PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Xây dựng là một trong những tiền đề quan trọng của sự phát triển kinh tế của một quốc gia. Căn cứ vào hoạt động xây dựng ngƣời ta có thể đánh giá đƣợc mức độ phát triển hoặc tiềm năng phát triển của một quốc gia hoặc khu vực, lãnh thổ nào đó. Nhu cầu xây dựng trong xã hội gần nhƣ là vô hạn, tuy nhiên, chi phí xây dựng lại hữu hạn.
Thống kê cho thấy khoảng 25- 30% GDP của một quốc gia đƣợc đầu tƣ vào lĩnh vực xây dựng. Chính vì sự hạn chế này mà bất cứ chủ đầu tƣ nào cũng mong muốn việc đầu tƣ cho hoạt động xây dựng của mình phải đạt đƣợc hiệu quả tối ƣu, nhất là đối với các nguồn vốn vay hoặc các nguồn vốn ngân sách.Chính vì vậy công tác đấu thầu là một trong những công cụ quan trọng để đảm bảo mục tiêu đó. Thƣờng thì công tác đấu thầu (lựa chọn nhà thầu) xảy ra sau khi dự án đầu tƣ xây dựng công trình đƣợc phê duyệt, nhƣng công tác đấu thầu lựa chọn nhà thầu để có đƣợc 1 dự án nhƣ trong mong muốn thì lại diễn ra trong suốt vòng đời của 1 dự án để hình thành một dự án có nội dung phù hợp (về mặt kỹ thuật, kinh tế, môi trƣờng, thị trƣờng…). Tại Việt Nam, tốc độ tăng trƣởng ngành xây dựng đạt ngƣỡng trung bình trên 6%/năm, xếp thứ 3 trong khu vực Châu Á (sau Trung Quốc và Ấn Độ) và dấu hiệu tăng trƣởng này đƣợc dự báo là vẫn tiếp diễn.
Sự tăng trƣởng diễn ra không chỉ trong lĩnh vực xây dựng dân dụng với vốn đầu tƣ tƣ nhân mà còn trải rộng ở vốn đầu tƣ ngân sách và các khoản vay. Do đó, công tác đấu thầu là công tác bắt buộc và đòi hỏi phải liên tục nghiên cứu, cập nhật.Tuy nhiên, thực tiễn công tác tổ chức và quản lý các hoạt động đấu thầu và lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng những năm qua ở nƣớc ta cho thấy còn có nhiều vấn đề cần đƣợc tiếp tục nghiên cứu để bổ sung hoàn thiện về cơ chế, chính sách cũng nhƣ trong tổ chức thực hiện các cuộc đấu thầu nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng.Chính vì vậy mà tác giả chọn đề tài: “Nghiên cứu hoàn thiện công tác tư vấn đấu thầu của Trung tâm xúc tiến đầu tư tỉnh Long An” với mục tiêu đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác tƣ vấn đấu thầu cho các dự án trên địa bàn tỉnh trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng và xử lý vấn đề thông qua thực tiễn. Mục đích của đề tài Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác tƣ vấn đấu thầu của Trung tâm xúc tiến đầu tƣ tỉnh Long An; áp dụng cho các công trình xây dựng dân dụng sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 1.
Đối tượng nghiên cứu Công tác tƣ vấn đấu thầu của Trung tâm xúc tiến đầu tƣ tỉnh Long An, áp dụng cho các gói thầu công trình xây dựng dân dụng trên địa bàn tỉnh Long An. Phạm vi nghiên cứu Các nghiên cứu trong luận văn chỉ tập trung vào các công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn quản lý của tỉnh Long An. Kết quả đạt đƣợc Đánh giá đƣợc thực trạng công tác tƣ vấn đấu thầu của Trung tâm xúc tiến đầu tƣ tỉnh Long An; Nghiên cứu, đề xuất các biện pháp mang tính khoa học dựa trên thực tiễn trong công tác tƣ vấn đấu thầu đối với các dự án công trình xây dựng sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc tại các UBND huyện, các Ban quản lý dự án đầu tƣ xây dựng tại các huyện thuộc tỉnh Long An. Vận dụng kết quả nghiên cứu làm tài liệu trong công tác đấu thầu dự án một cách hiệu quả và hợp lý nhất.
TỔNG QUAN CÔNG TÁC TƢ VẤN ĐẤU THẦU 1. Khái quát chung các công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nƣớc Ngân sách nhà nƣớc, hay ngân sách chính phủ, là một phạm trù kinh tế và là phạm trù lịch sử; là một thành phần trong hệ thống tài chính. Thuật ngữ "Ngân sách nhà nƣớc" đƣợc sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế, xã hội ở mọi quốc gia. Song quan niệm về ngân sách nhà nƣớc lại chƣa thống nhất, ngƣời ta đã đƣa ra nhiều định nghĩa về ngân sách nhà nƣớc tùy theo các trƣờng phái và các lĩnh vực nghiên cứu.
Các nhà kinh tế Nga quan niệm: Ngân sách nhà nƣớc là bảng liệt kê các khoản thu, chi bằng tiền trong một giai đoạn nhất định của quốc gia. Luật Ngân sách Nhà nƣớc của Việt Nam đã đƣợc Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 16/12/2002 định nghĩa: Ngân sách Nhà nƣớc là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc trong dự toán đã đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của nhà nƣớc. Sự hình thành và phát triển của ngân sách nhà nƣớc gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các phƣơng thức sản xuất của cộng đồng và nhà nƣớc của từng cộng đồng. Nói cách khác, sự ra đời của nhà nƣớc, sự tồn tại của kinh tế hàng hóa - tiền tệ là những tiền đề cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của ngân sách nhà nƣớc.
Ngân sách nhà nƣớc bao gồm ngân sách trung ƣơng và ngân sách địa phƣơng. Ngân sách trung ƣơng là ngân sách của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan khác ở trung ƣơng. Ngân sách địa phƣơng bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân. Theo quy định tại Luật Ngân sách nhà nƣớc thì vốn ngân sách nhà nƣớc bao gồm công trái quốc gia, trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phƣơng; vốn hỗ trợ phát triển chính thức, vốn vay ƣu đãi của các nhà tài trợ; vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp; vốn tín dụng đầu tƣ phát triển của Nhà nƣớc; vốn tín dụng do Chính phủ bảo lãnh; vốn vay đƣợc bảo đảm bằng tài sản của Nhà nƣớc; vốn đầu tƣ phát triển của doanh nghiệp nhà nƣớc; giá trị quyền sử dụng đất; các khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản do Chính phủ vay trong và ngoài nƣớc để bù đắp bội chi ngân sách nhà nƣớc và các khoản viện trợ của các tổ chức nƣớc ngoài.
Công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nƣớc là các công trình xây dựng đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định đầu tƣ; đƣợc cấp vốn, tạm ứng và chi vốn để thực 9 hiện nhằm đảm bảo mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh – quốc phòng, đảm bảo hài hòa lợi ích của nhà nƣớc và nhân dân và đảm bảo thực thi quyền lực nhà nƣớc trong xã hội. Sau đây là một số hình ảnh thuộc công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nƣớc điển hình nhƣ sau: Tên công trình: Dự Án Trung tâm Hành Chính Tỉnh Long An Chủ đầu tƣ: UBND Tỉnh Long An 10 Tên công trình: Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Long An Chủ đầu tƣ: Sở Y Tế Tỉnh Long An Tên công trình: Công Trình Đƣờng N1, Khu Trung Tâm Thƣơng Mại Phƣờng 2 (Vincom Tân An) Chủ đầu tƣ: UBND Thành Phố Tân An 11 Tên công trình: Công Trình Đƣờng Hùng Vƣơng Nối Dài Chủ đầu tƣ: UBND Tỉnh Long An Tên công trình: Công Trình Trƣờng THPT Tân An Chủ đầu tƣ: UBND thành phố Tân An. 12 Phân loại dự án đầu tƣ xây dựng: - Dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc phân loại theo quy mô, tính chất, loại công trình chính của dự án gồm: Dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án nhóm B và dự án nhóm C theo các tiêu chí quy định của pháp luật về đầu tƣ công và đƣợc quy định chi tiết tại Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định này. - Dự án đầu tƣ xây dựng công trình chỉ cần yêu cầu lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tƣ xây dựng gồm: + Công trình xây dựng sử dụng cho mục đích tôn giáo; + Công trình xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp có tổng mức đầu tƣ dƣới 15 tỷ đồng (không bao gồm tiền sử dụng đất).
- Dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc phân loại theo loại nguồn vốn sử dụng gồm: Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nƣớc, dự án sử dụng vốn nhà nƣớc ngoài ngân sách và dự án sử dụng vốn khác. Trình tự đầu tƣ xây dựng: - Trình tự thực hiện đầu tƣ xây dựng theo quy định tại Khoản 1 Điều 50 của Luật Xây dựng năm 2014 đƣợc quy định cụ thể nhƣ sau: + Giai đoạn chuẩn bị dự án gồm các công việc: Tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi (nếu có); lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tƣ xây dựng để xem xét, quyết định đầu tƣ xây dựng và thực hiện các công việc cần thiết khác liên quan đến chuẩn bị dự án; + Giai đoạn thực hiện dự án gồm các công việc: Thực hiện việc giao đất hoặc thuê đất (nếu có); chuẩn bị mặt bằng xây dựng, rà phá bom mìn (nếu có); khảo sát xây dựng; lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán xây dựng; cấp giấy phép xây dựng (đối với công trình theo quy định phải có giấy phép xây dựng); tổ chức lựa chọn nhà thầu và ký kết hợp đồng xây dựng; thi công xây dựng công trình; giám sát thi công xây dựng; tạm ứng, thanh toán khối lƣợng hoàn thành; nghiệm thu công trình xây dựng hoàn thành; bàn giao công trình hoàn thành đƣa vào sử dụng; vận hành, chạy thử và thực hiện các công việc cần thiết khác; 13 + Giai đoạn kết thúc xây dựng đƣa công trình của dự án vào khai thác sử dụng gồm các công việc: Quyết toán hợp đồng xây dựng, bảo hành công trình xây dựng. - Tùy thuộc điều kiện cụ thể và yêu cầu kỹ thuật của dự án, ngƣời quyết định đầu tƣ quyết định trình tự thực hiện tuần tự hoặc kết hợp đồng thời đối với các hạng mục công việc quy định tại các Điểm a, b và c Khoản 1 Điều này. - Các bản vẽ thiết kế đã đƣợc thẩm định, đóng dấu đƣợc giao lại cho chủ đầu tƣ và chủ đầu tƣ có trách nhiệm lƣu trữ theo quy định của pháp luật về lƣu trữ.