đặt vấn đề trách nhiệm pháp lý của các đối tượng đó trong mối;quan hệ với trách nhiệm chăm;sóc, bảo vệ, giáo dục của xã hội,;của gia đình và nhà trường. Thực tiễn cho thấy;ở người dưới 18 tuổi, sự phát triển về mặt tâm sinh lý khác hoàn toàn so với người đã thành niên. Như đã phân tích ở trên, độ tuổi từ 14 đến dưới 18 tuổi là độ tuổi của những chuyển biến cả về thể chất lẫn tinh thần, là thời kỳ diễn ra những xáo trộn lớn về tư duy, tình cảm và có sự biến đổi mạnh mẽ, rõ rệt về cấu tạo cơ thể và những chức năng sinh lý. Mặt khác, dù nhóm đối tượng này chịu sự quản lý, chăm sóc và giáo dục từ gia đình và 17 nhà trường chặt chẽ hơn người đã thành niên, song thực tế cho thấy chính sự bảo bọc quá kĩ càng mà quên mất trang bị các kiến thức, kĩ năng sống cần thiết cho người dưới 18 tuổi khiến họ khi gặp các tình huống bất lợi trong cuộc sống thường không đủ bản lĩnh cũng như kiến thức, kinh nghiệm để hành động đúng, nên dễ có những hành vi sai phạm nói chung và phạm tội nói riêng… Chính vì vậy, khi người dưới 18 tuổi phạm tội, chúng ta cần coi họ là nạn nhân hơn là người có lỗi.
Lỗi của người dưới 18 tuổi phạm tội lúc này được san sẻ cho cả gia đình, nhà trường và xã hội, do đó bản thân gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần có trách nhiệm phối hợp tích cực với nhau, tạo mọi điều kiện cho họ được sửa sai hơn là trừng phạt nghiêm khắc. Sự mềm dẻo này được khoa học chứng minh là phát huy tác dụng rất lớn trong việc giúp người chưa thành niên tự từ bỏ được những hành vi sai phạm này. Thứ tư, chính sách pháp luật hình sự đối với người dưới 18 tuổi thể hiện rõ quan điểm, tư tưởng của của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong giai đoạn hiện nay là xu hướng ngày một nhân đạo hơn trong xây dựng và thi hành pháp luật hình sự. Bên cạnh việc vẫn giữ những quy định mang tính chất ưu tiên cho người dưới 18 tuổi phạm tội, xu hướng nhân đạo còn biểu hiện ở việc pháp luật hình sự Việt Nam không ngừng củng cố những đảm bảo về pháp luật trong việc bảo vệ người dưới 18 tuổi phạm tội không bị áp dụng những biện pháp mang tính chất trừng phạt nghiêm khắc mà luôn được đối xử công bằng, phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội mà họ gây ra.
Đặt trong tổng thể thì xu hướng nhân đạo này có ý nghĩa đảm bảo một cách chắc chắn rằng các giá trị cơ bản của đời sống xã hội, các quyền lợi vốn có của con người luôn được tôn trọng ở vị trí tối thượng vì một nền dân chủ tiến bộ. Nội dung của chính sách pháp luật hình sự đối với ngƣời dƣới 18 tuổi phạm tội Xuất phát từ khái niệm, đặc điểm và những ý nghĩa của chính sách pháp luật hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội đã được phân tích, làm rõ trên đây cũng như thực tiễn xây dựng và áp dụng pháp luật trong lĩnh vực đấu tranh phòng, chống tội phạm, có thể thấy chính sách này là một phần của chính sách xã hội và là chính sách pháp luật trong lĩnh vực tư pháp hình sự của Nhà nước ta. Chính sách pháp luật hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội bao gồm nhiều nội dung khác 18 nhau. Mặc dù vậy, trong phạm vi luận văn này tôi dừng lại ở việc tìm hiểu nội dung chính sách pháp luật hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ở ba nội dung chính bao gồm: chính sách pháp luật hình sự về tội phạm, về đường lối xử lý và về hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.
Chính sách về đường lối xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Biểu hiện thứ hai của chính sách pháp luật hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là đường lối xử lý đối với họ khi họ thực hiện tội phạm. Trước hết, cần phải hiểu khái niệm đường lối xử lý người phạm tội trong pháp luật hình sự. Khác với vấn đề tội phạm được quy định cụ thể khái niệm tội phạm trong Bộ luật Hình sự thì khái niệm đường lối xử lý không có một khái niệm nào để sử dụng thống nhất. Tuy nhiên chúng ta có thể hiểu đường lối xử lý đối với người phạm tội nói chung là một bộ phận cấu thành của chính sách hình sự nhằm xác định những phương hướng cơ bản có tính chất chỉ đạo của Nhà nước trong hoạt động lập pháp và áp dụng pháp luật hình sự, pháp luật tố tụng hình sự và pháp luật thi hành án hình sự, đảm bảo sự ổn định của hệ thống tư pháp hình sự, tăng cường việc bảo vệ các quyền của con người cũng như các lợi ích hợp pháp của cộng đồng và của nhà nước, góp phần ổn định trật tự xã hội, nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh phòng và chống tội phạm.
Mục tiêu hướng đến của mọi đường lối xử lý người phạm tội là nhằm xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, góp phần tích cực cho việc cải tạo giáo dục người bị kết án và sớm đưa họ trở về hoà nhập xã hội với tính chất là kết quả của chính sách hình sự trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền. Để đạt được mục tiêu này, đường lối xử lý về hình sự của nhà nước ta cần phản ánh rõ được các nội dung sau: - Đối với những kẻ chủ mưu, cầm đầu ngoan cố chống đối, tái phạm nguy hiểm, những kẻ lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội, những kẻ dùng thủ đoạn xảo quyệt để phạm tội, phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, cố ý gây nên hậu quả nghiêm trọng cần phải trừng trị tuyệt đối nghiêm khắc bằng pháp luật hình sự. - Cần quy định và trao quyền cho cơ quan tư pháp hình sự có thẩm quyền áp dụng chính sách khoan hồng cho những người tự thú, thành khẩn khai báo, tố giác 19 những người đồng phạm, lập công chuộc tội, đã ăn năn hối cải, tự nguyện sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại gây ra hoặc lần đầu phạm tội ít nghiêm trọng. - Đối với những người phải chấp hành án hình sự là phạt tù thì cần phải buộc họ chấp hành hình phạt trong trại giam, cải tạo lao động, học tập để trở thành người có ích cho xã hội; nếu họ có tiến bộ thì cần xét để giảm nhẹ việc chấp hành hình phạt; đối với những người đã chấp hành xong án phạt thì cần tạo điều kiện cho họ làm ăn sinh sống và hoà nhập xã hội.
Từ những lập luận nêu trên, có thể hiểu đường lối xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong chính sách pháp luật hình sự là những phương hướng có tính chất chỉ đạo của Đảng và Nhà nước trong quá trình xét xử hành vi phạm tội của họ thông qua hệ thống các quy phạm pháp luật hình sự. Với sự cân nhắc nhiều yếu tố khác nhau liên quan đến người dưới 18 tuổi phạm tội, việc xử lý đối tượng phạm tội này có những khác biệt đáng kể so với người đã thành niên phạm tội. Mục tiêu, quan điểm trong đường lối xử lý của Đảng và Nhà nước ta đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là phải hướng đến mục tiêu nhân đạo, đảm bảo tôn trọng các quyền và lợi ích hợp pháp của người dưới 18 tuổi phạm tội. Xuất phát từ quan điểm cho rằng đây là độ tuổi cần được giáo dục, rèn luyện, vì vậy những sai lầm, vi phạm của họ cần phải được nhìn nhận dưới góc độ hướng thiện với trách nhiệm của cả cộng đồng.
Khi người dưới 18 tuổi có hành vi phạm tội thì vấn đề trách nhiệm pháp lý của các đối tượng đó không thể xem xét một cách độc lập mà bao giờ cũng phải đặt trong mối quan hệ với trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ, giáo dục của xã hội, của gia đình và nhà trường. Việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội phải đảm bảo lợi ích tốt nhất của họ, không nhằm răn đe trừng trị như với chủ thể phạm tội là người thành niên mà chủ yếu nhằm mục đích giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh, trở thành công dân có ích cho xã hội. Cũng cần nhìn nhận thấy rằng khi cộng đồng xã hội có những tác động tâm lý, giáo dục, cải tạo tích cực đối với người dưới 18 tuổi phạm tội thì kết quả cho thấy họ lại là những con người dễ phục thiện, khả năng hoàn lương, tái hòa nhập cộng đồng cao. Người dưới 18 tuổi hay trẻ em, NCTN là đối tượng được gia đình, nhà trường và toàn xã hội chăm sóc, giáo dục do đó việc họ phạm tội cũng có một phần trách nhiệm của các chủ thể có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục họ.
20 Đường lối xử lý đối với người dưới 18 tuổi được quy định rõ nét nhất trong Bộ luật Hình sự. Biểu hiện cụ thể của đường lối xử lý đối với đối tượng này thể hiện ở một số nội dung như nguyên tắc xử lý chung, độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, trách nhiệm hình sự, các biện pháp pháp lý và các biện pháp cưỡng chế trong đó vấn đề hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội vừa là một trong những nội dung quan trọng của chính sách pháp luật hình sự đối với người dưới 18 tuổi nhưng cũng phần nào phản ánh đường lối xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội của pháp luật hình sự Việt Nam. Nhìn chung, các biện pháp pháp lý và các biện pháp cưỡng chế áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội phải lấy mục đích giáo dục là trên hết, hạn chế áp dụng các hình phạt đối với họ và phải áp dụng đúng mức các biện pháp tư pháp có tính giáo dục, phòng ngừa. Việc xử lý người chưa thành niên phạm tội phải kết hợp với gia đình, nhà trường, các cơ quan tổ chức hữu quan, phải xác định rõ nguyên nhân, điều kiện phạm tội cũng như nhận thức của họ, đánh giá chính xác các đặc điểm nhân thân từ đó tạo những cơ hội thuận lợi và thực tế để họ sửa chữa sai lầm trở thành người có ích cho xã hội.
Có thể nói đường lối xử lý chính là biểu hiện sinh động nhất của chính sách pháp luật hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.