CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN NGƯỜI CAO TUỔI. Các khái niệm liên quan đến đề tài. Khái niệm Người cao tuổi. Khái niệm Sức khỏe, Chăm sóc sức khỏe.
Khái niệm Chăm sóc sức khỏe tâm thần, Chăm sóc sức khỏe tâm thần người cao tuổi. Khái niệm Công tác xã hội. Lý luận về hoạt động Công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe tâm thần cho Người cao tuổi. Khái niệm Công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe tâm thần Người cao tuổi.
Mục đích, ý nghĩa của Hoạt động Công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe tâm thần Người cao tuổi. Các hoạt động Công tác xã hội cơ bản trong chăm sóc sức khỏe tâm thần Người cao tuổi. Quan điểm của Đảng và chính sách của Nhà nước trong chăm sóc sức khỏe Người cao tuổi .26 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN CHO NGƯỜI CAO TUỔI. Khái quát về địa bàn nghiên cứu và khách thể nghiên cứu.
Khái quát về địa bàn nghiên cứu. Khái quát về khách thể nghiên cứu. Đánh giá hoạt động Công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe tâm thần người cao tuổi. Hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức.
Hoạt động hỗ trợ tiếp cận, thực hiện chính sách. Hoạt động tổ chức các hoạt động văn hóa - thể thao. Hoạt động tư vấn chăm sóc sức khỏe tâm thần cho NCT. Hoạt động huy động nguồn lực trong chăm sóc sức khỏe tâm thần người cao tuổi.
Các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động Công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe tâm thần Người cao tuổi. Hệ thống chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước. Chính quyền địa phương và cán bộ hỗ trợ, tiếp cận thực hiện chính sách. Cộng đồng nhân dân địa phương.
Những yếu tố thuộc về người cao tuổi .86 Tiểu kết chương 2.90 III CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN CHO NGƯỜI CAO TUỔI. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi. Nhóm giải pháp chung. Nhóm giải pháp đặc thù.
Một số kiến nghị, đề xuất. Đối với UBND huyện Hoài Đức. Đối với chính quyền địa phương. Đối với gia đình người cao tuổi và cộng đồng nhân dân địa phương.
Đối với bản thân Người cao tuổi .105 Tiểu kết chương 3.108 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .111 PHỤ LỤC IV DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ CSSK Chăm sóc sức khỏe CSSKTT Chăm sóc sức khỏe tâm thần CSSKTT NCT Chăm sóc sức khỏe tâm thần Người cao tuổi CTXH Công tác xã hội ĐVT Đơn vị tính NCT Người cao tuổi UBND Uỷ ban nhân dân V DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU Bảng 2.1: Thống kê độ tuổi, trình độ học vấn .2: Nghề nghiệp trước đây của Người cao tuổi .3: Thu nhập và nguồn thu nhập của Người cao tuổi .4: Hoàn cảnh gia đình của Người cao tuổi .5: Tình trạng sức khỏe Người cao tuổi .6: Tổng hợp kết quả đánh giá về tần suất tuyên truyền .7: Tổng hợp đánh giá kết quả về sự tham gia của các tổ chức, các cá nhân trong hoạt động hỗ trợ, tiếp cận thực hiện chính sách .8: Bảng đánh giá tần suất thực hiện hoạt động hỗ trợ, tiếp cận thực hiện chính sách trong CSSKTT NCT .9: Tổng hợp mức độ tham gia của các tổ chức cá nhân vào các hoạt động tổ chức văn hóa- thể thao trong CSSKTT NCT .10: Tổng hợp kết quả đánh giá về tần suất tổ chức các hoạt động văn hóa- thể thao trong CSSK Tâm thần NCT .11: Tổng hợp kết quả đánh giá về tần suất tổ chức hoạt động tư vấn CSSK tâm thần cho NCT .12: Tổng hợp các nội dung của hoạt động huy động nguồn lực .13: Tổng hợp kết quả đánh giá về tần suất huy động nguồn lực. 72 VI DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Nhu cầu hiện tại của Người cao tuổi .2: Tổng hợp các nội dung NCT đã được tuyên truyền(ĐVT:%) .3: Sự tham gia của các tổ chức, các cá nhân trong việc tuyên truyền chăm sóc sức khỏe tâm thần người cao tuổi (ĐVT:%) .4: Các hình thức tuyên truyền Người cao tuổi được tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe tâm thần(ĐVT:%) .5: Mức độ hài lòng của NCT trong hoạt động tuyên truyền .6: Tổng hợp các nội dung Người cao tuổi đã được tiếp cận trong hoạt động hỗ trợ, tiếp cận thực hiện chính sách .7 : Biểu đồ đánh giá mức độ hài lòng của NCT. 54 trong hoạt động hỗ trợ, tiếp cận thực hiện chính sách .8: Tổng hợp số lượng NCT tham gia vào các hoạt động văn hóa- thể thao trong CSSKTT NCT ( ĐVT:%) .9: Biểu đồ đánh giá mức độ hài lòng của NCT về các hoạt động văn hóa- thể thao trong CSSKTT NCT .10: Tổng hợp các nội dung NCT đã được tư vấn .11: Sự tham gia của các tổ chức, các cá nhân trong tư vấn chăm sóc sức khỏe tâm thần người cao tuổi .12: Biểu đồ đánh giá mức độ hài lòng của NCT trong hoạt động tư vấn chăm sóc sức khỏe tâm thần .13: Sự tham gia của các tổ chức, các cá nhân trong việc huy động nguồn lực chăm sóc sức khỏe tâm thần người cao tuổi .14: Mức độ hài lòng của NCT trong hoạt động huy động nguồn lực .15: Tổng hợp hiệu quả của các hoạt động CSSKTT NCT .16 : Biểu đồ thể hiện sự ảnh hưởng của chính quyền địa phương và cán bộ hỗ trợ, tiếp cận thực hiện chính sách đến hoạt động CTXH trong CSSKTT NCT .17 : Yếu tố thuộc về NCT ảnh hưởng đến hoạt động CTXH trong CSSKTT NCT. Lý do chọn đề tài Người cao tuổi(NCT) trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng đang có xu hướng tăng nhanh.
Theo WHO, trung bình cứ một giây có hai người bước vào tuổi 60, tức mỗi năm thế giới có thêm khoảng 58 triệu người trên 60 tuổi. Hiện nay, thế giới có khoảng 901 triệu người cao tuổi (năm 2015), chiếm 12,3% dân số. Số này sẽ tăng lên hơn hai tỷ người vào năm 2050, chiếm 22% dân số thế giới[26]. Việt Nam là nước có tốc độ già hóa dân số thuộc hàng nhanh nhất thế giới.
Tỉ lệ người cao tuổi năm 2012 là 10,2%, năm 2013 là 10,3%, năm 2014 là 10,5% và sẽ tăng gấp đôi lên 23% vào năm 2040 [11]. Tính đến hết năm 2017, cả nước có 11 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 11,95% dân số[27]. Vì thế, Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức trong việc chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, trong đó có chăm sóc sức khỏe tâm thần. Người cao tuổi bị mất đi khả năng sống một cách độc lập vì họ bị hạn chế về vận động, yếu về thể chất, nhiều người sống cô đơn, bị mất đi người thân, bị ngược đãi.
Nghèo đói, sự cô lập xã hội, mất tự do …đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tâm thần của họ, khiến họ dễ bị các rối loạn tâm thần. Bên cạnh đó, người cao tuổi thường mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, mỡ máu, xương khớp…làm gia tăng nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần, ngược lại, các rối loạn tâm thần lại khiến cho các bệnh mạn tính ở họ nặng thêm, khó điều trị. Trước thực trạng trên, trong những năm gần đây Đảng, Nhà nước ta, đã có những chủ trương, chính sách an sinh xã hội đối với NCT nhằm mục đích quan tâm, chăm sóc tới sức khỏe và sức khỏe tâm thần NCT. Đặc biệt là từ ngày 25 tháng 3 năm 2010 Thủ tướng Chính Phủ ký Quyết định số 32/2010/QĐ-TTg Phê duyệt đề án phát triển nghề Công tác xã hội với mục tiêu phát triển Công tác xã hội(CTXH) là một nghề ở Việt Nam.Thông 2 qua đề án phát triển nghề CTXH này vai trò của CTXH với NCT nói chung và hoạt động CTXH với NCT nói riêng được đặt ra như một nhiệm vụ cấp bách.
Những thách thức của hoạt động CTXH trong chăm sóc NCT bắt nguồn từ các đặc thù NCT với những bất cập trong thực thi chính sách. Phần lớn các chính sách chỉ chú trọng tính trợ cấp, cứu trợ còn các hoạt động chăm sóc sức khỏe tâm thần cho NCT( với sự tham gia của NCT ) còn mang tính phong trào. Ngành CTXH với các loại hình dịch vụ chuyên môn về chăm sóc NCT ở nước ta còn thiếu và yếu. Tất cả đã tạo nên các hạn chế và thách thức trong chăm sóc NCT thông qua các hoạt động CTXH[3].
Hoài Đức là một huyện phía Tây của Thành phố Hà Nội. Tổng số dân trên toàn huyện là 237. Tính đến hết năm 2018 số lượng NCT trên địa bàn huyện có hơn 26.791 người chiếm 11. An Khánh là một xã dân cư đặc biệt đông đúc của huyện Hoài Đức do sự phát triển của các khu công nghiệp và khu đô thị mới.
Số dân trên địa bàn xã chiếm 1/10 số dân toàn huyện với 23. Theo số liệu báo cáo của Hội NCT xã An Khánh tính đến hết năm 2018 có 2.257 NCT chiếm khoảng 9. Chính quyền địa phương xã đã có những hoạt động nhằm mục đích chăm sóc sức khỏe(CSSK) đặc biệt là chăm sóc sức khỏe tâm thần(CSSKTT) cho NCT. Tuy nhiên, những hoạt động chăm sóc sức khỏe tâm thần NCT( CSSKTT NCT) đó đã diễn ra cụ thể như thế nào? Đã gắn với CTXH hay chưa? Kết quả đạt được ra sao ? có những khó khăn,vướng mắc gì? thì đến nay chưa có một nghiên cứu đánh giá nào về thực trạng kết quả hoạt động CTXH trong CSSKTT NCT tại xã, đây cũng chính là điểm mới của đề tài.
Xuất phát từ những vấn đề trên cũng là lý do tôi lựa chọn vấn đề “ Hoạt động Công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi tại xã An Khánh, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội” làm đề tài cho luận văn của mình. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Trong thời gian qua đã có nhiều nghiên cứu về NCT và CSSKTT NCT. Tùy mỗi mục đích mà có các cách tiếp cận nghiên cứu khác nhau. Song mục tiêu của các nghiên cứu này đều hướng đến cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn, để có giải pháp CSSK NCT tốt hơn, đáp ứng đòi hỏi của quá trình già hóa dân số.
Các nghiên cứu trên thế giới Trong cuốn sách "Aging and health: Asian anh Pacific Islander American Elders" ( Người già và sức khỏe: Người cao tuổi Mỹ đến từ châu Á và Thái Bình Dương) của các tác giả Melen R.