Luận văn thạc sĩ tạo việc làm cho người lao động trên địa bàn thị xã phổ yên tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp tạo việc làm cho người lao động tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Văn Thạch
• Người hướng dẫn: TS. Dương Thanh Hà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Tạo việc làm cho người lao động trên địa bàn Thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TẠO VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG
• 1.1. Cơ sở lý luận về tạo việc làm cho người lao động
• 1.1.1. Các khái niệm cơ bản về việc làm và tạo việc làm
• 1.1.2. Vai trò của tạo việc làm cho người lao động
• 1.1.3. Nội dung tạo việc làm cho người lao động
• 1.1.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến công tác tạo việc làm
• 1.2. Kinh nghiệm tạo việc làm ở một số địa phương
• 1.2.1. Kinh nghiệm về tạo việc làm của một số địa phương
• 1.2.2. Bài học kinh nghiệm rút ra cho thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.2. Phương pháp tổng hợp thông tin
• 2.2.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.3. Hệ thống các chỉ tiêu, công cụ nghiên cứu
• 2.3.1. Nhóm các chỉ tiêu phản ánh thực trạng kinh tế xã hội của thị xã Phổ Yên
• 2.3.2. Nhóm các chỉ tiêu phản ánh thực trạng lao động và việc làm của thị xã Phổ Yên
• 2.3.3. Nhóm chỉ tiêu phản ánh thực trạng công tác giải quyết việc làm của thị xã Phổ Yên
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TẠO VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG THỊ XÃ PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.1. Giới thiệu khái quát về thị xã Phổ Yên
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 3.1.3. Đặc điểm dân số – lao động
• 3.2. Thực trạng công tác giải quyết việc làm cho người lao động tại Thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016-2018
• 3.2.1. Thực trạng việc làm tại Thị xã Phổ Yên
• 3.2.2. Thực trạng công tác tạo việc làm tại Thị xã Phổ Yên
• 3.3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới tạo việc làm cho người lao động tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.1. Nhân tố khách quan
• 3.3.2. Nhân tố chủ quan
• 3.4. Đánh giá chung về thực trạng công tác tạo việc làm cho người lao động thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.4.1. Những kết quả đạt được
• 3.4.2. Các hạn chế, tồn tại
• 3.4.3. Nguyên nhân của các hạn chế, tồn tại
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TẠO VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG THỊ XÃ PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.1. Phương hướng phát triển kinh tế - xã hội thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.1. Quan điểm, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thị xã Phổ Yên đến năm 2025
• 4.1.2. Phương hướng tạo việc làm của thị xã Phổ Yên giai đoạn 2020-2025
• 4.2. Một số giải pháp tạo việc làm cho người lao động trên địa bàn thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Giải pháp 1: Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 4.2.2. Giải pháp 2: Thu hút đầu tư, phát triển các khu công nghiệp tạo việc làm cho người lao động
• 4.2.3. Giải pháp 3: Tăng cường hoạt động xuất khẩu lao động trên địa bàn
• 4.2.4. Giải pháp 4: Phát triển làng nghề, tiểu thủ công nghiệp
• 4.2.5. Giải pháp 5: Phát triển thị trường lao động trên địa bàn thị xã giai đoạn 2020- 2025
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giải pháp tạo việc làm

Luận văn tập trung vào các giải pháp tạo việc làm cho người lao động tại Thị xã Phổ Yên, Thái Nguyên. Các giải pháp được đề xuất bao gồm phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ, thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp, tăng cường xuất khẩu lao động, và phát triển làng nghề truyền thống. Những giải pháp này nhằm tạo ra cơ hội việc làm bền vững và hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương. Luận văn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường kỹ năng và đào tạo nghề để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

1.1 Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ

Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ là một trong những giải pháp chính để tạo việc làm tại Thị xã Phổ Yên. Các doanh nghiệp này không chỉ tạo ra nhiều việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Luận văn đề xuất các chính sách hỗ trợ như giảm thuế, tạo điều kiện vay vốn, và cải thiện môi trường kinh doanh để khuyến khích sự phát triển của các doanh nghiệp này.

1.2 Thu hút đầu tư vào khu công nghiệp

Thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp là giải pháp quan trọng để tạo việc làm cho người lao động. Thị xã Phổ Yên có nhiều tiềm năng phát triển công nghiệp nhờ vị trí địa lý thuận lợi và cơ sở hạ tầng đang được cải thiện. Luận văn đề xuất các chính sách ưu đãi để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước, từ đó tạo ra nhiều việc làm ổn định cho người dân địa phương.

II. Thực trạng lao động và việc làm

Luận văn phân tích thực trạng lao động và việc làm tại Thị xã Phổ Yên giai đoạn 2016-2018. Kết quả cho thấy tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm vẫn còn cao, đặc biệt là trong nhóm lao động không có chuyên môn kỹ thuật. Thị trường lao động địa phương chưa đáp ứng được nhu cầu việc làm của người dân, dẫn đến tình trạng mất cân bằng cung - cầu lao động. Luận văn cũng chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến việc làm, bao gồm cả yếu tố khách quan và chủ quan.

2.1 Tình trạng thất nghiệp

Tình trạng thất nghiệp tại Thị xã Phổ Yên chủ yếu tập trung ở nhóm lao động không có chuyên môn kỹ thuật và nhóm có trình độ đại học. Nguyên nhân chính là do sự chênh lệch giữa nhu cầu của thị trường lao động và kỹ năng của người lao động. Luận văn đề xuất cần tăng cường đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng để giảm tỷ lệ thất nghiệp.

2.2 Thiếu việc làm

Thiếu việc làm là vấn đề phổ biến tại Thị xã Phổ Yên, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp. Người lao động thường phải làm việc không ổn định với thu nhập thấp. Luận văn nhấn mạnh cần có các chính sách hỗ trợ để tạo ra việc làm bền vững và nâng cao thu nhập cho người lao động.

III. Chính sách và hỗ trợ việc làm

Luận văn đề xuất các chính sách việc làm và hỗ trợ người lao động tại Thị xã Phổ Yên. Các chính sách này bao gồm việc tăng cường đào tạo nghề, hỗ trợ tài chính cho người lao động, và phát triển các chương trình phát triển việc làm. Luận văn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phối hợp giữa chính quyền địa phương và các doanh nghiệp để thực hiện hiệu quả các chính sách này.

3.1 Đào tạo nghề

Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Thị xã Phổ Yên. Luận văn đề xuất các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ. Điều này sẽ giúp người lao động có thêm kỹ năng và dễ dàng tìm được việc làm ổn định.

3.2 Hỗ trợ tài chính

Hỗ trợ tài chính cho người lao động là một trong những chính sách được đề xuất trong luận văn. Các hình thức hỗ trợ bao gồm cho vay vốn với lãi suất thấp, hỗ trợ khởi nghiệp, và tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn từ các tổ chức tài chính. Điều này sẽ giúp người lao động có thêm cơ hội tạo việc làm và nâng cao thu nhập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề giải quyết việc làm cho người lao động luôn là trụ cột cốt lõi trong chiến lược an sinh xã hội và tăng trưởng bền vững của mọi nền kinh tế. Tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên – một địa bàn kinh tế trọng điểm phía Nam của tỉnh với tổng diện tích tự nhiên đạt 25.886 ha gồm 18 đơn vị hành chính cấp xã, phường – làn sóng công nghiệp hóa và đô thị hóa diễn ra với tốc độ mạnh mẽ trong giai đoạn 2016-2018. Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình 3 năm của thị xã đạt 20%/năm, tổng thu ngân sách nhà nước duy trì ở mức 411,168 tỷ đồng/năm và GDP bình quân đầu người chạm mốc 54 triệu đồng/người (tương đương 2.571 USD/người, gấp 1,31 lần mức trung bình toàn quốc).

Tuy nhiên, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế thần tốc gắn liền với sự hình thành của Tổ hợp khu đô thị - dịch vụ - công nghiệp Yên Bình đã kéo theo sự thu hồi diện tích đất nông nghiệp lên tới hàng nghìn hecta, tạo áp lực lớn lên cán cân cung - cầu lao động. Tình trạng thiếu việc làm cục bộ và dôi dư lao động nông thôn trở thành bài toán cấp bách đối với bộ máy quản lý địa phương. Luận văn Thạc sĩ Quản lý Kinh tế của tác giả Nguyễn Văn Thạch dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Dương Thanh Hà tập trung giải quyết mục tiêu: hệ thống hóa lý luận về tạo việc làm, phân tích thực trạng giải quyết việc làm tại thị xã Phổ Yên giai đoạn 2016-2018, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp ứng dụng đồng bộ cho giai đoạn 2020-2025. Đề tài hướng tới việc giữ vững mục tiêu tạo việc làm mới cho 5.500 lao động mỗi năm và duy trì tốc độ giảm nghèo bình quân 2%/năm, hạ tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 6,54%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng tích hợp của các học thuyết kinh tế học lao động kinh điển và hệ thống pháp lý hiện hành của Việt Nam:

• Lý thuyết tạo việc làm của John Maynard Keynes (1936): Luận điểm cốt lõi khẳng định quy mô việc làm phụ thuộc trực tiếp vào tổng cầu, đầu tư và sản lượng của nền kinh tế. Để giảm thiểu thất nghiệp và kích thích tạo việc làm mới, Nhà nước cần can thiệp thông qua chính sách chi tiêu công, giảm thuế và hỗ trợ tín dụng đầu tư vào sản xuất kinh doanh.
• Lý thuyết chuyển dịch lao động hai khu vực của Arthur Lewis (1979): Mô hình chỉ rõ quá trình phân bổ lại nguồn lực bằng cách chuyển dịch lượng lao động dư thừa từ khu vực nông nghiệp truyền thống có năng suất cận biên tiệm cận mức 0 sang khu vực công nghiệp hiện đại do các tổ chức kinh tế và dòng vốn FDI dẫn dắt.
• Mô hình di chuyển lao động Harris - Todaro (1970): Giải thích hiện tượng dịch chuyển lao động từ nông thôn ra đô thị dựa trên kỳ vọng chênh lệch tiền lương và sự tồn tại tất yếu của khu vực kinh tế phi chính thức trong quá trình đô thị hóa.

Các khái niệm chuyên ngành được chuẩn hóa theo Giáo trình Kinh tế Nguồn nhân lực của GS.TS. Trần Xuân Cầu (2013) và PGS.TS. Phạm Đức Chính (2005), kết hợp các quy chuẩn pháp lý từ Điều 55 Hiến pháp 1992, Bộ luật Lao động 2012, Luật Giáo dục nghề nghiệp số 74/2014/QH13 và Luật số 72/2006/QH11 về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Quy mô và phương pháp chọn mẫu: Tác giả tiến hành khảo sát sơ cấp theo phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chuyên gia với tổng quy mô mẫu là 120 đối tượng. Mẫu nghiên cứu bao gồm 40 cán bộ quản lý phụ trách mạng lưới lao động - việc làm (thuộc Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Chi cục Thống kê, Ngân hàng Chính sách Xã hội và UBND 18 xã, phường) cùng 80 người lao động đại diện cho các nhóm ngành nghề công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp tại địa phương.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập toàn diện từ niên giám thống kê của Chi cục Thống kê thị xã Phổ Yên giai đoạn 2016-2018, các báo cáo tổng kết Đề án 1956 về đào tạo nghề cho lao động nông thôn và hồ sơ theo dõi việc làm từ 128 dự án đầu tư trên địa bàn.
• Phương pháp phân tích: Ứng dụng phương pháp thống kê mô tả (tính toán số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân), phương pháp so sánh chuỗi thời gian liên hoàn giữa các năm 2016, 2017 và 2018, cùng phương pháp xếp hạng tiêu thức nhằm lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các nhân tố chính sách đến quy mô tạo việc làm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra và phân tích số liệu thực tế tại thị xã Phổ Yên giai đoạn 2016-2018 mang lại 3 phát hiện nổi bật:

• Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế thúc đẩy tái cơ cấu việc làm: Cơ cấu kinh tế chuyển dịch vượt bậc theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ. Đến năm 2018, ngành công nghiệp - xây dựng chiếm 76,0% (tăng 1,5% so với mức 74,5% năm 2016), ngành thương mại - dịch vụ chiếm 20,2% (tăng 4,1% so với mức 16,1% năm 2016), trong khi tỷ trọng nông - lâm - thủy sản thu hẹp nhanh từ 9,4% năm 2016 xuống còn 3,8% năm 2018.
• Đột phá từ khu vực có vốn đầu tư trực tiếp: Trong giai đoạn 2016-2018, thị xã thu hút 83 dự án đầu tư mới với tổng vốn trong nước vượt 3.700 tỷ đồng và 3 dự án FDI đạt trên 6,5 triệu USD, nâng tổng số dự án lên 128 dự án. Trong đó, 104 dự án đã chính thức vận hành thương mại, giải quyết việc làm trực tiếp cho trên 20.000 lao động địa phương và các vùng phụ cận.
• Chất lượng lao động chưa bắt kịp tốc độ công nghiệp hóa: Hàng năm thị xã tạo việc làm mới cho khoảng 5.500 lao động, góp phần hạ tỷ lệ hộ nghèo về mức 6,54% và đưa 14/18 xã, phường (chiếm 78%) đạt chuẩn nông thôn mới. Tuy nhiên, trong cơ cấu người thất nghiệp, nhóm lao động chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật chiếm tỷ lệ áp đảo gần 60%, trong khi nhóm có trình độ đại học và trên đại học chiếm 17%, phản ánh thực trạng nghịch lý cung - cầu nhân lực kỹ thuật cao.

Thảo luận kết quả

Khi mô hình hóa dữ liệu thông qua biểu đồ phân bố ngành và bảng cân đối lao động, ta nhận thấy rõ sự chênh lệch sâu sắc giữa khu vực nội thị (gồm 4 phường Ba Hàng, Bãi Bông, Bắc Sơn, Đồng Tiến với 100.631 người) và khu vực ngoại thị (134.663 người). Tốc độ giải phóng mặt bằng phục vụ các khu công nghiệp tập trung như KCN Yên Bình khiến hàng nghìn lao động nông nghiệp mất sinh kế truyền thống nhưng gặp khó khăn khi chuyển sang dây chuyền sản xuất hiện đại do thiếu hụt kỹ năng công nghiệp.

So sánh với bài học kinh nghiệm tại huyện Thanh Miện (Hải Dương) và huyện Hiệp Hòa (Bắc Giang), công tác giải quyết việc làm tại Phổ Yên vượt trội về mặt thu hút FDI nhưng còn yếu ở mảng kinh tế làng nghề và xuất khẩu lao động. Việc sử dụng nguồn vốn từ Quỹ quốc gia về việc làm trên địa bàn mới chỉ đáp ứng được khoảng 76,5% so với nhu cầu vay vốn thực tế (tương tự như tỷ lệ chung cả nước khi giải quyết 1,3 triệu lao động trên chỉ tiêu 1,7 triệu lượt vay). Nguyên nhân bắt nguồn từ công tác dự báo thị trường lao động chưa nhạy bén, mạng lưới dạy nghề của Đề án 1956 còn mang tính hình thức và các doanh nghiệp vừa và nhỏ địa phương chưa liên kết chặt chẽ vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2025, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp chiến lược:

• Giải pháp 1: Mở rộng và nâng cao năng lực hệ thống doanh nghiệp vừa và nhỏ. UBND thị xã Phổ Yên phối hợp cùng Phòng Kinh tế triển khai chính sách ưu đãi mặt bằng, giảm thủ tục thuế và hỗ trợ tín dụng nhằm tăng trưởng số lượng doanh nghiệp từ 12% đến 15%/năm, mục tiêu tạo thêm 1.500 - 2.000 việc làm mới mỗi năm giai đoạn 2020-2025.
• Giải pháp 2: Hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp và phát triển công nghiệp phụ trợ. Ban Quản lý các KCN tỉnh phối hợp với UBND thị xã hoàn thiện 100% hạ tầng kỹ thuật phân khu đô thị - dịch vụ - công nghiệp Yên Bình, thu hút 15-20 dự án công nghiệp sạch và công nghiệp hỗ trợ, tạo thêm 3.000 chỗ làm việc/năm trong giai đoạn 2020-2023.
• Giải pháp 3: Đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu lao động có trình độ tay nghề. Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội liên kết với các doanh nghiệp được Bộ cấp phép theo Luật số 72/2006/QH11, đặt chỉ tiêu đưa 200 - 300 lao động đi làm việc ở nước ngoài/năm; phối hợp Ngân hàng Chính sách Xã hội cung cấp gói vay vốn ưu đãi 80 - 100 triệu đồng/lao động trong giai đoạn 2020-2025.
• Giải pháp 4: Khôi phục làng nghề truyền thống và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp. Đổi mới chương trình đào tạo theo Luật Giáo dục nghề nghiệp số 74/2014/QH13, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật lên trên 70% vào năm 2025; đồng thời quy hoạch bảo tồn 3-5 làng nghề tiểu thủ công nghiệp kết hợp du lịch dịch vụ.
• Giải pháp 5: Hiện đại hóa sàn giao dịch và phát triển thị trường lao động điện tử. Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh và thị xã tổ chức định kỳ 12 phiên giao dịch việc làm/năm, ứng dụng cổng thông tin việc làm số hóa nhằm nâng tỷ lệ kết nối cung - cầu lao động thành công đạt trên 65% giai đoạn 2021-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích của luận văn đem lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cán bộ công tác tại UBND cấp huyện/thị xã, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Phòng Kinh tế có thể ứng dụng trực tiếp mô hình phân tích kinh tế - xã hội của 18 xã, phường để xây dựng kế hoạch phân bổ nguồn ngân sách 411 tỷ đồng và điều phối chính sách an sinh xã hội cho hơn 200.000 nhân khẩu.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và ban quản lý khu công nghiệp: Các nhà đầu tư tại KCN Yên Bình và cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể tham khảo dữ liệu cơ cấu lao động để tối ưu hóa chiến lược tuyển dụng trên 5.000 nhân sự thường niên, đồng thời thiết lập chương trình đặt hàng đào tạo với các trường nghề.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Giới học thuật ngành Quản lý Kinh tế, Kinh tế Phát triển và Quản trị Nhân lực có thể sử dụng đề tài như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp kết hợp lý thuyết Keynes, Lewis với các công cụ thống kê mô tả phân tích địa bàn cấp huyện.
• Tổ chức công đoàn và người lao động địa phương: Cán bộ công đoàn cơ sở và người lao động nông thôn bị thu hồi đất có cơ sở tham chiếu để định hướng chuyển đổi ngành nghề từ nông nghiệp (chiếm 3,8%) sang công nghiệp - dịch vụ (chiếm 96,2%), tiếp cận các kênh vay vốn giải quyết việc làm và chương trình xuất khẩu lao động an toàn.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu kinh tế và việc làm tại thị xã Phổ Yên có sự biến động như thế nào trong giai đoạn 2016-2018?
Cơ cấu kinh tế của thị xã chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa: tỷ trọng công nghiệp - xây dựng đạt mức áp đảo 76,0%, dịch vụ đạt 20,2% và nông nghiệp giảm xuống còn 3,8%. Nhờ đó, thị xã giải quyết việc làm mới bình quân cho 5.500 lao động mỗi năm.

2. Đâu là động lực chính tạo ra hơn 20.000 việc làm tại Phổ Yên giai đoạn 2016-2018?
Động lực trọng tâm đến từ việc thu hút 83 dự án mới với vốn đầu tư trong nước trên 3.700 tỷ đồng và vốn FDI trên 6,5 triệu USD. Điển hình là việc vận hành 104 dự án tại Tổ hợp công nghiệp Yên Bình với sự hiện diện của các tập đoàn quốc tế lớn.

3. Tồn tại lớn nhất trong cơ cấu lực lượng lao động tại thị xã Phổ Yên là gì?
Hạn chế căn bản là chất lượng lao động chưa đồng đều: nhóm lao động không có trình độ chuyên môn kỹ thuật chiếm gần 60% tổng số người thất nghiệp, dẫn đến tình trạng thiếu hụt kỹ thuật viên bậc cao phục vụ cho dây chuyền sản xuất FDI.

4. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu của luận văn có độ tin cậy như thế nào?
Luận văn kết hợp phân tích chuỗi số liệu thứ cấp 3 năm từ Chi cục Thống kê với kết quả khảo sát sơ cấp chọn mẫu 120 đối tượng (40 cán bộ chuyên trách và 80 người lao động) tại 18 xã, phường, xử lý bằng phương pháp so sánh và xếp hạng tiêu thức chuẩn mực.

5. Mục tiêu tạo việc làm trọng tâm của thị xã Phổ Yên giai đoạn 2020-2025 là gì?
Thị xã đặt mục tiêu tạo mới 5.500 - 6.000 việc làm/năm, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 70% vào năm 2025, phát triển số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ tăng 12-15%/năm và giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 4%.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tạo việc làm từ các học thuyết Keynes, Lewis, Harris-Todaro gắn với khung pháp lý Việt Nam.
• Đánh giá xác thực sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế vượt trội của thị xã Phổ Yên với tỷ trọng công nghiệp - dịch vụ đạt 96,2% vào năm 2018.
• Khẳng định thành tựu thu hút 128 dự án đầu tư, vận hành 104 dự án giúp tạo việc làm cho hơn 20.000 lao động và hạ tỷ lệ nghèo xuống 6,54%.
• Nhận diện chính xác điểm nghẽn về trình độ tay nghề khi 60% người thất nghiệp thuộc nhóm chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật.
• Hoàn thiện 5 nhóm giải pháp đồng bộ về phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ, hạ tầng KCN, xuất khẩu lao động, dạy nghề và sàn việc làm số hóa cho giai đoạn 2020-2025.

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu quan tâm đến lĩnh vực quản trị kinh tế và chính sách lao động việc làm. Quý độc giả có thể ứng dụng các giải pháp trong công trình này để triển khai vào thực tiễn quản lý địa phương hoặc liên hệ cơ quan quản lý để tham khảo toàn văn nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TẠO VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG 1. Cơ sở lý luận về tạo việc làm cho người lao động 1. Các khái niệm cơ bản về việc làm và tạo việc làm 1.

Khái niệm về việc làm Lao động và việc làm có mối quan hệ gắn kết với nhau, vì vậy để hiểu rõ khái niệm và bản chất của việc làm, chúng ta phải liên hệ đến phạm trù lao động. Theo Trần Xuân Cầu (2013), Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội: “Lao động là một yếu tố tất yếu không thể thiếu được của con người, nó là hoạt động cần thiết và gắn chặt với lợi ích của con người. Bản thân cá nhân mỗi con người trong nền sản xuất xã hội đều chiếm những vị trí nhất định. Mỗi vị trí mà người lao động chiếm giữ trong hệ thống sản xuất xã hội với tư cách là một sự kết hợp của các yếu tố khác trong quá trình sản xuất được gọi là chỗ làm hay việc làm”.

Theo Phạm Đức Chính (2005), Thị trường lao động cơ sở lý luận và thực tiễn ở Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội. “Việc làm là hoạt động lao động của con người nhằm mục đích tạo ra thu nhập đối với cá nhân, gia đình hoặc cho toàn xã hội, không bị pháp luật cấm. Như vậy, việc làm là một phạm trù tồn tại khách quan trong nền sản xuất xã hội, phụ thuộc vào các điều kiện hiện có của nền sản xuất. Người lao động được coi là có việc làm khi chiếm giữ một vị trí nhất định trong hệ thống sản xuất của xã hội.

Nhờ có việc làm mà người lao động mới thực hiện được quá trình lao động tạo ra sản phẩm cho xã hội, cho bản thân”. Hiện nay, việc làm được nghiên cứu qua 3 loại hình: Thứ nhất là thực hiện công việc để nhận được tiền lương, tiền công hoặc hiện vật cho công việc đó. Thứ hai là thực hiện công việc mang lại lợi ích cho bản thân. Trong khi đó, tư liệu sản xuất để thực hiện công việc đó thuộc quyền sở hữu toàn bộ hay một phần hoặc có quyền sử dụng chúng.

Thứ bao là thực hiện công việc gia đình nhưng không có thu về tiền công, tiền lương cho công việc này. Công việc này có thể là hoạt động sản xuất nông nghiệp gia Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 5 đình hoặc phi nông nghiệp do chính thành viên trong gia đình quản lý, sở hữu. Theo Bộ Luật lao động 2012, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Bộ luật lao động, hiệu lực từ 01/5/2013, NXB giao thông vận tải, Hà Nội: “Mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm. Tùy theo các mục đích nghiên cứu khác nhau mà người ta phân chia việc làm ra thành nhiều loại.

Theo mức độ sử dụng thời gian làm việc, có việc làm chính và việc làm phụ. Việc làm chính là công việc mà người thực hiện giành nhiều thời gian nhất hoặc có thu nhập cao hơn so với công việc khác. Việc làm phụ là công việc mà người thực hiện giành nhiều thời gian nhất sau công việc chính”. Bên cạnh đó, việc làm còn được chia thành 3 loại sau: Một là việc làm toàn thời gian: Làm một công việc đủ 8 giờ một ngày và 5 ngày một tuần.

Hai là việc làm bán thời gian: Làm một công việc không đủ thời gian theo giờ hành chính quy định của Nhà nước 8 tiếng một ngày và 5 ngày một tuần mà không liên tục và chỉ kéo dài khoảng nửa giờ đến 5 giờ một ngày. Ba là việc làm thêm: Làm một công việc không chính thức, không liên tục khi đã có một công việc chính thức và ổn định. Như vậy, ta thấy vấn đề việc làm được đề cập và nghiên cứ dưới rất nhiều khía cạnh và ngày càng được nhìn nhận một cách đúng đắn, khoa học và đầy đủ hơn cùng với sự phát triển của xã hội. Khái niệm lao động có việc làm, lao động không đủ việc làm, thất nghiệp Người có việc làm: Theo Trần Xuân Cầu (2013), Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội: “Đó là những người lao động có công việc mà người lao động nhận được tiền công, đó là những công việc mà người lao động thu lợi nhuận cho bản thân và gia đình, hoạt động đó phải được pháp luật thừa nhận”.

Lao động thiếu việc làm: Theo Trần Xuân Cầu (2013), Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội: “Bao gồm những người có việc làm không ổn định hoặc đang có việc làm (40 giờ trong 5 ngày trở lên) trong tuần lễ tham gia không đầy đủ thời gian làm trong ngày, trong năm và hưởng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 6 thu nhập rất thấp không đủ sống từ việc làm đó nhưng không thể kiếm được việc làm khác”. Người thất nghiệp: Theo Trần Xuân Cầu (2013), Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội: “Người thất nghiệp là những người, có thể và muốn làm việc, chủ động và tích cực đi tìm kiếm việc làm, nhưng không thể tổ chức được lao động vì không có chỗ làm việc trống hoặc là vì nghề nghiệp không phù hợp”. Ở Mỹ, người lao động là người có khả năng làm việc mong muốn tìm được việc làm, có đăng ký tìm việc làm ở các trung tâm dịch vụ việc làm hoặc liên hệ trực tiếp với người lao động nhưng không có việc làm trong tuần thực hiện điều tra tình trạng thất nghiệp. Ở Liên Bang Đức thì cho rằng, người thất nghiệp là người lao động tạm thời không có quan hệ lao động hoặc chỉ thực hiện các công việc ngắn hạn.

Để quan niệm người thất nghiệp phù hợp với điều kiện thực tế ở Việt Nam hiện nay, theo Phạm Đức Chính (2005), Thị trường lao động cơ sở lý luận và thực tiễn ở Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội: “Người thất nghiệp là những người trong độ tuổi lao động, có khả năng lao động, đang ở trong tình trạng không có việc làm và đang đi tìm việc làm, đồng thời sẵn sàng đi làm ngay nếu được chấp nhận”. Với quan niệm này, người thất nghiệp có thể là những công nhân trong các doanh nghiệp, học sinh, sinh viên tốt nghiệp các trường chuyên nghiệp, bồ đội xuất ngũ nhưng chưa có việc làm. Những người trong độ tuổi lao động, hoặc ngoài độ tuổi lao động có khả năng lao động nhưng không có nhu cầu tìm việc làm thì không được coi là người thất nghiệp. Các khái niệm tạo việc làm, giải quyết việc làm * Tạo việc làm Một quốc gia nếu có tỷ lệ thất nghiệp ở mức cao sẽ tác động xấu đến sự phát triển và ổn định về cả mặt kinh tế và xã hội.

Về mặt kinh tế, khi số lượng người lao động bị thất nghiệp lớn, tức là mức thất nghiệp cao, thì số lượng người lao động đó và những tài nguyên liên quan đã bị phí phạm vì không có sự kết hợp để tạo ra của cải xã hội, tạo ra những giá trị kinh tế cần thiết. Như vậy sự tăng trưởng và phát triển kinh tế bị giảm sút, ảnh hưởng đến thu nhập của dân cư, thu nhập quốc dân. Về Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 7 mặt xã hội, bộ phận người lao động bị thất nghiệp sẽ làm gia tăng các tệ nạn xã hội, tâm trạng, tinh thần của họ luôn luôn ở trong tình trạng chán nản, buồn bã, căng thẳng, khiến họ có những suy nghĩ tiêu cực thậm chí không lành mạnh, gây ảnh hưởng xấu hoặc nghiêm trọng đến những người xung quanh và xã hội. Thất nghiệp luôn tồn tại một cách khách quan trong nền kinh tế, không thể loại bỏ nhưng có thể hạn chế tỷ lệ của nó.

Vì vậy, trong Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế xã hội đến năm 2020, Đảng ta đã xác định: “Giải quyết việc làm, sử dụng tối đa nguồn lực lao động xã hội là mục tiêu quan trọng hàng đầu của chiến lược, là một tiêu chuẩn để định hướng cơ cấu kinh tế và lựa chọn công nghệ ở nước ta hiện nay”. Theo Trần Xuân Cầu (2013), Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực, Nhà Xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân: “Tạo việc làm là quá trình tạo điều kiện kinh tế xã hội cần thiết để NLĐ có thể kết hợp giữa sức lao động và tư liệu sản xuất, nhằm tiến hành quá trình lao động, tạo ra hàng hóa và dịch vụ theo yêu cầu thị trường”. Như vậy, tạo việc làm cho người lao động là đưa người lao động vào làm một công việc với việc sử dụng các tư liệu sản xuất một cách phù hợp để tạo ra hàng hóa và dịch vụ đáp ứng được nhu cầu của nền kinh tế. Nói chúng tạo việc làm là tất cả những hoạt động cần thiết để tạo được ra những công việc làm mới để những người lao động chưa có việc làm sẽ có được việc làm hoặc tạo thêm việc làm cho những NLĐ đang thiếu việc làm và giúp NLĐ tự tạo việc làm.

- Về phía NLĐ: NLĐ muốn tìm được công việc phù hợp với bản thân và có lương tốt thì phải tham gia các khóa đào tạo hoặc tự đào tạo bản thân, nâng cao chuyên môn kỹ thuật, năng lực của mình để có những kỹ năng nhất định đáp ứng được yêu cầu của vị trí công việc mình mong muốn. - Về phía người sử dụng lao động: Các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế có nhu cầu tuyển dụng lao động để tiến hành sản xuất kinh doanh. Họ cần thông tin về thị trường, cần vốn, cần sức lao động, cần kinh nghiệm, cần sự quản lý khoa học, sự hiểu biết các chính sách của Nhà nước, các quy luật và xu hướng phát triển kinh tế để có thể vận dụng linh hoạt, tăng quy mô hoạt động, đáp ứng được nhu cầu ngày Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 8 càng cao của người lao động, tạo động lực cho họ làm việc ổn định. Đồng thời ngày càng tạo ra nhiều vị trí công việc mới, thu hút lao động.

- Về phía Nhà nước: Ban hành chính sách, cơ chế có liên quan đến lao động, tạo môi trường pháp lý ổn định và hợp lý cho hoạt động kinh tế.