Mở đầu - Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn - Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu - Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận - Phần 5: Các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển sản phẩm rau theo hướng sản xuất hàng hóa. e 5 Phần 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Cơ sở lý luận về sản phẩm hàng hóa 2. Khái niệm về sản phẩm a.
Khái niệm về sản phẩm Khi nào nói về sản phẩm - Người ta thường quy nó về một hình thức tồn tại vật chất cụ thể và do đó nó chỉ bao hàm những thành phần hoặc yếu tố có thể quan sát được. Đối với các chuyên gia marketing họ hiểu hàng hoá ở phạm vi rộng hơn. Cụ thể như: “Sản phẩm hàng hóa là tất cả những cái, yếu tố có thể thoả mãn nhu cầu hay ước muốn của khách hàng, cống hiến những lợi ích cho họ và có khả năng đưa ra chào bán trên thị trường với mục đích thu hút sự chú ý mua sắm, sử dụng hay tiêu dùng”. Sản phẩm theo quan điểm của marketing gắn liền với sự thoả mãn nhu cầu mong muốn và lợi ích của người tiêu dùng.
Vì thế cần xem nó như một khái niệm có hệ thống, bao gồm yếu tố vật chất và phi vật chất. - Yếu tố vật chất: Gồm những đặc tính vật lý, hoá học của sản phẩm kể cả những đặc tính vật lý, hoá học với chức năng giữ gìn bảo quản sản phẩm của nó. - Yếu tố phi vật chất: Gồm tên gọi, nhãn hiệu, biểu tượng, cách sử dụng, cách nhận biết một sản phẩm, những thông tin về tập quán, thị hiếu, thói quen tiêu thụ sản phẩm của khách hàng mà các hoạt động marketing phải hướng tới và thỏa mãn. Sản phẩm hàng hoá nông nghiệp là những thứ có thể thỏa mãn nhu cầu về ăn uống và những dịch vụ cần thiết cho sản xuất nông nghiệp.
Ngày nay người tiêu dùng hiện đại khi mua một sản phẩm không chỉ chú ý đến những giá trị sử dụng chủ yếu của các sản phẩm mà còn quan tâm đến nhiều khía cạnh khác nhau của sản phẩm. Chẳng hạn, khi ta mua một bộ quần áo người e 6 ta không chỉ quan tâm đến nhu cầu là che thân thể (giá trị sử dụng chủ yếu) mà còn quan tâm đến nhiều khía cạnh khác như: màu sắc, chất lượng vải, kiểu dáng, độ tuổi, mùa nào (Nguyễn Quang cự,2001) [7]. Khái niệm về hàng hóa và sản xuất hàng hóa Hàng hóa - Hàng hóa là một dạng vật chất mang ra trao đổi - Hàng hóa là sản phẩm của lao động nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người thông qua trao đổi là mua bán. Hàng hóa có hai thuộc tính: Giá trị và giá trị sử dụng.
[12] Khi nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, Mác bắt đầu bằng sự phân tích hàng hóa, vì: Thứ nhất, hàng hóa là hình thái biểu hiện phổ biến nhất của của cải trong xã hội tư bản. Thứ hai, hàng hóa là hình thái nguyên tố của của cải, là tế bào kinh tế trong đó chứa đựng mọi mầm mống mẫu thuẫn của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa. Thứ ba, phân tích hàng hóa là phân tích giá trị - phân tích cái cơ sở của tất cả các phạm trù chính trị kinh tế học của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa. Từ khái niệm đó ta thấy một sản phẩm sản xuất được đem ra trao đổi mới được gọi là hàng hóa; song trao đổi được thì sản phẩm đó có một giá trị nhất định (gọi là giá trị trao đổi) và sau đó đáp ứng được nhu cầu người tiêu dùng (giá trị sử dụng).
Như vậy, sản phẩm hàng hóa trên thị trường chịu sự chi phối của hai quy luật: Quy luật cung cầu và quy luật cạnh tranh. Nếu sản phẩm cung vượt khỏi cầu thì sản phẩm đó hoặc là thừa hoặc phải chịu bán với giá thấp, chịu thua lỗ. Ở khía cạnh khác, cùng một loại sản phẩm lưu thông trên thị trường nhưng sản phẩm có chất lượng tốt hơn, đáp ứng được yêu cầu và thị hiếu của e 7 người tiêu dùng, có giá cả hợp lý, rẻ hơn thì sản phẩm đó được tiêu thụ dễ dàng. Sản phẩm kém chất lượng, giá cao, cung cấp không ổn định thì sản phẩm đó bị thừa ế, thua lỗ, không đủ sức cạnh tranh trên thị trường hàng hóa.
Sản xuất hàng hóa Sản xuất hàng hóa là một khái niệm được sử dụng trong kinh tế chính trị Marx-Lenin dùng để chỉ về kiểu tổ chức kinh tế trong đó sản phẩm được sản xuất ra không phải là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của chính người trực tiếp sản xuất ra nó mà là để đáp ứng tiêu dùng của người khác, thông qua việc trao đổi mua bán. Hay nói một cách khác,sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế mà sản phẩm sản xuất ra là để bán. - Sản xuất hàng hóa là sản xuất ra sản phẩm để bán. - Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế, trong đó sản phẩm được sản xuất ra nhằm để trao đổi hoặc mua bán trên thị trường.
- Sản xuất hàng hóa đánh dấu một mốc quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế của mỗi nước. So với nền kinh tế tự nhiên, tự cấp tự túc, kinh tế hàng hóa có nhiều ưu thế nổi bật. Vì trong nền sẩn xuất hàng hóa, sản phẩm sản xuất ra là để bán nên nó chịu sự chi phối của các quy luật giá trị, quy luật cung cầu và quy luật cạnh tranh, buộc các tập thể sản xuất, người sản xuất phải tổ chức lại sản xuất, cải tiến kỹ thuật, tăng năng xuất và chất lượng sẩn phẩm, hạ giá thành và thay đổi mẫu mã cho phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng của xã hội. Từ đó thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, đẩy nhanh quá trình xã hội hóa sản xuất và càng tạo điều kiện cho nền sản xuất công nghiệp hóa, hiện đại hóa ra đời.
Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất hàng hóa Thứ nhất, những nhân tố thuộc về điều kiện tự nhiên Trong các nhân tố thuộc về điều kiện tự nhiên, nhân tố đầu tiên phải kể đến đó là điều kiện đất đai. Các tiêu thức của đất đai cần được phân tích, đánh giá về mức độ thuận lợi hay khó khăn cho sản xuất hàng hoá trong nông e 8 nghiệp là: Tổng diện tích đất tự nhiên, đất nông nghiệp; đặc điểm về chất đất (nguồn gốc đất, hàm lượng các chất dinh dưỡng có trong đất, khả năng mà cây trồng các loại có thể sử dụng các chất dinh dưỡng đó, độ pH của đất.); đặc điểm về địa hình, về cao độ của đất đai. Điểm cơ bản cần lưu ý khi đánh giá mức độ thuận lợi hay khó khăn của đất đai là phải gắn với từng loại cây trồng cụ thể. Rất có thể một đặc điểm nào đó của đất đai là khó khăn cho phát triển loại cây trồng này, nhưng lại là thuận lợi cho phát triển loại cây khác.
Đồng thời cũng cần xem xét trong từng thời vụ cụ thể trong năm về ảnh hưởng của đất đai đối với sản xuất một loại cây trồng cụ thể. Đối với sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp, đất đai tuy thường được xem xét trước, nhưng mức độ ảnh hưởng của nó đến sản xuất hàng hoá không mang tính quyết định bằng điều kiện khí hậu. Những thông số cơ bản của khí hậu như: nhiệt độ bình quân hàng năm, hàng tháng; nhiệt độ cao nhất, thấp nhất hàng năm, hàng tháng; lượng mưa hàng năm, hàng tháng; lượng mưa bình quân cao nhất, thấp nhất; độ ẩm không khí; thời gian chiếu sáng, cường độ chiếu sáng; chế độ gió; những hiện tượng đặc biệt của khí hậu như sương muối, mưa đá, tuyết rơi, sương mù. đều phải được phân tích, đánh giá về mức độ ảnh hưởng đến phát triển của từng loại cây trồng cụ thể.
Ngoài đất đai và khí hậu, nguồn nước cũng cần được xem xét. Nguồn nước bao gồm cả nước mặt và nước ngầm, hoặc khả năng đưa nước từ nơi khác đến vùng sản xuất mà chúng ta đang xem xét. Như vâ ̣y, các yếu tố thuộc về điều kiện tự nhiên được xem như cơ sở tự nhiên của phân công lao động trong nông nghiệp. Đa phần những chuyên môn hoá theo vùng trong nông nghiệp cho đến thời đại ngày nay, đều xuất phát từ sự khác biệt về điều kiện tự nhiên, trong đó chủ yếu xuất phát từ sự khác biệt về khí hậu và nguồn nước.
Chính vì vậy, đối với phát triển nông nghiệp hàng hóa, đòi hỏi phải nghiên cứu tạo ra những giống mới có năng suất cao, chất e 9 lượng tốt, thích hợp với điều kiện tự nhiên của từng vùng. Mặt khác, sự khác biệt về điều kiện tự nhiên giữa các vùng lãnh thổ đã hình thành nên các vùng cây con đặc sản có lợi thế cạnh tranh rất cao. Đây cũng là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển nền nông nghiệp hàng hóa, cần phải nghiên cứu để tận dụng tối đa điều kiện tự nhiên trong sản xuất hàng hóa nông nghiệp. Thứ hai, các chủ thể sản xuất Hiện nay, các chủ thể trong sản xuất nông nghiệp là các doanh nghiệp và phần đông là các hộ nông dân.
Một thực trạng là điều kiện sản xuất của các chủ thể, nhất là các hộ nông dân còn rất non yếu. Tiến hành sản xuất, kinh doanh trong điều kiện mới, các chủ thể sản xuất nông nghiệp gặp rất nhiều khó khăn về vốn, công nghệ, thị trường… Gần đây, tỉnh đã có nhiều cơ chế quản lý mới trong nông nghiệp, nhờ đó đã khơi dậy những tiềm năng sản xuất; tuy nhiên, đó mới chỉ là bước đầu. Để sản xuất nông nghiệp phát triển, mang tính cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế, nhà nước cần phải tiếp tục hỗ trợ cho người nông dân trên nhiều lĩnh vực nhằm phát huy hết vai trò chủ thể trong sản xuất nông nghiệp. Thứ ba, nhân tố về thị trường Điều kiện về thị trường bao gồm cả thị trường các yếu tố đầu vào của sản xuất nông nghiệp và thị trường sản phẩm đầu ra.
Thị trường đầu vào bao gồm đất đai, lao động, khoa học, công nghệ sản xuất, vốn. trong đó đặc biệt là thị trường đất và lao động Trong nông nghiệp, đất đai tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất ra sản phẩm, nó là đối tượng lao động không thể thay thế được; hiệu quả của sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào hiệu quả sử dụng đất đai.