phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hoạch định ngân sách doanh nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng về công ty cổ phần Thủy sản 584 Nha Trang và tình hình hoạch định ngân sách tại công ty. Chƣơng 3: Thiết lập và hoàn thiện công tác hoạch định ngân sách hàng năm cho công ty cổ phần Thủy sản 584 Nha Trang. Tổng quan tài liệu Hoạch định ngân sách là việc cân bằng sự chênh lệch giữa trạng thái hiện tại với kỳ vọng trong tƣơng lai. Các doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt và hoạt động trong môi trƣờng kinh doanh thay đổi không ngừng với nhiều yếu tố môi trƣờng phức tạp.
Hoạch định trong môi trƣờng rủi ro cao nhƣ vậy thì chức năng hoạch định trở nên hữu dụng trong việc giảm thiểu rủi ro và nắm bắt cơ hội kinh doanh. Để định hƣớng đƣợc quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm đạt đƣợc những mục tiêu đã đề ra, hoạch định ngân sách đóng một vai trò rất quan trọng giúp cho các nhà quản lý nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý doanh nghiệp. Do đó nội dung nghiên cứu của đề tài có ý nghĩa rất thiết thực cả về lý luận và thực tiễn đối với Công ty cổ phần Thủy sản 584 Nha Trang trong công tác hoạch định ngân sách hàng năm. Hoạch định ngân sách là một công cụ khá phổ biến mà các doanh nghiệp đều vận dụng, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp sản xuất, cho nên vấn đề này cũng đƣợc nhiều ngƣời quan tâm nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau.
Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu những tài liệu có liên quan về đề tài Hoạch định ngân sách tại Công ty cổ phần Thủy sản 584 Nha Trang. Đã có những đề tài nghiên cứu những vấn đề khác nhau về ngân sách doanh nghiệp, 4 nhƣ là đề tài đề tài luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Ý Nguyên Hân với luận văn “Hoàn thiện dự toán ngân sách tại Công ty phân bón Miền Nam”, ngƣời hƣớng dẫn khoa học TS. Huỳnh Đức Lộng, Trƣờng Đại Học Kinh Tế TP.HCM, thực hiện năm 2008. Phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc tác giả sử dụng trong luận này là tiếp cận, quan sát, tổng hợp và phân tích.
Nội dung đề tài đã đề cập đến vấn đề ngân sách của doanh nghiệp ở những góc độ khác nhau cả về lý luận và thực tiễn nhƣ cơ sở lý luận về dự toán ngân sách doanh nghiệp, các mô hình lập dự toán ngân sách, nội dung lập các báo cáo dự toán ngân sách. Tác giả cũng đã nghiên cứu thực trạng công tác lập dự toán ngân sách tại Công ty phân bón Miền Nam, trên cở sở đó đánh giá những ƣu điểm và khuyết điểm để đƣa ra các giải pháp hoàn thiện và đề xuất phƣơng hƣớng ứng dụng dự toán ngân sách trong doanh nghiệp, chủ yếu tập trung vào nội dung lập các báo cáo dự toán ngân sách áp dụng cho doanh nghiệp sản xuất.[1] Đề tài thạc sỹ của tác giả Trần Văn Thoại với luận văn “Hoạch định ngân sách tại Công ty cổ phần đường Kon Tum” Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. Trƣơng Bá Thanh, Trƣờng Đại Học Kinh Tế Đà Nẵng, thực hiện năm 2013. Phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc tác giả sử dụng trong luận này là sử dụng phƣơng pháp phân tích tổng hợp, thống kê, so sánh.
Đề tài đề cập đến việc nghiên cứu các vấn đề về lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác hoạch định ngân sách tại Công ty cổ phần đƣờng Kon Tum. Những nội dung nhƣ ngân sách tổng thể doanh nghiệp, phƣơng pháp lập các ngân sách, quy trình hoạch định ngân sách, nội dung và tiến trình lập các ngân sách. Đánh giá thực trạng về công tác hoạch định ngân sách tại Công ty cổ phần đƣờng Kon Tum, đƣa ra một số giải pháp hoàn thiện và đề xuất phƣơng hƣớng ứng dụng dự toán ngân sách trong doanh nghiệp, chủ yếu tập trung vào nội dung lập các báo cáo dự toán ngân sách áp dụng cho doanh nghiệp sản xuất trong ngành mía đƣờng.[7] 5 Tuy nhiên các đề tài nghiên cứu đã công bố trên, chƣa nghiên cứu chuyên sâu về hoạch định ngân sách doanh nghiệp áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất nƣớc mắm và cũng chƣa có đề tài nghiên cứu nào đề cập đến hoạch định ngân sách tại Công ty cổ phần Thủy sản 584 Nha Trang. Vì vậy, đề tài mà tác giả lựa chọn để nghiên cứu không trùng với các đề tài nghiên cứu trƣớc đây.
Hoạch định ngân sách là một công cụ quản lý khoa học và hiệu quả trong việc quản lý hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp, giúp chuẩn bị các nguồn lực để đối phó kịp thời với mọi tình huống xảy ra trong tƣơng lai nhằm đạt đƣợc những mục tiêu nhất định. Cùng với định hƣớng phát triển chung của ngành sản xuất nƣớc mắm, các doanh nghiệp sản xuất nƣớc mắm trong nƣớc trong đó có Công ty cổ phần Thủy sản 584 Nha Trang đang từng bƣớc nâng cao khả năng cạnh tranh bằng nhiều giải pháp khác nhau để tồn tại và phát triển. Đề tài nghiên cứu về hoạch định ngân sách tại Công ty cổ phần Thủy sản 584 Nha Trang; Tác giả đi sâu nghiên cứu, phân tích và đánh giá những vấn đề có liên quan đến hoạch định ngân sách doanh nghiệp dựa trên cơ sở phân tích và đánh giá các nguồn lực hiện có của đơn vị, phân tích và đánh giá công tác dự báo hiện tại trên cơ sở phân tích việc dự báo các yếu tố tác động từ môi trƣờng bên trong và môi trƣờng bên ngoài. Trên cơ sở phân tích tất cả các yếu tố liên quan đến hoạch định ngân sách doanh nghiệp, kết hợp giữa cơ sở lý luận khoa học và thực tiễn, Phƣơng pháp lập ngân sách đi sâu nghiên cứu phƣơng pháp lập ngân sách phù hợp đối với các doanh nghiệp sản xuất nƣớc mắm nhƣ Công ty cổ phần Thủy sản 584 Nha Trang với mục tiêu của đề tài là nâng cao hiêu quả hoạch định ngân sách cho Công ty cổ phần Thủy sản 584 Nha Trang để phát huy tốt nhất các lợi ích của việc hoạch định ngân sách tận dụng tối đa các nguồn lực của công ty.
Dựa 6 trên mô hình hoạch định ngân sách lý thuyết ứng dụng vào thực tế của công ty và lập ngân sách hàng năm cho công ty năm 2014. Thêm vào đó đề tài đã tham khảo và kế thừa từ các tài liệu liên quan nhƣ: - Trần Thị Lệ Thi (2013), Xây dựng chiến lược Marketing cho nước mắm 584 Nha Trang (Công ty cổ phần thủy sản 584 Nha Trang) tại thị trƣờng Đà Nẵng, luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh, Trƣờng Đại Học Kinh Tế Đà Nẵng. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠCH ĐỊNH NGÂN SÁCH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1. NGÂN SÁCH TỔNG THỂ DOANH NGHIỆP VÀ HOẠCH ĐỊNH NGÂN SÁCH TỔNG THỂ DOANH NGHIỆP 1.
Tổng quan về ngân sách và hoạch định ngân sách a. Khái niệm ngân sách Theo Stephen Brookson [4, tr.6]: Ngân sách là kế hoạch cho những hoạt động tƣơng lai. Ngân sách có thể diễn đạt theo nhiều cách, nhƣng thƣờng thì nó mô tả toàn bộ quá trình kinh doanh bằng ngôn ngữ tài chính và là thƣớc đo nhằm định lƣợng các hoạt động của một tổ chức. Ngân sách là một thuyết minh kế hoạch tài chính đƣợc chuẩn bị trƣớc cho giai đoạn sắp tới, thƣờng là một năm.
Ngân sách thƣờng chỉ bao gồm những khoản doanh thu và chi tiêu có kế hoạch (tài khoản lãi lỗ). Ngân sách sẽ thể hiện những khoản thu nhập mà các bộ phận trong tổ chức có khả năng tạo đƣợc và tổng chi phí đƣợc phép sử dụng. Tuy nhiên, cũng nên đƣa vào ngân sách những kế hoạch tài sản và nguồn vốn của cả tổ chức (bảng cân đối kế toán theo ngân sách) và những khoản thu chi tiền mặt (dòng tiền theo ngân sách). Theo Howard Senter [2, tr.3-4] “Một kế hoạch hành động được lượng hóa và được chuẩn bị cho một khoảng thời gian cụ thể”, có thể xem xét kỹ hơn khái niệm này về ngân sách nhƣ sau: - Ngân sách phải được lượng hóa: Điều này có nghĩa là ngân sách phải đƣợc biểu thị bằng các con số, thực tế thƣờng là một số tiền.
Một danh sách liệt kê những gì dự tính thực hiện có thể hữu ích, nhƣng đó không phải là một bảng ngân sách nếu nó không đƣợc thể hiện bằng các con số. 8 - Ngân sách phải là một kế hoạch hành động: Đây có lẽ là điểm quan trọng nhất, ngân sách không phải là một bảng bao gồm các số liệu thực tế vì nó liên quan đến những sự việc chƣa hề xảy ra. Tình hình có thể thay đổi trong thời gian thực hiện ngân sách, có nghĩa là khi đó ngân sách không còn chính xác. Giống nhƣ các kế hoạch khác, ngân sách rất ít khi đƣợc dự báo hoàn toàn chính xác về tƣơng lai.
Tuy nhiên, ngay cả trong trƣờng hợp nhƣ vậy, nó vẫn đóng vai trò định hƣớng cho những ngƣời thực hiện và vai trò này rất quan trọng. Tuy nhiên phải biết đƣợc cần phải đạt đƣợc điều gì trƣớc khi lập kế hoạch, trong kinh doanh đƣợc gọi là mục tiêu. Các mục tiêu của doanh nghiệp phụ thuộc một phần vào loại hình doanh nghiệp, có thể là mục tiêu ngắn hạn, trung hoặc dài hạn. Khái niệm hoạch định ngân sách Hoạch định ngân sách chính là việc lập các ngân sách hoạt động và ngân sách tài chính, ứng với các ngân sách mô tả các quan hệ tài chính sẽ xảy ra nhằm đạt đƣợc những mục tiêu sản xuất kinh doanh đã định của tổ chức.
Đây là quá trình bao gồm chuẩn bị, lập các kế hoạch ngân sách và giám sát việc thực hiện kế hoạch ngân sách nhằm hƣớng dẫn cho việc đạt đƣợc các mục tiêu của tổ chức. Tất cả doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh đều đặt ra những mục tiêu nhất định liên quan đến tài chính, để đạt đƣợc những mục tiêu này đòi hỏi phải có một nguồn tiền, nguồn tiền này đƣợc xác định thông qua hoạch định ngân sách. Hoạch định ngân sách sẽ giúp phân bổ nguồn tài chính cho các mục tiêu cụ thể, từ đó các doanh nghiệp có thể quản lý hoạt động của mình hiệu quả hơn và đảm bảo việc chi tiêu không vƣợt mức dự báo. Mục đích của hoạch định ngân sách Ngân sách là một công cụ quản lý chủ yếu giúp việc lập kế hoạch, giám sát và kiểm soát các nguồn tài chính cho một tổ chức.