Luận văn thạc sĩ chất lượng cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội việt nam chi nhánh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích chất lượng cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội việt nam chi nhánh thái nguyên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Dương Trung Thành
• Người hướng dẫn: PGS,TS. Nguyễn Thị Nguyên Hồng
• Trường học: Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Chất lượng cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam chi nhánh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về chất lượng cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội

Chương này trình bày cơ sở lý luận về chất lượng cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH). Nghiên cứu khái quát về hoạt động cho vay đối với hộ nghèo, bao gồm các khái niệm, tiêu chí đánh giá và các yếu tố ảnh hưởng. Chất lượng cho vay được xác định qua hiệu quả sử dụng vốn, tỷ lệ nợ quá hạn và mức độ đáp ứng nhu cầu của hộ nghèo. Các yếu tố chủ quan như năng lực quản lý của ngân hàng và yếu tố khách quan như điều kiện kinh tế - xã hội địa phương cũng được phân tích. Nghiên cứu cũng đề cập đến kinh nghiệm từ các chi nhánh NHCSXH khác, từ đó rút ra bài học cho NHCSXH Thái Nguyên.

1.1. Khái niệm và tiêu chí đánh giá chất lượng cho vay

Chất lượng cho vay hộ nghèo được định nghĩa là mức độ đáp ứng nhu cầu vốn của hộ nghèo và hiệu quả sử dụng vốn vay. Các tiêu chí đánh giá bao gồm: tỷ lệ nợ quá hạn, mức độ cải thiện thu nhập của hộ nghèo, và sự hài lòng của khách hàng. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo vốn vay được sử dụng đúng mục đích và mang lại lợi ích thiết thực cho hộ nghèo.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay

Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay được chia thành hai nhóm: chủ quan và khách quan. Yếu tố chủ quan bao gồm năng lực quản lý của ngân hàng, trình độ cán bộ và hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát. Yếu tố khách quan liên quan đến điều kiện kinh tế - xã hội địa phương, mức độ nghèo đói và sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc kết hợp các yếu tố này là cần thiết để nâng cao chất lượng cho vay.

II. Thực trạng chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Thái Nguyên

Chương này phân tích thực trạng chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Thái Nguyên giai đoạn 2018-2020. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù ngân hàng đã đạt được một số kết quả tích cực như tăng tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn và giảm tỷ lệ nợ quá hạn, vẫn còn nhiều hạn chế như nguồn vốn huy động thấp và chất lượng tín dụng không đồng đều. Các số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ nợ quá hạn dao động từ 2-3%, trong khi tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn đạt khoảng 70%. Nghiên cứu cũng chỉ ra nguyên nhân của các hạn chế, bao gồm sự phụ thuộc vào nguồn vốn nhà nước và khó khăn trong quản lý địa bàn rộng.

2.1. Tình hình cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Thái Nguyên

Nghiên cứu cho thấy, NHCSXH Thái Nguyên đã cho vay hơn 10.000 hộ nghèo trong giai đoạn 2018-2020, với tổng dư nợ đạt hàng trăm tỷ đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn vẫn ở mức 2-3%, chủ yếu do khó khăn trong việc thu hồi vốn từ các hộ nghèo. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, mặc dù tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn đạt khoảng 70%, vẫn còn nhiều hộ chưa tiếp cận được nguồn vốn do thiếu thông tin hoặc không đủ điều kiện vay.

2.2. Đánh giá chất lượng cho vay hộ nghèo

Đánh giá chất lượng cho vay dựa trên các tiêu chí như tỷ lệ nợ quá hạn, mức độ cải thiện thu nhập và sự hài lòng của khách hàng. Kết quả cho thấy, mặc dù tỷ lệ nợ quá hạn thấp, hiệu quả sử dụng vốn vẫn chưa cao, nhiều hộ nghèo chưa thoát nghèo bền vững. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, sự hài lòng của khách hàng đối với dịch vụ cho vay còn hạn chế, chủ yếu do thủ tục vay phức tạp và thời gian giải ngân chậm.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Thái Nguyên

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Thái Nguyên. Các giải pháp bao gồm tăng cường huy động vốn, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội, và hiện đại hóa cơ sở vật chất. Nghiên cứu cũng đề xuất tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đào tạo cán bộ để đảm bảo hiệu quả quản lý tín dụng. Các kiến nghị được đưa ra nhằm hỗ trợ ngân hàng trong việc thực hiện các giải pháp này, bao gồm sự hỗ trợ từ chính phủ và chính quyền địa phương.

3.1. Tăng cường huy động vốn và hiện đại hóa cơ sở vật chất

Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường huy động vốn từ các nguồn khác nhau, bao gồm cả nguồn vốn nhà nước và tư nhân. Nghiên cứu cũng đề xuất hiện đại hóa cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả quản lý tín dụng. Các biện pháp này sẽ giúp ngân hàng đáp ứng tốt hơn nhu cầu vốn của hộ nghèo và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

3.2. Nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức chính trị xã hội

Nghiên cứu đề xuất nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc nhận ủy thác cho vay hộ nghèo. Các tổ chức này cần được đào tạo và hỗ trợ để đảm bảo thực hiện tốt vai trò trung gian giữa ngân hàng và hộ nghèo. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để đảm bảo vốn vay được sử dụng đúng mục đích.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội. Chương 2: Thực trạng chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Thái Nguyên. Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Thái Nguyên. CƠ SỞ LÝ LUẬNVÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1.Khái lược cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH 1.

Tổng quan về Ngân hàng chính sách xã hội 1. Khái niệm Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX về Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2001 - 2010 đã nêu rõ “Cơ cấu lại hệ thống ngân hàng. Phân biệt chức năng của Ngân hàng Nhà nước và Ngân hàng Thương mại Nhà nước, chức năng cho vay của Ngân hàng Chính sách với chức năng kinh doanh tiền tệ của Ngân hàng Thương mại”. Về mục tiêu xóa đói giảm nghèo, Đảng ta tiếp tục khẳng định trong Nghị quyết IX: “Bằng nguồn lực của Nhà nước và của toàn xã hội, tăng đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, cho vay vốn, trợ giúp đào tạo nghề, cung cấp thông tin, chuyển giao công nghệ, giúp đỡ tiêu thụ sản phẩm đối với những vùng nghèo, xã nghèo và nhóm dân cư nghèo”.

Vì vậy, việc thiết lập một loại hình Ngân hàng Chính sách cho mục tiêu xóa đói giảm nghèo là một tất yếu khách quan cho tiến trình phát triển và hội nhập quốc tế của Việt Nam. NHCSXH được thành lập theo Quyết định số 131/2002/QĐ-TTg ngày 4-10- 2002 của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở tổ chức lại hoạt động của ngân hàng Phục vụ người nghèo tách ra từ ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: “NHCSXH là tổ chức tín dụng của Nhà nước, thực hiện cho vay với lãi suất và các điều kiện ưu đãi, hoạt động vì mục tiêu xóa đói giảm nghèo, ổn định và phát triển kinh tế, xã hội đặc biệt của mỗi quốc gia, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận” [Chính phủ, 2003, tr3]. Mục tiêu của ngân hàng là nhằm giúp hộ nghèo, hộ cận nghèo và đối tượng chính sách có điều kiện tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sống, vươn lên thoát nghèo, góp phần 10 thực hiện chính sách phát triển kinh tế gắn liền với xóa đói, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội. Hoạt động của NHCSXH không vì mục đính lợi nhận, vì mục tiêu xóa đói giảm nghèo và an sinh xã hội.

Đối tượng phục vụ của NHCSXH là Hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác do Chính phủ chỉ định. Lãi suất cho vay của NHCSXH theo uy định của chính phủ trong từng thời kỳ, từng chương trình. Cho vay không cần thế chấp tài sản như cho vay Học sinh sinh viên. NHCSXH thực hiện cho vay theo phương thức ủy thác bán phần cho các tổ chức chính trị xã hội, xã hội hóa trong công tác quản lý.

Mức cho vay theo ui định của Thủ tướng Chính phủ trong từng thời kỳ. Mô hình quản lý của ngân hàng chính sách xã hội NHCSXH có mô hình và mạng lưới hoạt động được tổ chức theo 3 cấp: Hội sở chính ở Trung ương, Chi nhánh ở cấp tỉnh, Phòng giao dịch ở cấp huyện. Mỗi cấp đều có bộ máy quản trị và bộ máy điều hành tác nghiệp. Nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác, NHCSXH đưa các hoạt động nghiệp vụ về phục vụ ngay tại xã, phường, thị trấn (gọi chung là xã) thông qua hoạt động của Tổ giao dịch tại xã.

- Tổ giao dịch xã là một bộ phận nghiệp vụ của NHCSXH được thành lập để thực hiện hoạt động giao dịch xã. Tổ giao dịch tại xã thực hiện việc phổ biến, tuyên truyền và công khai chính sách tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác; tiếp nhận hồ sơ vay vốn, giải ngân, thu nợ, thu lãi, thu tiết kiệm và thực hiện quy trình xử lý nợ, họp giao ban với Tổ trưởng tổ TK&VV và các tổ chức Hội, đoàn thể nhận ủy thác của NHCSXH. - Điểm giao dịch xã là nơi NHCSXH tổ chức giao dịch với khách hàng, tổ chức, cá nhân liên uan trên địa bàn một xã; được đặt trong khuôn viên trụ sở UBND xã. Điểm giao dịch xã được bố trí phiên giao dịch vào ngày cố định trong tháng (kể cả vào ngày nghỉ lễ, nghỉ cuối tuần) và được niêm yết công khai trên biển hiệu Điểm giao dịch xã và trên website của NHCSXH.

Trường hợp ngày giao dịch cố định trùng vào ngày được nghỉ Tết Nguyên Đán thì được tổ chức giao dịch bù. Chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng chính sách xã hội NHCSXH được thành lập để thực hiện chính sách tín dụng ưu đãi đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác với mục tiêu hoạt động không vì lợi nhuận. Hiện nay, NHCSXH được thực hiện các nghiệp vụ: Huy động vốn, cho vay, thanh toán, ngân uỹ và được nhận vốn ủy thác cho vay ưu đãi của chính uyền địa phương, các tổ chức kinh tế, chính trị - xã hội, các hiệp hội, các hội, các tổ chức phi Chính phủ, các cá nhân trong và ngoài nước đầu tư cho các chương trình dự án phát triển kinh tế - xã hội. Với mục tiêu và những uy định hoạt động đó, NHCSXH là một trong những công cụ kinh tế của Nhà nước nhằm giúp hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách có điều kiện tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đối sống, vươn lên thoát nghèo, góp phần thực hiện chính sách phát triển kinh tế gắn liền với xóa đói, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, vì mục tiêu dân giàu - nước mạnh, xã hội - công bằng - dân chủ - văn minh.

NHCSXH bao gồm 2 hoạt động chủ yếu đó là: Thứ nhất, huy động vốn. Một là, nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước. Là Ngân hàng thuộc sở hữu Nhà nước nên nguồn vốn hình thành ban đầu của NHCSXH do ngân sách Nhà nước cấp. Nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước cấp bao gồm: - Vốn điều lệ - Vốn cho vay xoá đói giảm nghèo, tạo việc làm và thực hiện chính sách xã hội khác.

- Vốn trích một phần từ nguồn tăng thu, tiết kiệm chi ngân sách các cấp để tăng nguồn vốn cho vay trên địa bàn Hai là, nguồn vốn huy động: - Tiền gửi và các nghiệp vụ huy động tiền gửi: Tiền gửi là nguồn tiền quan trọng, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng nguồn tiền của ngân hàng. NHCSXH phải huy động tiền gửi với mặt bằng chung của các NHTM 12 khác trên địa bàn. Qui mô huy động phụ thuộc vào mạng lưới quầy, lãi suất và dịch vụ khác đi kèm. Địa bàn cho vay chủ yếu ở vùng khó khăn, đói nghèo, trong khi muốn huy động được tiền gửi nhiều NHCSXH phải phát triển mạng lưới ở đô thị.

Mở rộng mạng lưới sẽ làm gia tăng chi phí. Hơn nữa, là ngân hàng chuyên doanh, NHCSXH không thể cung cấp nhiều dịch vụ tiện ích như NHTM. Chính vì vậy, để gia tăng tiền gửi trong môi trường cạnh tranh và để có được nguồn tiền có chất lượng ngày càng cao, NHCSXH đã đưa ra các và thực hiện nhiều hình thức huy động khác nhau. + Tiền gửi có trả lãi của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước: + Tiền gửi của các tổ chức tín dụng Nhà nước bằng 2% số dư nguồn vốn huy động bằng đồng Việt Nam có trả lãi theo thoả thuận + Tiền gửi tự nguyện không lấy lãi của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước + Tiền tiết kiệm của người nghèo Ba là, vốn đi vay: Bao gồm các loại sau: - Vay các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước - Vay Ngân hàng Nhà nước: Đây là khoản vay nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách trong chi trả của NHCSXH - Vay tiết kiệm Bưu điện, Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Bốn là, vốn đóng góp tự nguyện không hoàn trả của các cá nhân, các tổ chức kinh tế, tổ chức tài chính, tín dụng và các tổ chức chính trị - xã hội, các hiệp hội, các hội, các tổ chức phi Chính phủ trong và ngoài nước: Một số nguồn đuợc tài trợ của Chính phủ các nước và các các tổ chức quốc tế cho chương trình xoá đói giảm nghèo, cải thiện môi trường, trồng rừng,. phù hợp với cương lĩnh hoạt động của NHCSXH. Tuy nhiên, ngồn này thường hay bị phân tán cho các tổ chức chính trị khác. 13 Năm là, vốn nhận uỷ thác cho vay ưu đãi của chính quyền địa phương, các tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị - xã hội, các hiệp hội, các tổ chức phi Chính phủ, các cá nhân trong và ngoài nước.

Thứ hai, sử dụng vốn. Hoạt động chính của NHCSXH là huy động vốn để sử dụng vào mục tiêu xoá đói giảm nghèo. Việc sử dụng vốn chính là quá trình tạo nên các loại tài sản khác nhau của Ngân hàng trong đó cho vay ưu đãi đối với các đối tượng chính sách là hoạt động chủ yếu. Một là, ngân y.

Là khoản mục tài sản không sinh lời (hay sinh lời thấp) song là tài sản có tính thanh khoản cao nhất, đáp ứng nhu cầu chi trả thường xuyên, đảm bảo cho hoạt động của Ngân hàng. NHCSXH thực hiện các dịch vụ ngân hàng về thanh toán và ngân uĩ như: - Cung ứng các phương tiện thanh toán - Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước - Thực hiện các dịch vụ thu hộ, chi hộ bằng tiền mặt và không bằng tiền mặt - Các dịch vụ khác theo uy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Ngoài ra NHCSXH được mở tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước, Kho bạc Nhà nước và các Ngân hàng khác trong nước nơi gần nhất theo địa giới hành chính để thuận tiện cho việc giải ngân và thanh toán. Hai là, cho vay ưu đãi. Bao gồm: Cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn phục vụ cho sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện đời sống, góp phần thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xoá đói giảm nghèo, ổn định xã hội.

Cho vay ưu đãi với lãi suất thấp và không có tài sản đảm bảo phản ánh tính đặc trưng của NHSXH. Rủi ro trong cho vay rất cao do năng lực tài chính của người vay thấp hoặc không có điều kiện làm ăn thuận lợi.