính theo đơn vị các mức độ hoạt động sẽ giảm và ngược lại. - Chi phí hỗn hợp: Chi phí hỗn hợp là những chi phí mà cấu thành nên nó bao gồm cả yếu tố chi phí khả biến và chi phí bất biến. Ở một mức độ hoạt động cụ thể nào đó, chi phí hỗn hợp mang đặc điểm của chi phí bất biến, và khi mức độ hoạt động tăng lên, chi phí hỗn hợp sẽ biến đổi như đặc điểm của chi phí khả biến.

Giá thành sản phẩm 1. Khái niệm giá thành sản phẩm Giá thành sản phẩm/dịch vụ là toàn bộ những chi phí tính bằng tiền để sản xuất và tiêu thụ một khối lượng sản phẩm hoặc dịch vụ nhất định. Hay nói cách khác, giá thành sản phẩm dịch vụ là hao phí về lao động sống và lao động vật hóa cho một đơn vị khối lượng sản phẩm hoặc lao vụ nhất định biểu hiện bằng tiền.Phân loại giá thành sản phẩm Có nhiều loại giá thành khác nhau, tuỳ theo yêu cầu quản lý cũng như các tiêu thức phân loại khác nhau mà giá thành được chia thành các loại tương ứng. e 11 *Phân loại giá thành theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá thành: -Giá thành kế hoạch: Là giá thành sản phẩm được tinh trên cơ sở chi phí sản xuất kế hoạch và sản lượng kế hoạch.Việc tính toán xác định giá thành kế hoạch được tiến hành trước khi quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm và do bộ phận kế hoạch thực hiện.

Giá thành kế hoạch là mục tiêu phấn đấu của đoanh nghiệp, là căn cứ để so sánh, phân tích đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch hạ giá thành của đoanh nghiệp. -Giá thành định mức: Là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở chi phí các định mức chi phí sản xuất hiện hành và chỉ tính cho một đơn vị sản phẩm. Việc tính giá thành định mức cũng được thực hiện trước khi tiến hành sản xuất, chế tạo sản phẩm. Gía thành định mức là công cụ quản lý định mức của doanh nghiệp, được xem là thước đo chính xác để đánh giá kết quả sử dụng tài sản,vật tư, tiền vốn, lao động trong sản xuất, giúp cho đánh giá đúng đắn các giải pháp kinh tế, kỹ thuật mà đoanh nghiệp đã áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

-Giá thành thực tế: Là giá thành sản phẩm được tính dựa trên cơ sở số liệu chi phí sản xuất thực tế đã phát sinh và tập hợp được trong kỳ và sản lượng sản phẩm thực tế đã sản xuất ra trong kỳ. Giá thành thực tế của sản phẩm chỉ có thể tính toán được khi quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm đã hoàn thành.Giá thành thực tế là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp để xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. *Phân loại giá thành theo phạm vi tính toán : - Giá thành sản xuất (còn gọi là giá thành công xưởng): Giá thành sản xuất của sản phẩm bao gồm các chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp; chi phí nhân công trực tiếp; chi phí sản xuất chung tính cho sản phẩm, công việc hay lao vụ đã hoàn thành, dịch vụ đã cung cấp. Giá thành sản xuất được sử dụng để ghi sổ kế toán thành phẩm đã nhập kho hoặc giao cho khách hàng và là căn cứ để tính toán giá vốn hàng bán, tính lợi nhuận gộp của hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ ở các đoanh nghiệp sản xuất.

e 12 - Giá thành toàn bộ của sản phẩm tiêu thụ: Bao gồm giá thành sản xuất và chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp tính cho sản phẩm đã bán.