Luận văn đánh giá hiệu quả hệ thống xử lý nước thải tại mỏ Núi Pháo, Đại Từ, Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích hay đánh giá hiệu quả hệ thống xử lý nước thải trong quá trình khai thác và chế biến khoáng sản tại, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Thảo Vân
• Người hướng dẫn: Gs.ts Nguyễn Thế Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Hệ Thống Xử Lý Nước Thải Trong Quá Trình Khai Thác Và Chế Biến Khoáng Sản Tại Mỏ Núi Pháo, Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.1.1. Một số khái niệm liên quan
• 1.1.2. Nguồn gốc phát sinh và phân loại ô nhiễm môi trường nước
• 1.2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 1.4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hệ Thống Xử Lý Nước Thải Tại Mỏ Núi Pháo

Hệ thống xử lý nước thải tại mỏ Núi Pháo, Thái Nguyên, được thiết kế nhằm đảm bảo chất lượng nước thải trước khi xả ra môi trường. Mỏ Núi Pháo là một trong những mỏ khai thác khoáng sản lớn nhất tại Việt Nam, với quy trình sản xuất hiện đại. Việc xử lý nước thải không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao giá trị tài nguyên khoáng sản.

1.1. Giới Thiệu Về Mỏ Núi Pháo

Mỏ Núi Pháo thuộc Công ty TNHH Khai thác Chế biến khoáng sản Núi Pháo, nổi bật với quy mô lớn và công nghệ tiên tiến. Mỏ này không chỉ cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp mà còn tạo ra nhiều thách thức về quản lý nước thải.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Hệ Thống Xử Lý Nước Thải

Hệ thống xử lý nước thải đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Việc xử lý hiệu quả giúp giảm thiểu ô nhiễm và đảm bảo nước thải đạt tiêu chuẩn trước khi xả ra môi trường.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Nước Thải Tại Mỏ Núi Pháo

Ô nhiễm nước thải tại mỏ Núi Pháo là một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe con người. Nguồn nước thải chủ yếu phát sinh từ quá trình khai thác và chế biến khoáng sản, chứa nhiều chất độc hại.

2.1. Nguồn Gốc Ô Nhiễm Nước Thải

Nước thải tại mỏ Núi Pháo chủ yếu đến từ các hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản. Các chất ô nhiễm như kim loại nặng và hóa chất độc hại có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái.

2.2. Tác Động Của Ô Nhiễm Đến Môi Trường

Ô nhiễm nước thải không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn tác động đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái xung quanh. Việc kiểm soát ô nhiễm là rất cần thiết để bảo vệ môi trường.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Hệ Thống Xử Lý Nước Thải

Đánh giá hiệu quả hệ thống xử lý nước thải tại mỏ Núi Pháo được thực hiện thông qua các chỉ tiêu chất lượng nước. Các phương pháp phân tích hiện đại được áp dụng để đảm bảo tính chính xác và khách quan.

3.1. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Chất Lượng Nước

Các chỉ tiêu như BOD, COD, TSS được sử dụng để đánh giá hiệu quả xử lý nước thải. Việc theo dõi thường xuyên giúp phát hiện kịp thời các vấn đề phát sinh.

3.2. Phương Pháp Phân Tích Số Liệu

Sử dụng các phương pháp phân tích thống kê và mô hình hóa để đánh giá hiệu quả hệ thống. Điều này giúp đưa ra các giải pháp cải tiến phù hợp.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Xử Lý Nước Thải

Kết quả nghiên cứu cho thấy hệ thống xử lý nước thải tại mỏ Núi Pháo đạt hiệu quả cao trong việc giảm thiểu ô nhiễm. Các chỉ tiêu chất lượng nước sau xử lý đều đạt tiêu chuẩn quy định.

4.1. Hiệu Suất Xử Lý Nước Thải

Hệ thống xử lý nước thải đã đạt hiệu suất xử lý cao, với tỷ lệ giảm BOD và COD lên đến 90%. Điều này cho thấy sự đầu tư vào công nghệ xử lý là hợp lý.

4.2. Đề Xuất Cải Tiến Hệ Thống

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số biện pháp cải tiến hệ thống xử lý nước thải được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả và giảm thiểu ô nhiễm.

V. Kết Luận Về Hệ Thống Xử Lý Nước Thải Tại Mỏ Núi Pháo

Hệ thống xử lý nước thải tại mỏ Núi Pháo đã chứng minh được hiệu quả trong việc bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải tiến và nâng cao công nghệ để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ môi trường.

5.1. Tương Lai Của Hệ Thống Xử Lý

Hệ thống xử lý nước thải cần được đầu tư nâng cấp để đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe hơn trong tương lai.

5.2. Vai Trò Của Công Nghệ Trong Bảo Vệ Môi Trường

Công nghệ xử lý nước thải hiện đại sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững ngành khai thác khoáng sản.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú với hơn 5.000 điểm mỏ thuộc 60 loại khoáng sản khác nhau. Tuy nhiên, hoạt động khai khoáng luôn tiềm ẩn nguy cơ xả thải gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng khi có tới hơn 70% lượng nước thải công nghiệp tại các nước đang phát triển chưa được xử lý đạt chuẩn trước khi xả ra tự nhiên. Mỏ đa kim Núi Pháo tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên là một trong những dự án khai thác phức hợp hàng đầu thế giới với trữ lượng xác nhận khoảng 65 triệu tấn và thời gian khai thác ước tính 20 năm. Dự án sản xuất 4 dòng sản phẩm chính gồm Vonfram, Florit, Bismut và Đồng với tỷ lệ thu hồi quặng đạt trên 65%.

Quá trình tuyển khoáng và tháo khô moong khai thác phát sinh lưu lượng nước thải lớn, trung bình đạt 6.400 m3/ngày đêm (tương đương 267 m3/giờ). Nguồn nước này chứa hàm lượng cao các chất rắn lơ lửng, ion kim loại nặng và hóa chất tuyển nổi nguy hại. Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, nguồn thải sẽ trực tiếp đe dọa đến hệ sinh thái suối Thủy Tinh và lưu vực sông Cầu. Nghiên cứu được thực hiện nhằm mục tiêu đánh giá toàn diện hiệu quả vận hành của trạm xử lý nước thải tập trung tại mỏ Núi Pháo, từ đó đề xuất các giải pháp kỹ thuật nâng cao hiệu suất xử lý và phòng ngừa sự cố môi trường. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại khu vực mỏ Núi Pháo trong giai đoạn từ tháng 06/2018 đến tháng 06/2019. Kết quả đánh giá cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp doanh nghiệp duy trì tỷ lệ tuần hoàn nước trên 65% và bảo vệ an toàn nguồn nước tiếp nhận.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết xử lý nước thải công nghiệp đa bậc kết hợp giữa phương pháp sinh học hiếu khí dính bám MBBR và phương pháp hóa lý kết tủa keo tụ. Đồng thời, mô hình kinh tế tuần hoàn trong quản lý tài nguyên nước được sử dụng làm nền tảng để đánh giá khả năng thu hồi và tái sử dụng dòng thải. Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Ô nhiễm nước thải mỏ: Sự biến đổi tiêu cực về tính chất lý học, hóa học và sinh học của nước do sự hòa tan khoáng chất, kim loại nặng và hóa chất tuyển quặng.
• Quá trình keo tụ và tạo bông: Hiện tượng trung hòa điện tích và kết dính các hạt keo lơ lửng nhờ hóa chất như Poly Aluminum Chloride (PAC) và vôi bột để hình thành bông cặn lắng.
• Oxy hóa sinh hóa và hóa học: Các chỉ số BOD5 và COD phản ánh mức độ ô nhiễm của các chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học và tổng các hợp chất hữu cơ bị oxy hóa trong mẫu nước.
• Tiêu chuẩn xả thải công nghiệp: Giới hạn nồng độ tối đa cho phép của các thông số ô nhiễm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 40:2011/BTNMT Cột B.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu thứ cấp từ hồ sơ thiết kế, báo cáo đánh giá tác động môi trường và dữ liệu quan trắc định kỳ của mỏ Núi Pháo. Cỡ mẫu nghiên cứu thực nghiệm bao gồm 28 mẫu nước đại diện, được thu thập qua 4 đợt quan trắc định kỳ tương ứng với 4 quý: Quý II/2018 (tháng 6/2018), Quý III/2018 (tháng 9/2018), Quý IV/2018 (tháng 12/2018) và Quý I/2019 (tháng 3/2019). Phương pháp lấy mẫu phân tầng ngẫu nhiên được lựa chọn nhằm phản ánh chính xác sự biến động chất lượng nước theo mùa và theo từng công đoạn xử lý.

Địa điểm lấy mẫu gồm 7 vị trí chiến lược: hồ đuôi quặng sunfua (STC), hồ đuôi quặng oxit (OTC), hồ chuyển tiếp moong (PTP), nước tràn bể lắng (TK-OF), nước đầu ra cụm phản ứng (RT-Out), hồ sinh học TSF-SP và cửa xả đập khe Chuối (DP2). Quy trình lấy mẫu và bảo quản tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn TCVN 6663-1:2011 và TCVN 5999:1995. Đo nhanh tại hiện trường các chỉ tiêu pH, DO, TDS và độ dẫn điện bằng máy đo đa thông số Hanna HI9829. Các thông số kim loại nặng (Fe, Mn, As, Cu) được phân tích bằng thiết bị khối phổ plasma cảm ứng vi lượng ICP-MS; chỉ tiêu COD phân tích theo phương pháp SMEWW 5220C; xyanua tổng số xác định bằng phương pháp trắc quang TCVN 7723:2007. Phương pháp phân tích hiện đại này được lựa chọn vì có độ nhạy cao, cho phép phát hiện chính xác các vết kim loại ở giới hạn nồng độ dưới 0,001 mg/L trong nền mẫu phức tạp. Số liệu thu thập được xử lý thống kê phương sai ANOVA trên phần mềm Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Hiệu suất loại bỏ chất rắn lơ lửng (TSS): Hệ thống xử lý đạt hiệu suất tách cặn trên 92%, đưa nồng độ TSS từ mức dao động 180 - 250 mg/L tại các hồ chứa STC và OTC xuống dưới 30 mg/L tại điểm xả DP2, thấp hơn nhiều so với ngưỡng giới hạn quy định là 50 mg/L.
• Khả năng xử lý các hợp chất hữu cơ (COD và BOD5): Nồng độ COD giảm 78% và BOD5 giảm 82% sau khi qua cụm khoang sinh học MBBR kết hợp hiếu khí. Hàm lượng COD đầu ra tại điểm xả DP2 duy trì ổn định trong khoảng 25 - 35 mg/L, đáp ứng hoàn toàn quy chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT Cột B.
• Hiệu quả kết tủa kim loại nặng và Florua: Cụm bể phản ứng hóa lý bổ sung vôi và chất trợ lắng PAC đã loại bỏ trên 88% hàm lượng sắt (Fe) và mangan (Mn). Thông số Florua (F-) giảm mạnh từ mức 15 - 22 mg/L tại hồ PTP xuống dưới 5 mg/L trước khi thải ra môi trường.
• Kiểm soát xyanua dư: Nồng độ xyanua tổng số (CN_tot) trong bùn quặng sunfua sau khi được oxy hóa sơ bộ bằng dung dịch H2O2 và chất xúc tác CuSO4 tại bể phản ứng HP-032 đã giảm hơn 95%, đạt mức an toàn dưới 0,05 mg/L tại điểm xả cuối cùng.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả xử lý vượt trội của hệ thống đến từ sự phối hợp tối ưu giữa các công đoạn phân hủy sinh học, trung hòa hóa học ở dải pH 8,5 - 9,0 và quá trình lắng lọc đa tầng tại hồ TSF-SP. Bùn quặng mật độ cao (HDS) tạo ra điều kiện thuận lợi để kết tủa hoàn toàn các ion kim loại nặng ở dạng hydroxit khó tan. So với các khu mỏ kim loại truyền thống chỉ sử dụng hồ lắng tự nhiên với hiệu suất lắng cặn thường dưới 60%, trạm xử lý tại Núi Pháo đã nâng cao hiệu suất xử lý lên trên 90%.

Diễn biến chất lượng nước qua 4 đợt quan trắc có thể được trực quan hóa sinh động qua biểu đồ đường xu hướng thể hiện sự suy giảm liên tục của các nồng độ Mn, Fe và F- qua từng công đoạn công nghệ. Đồng thời, bảng ma trận đối sánh nồng độ trung bình của 8 thông số ô nhiễm chính giữa nước thải thô đầu vào và nước xả đầu ra tại điểm DP2 khẳng định tính ổn định cao của trạm xử lý trong cả mùa mưa lẫn mùa khô. Dù vậy, vào thời điểm mưa lớn kéo dài, lưu lượng nước tháo khô moong chảy về hồ PTP tăng đột biến có thể gây quá tải cục bộ cho cụm lắng hóa lý nếu không điều tiết van xả kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tối ưu hóa liều lượng hóa chất định lượng: Đội ngũ kỹ thuật vận hành trạm cần tự động hóa hệ thống châm vôi, PAC và polymer tại cụm 6 bể phản ứng hóa lý nhằm nâng hiệu suất keo tụ lên 95%, đồng thời tiết kiệm 15% chi phí hóa chất tiêu thụ định kỳ, bắt đầu triển khai từ Quý I hàng năm.
• Nâng cấp bãi lọc sinh học ngập nước Wetland: Ban Quản lý Môi trường mỏ Núi Pháo chủ trì thiết kế bổ sung bãi lọc ngập nước nhân tạo diện tích 2.000 m2 trồng các loài thực vật thủy sinh có khả năng hấp phụ kim loại dạng vết trước cửa xả DP2, hoàn thành thi công trong thời hạn 12 tháng.
• Ứng dụng công nghệ ép bùn Geotube: Đầu tư áp dụng công nghệ túi địa kỹ thuật Geotube để lưu giữ và tách nước bùn thải quặng đuôi, nâng tỷ lệ thu hồi nước sau ép bùn lên 90% và cách ly an toàn 100% lượng bùn thải nguy hại trong giai đoạn 2 năm tiếp theo.
• Tăng cường kiểm chuẩn hệ thống quan trắc tự động: Phòng Môi trường của công ty duy trì hiệu chuẩn định kỳ 3 tháng/lần cho hệ thống cảm biến đo online 8 thông số ô nhiễm chính tại cửa xả DP2, đảm bảo truyền dữ liệu liên tục 24/7 về máy chủ của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên mà không bị gián đoạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Kỹ sư môi trường và nhà vận hành mỏ: Tiếp cận hướng dẫn chi tiết về sơ đồ công nghệ xử lý nước thải liên hợp sinh học - hóa lý và giải pháp xử lý sơ bộ bùn quặng chứa xyanua bằng H2O2.
• Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường: Sử dụng bộ số liệu quan trắc thực tế 28 mẫu nước mỏ Núi Pháo làm cơ sở dữ liệu đối chiếu trong công tác thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường và giám sát xả thải công nghiệp mỏ.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Khoa học Môi trường: Tham khảo khung phương pháp luận nghiên cứu thực địa, kỹ thuật phân tích khối phổ ICP-MS và quy trình đánh giá cân bằng nước mỏ lộ thiên.
• Doanh nghiệp khai khoáng và chế biến khoáng sản: Áp dụng bài học kinh nghiệm trong việc tuần hoàn tái sử dụng 65% lượng nước thải nhằm tối ưu hóa chi phí sản xuất và thực hiện cam kết kinh tế tuần hoàn.

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống xử lý nước thải mỏ Núi Pháo áp dụng công nghệ chính nào? Trạm xử lý vận hành dây chuyền liên hợp bao gồm bể điều hòa, khoang sinh học hiếu khí dính bám MBBR, bể phản ứng trung hòa pH, cụm 6 bể keo tụ hóa lý, hồ lắng bùn và hồ lắng sinh học TSF-SP trước khi dẫn qua điểm xả DP2.

2. Nước thải tháo khô moong khai thác có những thông số ô nhiễm đặc thù nào? Nước moong khai thác có lưu lượng trung bình 6.400 m3/ngày đêm, chứa hàm lượng chất rắn lơ lửng (TSS) cao, nồng độ mangan (Mn) và florua (F-) vượt chuẩn, trong khi các chỉ số BOD5 và COD ở mức tương đối thấp.

3. Doanh nghiệp xử lý nồng độ xyanua tồn dư trong đuôi quặng như thế nào? Công ty bổ sung hóa chất oxy hóa H2O2 kết hợp xúc tác dung dịch CuSO4 tại bể chứa HP-032 theo chu kỳ kiểm tra 4 giờ/lần, giúp phân hủy triệt để xyanua tự do xuống dưới 0,05 mg/L trước khi bơm vào hồ STC.

4. Quy mô và tần suất lấy mẫu trong nghiên cứu được triển khai ra sao? Nghiên cứu lấy tổng cộng 28 mẫu nước đại diện tại 7 vị trí trọng yếu qua 4 đợt khảo sát kéo dài từ tháng 06/2018 đến tháng 03/2019 nhằm đánh giá chính xác biến động chất lượng nước theo mùa.

5. Nước thải sau xử lý tại cửa xả DP2 có đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn môi trường không? Toàn bộ 28 mẫu nước phân tích tại cửa xả DP2 đều đạt các thông số giới hạn theo QCVN 40:2011/BTNMT Cột B, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hệ sinh thái suối Thủy Tinh và nguồn nước hạ du.

Kết luận

• Hệ thống xử lý nước thải mỏ Núi Pháo vận hành ổn định và đạt hiệu suất xử lý chất rắn lơ lửng trên 92% qua chu kỳ theo dõi 4 quý liên tục.
• Sự kết hợp công nghệ sinh học MBBR và keo tụ hóa lý giúp loại bỏ hiệu quả trên 88% hàm lượng kim loại nặng (Fe, Mn) và Florua độc hại.
• Nồng độ xyanua dư được kiểm soát nghiêm ngặt dưới ngưỡng an toàn 0,05 mg/L nhờ giải pháp oxy hóa xúc tác H2O2 và CuSO4 tại nguồn.
• Toàn bộ các thông số chất lượng nước tại cửa xả DP2 đều đáp ứng đầy đủ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 40:2011/BTNMT Cột B.
• Luận văn cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm 28 mẫu chuẩn xác và đề xuất lộ trình 4 giải pháp công nghệ nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường mỏ.

Trong giai đoạn 6 - 12 tháng tiếp theo, doanh nghiệp cần ưu tiên triển khai bãi lọc ngập nước Wetland và ứng dụng túi ép bùn Geotube. Các đơn vị khai khoáng cần chủ động nghiên cứu và nhân rộng mô hình xử lý nước thải khép kín này để thúc đẩy phát triển công nghiệp khai thác bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học 1. Một số khái niệm liên quan - Khái niệm môi trường Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật (Theo khoản 1 điều 3 của Luật BVMT Việt Nam 2014) (Quốc hội, 2014). - Khái niệm ô nhiễm môi trường Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật (Theo khoản 8 điều 3 của Luật BVMT Việt Nam 2014) (Quốc hội, 2014).

- Khái niệm nguồn nước Nguồn nước là các dạng tích tụ nước tự nhiên hoặc nhân tạo có thể khai thác, sử dụng bao gồm sông, suối, kênh, rạch, ao, hồ, đầm, phá, biển các tầng chứa nước dưới đất, mưa, băng, tuyết và các dạng tích tụ nước khác (Quốc hội, 2012). - Khái niệm ô nhiễm nguồn nước Ô nhiễm nguồn nước là sự biến đổi tính chất vật lý, tính chất hóa học và thành phần sinh học của nước không phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho phép gây ảnh hưởng đến con người và sinh vật (Quốc hội, 2012). - Khái niệm về hoạt động bảo vệ môi trường Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động giữ gìn, phòng ngừa, hạn chế các tác động xấu đến môi trường; ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái, cải thiện, phục hồi môi trường; khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên nhằm giữu môi trường trong lành (Quốc hội, 2014). - Khái niệm phát triển bền vững Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng được nhu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường.

- Khái niệm về nước thải và nước ô nhiễm Nước thải là chất lỏng được thải ra sau quá trình sử dụng của con người và đã bị thay đổi tính chất ban đầu của chúng. Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, cho công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho động vật nuôi và các loài hoang dã (Quốc hội, 2012). - Khái niệm về nước thải công nghiệp Nước thải công nghiệp là nước thải được sinh ra trong quá trình sản xuât công nghiệp từ các công đoạn sản suất và các hoạt động phục vụ cho sản xuất như nước thải khi tiến hành vệ sinh công nghiệp hay hoạt động sinh hoạt của công nhân viên. Nước thải công nghiệp rất đa dạng, khác nhau về thành phần cũng như lượng phát thải và phụ thược vào nhiều yếu tố: Loại hình công nghiệp, loại hình công nghệ sử dụng, tính hiện đại của công nghệ, tuổi thọ của thiết bị, trình độ quản lý của cơ sở và ý thức cán bộ công nhân viên (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2011).

- Quy chuẩn kỹ thuật môi trường Là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản bắt buộc áp dụng để bảo vệ môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2015). - Tiêu chuẩn môi trường Là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được các cơ quan nhà nước và các tổ chức công bố dưới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để bảo vệ môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2015). - Một số hiểu biết chung về hoạt động khai thác khoáng sản:  Điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản: Là hoạt động nghiên cứu, điều tra về cấu trúc, thành phần vật chất, lịch sử phát sinh, phát triển vỏ trái đất và các điều LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 kiện, quy luật sinh khoáng liên quan để đánh giá tổng quan tiềm năng khoáng sản làm căn cứ khoa học cho việc định hướng hoạt động thăm dò khoáng sản;  Hoạt động khai khoáng bao gồm hoạt động thăm dò khoáng sản, hoạt động khai thác khoáng sản;  Thăm dò khoáng sản: Là hoạt động nhằm xác định trữ lượng, chất lượng khoáng sản và các thông tin khác phục vụ khai thác khoáng sản;  Khai thác khoáng sản: Là hoạt động nhằm thu hồi khoáng sản, bao gồm xây dựng cơ bản mỏ, khai đào, phân loại, làm giàu và các hoạt động khác có liên quan (Quốc hội, 2012). Nguồn gốc phát sinh và phân loại ô nhiễm môi trường nước 1.

Nguồn gốc phát sinh  Nguồn gốc tự nhiên Nước mưa rơi xuống mặt đất, mái nhà, đường phố đô thị, khu công nghiệp,… kéo theo các chất bẩn xuống sông hồ hoặc các sản phẩm của hoạt động sống của sinh vật kể cả xác chết của chúng. Như vậy, ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên là do sự bào mòn hay sự sụt lở núi đồ, đất ven bờ sông làm dòng nước cuốn theo các chất cơ học như bùn, đất, cát, chất mùn… hoặc do sự phun trào của núi nửa làm bụi khói bốc lên cao theo nước mưa rơi xuống đất, do triều cường nước biển dâng cao vào sâu gây ô nhiễm các dòng sông, hoặc sự hòa tan các chất muối khoáng có nồng độ quá cao, trong đó có chất gây ung thư như asen, fluor và các chất kim loại nặng… Được biết rằng, tự nhiên vốn có sự cân bằng, nước bị ô nhiễm do tự nhiên sẽ được quá trình tuần hoàn và thời gian trả lại nguyên vẹn, Tuy nhiên, con người thì khác, khi dân số tăng quá nhanh và việc sử dụng nước sạch không hợp lý, không giữ vệ sinh môi trường sẽ phá vỡ cấu trúc tự nhiên vốn có (Nguyễn Thế Đặng và cộng sự, 2017)  Nguồn gốc nhân tạo Ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo: Quá trình thải các chất độc hại chủ yếu dưới dạng lỏng do các hoạt động của con người gây ra. Có thể nhận thấy, ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo chủ yếu do xả nước từ các vùng dân cư, khu công nghiệp, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 hoạt động giao thông vận tải, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và phân bón trong nông nghiệp… vào môi trường nước. Như vậy, ô nhiễm nguồn nước do con người là nguy cơ trực tiếp gây ra nhiều vấn đề sức khỏe và cuộc sống con người, trong đó đáng kể nhất là con người (phân, nước, rác), chất thải nhà máy và khu chế xuất và việc khai thác các khoáng sản, mỏ dầu khí.

Ngoài ra chất thải cho khu chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản, chất thải khu giết mổ, chế biến thực phẩm; và hoạt động lưu thông với khí thải và các chất thải phóng xạ từ các cơ sở sản xuất, các vùng khai thác khoáng sản,…(Nguyễn Thế Đặng và cộng sự, 2017) 1. Phân loại ô nhiễm nước Có nhiều cách phân loại ô nhiễm nước, trong thực tế thường được phân loại như sau:  Phân loại theo nguồn thải - Nguồn điểm: Nguồn ô nhiễm có thể xác định được vị trí, kích thước, bản chất, lưu lượng xả thải của các thông số gây ô nhiễm; - Nguồn diện: Nguồn ô nhiễm không có điểm cố định, không xác định được vị trí, bản chất, lưu lượng của tác nhận gây ô nhiễm (Lương Văn Hinh và cộng sự, 2016).  Phân loại theo tính chất của ô nhiễm - Ô nhiễm sinh học: Sự ô nhiễm về mặt sinh học chủ yếu là do sự thải các chất hữu cơ có thể lên men được hoặc kỹ nghệ có chứa chất cặn bã sinh hoặt, phân tiêu, nước rửa của các nhà máy, chất thải chăn nuôi…; - Ô nhiễm hóa học do chất vô cơ: Do dò rỉ, nhiễm chất hóa học vào nước như kim loại nặng, asen, thủy ngân,… Sự ô nhiễm nước do nitrat và photphat từ phân bón hóa học, luyện kim và các công nghệ khác; - Ô nhiễm do các chất hữu cơ tổng hợp: Ô nhiễm do các chất hữu cơ tổng hợp chủ yếu do hydrocacbon, nông dược, chất tẩy rửa…; - Ô nhiễm vật lý: Các chất rắn không tan khi được thải vào nước làm tăng lượng chất lơ lửng, tức là làm tăng độ đục của nước, Các chất này có thể là gốc vô cơ hay hữu cơ, có thể được vi khuẩn ăn, Sự phát triển của vi khuẩn và các vi sinh vật LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 khác lại càng làm tăng độ đục của nước và làm giảm độ xuyên thấu của ánh sáng (Lương Văn Hinh, Đỗ Thị Lan, Dư Ngọc Thành, Nguyễn Thanh Hải, 2016).  Phân loại theo nguồn gốc phát sinh - Nước thải sinh hoạt: Là nước thải từ các khu dân cư, khu vực hoạt động thương mại, khu vực công sở, trường học và các cơ sở tượng tự khác; - Nước thải công nghiệp: Là nước thải từ các nhà máy, từ hoạt động của các khu công nghiệp là chủ yếu; - Nước thải nông nghiệp: Là nước thải từ hoạt động chăn nuôi gia súc, gia cầm, Việc sử dụng phân bón quá mức, phun thuốc bảo vệ thực vật cho cây trồng, sử dụng thức ăn khi nuôi tôm cá,… nếu không được xử lý tốt cũng là nguồn gây ô nhiễm môi trường nước (Lương Văn Hinh và cộng sự, 2016).

 Phân loại theo vị trí không gian - Ô nhiễm nước mặt - Ô nhiễm nước ngầm - Ô nhiễm nước biển. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng nước 1. Các chỉ tiêu vật lý a. Độ đục Độ đục là mức độ ngăn cản ánh sáng xuyên qua nước.

Độ đục của nước có thể do nhiều loại chất lơ lửng bao gồm các loại có kích thước hạt keo đến những hệ phân tán thô gây nên như các chất huyền phù, các hạt cặn cát, các vi sinh vật. Nó cũng chứa nhiều thành phần hóa học như: Vô cơ, hữu cơ. Độ đục cao biểu thị nồng độ nhiễm bẩn trong nước cao. - Đơn vị đo độ đục: 1JTU = 1NTU = 1mg SO2/l = 1 đơn vị độ đục - Độ đục được đo bằng máy quang phổ, đơn vị: NTU, FTU - Đo bằng trực quan, đơn vị: JTU (Lương Văn Hinh và cộng sự, 2016).

Nhiệt độ Nhiệt độ ảnh hưởng đến độ pH, dẫn đến các quá trình hóa học và sinh hóa xảy ra trong nước.