Luận văn thạc sĩ tạo việc làm cho thanh niên nông thôn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp tạo việc làm cho thanh niên nông thôn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Đàm Hương Huệ
• Người hướng dẫn: TS. Mai Việt Anh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Giải pháp tạo việc làm cho thanh niên nông thôn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Ý nghĩa đóng góp của luận văn
• Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG THANH NIÊN NÔNG THÔN
• 1.1. Cơ sở lý luận về việc làm cho lao động thanh niên nông thôn
• 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.2. Đặc điểm, vai trò của công tác việc làm cho thanh niên nông thôn
• 1.1.3. Ý nghĩa của công tác việc làm cho lao động thanh niên nông thôn
• 1.1.4. Nội dung của công tác tạo việc làm cho lao động thanh niên nông thôn
• 1.1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến tạo việc làm cho thanh niên nông thôn
• 1.2. Cơ sở thực tiễn của vấn đề tạo việc làm cho thanh niên nông thôn
• 1.2.1. Kinh nghiệm chung giải quyết việc làm cho thanh niên nông thôn ở Việt Nam
• 1.2.2. Kinh nghiệm tại huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum
• 1.2.3. Kinh nghiệm tại huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng
• 1.2.4. Kinh nghiệm từ các cán bộ đoàn chuyên trách
• 1.2.5. Bài học kinh nghiệm về tạo việc làm cho thanh niên huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.2. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.2.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VIỆC LÀM CHO THANH NIÊN NÔNG THÔN HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.1. Đặc điểm chung của huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên của huyện Đại Từ
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Đại Từ
• 3.1.3. Đánh giá chung
• 3.2. Thanh niên và lao động thanh niên nông thôn huyện Đại Từ
• 3.2.1. Đặc điểm thanh niên huyện Đại Từ
• 3.2.2. Thực trạng công tác tạo việc làm cho lao động thanh niên nông thôn Huyện Đại Từ trong giai đoạn 2016-2018
• 3.3. Đánh giá thực trạng việc làm của lao động thanh niên nông thôn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên qua phân tích số liệu điều tra
• 3.3.1. Thông tin chung
• 3.3.2. Thực trạng các chương trình, chính sách để hỗ trợ tạo việc làm cho thanh niên nông thôn
• 3.3.3. Thực trạng phát triển thị trường lao động trong nông nghiệp, nông thôn
• 3.3.4. Thực trạng công tác dạy nghề cho lao động thanh niên nông thôn
• 3.3.5. Thực trạng tư vấn việc làm cho lao động thanh niên nông thôn
• 3.3.6. Thực trạng tạo việc làm thông qua xuất khẩu lao động
• 3.4. Những nhân tố ảnh hưởng tới việc tạo việc làm cho thanh niên nông thôn trên địa bàn huyện Đại Từ
• 3.4.1. Điều kiện kinh tế xã hội của địa phương
• 3.4.2. Các cơ chế, chính sách về lao động, việc làm và tạo việc làm
• 3.4.3. Chính sách thị trường lao động
• 3.4.4. Năng lực của người lao động
• 3.4.5. Nhân tố về giáo dục và công nghệ
• 3.5. Đánh giá chung về tạo việc làm cho thanh niên nông thôn
• 3.5.1. Những mặt đạt được
• 3.5.2. Những mặt hạn chế
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU TẠO VIỆC LÀM CHO THANH NIÊN NÔNG THÔN HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.1. Quan điểm về vấn đề tạo việc làm cho lao động thanh niên nông thôn ở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Một số giải pháp tạo việc làm cho lao động thanh niên nông thôn ở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Tạo việc làm thông qua các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, trong đó phát huy chính sách việc làm công
• 4.2.2. Tăng cường công tác tư vấn, định hướng, đào tạo nghề cho lao động thanh niên nông thôn
• 4.2.3. Đẩy mạnh xuất khẩu lao động
• 4.2.4. Tăng cường hoạt động hỗ trợ lao động thanh niên nông thôn
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính Cấp Thiết Của Đề Tài

Vấn đề việc làm cho thanh niên nông thôn, đặc biệt là tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, đang trở thành một thách thức lớn trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Theo thống kê, khoảng 76% dân số Việt Nam sống ở nông thôn, trong đó thanh niên chiếm một tỷ lệ đáng kể. Việc tạo việc làm cho thanh niên nông thôn không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn góp phần ổn định xã hội và phát triển kinh tế địa phương. Đặc biệt, huyện Đại Từ với 70% dân số làm nông nghiệp đang đối mặt với tình trạng thiếu việc làm chất lượng. Do đó, nghiên cứu này nhằm tìm ra các giải pháp hiệu quả để giải quyết vấn đề này.

II. Mục Tiêu Nghiên Cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá thực trạng việc làm cho thanh niên nông thôn huyện Đại Từ, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tạo việc làm hiệu quả. Cụ thể, nghiên cứu sẽ hệ thống hóa lý luận về việc làm, phân tích thực trạng và các nhân tố ảnh hưởng đến việc làm của thanh niên nông thôn. Đề tài cũng sẽ đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng việc làm và thu nhập cho thanh niên, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện.

III. Thực Trạng Việc Làm Cho Thanh Niên Nông Thôn Huyện Đại Từ

Thực trạng việc làm cho thanh niên nông thôn huyện Đại Từ cho thấy nhiều vấn đề cần giải quyết. Trong giai đoạn 2016-2018, số lượng thanh niên thất nghiệp và thiếu việc làm chất lượng tăng cao. Các chương trình hỗ trợ việc làm chưa phát huy hiệu quả, và thị trường lao động trong nông nghiệp còn hạn chế. Đặc biệt, việc dạy nghề và tư vấn việc làm cho thanh niên chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Điều này dẫn đến tình trạng thanh niên không có kỹ năng phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động.

IV. Giải Pháp Tạo Việc Làm Cho Thanh Niên Nông Thôn

Để giải quyết vấn đề việc làm cho thanh niên nông thôn huyện Đại Từ, cần thực hiện một số giải pháp chủ yếu. Đầu tiên, tăng cường công tác tư vấn và định hướng nghề nghiệp cho thanh niên. Thứ hai, phát triển các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường. Thứ ba, đẩy mạnh xuất khẩu lao động để tạo thêm cơ hội việc làm cho thanh niên. Cuối cùng, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc xây dựng các chính sách việc làm hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề giải quyết việc làm cho lao động trẻ khu vực nông thôn là một trong những trụ cột chiến lược đảm bảo an sinh và phát triển kinh tế bền vững tại Việt Nam. Theo thống kê toàn quốc, dân số trong độ tuổi thanh niên đạt khoảng 25 triệu người (chiếm gần 28% dân số), trong đó thanh niên nông thôn chiếm tới 51,5% nhưng có đến 94,7% chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật. Tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, lực lượng trong độ tuổi lao động chiếm 56,5% tổng dân số 185.568 người, với quy mô thanh niên lao động đạt 46.095 người. Tuy nhiên, cơ cấu kinh tế địa phương còn mang nặng tính thuần nông khi có tới 94,1% lao động làm việc trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản.

Quá trình đô thị hóa và chuyển đổi mục đích sử dụng đất đang thu hẹp diện tích canh tác truyền thống, dẫn đến nghịch lý vừa dư thừa lao động phổ thông mang tính mùa vụ, vừa thiếu hụt lao động có tay nghề kỹ thuật cao. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn, phân tích toàn diện thực trạng công tác tạo việc làm cho thanh niên nông thôn huyện Đại Từ giai đoạn 2016-2018, nhận diện các nhân tố cản trở, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp ứng dụng nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu việc làm bền vững đến năm 2025.

Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian 30 đơn vị hành chính gồm 2 thị trấn và 28 xã (trong đó có 12 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn), kết hợp dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2016-2018 và dữ liệu sơ cấp thu thập đầu năm 2019. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc định hướng đào tạo nghề, mở rộng kênh xuất khẩu lao động và nâng mức thu nhập bình quân của thanh niên từ 3-6 triệu đồng/tháng lên mức cao hơn, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết kinh tế lao động hiện đại kết hợp mô hình xác định quy mô tạo việc làm thông qua hàm sản xuất tổng quát: $Y = f(C, V, X, \dots)$, trong đó $Y$ biểu thị số lượng việc làm tạo mới, $C$ là vốn đầu tư, $V$ là năng lực sức lao động và $X$ là dung lượng thị trường tiêu thụ. Nghiên cứu tích hợp định luật Okun để phân tích tác động tiêu cực của tình trạng thiếu việc làm đối với tăng trưởng kinh tế, chỉ ra rằng cứ mỗi 1% tỷ lệ thất nghiệp vượt mức tự nhiên sẽ làm suy giảm khoảng 2,5% tổng sản phẩm nội địa tiềm năng.

Hệ thống khái niệm nền tảng được chuẩn hóa gồm:

• Việc làm theo quy định của Bộ luật Lao động Việt Nam năm 2012 (các hoạt động tạo thu nhập hợp pháp).
• Việc làm chính thức và phi chính thức theo chuẩn phân loại của UNDP và ILO.
• Việc làm tự tạo (quá trình cá nhân tự kết hợp sức lao động với tư liệu sản xuất để kinh doanh).
• Thanh niên nông thôn theo Luật Thanh niên năm 2005 (công dân từ đủ 16 đến 30 tuổi cư trú tại địa bàn nông thôn).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2016-2018 thu thập từ Niên giám thống kê huyện Đại Từ, báo cáo tổng kết của Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Phòng Nông nghiệp và Huyện Đoàn Đại Từ. Dữ liệu sơ cấp được điều tra khảo sát trực tiếp trong tháng 1 và tháng 2 năm 2019.

Cỡ mẫu khảo sát thanh niên được xác định gồm 380 người theo công thức chọn mẫu xác suất của Cochran và Fely David (độ tin cậy 95%, sai số biên $d = 0,05$, tỷ lệ phân bổ $p = 0,5$) trên tổng thể 46.095 thanh niên. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng theo 3 nhóm tuổi: 16-20 tuổi, 21-25 tuổi và 26-30 tuổi. Đồng thời, nghiên cứu tiến hành điều tra tổng thể toàn diện 68 cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn huyện nhằm thu thập đánh giá đa chiều từ phía người sử dụng lao động.

Lý do lựa chọn phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh chuỗi thời gian (số tuyệt đối và số tương đối) cùng thang đo Likert 5 mức độ (từ 1,00 đến 5,00) là nhằm lượng hóa chính xác mức độ biến động cơ cấu lao động, đánh giá khách quan tính hiệu quả của các chính sách hỗ trợ và xác định rõ nguyên nhân cốt lõi tác động đến việc làm của thanh niên địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu việc làm của thanh niên nông thôn huyện Đại Từ phân bổ mất cân đối nghiêm trọng. Tính đến năm 2018, có tới 94,1% lao động làm việc trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản; trong khi khu vực công nghiệp - xây dựng chỉ chiếm 4,1% và khu vực dịch vụ - thương mại chiếm vỏn vẹn 1,2%.

Thứ hai, chất lượng nguồn nhân lực thanh niên còn ở mức rất thấp. Khoảng 83% thanh niên nông thôn chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật có chứng chỉ; tỷ lệ có trình độ sơ cấp nghề chiếm 3,2%; trung cấp chuyên nghiệp chiếm 5,1% và chỉ có 4,2% đạt trình độ cao đẳng, đại học trở lên.

Thứ ba, tình trạng thiếu việc làm mùa vụ diễn ra phổ biến. Dù huyện sở hữu diện tích gieo cấy lúa hàng năm trên 16.500 ha (sản lượng 68.150 tấn) và vùng chuyên canh chè 5.124 ha (sản lượng búp tươi trên 30.000 tấn/năm), lao động trẻ vẫn trải qua thời gian nông nhàn kéo dài, dẫn đến hiệu quả sử dụng thời gian lao động chỉ đạt mức trung bình.

Thứ tư, các mô hình tự tạo việc làm và xuất khẩu lao động bước đầu ghi nhận tín hiệu tích cực nhưng quy mô còn nhỏ. Các tổ hợp tác nghề mộc, xây dựng và sửa chữa cơ khí giải quyết việc làm tại chỗ cho các nhóm từ 15 đến 30 thanh niên với thu nhập bình quân từ 3 đến 6 triệu đồng/tháng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm chạp tại 12 xã đặc biệt khó khăn (chiếm 43% số xã toàn huyện), cùng với sự thiếu hụt mạng lưới thông tin kết nối thị trường lao động. Tình trạng "thừa thầy, thiếu thợ" và thiếu tác phong công nghiệp khiến thanh niên khó tiếp cận các doanh nghiệp lớn như Dự án mỏ đa kim Núi Pháo hay các mỏ than Làng Cẩm, Núi Hồng.

So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại huyện Đắk Hà (Kon Tum) và huyện Hòa An (Cao Bằng), việc lồng ghép đào tạo nghề với chuyển đổi cây trồng và thành lập tổ hợp tác thanh niên là bài học thành công cần nhân rộng. Tại Đại Từ, tiềm năng 5.124 ha chè chất lượng cao (giống mới LDP1, Bát Tiên) và khu du lịch Hồ Núi Cốc rộng 25 km² chính là dư địa to lớn chưa được khai thác đồng bộ.

Về mặt trực quan khoa học, các kết quả phân tích có thể được mô tả sinh động thông qua biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu phân bổ lao động theo ngành (nông nghiệp chiếm áp đảo 94,1%), biểu đồ cột phân tầng thể hiện khoảng cách trình độ học vấn (83% chưa qua đào tạo) và bảng ma trận đánh giá thang đo Likert thể hiện mức độ hài lòng của 68 doanh nghiệp về kỹ năng tay nghề của lao động trẻ.

Đề xuất và khuyến nghị

• Phát triển kinh tế nông nghiệp công nghệ cao và làng nghề chè truyền thống: Ủy ban nhân dân huyện Đại Từ cùng Phòng Nông nghiệp chỉ đạo chuyển đổi toàn diện 5.124 ha chè theo tiêu chuẩn VietGAP, hỗ trợ thành lập 15 hợp tác xã thanh niên ứng dụng công nghệ sinh học và chế biến sâu giai đoạn 2021-2023, tạo việc làm mới ổn định cho khoảng 2.500 thanh niên với mức thu nhập kỳ vọng trên 7 triệu đồng/tháng.
• Đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo nghề gắn với doanh nghiệp: Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện ký kết hợp tác đào tạo theo đơn đặt hàng với Công ty Núi Pháo và các cụm công nghiệp, tổ chức đào tạo nghề ngắn hạn có cấp chứng chỉ cho 3.000 thanh niên mỗi năm, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 17% lên 35% vào năm 2025.
• Đẩy mạnh giao dịch việc làm và xuất khẩu lao động có thời hạn: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện chủ trì tổ chức từ 10 đến 12 phiên giao dịch việc làm lưu động/năm tại các cụm xã; phấn đấu đưa từ 300 đến 500 thanh niên đi xuất khẩu lao động mỗi năm tại các thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc trong giai đoạn 2021-2025 với mức thu nhập từ 15-25 triệu đồng/tháng.
• Mở rộng tín dụng ưu đãi hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp: Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện phối hợp Huyện Đoàn Đại Từ triển khai gói vay vốn ưu đãi hạn mức từ 50 đến 100 triệu đồng/mô hình, giải ngân cho ít nhất 500 dự án khởi nghiệp nông nghiệp sạch, tổ hợp tác sửa chữa máy móc và dịch vụ du lịch sinh thái Hồ Núi Cốc trước năm 2024.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý Nhà nước và nhà hoạch định chính sách địa phương: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng từ 380 thanh niên và 68 cơ sở sản xuất để xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch đào tạo nghề và bố trí ngân sách giải quyết việc làm cấp huyện, xã.
• Tổ chức Đoàn Thanh niên các cấp: Tài liệu hướng dẫn thực tiễn giúp cán bộ Đoàn thiết kế các phong trào đồng hành cùng thanh niên lập thân, lập nghiệp, nhân rộng mô hình tổ hợp tác và quản lý hiệu quả nguồn vốn ủy thác chính sách cho hơn 46.000 đoàn viên thanh niên.
• Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và trung tâm dịch vụ việc làm: Nguồn tham khảo giá trị để điều chỉnh chương trình dạy nghề sát với nhu cầu tuyển dụng thực tế của các doanh nghiệp khai khoáng, sản xuất công nghiệp và chế biến nông sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu kinh tế: Cung cấp khung phương pháp luận nghiên cứu hoàn chỉnh, mô hình toán kinh tế ứng dụng và bộ công cụ khảo sát Likert chuẩn mực cho các đề tài về quản lý nguồn nhân lực nông thôn miền núi.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng thiếu việc làm của thanh niên nông thôn huyện Đại Từ là gì?
Nguyên nhân chủ yếu do chất lượng lao động thấp với 83% thanh niên chưa qua đào tạo nghề, kết hợp cơ cấu kinh tế thuần nông khi 94,1% lao động phụ thuộc vào nông nghiệp thời vụ. Quá trình đô thị hóa làm thu hẹp đất sản xuất trong khi các ngành công nghiệp, dịch vụ chưa phát triển đủ mạnh để tạo thêm việc làm mới.

Cỡ mẫu 380 thanh niên và 68 cơ sở sản xuất có đảm bảo độ tin cậy khoa học không?
Cỡ mẫu nghiên cứu hoàn toàn đảm bảo tính đại diện thống kê cao. Quy mô 380 mẫu thanh niên được tính toán theo công thức chọn mẫu ngẫu nhiên xác suất với độ tin cậy 95% và sai số 0,05 trên tổng thể 46.095 người. Bên cạnh đó, mẫu 68 cơ sở sản xuất được điều tra tổng thể toàn diện trên địa bàn huyện.

Cây chè đóng vai trò như thế nào trong chiến lược tạo việc làm cho thanh niên Đại Từ?
Cây chè là cây kinh tế mũi nhọn với 5.124 ha diện tích canh tác và sản lượng hơn 30.000 tấn búp tươi/năm. Ứng dụng giống mới năng suất cao như LDP1, Bát Tiên kết hợp công nghệ chế biến sâu sẽ tạo chuỗi giá trị khép kín, thu hút hàng ngàn lao động trẻ tham gia sản xuất và kinh doanh hàng hóa xuất khẩu.

Kênh xuất khẩu lao động mang lại lợi ích gì cho lao động trẻ nông thôn?
Xuất khẩu lao động là giải pháp nhanh chóng giúp giải quyết tình trạng dư thừa lao động nông nhàn, mang lại thu nhập bình quân từ 15 đến 25 triệu đồng/tháng (gấp 3-5 lần sản xuất nông nghiệp trong nước), đồng thời giúp thanh niên tích lũy vốn liếng, nâng cao tay nghề và tiếp thu tác phong công nghiệp hiện đại.

Thanh niên nông thôn có thể tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi tạo việc làm qua kênh nào?
Thanh niên có thể nộp hồ sơ vay vốn thông qua kênh ủy thác của Đoàn Thanh niên cơ sở phối hợp với Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Đại Từ, với hạn mức vay từ 50 đến 100 triệu đồng cho các dự án phát triển trang trại, thành lập tổ hợp tác kinh doanh hoặc chi phí học nghề xuất khẩu lao động.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện khung lý luận về việc làm và phân tích sâu sắc thực trạng của 46.095 lao động thanh niên nông thôn trên địa bàn huyện Đại Từ.
• Chỉ rõ rào cản lớn nhất hiện nay là 83% thanh niên chưa qua đào tạo kỹ thuật và 94,1% lao động còn tập trung trong khu vực nông nghiệp truyền thống.
• Đánh giá khách quan các nhân tố tác động then chốt thông qua khảo sát thực chứng 380 thanh niên và 68 doanh nghiệp trên địa bàn.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gắn với phát triển 5.124 ha chè thế mạnh, đào tạo nghề theo địa chỉ và mở rộng xuất khẩu lao động.
• Xác lập lộ trình thực thi giai đoạn 2021-2025 với các chỉ tiêu định lượng cụ thể nhằm nâng cao thu nhập và ổn định an sinh xã hội nông thôn.

Công trình là tài liệu nghiên cứu ứng dụng giá trị cho các nhà quản lý kinh tế và chính quyền địa phương. Hãy tham khảo toàn văn luận văn để triển khai hiệu quả các mô hình tạo việc làm cho thanh niên nông thôn ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG THANH NIÊN NÔNG THÔN 1.Cơ sở lý luận về việc làm cho lao động thanh niên nông thôn 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm và phân loại việc làm * Khái niệm việc làm: Theo từ điển kinh tế thị trường: “Việc làm là hành vi của nhân viên, có năng lực lao động, thông qua hình thức nhất định kết hợp với tư liệu sản xuất, để được thù lao hoặc thu nhập kinh doanh". Với quan niệm này, việc làm được coi là quá trình hoạt động sản xuất của cải vật chất, tinh thần cho xã hội.

Trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của nước ta hiện nay, để phát huy tốt các nguồn lực xã hội, nhất là nguồn nhân lực, phục vụ sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, có rất nhiều hoạt động lao động của con người sẽ không được xem là việc làm. Ví dụ như những hoạt động: bảo đảm sự ổn định phát triển của xã hội, hỗ trợ cho những người thân tham gia trực tiếp sản xuất, kinh doanh,. để có thu nhập ổn định không được tính đến. Theo các tác giả Nguyễn Hữu Dũng và Trần Hữu Trung, “Việc làm là hoạt động lao động được thể hiện ở một trong ba dạng sau: (i) Làm các công việc để nhận tiền công, tiền lương bằng tiền hoặc bằng hiện vật cho công việc đó; (ii) Làm các công việc để thu lợi nhuận cho bản thân; (iii) Làm các công việc cho gia đình“ [45].

Với quan điểm này, vấn đề việc làm được quan niệm một cách rộng rãi hơn. Ở đây, ngoài những hoạt động mang lại thu nhập (như tiền lương, tiền công, lợi nhuận), các công việc gia đình tuy không trực tiếp mang lại thu nhập cũng được xem là việc làm. Song, quan điểm này vẫn còn chưa đề cập đến một số hoạt động khác như hoạt động của các lực lượng vũ trang và chưa đề cập đến vấn đề pháp lý của việc làm. 6 Theo điều 9, chương II của Bộ luật Lao động Việt Nam năm 2012, khái niệm việc làm được định nghĩa là “hoạt động lao động tạo ra thu nhập mà không bị pháp luật cấm”.

Bản thân tác giả quan niệm: Việc làm là các hoạt động mang lại thu nhập cho người lao động, không bị pháp luật cấm, bao gồm (1) các công việc được trả công dưới dạng bằng tiền mặt hoặc hiện vật;(2) các công việc tự làm để tạo thu nhập cho bản thân hoặc tạo thu nhập cho gia đình nhưng không được trả công (bằng tiền mặt hoặc hiện vật) cho công việc đó, gọi là việc làm tự tạo. Khái niệm “việc làm tự tạo” liên quan đến việc tự quản lý và sở hữu một cơ sở sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Qua đó, việc làm cho thanh niên nông thôn là quá trình các chủ thể (nhà nước, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức và bản thân người thanh niên) tạo và tự tạo ra các công việc mới cho thanh niên nông thôn trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. * Phân loại việc làm: - Việc làm thanh niên và việc làm của người trưởng thành (theo nhóm tuổi) Việc làm thanh niên: là việc làm của những người thuộc nhóm tuổi thanh niên.

Theo quy định của từng quốc gia mà độ tuổi thanh niên được xác định khác nhau, có nước thanh niên được xác định ở độ tuổi từ 15 - 24 tuổi, hoặc 25 đến trước 29, 30 tuổi. Theo ILO, việc làm thanh niên bao hàm độ tuổi từ 15 - 24 tuổi. Việc làm của người trưởng thành: là việc làm của những người trên tuổi thanh niên đến tuổi nghỉ hưu theo quy định của từng quốc gia có thể 55, 60, 62, 65 hoặc 67 tuổi. - Việc làm chính thức và phi chính thức Việc làm chính thức: Theo UNDP (2012) việc làm chính thức là việc làm thường là có đăng ký, được điều chỉnh thông qua các quy định của chính phủ, luật và/hoặc là bảo trợ xã hội chính thức như nghỉ phép được hưởng 7 lương, có bảo hiểm việc làm và lương hưu.

Việc làm chính thức diễn ra trong cả khu vực tư và khu vực công và được hệ thống hóa trong luật. Việc làm phi chính thức: Khái niệm việc làm phi chính thức có cơ sở từ khái niệm kinh tế phi chính thức. Kinh tế phi chính thức bao gồm tất cả các hoạt động kinh tế của người lao động và các đơn vị kinh tế mà theo luật hoặc thông lệ không được tổ chức một cách chính thức. Ở các nước đang phát triển và các nước quá độ, kinh tế phi chính thức đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm cũng như tạo thu nhập và đóng góp đáng kể cho tăng trưởng kinh tế.

Đồng thời kinh tế phi chính thức đặt ra nhiều thách thức cho các nhà hoạch định chính sách khi cố gắng hướng tới mục tiêu “việc làm đầy đủ và năng suất bền vững cho tất cả mọi người” kể cả các vấn đề liên quan đến điều kiện làm việc, bảo trợ xã hội và luật pháp cho người lao động. - Việc làm công hưởng lương và việc làm tự tạo. Theo chủ thể trả lương cho lao động, việc làm có thể được phân nhóm thành việc làm công ăn lương và việc làm tự tạo. Việc làm công hưởng lương là việc làm theo thỏa thuận giữa người thuê (chủ sử dụng lao động) và người lao động để được hưởng một mức lương nào đó.

Việc làm tự tạo là việc làm do bản thân người lao động tự làm và tự trả công cho chính mình. “Tự tạo việc làm là quá trình mà người lao động kết hợp sức lao động của bản thân và của những người khác với tư liệu sản xuất mà họ sở hữu hoặc tự bỏ chi phí đầu tư nhằm đem lại thu nhập hợp pháp” 1. Thanh niên và thanh niên nông thôn Thanh niên là khái niệm được sử dụng nhiều trong cuộc sống hàng ngày với nhiều cách hiểu khác nhau. Tùy theo từng trường hợp, có khi thanh niên dùng để chỉ một con người cụ thể, có khi lại dùng để chỉ tính cách, phong cách của người nào đó, cũng có khi lại được dùng để chỉ cả một lớp người trẻ tuổi.

Thanh niên còn là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học; tùy theo góc độ tiếp cận của mỗi ngành mà người ta đưa ra các định nghĩa khác nhau về thanh niên. 8 Về mặt sinh học, thanh niên được coi là một giai đoạn phát triển trong cuộc đời con người, bởi từ đây các em bước sang một giai đoạn mới để trở thành người lớn, người trưởng thành. Các nhà tâm lý học thường nhìn nhận thanh niên gắn với các đặc điểm tâm lý lứa tuổi và coi đó là yếu tố cơ bản để phân biệt với các lứa tuổi khác. Từ góc độ xã hội học, thanh niên lại được nhìn nhận là một giai đoạn xã hội hóa - thời kỳ kết thúc của tuổi thơ phụ thuộc chuyển sang xác lập vai trò cá nhân qua các hoạt động độc lập với tư cách đầy đủ của một công dân, là một trong các chủ thể của các mối quan hệ xã hội.

Các nhà kinh tế học lại nhấn mạnh thanh niên với góc độ là một lực lượng lao động hùng hậu, là nguồn lực bổ sung cho đội ngũ những người lao động trên các lĩnh vực sản xuất… Đặc điểm chung về mặt sinh học của thanh niên là giai đoạn kết thúc tuổi thiếu niên, đạt tới đỉnh cao của sự trưởng thành. Đây là giai đoạn quan trọng nhất trong sự phát triển của cá thể con người. Xác định giai đoạn này thường được biểu hiện một cách tập trung ở việc xác định độ tuổi thanh niên. Tùy thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội, đặc điểm của từng thời đại lịch sử, các yếu tố truyền thống của từng quốc gia, dân tộc,… mà quy định về độ tuổi thanh niên có sự khác nhau giữa các quốc gia.

Hiện nay, hầu hết các nước trên thế giới quy định độ tuổi thanh niên bắt đầu từ 15 tuổi; nhưng tuổi kết thúc lại khác nhau khá nhiều. Có nước quy định là 25 tuổi (hầu hết các nước phương Tây), có nước quy định là 30 tuổi (Philippin, Hàn Quốc…), một số nước khác lại quy định là 35 tuổi (Ấn Độ, Maldives…). Ở nước ta, theo Luật Thanh niên năm 2005 “Thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ 16 tuổi đến 30 tuổi”. Tuỳ theo môi trường hoạt động, đặc điểm nghề nghiệp, người ta chia thanh niên thành các nhóm đối tượng khác nhau Thanh niên công nhân, thanh niên nông thôn, thanh niên trong lực lượng vũ trang.

Như vậy có thể hiểu thanh niên nông thôn là những người thanh niên sinh sống ở khu vực nông thôn. 9 Trong đề tài này, thanh niên được nghiên cứu chủ yếu dưới góc độ kinh tế học và phù hợp với độ tuổi lao động được quy định theo pháp luật của Việt Nam. Thanh niên nông thôn là thanh niên sống ở vùng nông thôn, mà ở đó khu vực địa giới hành chính không bao gồm địa bàn phường thuộc thị xã, quận và thành phố. Khái niệm và vai trò của tạo việc Có thể hiểu tạo việc làm cho người lao động là đưa người lao động vào làm việc để tạo ra trạng thái phù hợp giữa sức lao động và tư liệu sản xuất, tạo ra hàng hoá và dịch vụ đáp ứng nhu cầu thị trường.

Quá trình kết hợp sức lao động và điều kiện để sản xuất là quá trình người lao động làm việc. Người lao động làm việc không chỉ tạo ra thu nhập cho riêng họ mà còn tạo ra của cải vật chất, tinh thần cho xã hội. Vì vậy, tạo việc làm không chỉ là nhu cầu chủ quan của người lao động mà còn là yếu tố khách quan của xã hội. Việc hình thành việc làm thường là sự tác động đồng thời giữa ba yếu tố - Nhu cầu thị trường.

- Điều kiện cần thiết để sản xuất ra sản phẩm, dịch vụ. + Người lao động (sức lực và trí lực). + Công cụ sản xuất. + Đối tượng lao động.

- Môi trường xã hội Xét cả góc độ kinh tế, chính trị, pháp luật, xã hội. Có thể mô hình hoá quy mô tạo việc làm theo phương trình sau Y = f (C,V,X,…) Trong đó Y Số lượng việc làm được tạo ra C Vốn đầu tư V Sức lao động X Thị trường tiêu thụ sản phẩm… Trong đó, quan trọng nhất là các yếu tố đầu tư (C) và sức lao động (V). 10 Hai yếu tố này hợp thành năng lực sản xuất. Mối quan hệ giữa C và V phụ thuộc vào tình trạng công nghệ và tồn tại dưới dạng khả năng.