Chương 1. Cơ sở lý luận về hành vi ứng xử của GV trong kỷ luật trẻ MG (3- 6) tuổi. Tổ chức và phương pháp nghiên cứu Chương 3. Kết quả nghiên cứu thực trạng.
4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HÀNH VI ỨNG XỬ CỦA GIÁO VIÊN VỚI TRẺ MẪU GIÁO 1.1 Một số nghiên cứu sơ lƣợc về hành vi ứng xử 1.1 Các công trình nghiên cứu về hành vi ứng xử trên thế giới Xã hội càng văn minh thì nhu cầu trong giao tiếp của con người càng được mở rộng và nâng cao. Ứng xử một cách thông minh, khôn khéo, tế nhị và kịp thời vẫn luôn là mong muốn của tất cả mọi người. Bởi vậy những cuốn sách về đối nhân xử thế, hay kỹ năng giao tiếp cũng được quan tâm trong mọi thời đại. Năm 1936, Dale Carnegie cho ra đời tác phẩm “How to Win Friends and Influence People” (Đắc nhân tâm), cuốn sách được coi như cẩm nang cho mọi sự thành công trong giao tiếp ứng xử.
Cuốn sách đã trở thành hiện tượng đáng kinh ngạc trong làng xuất bản Hoa Kỳ năm 1936. Đến nay, nó đã được chuyển sang hầu hết các thứ tiếng trên thế giới và từng ngày, từng giờ hàng triệu người vẫn đang đọc tác phẩm bất hủ này. Với quan điểm, ứng xử là khởi nguồn của mọi thành công, tác giả đã đưa ra các lời khuyên hữu ích để chúng ta cải thiện khả năng đối nhân xử thế của mình. Tác giả Raymond de saint Laurent cũng có một số cuốn sách liên quan tới đối nhân xử thế như: “28 bài học xử thế” [26] “Ở sao cho vừa lòng người: những bài học xử thế ở đời” [27] đã được tác giả Vũ Liêm dịch ra phiên bản Tiếng Việt.
Với một số thủ thuật trong giao tiếp hằng ngày như học cách tôn trọng mọi người, tránh ích kỷ, tránh coi thường người khác…sẽ giúp chúng ta hiểu được phần nào cách xây dựng mối quan hệ với mọi người xung quanh. Đó là những công trình nghiên cứu về ứng xử nói chung, trong các mối quan hệ giữa người với người. Những năm gần đây, tài liệu về giao tiếp ứng xử càng được quan tâm nhiều hơn. Điển hình là tác giả Adele Faber & Flaine Mazlish đã có một công trình nghiên cứu dành riêng cho các bậc phụ huynh và giáo viên khi giao tiếp với trẻ nhỏ “ How to talk so kids will listen and listen so kids will talk” (Nói sao cho trẻ chịu 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nghe và nghe sao cho trẻ chịu nói) [28].
Đọc cuốn sách này chúng ta sẽ biết cách khiến trẻ chịu nghe, chịu nói, và cách xử lý được những cảm xúc tiêu cực của trẻ? Biểu đạt nỗi tức giận của mình mà không làm tổn thương trẻ? Hay đơn giản hơn, chúng ta muốn khuyến khích trẻ hợp tác hay giải quyết xung đột một cách êm hòa., hầu hết những khó khăn ấy sẽ được đề cập đến trong công trình này. Tác giả còn có thêm cuốn “How to Talk So Kids Can Learn: At Home and in School” (Nói sao cho trẻ chịu học ở nhà và ở trường). Cuốn sách đã được những bậc phụ huynh, thầy cô và những nhà giáo dục sức khỏe tâm thần khắp nơi trên nước Mỹ và Canada đã đóng góp cả tiếng nói lẫn tài liệu về việc ứng dụng các kỹ năng giao tiếp vào cách hành xử ở nhà cũng như ở trường học, với nhiều ví dụ sinh động mà các giáo viên và phụ huynh tích lũy được trong mười năm dạy học [29]. Thông qua hai cuốn sách, tác giả Adele Faber & Flaine Mazlish cho rằng ứng xử là cả một nghệ thuật, người ứng xử với trẻ nhỏ giống như một người nghệ sĩ: Vừa nhanh nhẹn, thông minh, khôn khéo, lại đòi hỏi có sự dí dỏm, và một trái tim biết lắng nghe…thì mới tạo được hiệu quả trong trong giao tiếp với trẻ con.
Ngoài ra John Murphy và Phil Beadle trong “Why are you shouting at us? The Dos and Don’t of behavior management”. Thông qua cuốn sách, tác giả hướng dẫn giáo viên cách thức ứng xử cũng như quản lý hành vi sao cho ph hợp, dựa trên kinh nghiệm nhiều thập kỷ giảng dạy trong các trường học của họ. Ứng xử đối với tác giả là tất cả những kinh nghiệm sống được chắt lọc, rèn giũa sao cho ph hợp với bản thân và xã hội [31]. Điểm qua một số tác giả trên thế giới cho thấy, số lượng các cuốn sách viết về ứng xử không hề ít, mỗi tác giả chọn cho mình những góc độ khác nhau, góp phần cung cấp thêm nhiều kiến thức quý báu cho chúng ta.2 Các công trình nghiên cứu về hành vi ứng xử trong nước Tại Việt Nam các tài liệu nghiên cứu về hành vi ứng xử đã có cách đây khá lâu.
Đó là các cuốn sách nghiên cứu về cung cách ứng xử như: PGS.TS Lê Thị Bừng – Hải Vang với “Tâm lý học ứng xử” NXB Giáo dục - 1997 [1]. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Năm 2004, ba tác giả: Nguyễn Công Khanh – Nguyễn Ngọc Nam – Nguyễn Hồng Ngọc với cuốn “Nghệ thuật ứng xử và sự thành công của mỗi người”. Cuốn sách giới thiệu từng phương pháp ứng xử và cách vận dụng vào thực tế cuộc sống, đã được đông đảo bạn đọc đón nhận, cổ vũ nồng nhiệt. Thông qua đó tác giả muốn nói d bạn làm bất cứ công việc gì, học ngành nào, thì chỉ có giao tiếp, ứng xử tốt mới là chìa khóa vàng dẫn đến thành công.
Nó là một kỹ năng vô c ng quan trọng nhưng chúng ta hoàn toàn có thể học hỏi và rèn luyện theo thời gian [2]. Cũng trong năm 2004, tác giả Kim Oanh cho ra đời “365 sách lược xử thế” đã đúc kết những bài học sâu sắc, thấm thía trong việc tu dưỡng bản thân, những tâm đắc trong ứng xử cuộc đời từ các tích chuyện, những nhân vật quen thuộc trong các tác phẩm vǎn học sử học. Cuốn sách giúp bạn đọc có nhiều điều bổ ích để giải bài toán cuộc đời và thử thách cho mỗi người [3]. Gần với ứng xử sư phạm hơn có PGS.TS Ngô Công Hoàn (1997) với cuốn “Giao tiếp và ứng xử sư phạm” (dùng cho giáo viên mầm non) đã góp phần cung cấp nhiều thông tin, tri thức cho các nhà nghiên cứu, các giáo viên mầm non cũng như các bậc cha mẹ khi giao tiếp với trẻ.
Với tác giả, ứng xử là phản ứng của con người trong những tình huống nhất định nhằm truyền đạt tri thức và kinh nghiệm cá nhân của mình [4]. PGS –TSKH Trịnh Trúc Lâm Và PGS – TSKH Nguyễn Văn Hộ “Ứng xử sư phạm và các tình huống” đã tập trung làm sáng tỏ bản chất của ứng xử trong giao tiếp giữa thầy và trò theo quan điểm hoạt động và giáo dục. Đồng thời cũng chỉ ra một số khó khăn mà giáo viên thường gặp phải khi giải quyết các tình huống sư phạm trong hoạt động ứng xử [5]. Gần đây nhất, năm 2008 Tác giả B i Văn Huệ, Nguyễn Trí, Nguyễn Trọng Hoàn, Hoàng Thị Xuân Hoa đã đưa ra nguồn tài liệu “Nghệ thuật ứng xử sư phạm”.
Trong đó có nhiều tình huống sư phạm, một số trắc nghiệm tâm lý và những mẩu chuyện ứng xử sư phạm cho bạn đọc tham khảo. Đối với các tác giả, thì bản chất của ứng xử chính là cách xử lý các tình huống trong các hoàn cảnh khác nhau, ứng xử phụ thuộc vào đặc điểm tâm lý, khí chất của mỗi người… [6]. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nhìn chung các các công trình nghiên cứu về ứng xử khá phong phú, tuy nhiên ứng xử vẫn mang tính khái quát hoăc thiên về những tình huống sư phạm của giáo viên trung học phổ thông, chưa có nhiều nghiên cứu đi sâu tìm hiểu về ứng xử của GVMN.2 Một số nghiên cứu sơ lƣợc về kỷ luật 1.1 Các công trình nghiên cứu về phương pháp kỷ luật trên thế giới Người đầu tiên phải kể đến là Jane Nelsen, với hàng loạt cuốn sách về kỷ luật tích cực như: Jane Nelsen, Positive discipline. A warm, practical, step by step sourcebook for parents and teachers.
Ballantine Books - Nói về Kỷ luật tích cực, một nguồn sách cho các bậc phụ huynh và giáo viên trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ [34]. Positive Discipline: A teacher’s A –Z Guide: Hundreds of solutions for Almost every classroom behavior Problem - Jane Nelsen, Ed. Cuốn này dành cho tất cả các giáo viên, từ khi mới bắt đầu đến những người có nhiều năm kinh nghiệm thông qua bộ công cụ của kỷ luật tích cực [32]. Đặc biệt hơn là: Positive Discipline for Preschoolers: For Their Early Year – Raising children who are Responsible, respectful, and resourceful - Jane Nelsen, Ed.D, Cheryl Erwin, Roslyn Ann Duffy.
Là nguồn sách quý cho những bậc cha mẹ và giáo viên làm việc với trẻ mẫu giáo trong việc sử dụng phương pháp kỷ luật, truyền đạt kỹ năng sống cho trẻ [29]. Jane Nelsen được biết đến như một bậc thầy về các phương pháp kỷ luật tích cực dành cho các lứa tuổi. Đối với tác giả, kỷ luật không phải là trừng phạt, kỷ luật là cách thức hướng dẫn và quản lý hành vi của trẻ, nhằm ngăn chặn những hành vi tiêu cực và phát huy những hành vi tích cực, và đó được gọi là kỷ luật tích cực. Ngoài ra Tác giả Elizabeth Pantley với “The no –cry Discipline solution – Gent way to encourage good behavior without Whining, Tantrum and Tears”.
Với những giải pháp rèn luyện tính kỷ luật – Phương pháp nhẹ nhàng, khuyến khích trẻ cư xử tốt mà không phải than vãn, cáu kỉnh và khóc lóc cũng là một cẩm nang hữu ích cho những người làm cha mẹ và tất cả những người làm công việc liên quan tới 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trẻ nhỏ. Bà cho rằng, việc rèn tính kỷ luật đối với trẻ nhỏ là việc rất cần thiết, đó là nền tảng để trẻ phát huy các đức tính tốt, đồng thời cũng hạn chế những hành vi ứng xử tiêu cực đối với các bậc cha mẹ, thầy cô [30].2 Những công trình nghiên cứu phương pháp kỷ luật trẻ trong nước Thời gian gần đây, tại Việt Nam có một số công trình nghiên cứu về phương pháp kỷ luật như: Tiến sĩ Lê Văn Hảo và tổ chức Plan với “Phương pháp kỷ luật tích cực” – 2009. Bộ tài liệu này giúp các bậc phụ huynh, giáo viên hiểu rõ hơn về trẻ em, tâm lý lứa tuổi, tác dụng tiêu cực của việc trừng phạt trẻ em và trang bị cho họ những kiến thức, kỹ năng nhằm giáo dục, kỷ luật trẻ em một cách tích cực và hiệu quả.