Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nƣớc. - Chương 2: Thực trạng quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nƣớc tại huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh. - Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nƣớc tại huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh. 6 PHẦN NỘI DUNG Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1.1 Vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN.1 Khái niệm vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN.
* Khái niệm vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN Vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN là một phần vốn đầu tƣ phát triển của ngân sách nhà nƣớc đƣợc hình thành từ sự huy động của Nhà nƣớc dùng để chi cho đầu tƣ XDCB nhằm xây dựng và phát triển cơ sở vật chất - kỹ thuật và kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội cho nền kinh tế quốc dân. Dƣới gốc độ là một nguồn vốn đầu tƣ nói chung, vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN cũng nhƣ các nguồn vốn khác - đó là biểu hiện bằng tiền của giá trị đầu tƣ, bao gồm các chi phí tiêu hao nguồn lực phục vụ cho hoạt động đầu tƣ, nghĩa là bao gồm toàn bộ chi phí đầu tƣ. Theo Luật Đầu tƣ (2014) của Việt Nam: "Vốn đầu tƣ là tiền và tài sản khác để thực hiện hoạt động đầu tƣ kinh doanh" Dƣới gốc độ một nguồn lực tài chính quốc gia, vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN là một bộ phận của quỹ NSNN trong khoản chi đầu tƣ của NSNN hàng năm đƣợc bố trí cho đầu tƣ vào các công trình, dự án XDCB của Nhà nƣớc. Từ quan niệm về vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN, có thể thấy nguồn vốn này có hai nhóm đặc điểm cơ bản: gắn với hoạt động đầu tƣ XDCB và gắn với NSNN.
Gắn với hoạt động đầu tƣ XDCB, nguồn vốn này chủ yếu đƣợc sử dụng để đầu tƣ phát triển tài sản cố định trong nền kinh tế. Khác với các loại đầu tƣ nhƣ đầu tƣ chuyển dịch, đầu tƣ cho dự phòng, đầu tƣ mua sắm công vv. đầu tƣ XDCB là hoạt động đầu tƣ vào máy móc, thiết bị, nhà xƣởng, kết cấu hạ tầng. Đây là hoạt động đầu 7 tƣ phát triển, đầu tƣ cơ bản và chủ yếu có tính dài hạn.
Gắn với hoạt động NSNN, vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN đƣợc quản lý và sử dụng đúng luật, theo các quy trình rất chặt chẽ. Tóm lại, vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN phần lớn đƣợc sử dụng để đầu tƣ cho các dự án không có khả năng thu hồi vốn trực tiếp, có vốn đầu tƣ lớn, có tác dụng chung cho nền kinh tế - xã hội mà các thành phần kinh tế khác không có khả năng hoặc không muốn tham gia đầu tƣ. * Đặc điểm vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN Một số đặc điểm cụ thể của vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN nhƣ sau: Thứ nhất, vốn đầu tƣ XDCB từ ngân sách gắn với hoạt động NSNN nói chung và hoạt động chi NSNN nói riêng, gắn với quản lý và sử dụng vốn theo phân cấp về chi NSNN cho đầu tƣ phát triển. Do đó, việc hình thành, phân phối, sử dụng và thanh quyết toán nguồn vốn này đƣợc thực hiện chặt chẽ, theo luật định, đƣợc Quốc hội phê chuẩn và các cấp chính quyền (chủ yếu là Hội đồng Nhân dân tỉnh) phê duyệt hàng năm.
Thứ hai, vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN đƣợc sử dụng chủ yếu để đầu tƣ cho các công trình, dự án không có khả năng thu hồi vốn và công trình hạ tầng theo đối tƣợng sử dụng theo quy định của Luật NSNN và các luật khác. Do đó, việc đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn vốn mang tính toàn diện, trên cơ sở đánh giá tác động cả về kinh tế, xã hội và môi trƣờng. Thứ ba, vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN gắn với các quy trình đầu tƣ và dự án, chƣơng trình đầu tƣ rất chặt chẽ từ khâu chuẩn bị đầu tƣ, thực hiện dự án đến khâu kết thúc đầu tƣ, nghiệm thu dự án và đƣa vào sử dụng. Việc sử dụng nguồn vốn này gắn với quá trình thực hiện và quản lý dự án đầu tƣ với các khâu liên hoàn với nhau từ khâu quy hoạch, khảo sát thiết kế, chuẩn bị đầu tƣ, thực hiện dự án, kết thúc dự án.
Thứ tư, vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN rất đa dạng. Căn cứ tính chất, nội 8 dung, đặc điểm của từng giai đoạn trong quá trình đầu tƣ XDCB mà ngƣời ta phân thành các loại vốn nhƣ: vốn để thực hiện các dự án quy hoạch, vốn để chuẩn bị đầu tƣ, vốn thực hiện đầu tƣ. Vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN có thể đƣợc sử dụng cho đầu tƣ xây mới hoặc sửa chữa lớn; xây dựng kết cấu hạ tầng hoặc mua sắm thiết bị. Thứ năm, nguồn hình thành vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN bao gồm cả nguồn bên trong quốc gia và bên ngoài quốc gia.
Các nguồn bên trong quốc gia chủ yếu là từ thuế và các nguồn thu khác của Nhà nƣớc nhƣ bán tài nguyên, cho thuê tài sản quốc gia, thu từ các hoạt động kinh doanh khác. Nguồn từ bên ngoài chủ yếu từnguồn vay nƣớc ngoài, hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và một số nguồn khác. Thứ sáu, chủ thể sử dụng vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN rất đa dạng, bao gồm cả các cơ quan nhà nƣớc và các tổ chức ngoài nhà nƣớc, nhƣng trong đó đối tƣợng sử dụng nguồn vốn này chủ yếu vẫn là các tổ chức nhà nƣớc.2 Vai trò vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN Trong nền kinh tế quốc dân, vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN có vai trò rất quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò đó thể hiện trên các mặt sau: Một là, vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN góp phần quan trọng vào việc xây dựng và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, hình thành kết cấu hạ tầng chung cho đất nƣớc nhƣ giao thông, thuỷ lợi, điện, trƣờng học, trạm y tế… Thông qua việc duy trì và phát triển hoạt động đầu tƣ XDCB, vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế quốc dân, tái tạo và tăng cƣờng năng lực sản xuất, tăng năng suất lao động, tăng thu nhập quốc dân và tổng sản phẩm xã hội.
Hai là, vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN góp phần quan trọng vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hình thành những ngành mới, tăng cƣờng chuyên môn hoá và phân công lao động xã hội. Ba là, vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN có vai trò định hƣớng hoạt động đầu tƣ trong nền kinh tế. 9 Bốn là, vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN có vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề xã hội nhƣ xoá đói, giảm nghèo, phát triển vùng sâu, vùng xa. Thông qua việc đầu tƣ phát triển kết cấu hạ tầng, các cơ sở sản xuất - kinh doanh và các công trình văn hoá, xã hội góp phần quan trọng vào việc giải quyết việc làm, tăng thu nhập, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa.3 Phân loại vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN Để quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN, cần thiết phải phân loại nguồn vốn này.
có nhiều cách phân loại phụ thuộc vào yêu cầu, mục tiêu quản lý của từng loại nguồn vốn khác nhau. Cụ thể một số cách phân loại nhƣ sau: Theo tính chất công việc của hoạt động XDCB: vốn đƣợc phân thành chi phí xây lắp (nay gọi là xây dựng), chi phí thiết bị và chi khác. Trong đó, chi phí xây dựng và thiết bị chiếm tỷ trọng chủ yếu. Căn cứ vào nguồn hình thành, tính chất vốn và mục tiêu đầu tƣ, ngƣời ta phân chia thành các nhóm chủ yếu sau: Một là, nhóm vốn đầu tƣ XDCB tập trung của NSNN.
Nhóm này lại bao gồm: vốn XDCB tập trung, vốn sự nghiệp có tích chất đầu tƣ xây dựng, vốn đầu tƣ cho các chƣơng trình mục tiêu, vốn ngân sách xã dành cho đầu tƣ XDCB. Hai là, nhóm vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN dành cho chƣơng trình mục tiêu đặc biệt nhƣ: Chƣơng trình đầu tƣ cho xã nghèo đặc biệt khó khăn (Chƣơng trình 135); Chƣơng trình 134 đầu tƣ cho đồng bào dân tộc thiểu số;,. Ba là, nhóm vốn vay, bao gồm vay trong nƣớc và vay nƣớc ngoài. Nguồn vay vốn vay trong nƣớc chủ yếu là trái phiếu chính phủ (vay trong nƣớc của nhân dân để đầu tƣ vào giao thông, thủy lợi, giáo dục, y tế).
Nguồn vốn vay ngoài nƣớc chủ yếu là vay các tổ chức tài chính, hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và một số nguồn vay khác. 10 Bốn là, nhóm vốn đầu tƣ theo cơ chế đặc biệt nhƣ đầu tƣ cho các công trình an ninh quốc phòng, công trình khẩn cấp (chống bão lũ), công trình tạm.2 Quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN.1 Khái niệm và đặc điểm quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN. Quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN là tổng thể các biện pháp, công cụ, cách thức mà nhà nƣớc tác động vào quá trình hình thành (huy động), phân phối (cấp phát) và sử dụng vốn từ nguồn NSNN để đạt các mục tiêu kinh tế- xã hội đề ra trong từng giai đoạn. Từ khái niệm nêu trên có thể rút ra một số đặc điểm của quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN nhƣ sau: Thứ nhất, đối tƣợng quản lý ở đây là vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN, là nguồn vốn đƣợc cấp phát theo kế hoạch NSNN với quy trình rất chặt chẽ gồm nhiều khâu: xây dựng cơ chế chính sách, xây dựng kế hoạch, xây dựng dự toán, định mức tiêu chuẩn, chế độ kiểm tra báo cáo, phân bổ dự án năm, phân bổ hạn mức kinh phí hàng quý có chia ra tháng, thực hiện tập trung nguồn thu, cấp phát, hạch toán kế toán thu chi quỹ NSNN, báo cáo quyết toán.
Quản lý vốn đầu tƣ XDCB là một vấn đề nằm trong nội dung quản lý thu chi NSNN. Tuy nhiên, do tính chất đặc thù phức tạp của quá trình XDCB (quyết định đến tính chất quản lý vốn) nên chỉ tập trung nghiên cứu những nội dung trọng tâm nhƣ: lập kế hoạch vốn đầu tƣ; phân bổ vốn đầu tƣ; thanh quyết toán vốn đầu tƣ; kiểm tra và thanh tra các khâu từ hình thành đến thanh toán vốn đầu tƣ.