chương I: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [31, tr. Theo Mai Đức Ngọc (2007): “Cán bộ cấp xã là công dân Việt Nam, được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực HĐND, UBND, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội; công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [27, tr.2 Công chức cấp xã Theo Khoản 2, Điều 4 Luật CBCC năm 2008 thì: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, đơn vị thuộc công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, trong biên chế 9 và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật” [31, tr. Đây là những người mà hoạt động của họ nhằm cung cấp các dịch vụ cơ bản, thiết yếu cho người dân như giáo dục, đào tạo, y tế, an sinh xã hội, hoạt động khoa học, văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao. Theo quy định tại điều 61, Luật CBCC thì công chức cấp xã bao gồm các chức danh sau đây: + Trưởng Công an (nơi chưa bố trí lực lượng công an chính quy); + Chỉ huy trưởng quân sự; + Văn phòng - thống kê; + Địa chính - xây dựng - đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn), địa chính - nông nghiệp - xây dựng và môi trường (đối với xã); + Tài chính - kế toán; + Tư pháp - hộ tịch; + Văn hóa - xã hội.2 Chính sách phát triển đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã 1.1 Khái niệm chính sách phát triển đội ngũ CBCC cấp xã Chính sách phát triển đội ngũ CBCC cấp xã là một trong những công cụ quan trọng của Nhà nước trong việc tạo điều kiện thuận lợi và thúc đẩy, tạo đòn bẩy cho phát triển đội ngũ CBCC trong bộ máy chính quyền các cấp nói chung và cấp xã nói riêng.
Mục tiêu hướng tới của các chính sách phát triển đội ngũ CBCC cấp xã là chú trọng và phát huy nhân tố con người trên cơ sở đảm bảo công bằng, bình đẳng giữa quyền lợi và nghĩa vụ công dân, kết hợp tốt tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội, chú trọng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đội ngũ CBCC. Theo cách tiếp cận chính sách công: “Chính sách phát triển đội ngũ CBCC cấp xã là những văn bản, quyết định của nhà nước liên quan đến vấn đề hoàn thiện đội ngũ CBCC cấp xã với những mục tiêu và biện pháp cụ thể nhằm phát triển đội ngũ CBCC cấp xã về cả số lượng và chất lượng, đảm bảo đội ngũ CBCC cấp xã có đầy 10 đủ trình độ chuyên môn đáp ứng được yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ” [37, tr. Như vậy, “Chính sách phát triển đội ngũ CBCC cấp xã là hệ thống các hoạt động, quy định của nhà nước nhằm hoàn thiện, nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC cấp xã cả về số lượng và chất lượng, giúp CBCC cấp xã đáp ứng được nhiệm vụ chính trị, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ” [30, tr.2 Mục tiêu của chính sách phát triển đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã Thứ nhất, chính sách phát triển đội ngũ CBCC cấp xã nhằm đưa chính sách hiện thực trong thực tiễn Nhằm đáp ứng những thay đổi bên ngoài nền công vụ và sự đòi hỏi phát triển của tổ chức và cá nhân công chức bên trong nền công vụ. Thông qua các chính sách phát triển đội ngũ CBCC cấp xã sẽ giúp chính quyền cấp xã quy hoạch được nguồn cán bộ quản lý, đảm bảo nguồn nhân lực có số lượng, chất lượng và cơ cấu hợp lý.
Thứ hai, chính sách phát triển đội ngũ CBCC cấp xã nhằm từng bước thực hiện các mục tiêu chính sách và mục tiêu phát triển nền hành chính công. Trong các cơ quan quản lý nhà nước, đội ngũ CBCC đóng vai trò quan trọng trong xây dựng nền hành chính công vụ hiệu quả, phục vụ quyền và lợi ích của người dân. Việc thực hiện chính sách phát triển đội ngũ CBCC cấp xã, giúp hoàn thiện đội ngũ CBCC, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng tốt hơn yêu cầu hội nhập và phát triển kinh tế - xã hội. Thứ ba, lchính lsách lphát ltriển lCBCC lcấp lxã lnhằm lkhẳng lđịnh ltính lđúng lđắn của lchính lsách.
lChính lsách lđúng lđắn llà lchính lsách lđáp lứng lđầy lđủ lcác lyêu lcầu lcủa l một lchính lsách ltốt, lphù lhợp lvới lđiều lkiện lthực ltế lcủa lđối ltượng lthụ lhưởng lchính l sách. lChính lsách lphát ltriển lCBCC lcấp lxã llà lviệc ltruyền ltải lnhững lcơ lhội lcho lCBCC l cấp lxã lđược lhọc ltập, lrèn lluyện lnhằm ltrang lbị lkiến lthức lchuyên lmôn lnghiệp lvụ, lkỹ l năng, lphương lpháp lthực lhiện lnhiệm lvụ, lcông lvụ lqua lđó lnâng lcao lnăng llực, lphẩm l chất lchính ltrị lcủa lbản lthân lCBCC lcấp lxã. lQua lthực lhiện lchính lsách lphát ltriển ltrong l thực ltế lsẽ lgiúp lCBCC lcấp lxã lchủ lđộng lsảng ltạo, ldễ ldàng lthích lnghi lnhanh lchóng l với lyêu lcầu lđổi lmới ltổ lchức lvà lhoạt lđộng lcủa lhệ lthống lchính ltrị lcơ lsở ltrong lbối l 11 cảnh lhội lnhập lkinh ltế lquốc ltế, lgóp lphần lxây ldựng lhệ lthống lchính ltrị ltiên ltiến, lhiện l đại lnhằm lphục lvụ lnhân ldân lngày lmột ltốt lhơn, lnhanh lhơn. Nội dung của chính sách phát triển đội ngũ CBCC cấp xã 1.1 Chính sách quy hoạch cán bộ, bầu cử cán bộ * Chính sách quy hoạch cán bộ Quy hoạch cán bộ cấp xã là quá trình nghiên cứu, phát hiện sớm đội ngũ CBCC trẻ có trình độ chuyên môn cao, phẩm chất đạo đức tốt đưa vào quy hoạch các vị trí lãnh đạo, quản lý trong các cơ quan nhà nước.
Chính sách quy hoạch cán bộ cấp xã là việc xây dựng các chính sách và thực hiện các chương trình để đảm bảo cho đơn vị có đủ nguồn nhân lực với các phẩm chất, kỹ năng phù hợp để thực hiện công việc có chất lượng và hiệu quả cao. Các lđồng lchí lđương lnhiệm lvề lnguyên ltắc lđã lphải lcó lđủ ltiêu lchuẩn, lđiều lkiện của lchức lvụ lđang lđảm lnhiệm, lnếu lcó ltriển lvọng lphát ltriển lthì lđưa lvào lquy lhoạch l chức lvụ lcao lhơn; lnếu lđủ ltiêu lchuẩn, lđiều lkiện ltiếp ltục ltái lcử lthì llà lnguồn lđương l nhiên lđể lxem lxét lkhi ltiến lhành lcông ltác lnhân lsự lcủa lkhóa lmới. lĐối lvới lchức ldanh l lãnh lđạo, lquản llý, ltối lthiểu lphải lquy lhoạch l2-3 lngười lvào l01 lchức ldanh; lkhông lquy l hoạch l01 lngười lcho l01 lchức ldanh. lKhông lquy lhoạch l01 lngười lvào lquá l03 lchức l danh.
lKhông lquy lhoạch l01 lchức ldanh lquá l04 lngười, lví ldụ lchức ldanh lPhó lChủ ltịch l UBND lcấp lxã ltheo lquy lđịnh lcó l02 lngười lthì lsố llượng lđưa lvào lquy lhoạch lkhông lquá l 08 lngười l * Chính sách bầu cử Đối lvới lviệc lbầu lcử lChủ ltịch, lPhó lChủ ltịch lvà lỦy lviên lUBND lxã lthực lhiện theo lquy ltrình lquy lđịnh ltại lLuật lTổ lchức lchính lquyền lđịa lphương. lCông ltác lbổ l nhiệm, lđề lbạt lcán lbộ lphải lđược lchú ltrọng, lđặc lbiệt lquan ltâm lđến lcán lbộ ltrẻ, lcán lbộ l nữ lcó lnăng llực lnổi ltrội, lcó lkhả lnăng lphát ltriển. lCông ltác lbổ lnhiệm lcán lbộ lphải lvừa l đảm lbảo lnguyên ltắc ltập ltrung ldân lchủ, ltập lthể lban lthường lvụ lcấp luỷ lquyết lđịnh l việc lbổ lnhiệm lcán lbộ lvào lchức ldanh lđược lphân lcấp lquản llý, lvừa lphát lhuy lvai ltrò l của llãnh lđạo, lcấp luỷ lcơ lquan lnơi lcán lbộ lđang lcông ltác, lsinh lhoạt lvà lcấp luỷ lnơi lcư l trú. lTiếp ltục lhoàn lthiện lchế lđộ lbầu lcử; lcải ltiến lcách lthức ltuyển lchọn, llấy lphiếu ltín l 12 nhiệm, lbổ lnhiệm lcán lbộ lđể lchọn lđúng lngười, lbố ltrí lđúng lviệc, lnhất llà lngười lđứng l đầu.
lMở lrộng lviệc lthi ltuyển lcán lbộ llãnh lđạo lquản llý lvà lgiới lthiệu lnhiều lnhân lsự lđể l lựa lchọn. lThực lhiện lchủ ltrương lnhững lngười ldự lkiến lđề lbạt, lbổ lnhiệm lphải ltrình l bày lđề lán lhoặc lchương ltrình lhành lđộng ltrước lkhi lcấp lcó lthẩm lquyền lxem lxét, lquyết l định.2 Chính sách thu hút, tuyển dụng CBCC cấp xã Chính sách thu hút, tuyển dụng CBCC cấp xã là một trong những công cụ quan trọng để xem xét và sàng lọc nhân lực một cách toàn diện nhằm lựa chọn những cán bộ, công chức có đủ năng lực, trình độ, khả năng thực thi công vụ theo yêu cầu hiện tại và có khả năng đáp ứng được sự phát triển của chính quyền cấp xã. Hiện tại, chính sách thu hút, tuyển dụng CBCC cấp xã các địa phương bao gồm: Luật CBCC 2010, đưa ra các quy định cụ thể về sử dụng và tuyển dụng CBCC trong đơn vị sự nghiệp công lập; Nghị định số 29/2012/NĐ-CP ngày 12/4/2012 của Chính phủ về tuyển dụng, sử dụng và phát triển nguồn nhân lực trong cơ quan hành chính, Thông tư số 15/2012/TT-BNV ngày 25/12/2012 của Bộ Nội vụ về tuyển dụng, ký kết hợp đồng làm việc và đền bù chi phí đào tạo, bồi dưỡng đối với nhân lực trong các đơn sự nghiệp công lập. Việc tuyển dụng CBCC cấp xã có thể được thực hiện theo cả hai hình thức là thi tuyển và xét tuyển về cơ bản được thực hiện theo các quy định chung, nhưng cũng có một số địa phương, tổ chức áp dụng cả các quy định riêng trong quá trình tuyển dụng CBCC cấp xã cho phù hợp với đặc điểm tình hình của từng địa bàn.