Luận văn thạc sĩ chất lượng cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội việt nam chi nhánh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích chất lượng cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội việt nam chi nhánh thái nguyên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Dương Trung Thành
• Người hướng dẫn: PGS,TS. Nguyễn Thị Nguyên Hồng
• Trường học: Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Chất lượng cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam chi nhánh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU
• DANH SÁCH HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
• 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 1.1. Khái lược cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH
• 1.1.1. Tổng quan về Ngân hàng chính sách xã hội
• 1.1.2. Cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH
• 1.2. Nội dung nghiên cứu về chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH
• 1.2.1. Khái niệm chất lượng cho vay đối với hộ nghèo
• 1.2.2. Các tiêu chí đánh giá chất lượng cho vay đối với hộ nghèo
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay đối với hộ nghèo
• 1.3.1. Yếu tố chủ quan
• 1.3.2. Yếu tố khách quan
• 1.4. Kinh nghiệm một số chi nhánh NHCSXH về cho vay đối với hộ nghèo và bài học kinh nghiệm cho chi nhánh NHCSXH tỉnh Thái Nguyên
• 1.4.1. Kinh nghiệm của NHCSXH tỉnh Bắc Giang
• 1.4.2. Kinh nghiệm của NHCSXH tỉnh Lạng Sơn
• 1.4.3. Bài học có khả năng vận dụng đối với chi nhánh NHCSXH tỉnh Thái Nguyên
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM TỈNH THÁI NGUYÊN
• 2.1. Giới thiệu khái quát về ngân hàng chính sách xã hội chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của ngân hàng
• 2.1.2. Mô hình tổ chức và bộ máy hoạt động của Ngân hàng
• 2.1.3. Đối tượng phục vụ của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Thái Nguyên
• 2.1.4. Kết quả hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Thái Nguyên trong những năm qua
• 2.2. Kết quả phân tích thực trạng chất lượng cho vay đối với hộ nghèo của NHCSXH tỉnh Thái Nguyên
• 2.2.1. Tình hình cho vay đối với hộ nghèo của NHCSXH tỉnh Thái Nguyên
• 2.2.2. Các tiêu chí đánh giá chất lượng cho vay đối với hộ nghèo của NHCSXH tỉnh Thái Nguyên
• 2.3. Đánh giá chung về thực trạng chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Thái Nguyên
• 2.3.1. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM CHI NHÁNH TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.1. Định hướng và mục tiêu hoạt động cho vay đối với hộ nghèo của NHCSXH tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025
• 3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.1. Tăng cường huy động vốn
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc nhận uỷ thác cho vay đối với hộ nghèo
• 3.2.3. Tăng cường công tác kiểm tra giám sát của thành viên ban đại diện HĐQT cấp tỉnh, huyện, nhất là thành viên BĐD – HĐQT là chủ tịch UBND cấp xã, và tăng cường công tác kiểm tra, đối chiếu của cán bộ ngân hàng
• 3.2.4. Tăng cường hiện đại hóa cơ sở vật chất và đào tạo cán bộ của Ngân hàng
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.2. Đối với Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam
• 3.3.3. Đối với cấp ủy Đảng, Chính quyền địa phương các cấp tại tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.4. Kiến nghị với các tổ chức Hội nhận ủy thác
• 3.3.5. Đối với hộ nghèo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về chất lượng cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội

Chương này trình bày cơ sở lý luận về chất lượng cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH). Nghiên cứu khái quát về hoạt động cho vay đối với hộ nghèo, bao gồm các khái niệm, tiêu chí đánh giá và các yếu tố ảnh hưởng. Chất lượng cho vay được xác định qua hiệu quả sử dụng vốn, tỷ lệ nợ quá hạn và mức độ đáp ứng nhu cầu của hộ nghèo. Các yếu tố chủ quan như năng lực quản lý của ngân hàng và yếu tố khách quan như điều kiện kinh tế - xã hội địa phương cũng được phân tích. Nghiên cứu cũng đề cập đến kinh nghiệm từ các chi nhánh NHCSXH khác, từ đó rút ra bài học cho NHCSXH Thái Nguyên.

1.1. Khái niệm và tiêu chí đánh giá chất lượng cho vay

Chất lượng cho vay hộ nghèo được định nghĩa là mức độ đáp ứng nhu cầu vốn của hộ nghèo và hiệu quả sử dụng vốn vay. Các tiêu chí đánh giá bao gồm: tỷ lệ nợ quá hạn, mức độ cải thiện thu nhập của hộ nghèo, và sự hài lòng của khách hàng. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo vốn vay được sử dụng đúng mục đích và mang lại lợi ích thiết thực cho hộ nghèo.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay

Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay được chia thành hai nhóm: chủ quan và khách quan. Yếu tố chủ quan bao gồm năng lực quản lý của ngân hàng, trình độ cán bộ và hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát. Yếu tố khách quan liên quan đến điều kiện kinh tế - xã hội địa phương, mức độ nghèo đói và sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc kết hợp các yếu tố này là cần thiết để nâng cao chất lượng cho vay.

II. Thực trạng chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Thái Nguyên

Chương này phân tích thực trạng chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Thái Nguyên giai đoạn 2018-2020. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù ngân hàng đã đạt được một số kết quả tích cực như tăng tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn và giảm tỷ lệ nợ quá hạn, vẫn còn nhiều hạn chế như nguồn vốn huy động thấp và chất lượng tín dụng không đồng đều. Các số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ nợ quá hạn dao động từ 2-3%, trong khi tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn đạt khoảng 70%. Nghiên cứu cũng chỉ ra nguyên nhân của các hạn chế, bao gồm sự phụ thuộc vào nguồn vốn nhà nước và khó khăn trong quản lý địa bàn rộng.

2.1. Tình hình cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Thái Nguyên

Nghiên cứu cho thấy, NHCSXH Thái Nguyên đã cho vay hơn 10.000 hộ nghèo trong giai đoạn 2018-2020, với tổng dư nợ đạt hàng trăm tỷ đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn vẫn ở mức 2-3%, chủ yếu do khó khăn trong việc thu hồi vốn từ các hộ nghèo. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, mặc dù tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn đạt khoảng 70%, vẫn còn nhiều hộ chưa tiếp cận được nguồn vốn do thiếu thông tin hoặc không đủ điều kiện vay.

2.2. Đánh giá chất lượng cho vay hộ nghèo

Đánh giá chất lượng cho vay dựa trên các tiêu chí như tỷ lệ nợ quá hạn, mức độ cải thiện thu nhập và sự hài lòng của khách hàng. Kết quả cho thấy, mặc dù tỷ lệ nợ quá hạn thấp, hiệu quả sử dụng vốn vẫn chưa cao, nhiều hộ nghèo chưa thoát nghèo bền vững. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, sự hài lòng của khách hàng đối với dịch vụ cho vay còn hạn chế, chủ yếu do thủ tục vay phức tạp và thời gian giải ngân chậm.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Thái Nguyên

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Thái Nguyên. Các giải pháp bao gồm tăng cường huy động vốn, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội, và hiện đại hóa cơ sở vật chất. Nghiên cứu cũng đề xuất tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đào tạo cán bộ để đảm bảo hiệu quả quản lý tín dụng. Các kiến nghị được đưa ra nhằm hỗ trợ ngân hàng trong việc thực hiện các giải pháp này, bao gồm sự hỗ trợ từ chính phủ và chính quyền địa phương.

3.1. Tăng cường huy động vốn và hiện đại hóa cơ sở vật chất

Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường huy động vốn từ các nguồn khác nhau, bao gồm cả nguồn vốn nhà nước và tư nhân. Nghiên cứu cũng đề xuất hiện đại hóa cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả quản lý tín dụng. Các biện pháp này sẽ giúp ngân hàng đáp ứng tốt hơn nhu cầu vốn của hộ nghèo và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

3.2. Nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức chính trị xã hội

Nghiên cứu đề xuất nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc nhận ủy thác cho vay hộ nghèo. Các tổ chức này cần được đào tạo và hỗ trợ để đảm bảo thực hiện tốt vai trò trung gian giữa ngân hàng và hộ nghèo. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để đảm bảo vốn vay được sử dụng đúng mục đích.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xóa đói giảm nghèo là một trong những mục tiêu chiến lược xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam. Theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2018–2020, nhu cầu tiếp cận vốn ưu đãi của các hộ yếu thế tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc là rất cấp thiết. Tại tỉnh Thái Nguyên, Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) chi nhánh tỉnh đóng vai trò là kênh dẫn vốn chủ lực với mạng lưới gồm 12 phòng giao dịch cấp huyện, 2.450 Tổ Tiết kiệm và Vay vốn (TK&VV) bao phủ 100% thôn, xóm và phục vụ hơn 70.000 khách hàng còn dư nợ.

Tuy nhiên, công tác cho vay đối với hộ nghèo tại địa bàn vẫn gặp phải những thách thức đáng kể: nguồn vốn tự huy động tại địa phương còn thấp, tính bền vững trong sử dụng vốn chưa đồng đều giữa các vùng và rủi ro tín dụng tiềm ẩn tại các xã vùng sâu, vùng xa. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của tác giả Dương Trung Thành, do PGS,TS. Nguyễn Thị Nguyên Hồng hướng dẫn tại Trường Đại học Thương mại, tập trung phân tích toàn diện thực trạng chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH chi nhánh tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2018–2020.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm là đánh giá mức độ an toàn vốn, hiệu quả sử dụng vốn vay và mức độ hài lòng của người dân; từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đến năm 2025. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học giúp chi nhánh kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn dưới ngưỡng an toàn 3% theo Thông tư 62/2019/TT-BTC, tối ưu hóa mức vay tối đa 100 triệu đồng/hộ và thúc đẩy công tác an sinh xã hội bền vững trên toàn tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các lý thuyết kinh tế và tài chính hiện đại:

• Lý thuyết Tài chính vi mô (Microfinance Theory): Khẳng định vai trò then chốt của nguồn vốn tín dụng nhỏ lẻ, không cần tài sản thế chấp trong việc tạo sinh kế, tăng thu nhập và giảm tính dễ bị tổn thương của người nghèo.
• Lý thuyết Bất cân xứng thông tin (Asymmetric Information Theory của Stiglitz & Weiss): Lý giải cơ chế quản lý rủi ro tín dụng thông qua mô hình ủy thác bán phần cho các tổ chức chính trị - xã hội và vai trò bình xét công khai của Tổ TK&VV nhằm giảm thiểu rủi ro đạo đức và lựa chọn nghịch.
• Khái niệm cốt lõi:
  • Hộ nghèo: Được xác định theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, dựa trên mức thu nhập bình quân đầu người từ 700.000 đồng/tháng trở xuống ở nông thôn (hoặc 900.000 đồng tại thành thị) kết hợp với các chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản.
  • Chất lượng cho vay hộ nghèo: Là mức độ đáp ứng nhu cầu vốn của hộ nghèo về quy mô, kỳ hạn, lãi suất ưu đãi, thủ tục giải ngân; đồng thời bảo toàn được vốn nhà nước thông qua việc thu hồi đầy đủ nợ gốc và lãi đúng hạn.
  • Phương thức ủy thác bán phần: Mô hình liên kết giữa ngân hàng và 4 tổ chức chính trị - xã hội (Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên) trong từng khâu quản lý vốn vay.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu tài chính, doanh số cho vay, dư nợ và nợ quá hạn được công bố chính thức tại NHCSXH tỉnh Thái Nguyên và các văn bản chỉ đạo của NHCSXH Việt Nam trong giai đoạn 2018–2020.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua điều tra khảo sát xã hội học trong tháng 3 và tháng 4/2021.
  • Cỡ mẫu và chọn mẫu: Tác giả phát ra 135 phiếu khảo sát ngẫu nhiên tới các hộ nghèo đang vay vốn tại quầy giao dịch và Điểm giao dịch xã thuộc 3 địa bàn đại diện: thị xã Phổ Yên (vùng kinh tế công nghiệp, đồng bằng), huyện Võ Nhai (vùng cao khó khăn) và huyện Định Hóa (vùng an toàn khu). Thu về 110 phiếu (tỷ lệ phản hồi 81,48%), sau khi loại bỏ 20 phiếu không hợp lệ, cỡ mẫu sạch đưa vào phân tích định lượng là 90 quan sát (N = 90).
  • Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ %, đối chiếu số liệu tuyệt đối và tương đối qua 3 năm liên tiếp; kết hợp phân tích thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Rất không đồng ý đến 5: Rất đồng ý). Việc kết hợp phân tích định lượng tài chính và khảo sát định tính giúp kiểm chứng khách quan chất lượng cung ứng dịch vụ tín dụng từ cả góc độ ngân hàng lẫn người thụ hưởng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Quy mô tín dụng và độ bao phủ rộng khắp: Mạng lưới hoạt động của NHCSXH tỉnh Thái Nguyên được vận hành đồng bộ với 176 cán bộ (35 cán bộ tại Hội sở tỉnh và 141 cán bộ phân bổ tại 12 phòng giao dịch cấp huyện, bình quân 12 cán bộ mỗi phòng). Mạng lưới 2.450 Tổ TK&VV phủ khắp 100% thôn, xóm, quản lý dư nợ cho vay của hơn 70.000 khách hàng trong 12 chương trình tín dụng chính sách.
• Doanh số và dư nợ cho vay hộ nghèo tăng trưởng ổn định: Giai đoạn 2018–2020 ghi nhận tốc độ tăng trưởng dư nợ đều đặn. Mức cho vay bình quân trên một hộ nghèo từng bước nâng lên, tiếp cận mức tối đa 100 triệu đồng/hộ theo quy định mới của HĐQT NHCSXH, đáp ứng kịp thời chi phí đầu tư mở rộng chăn nuôi và trồng trọt.
• Chất lượng kiểm soát nợ xấu duy trì ở mức an toàn: Tỷ lệ nợ quá hạn trong chương trình cho vay hộ nghèo của chi nhánh được kiểm soát chặt chẽ dưới 3%, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn quy định tại Thông tư 62/2019/TT-BTC. Tỷ lệ thu hồi nợ đến hạn và thu lãi đạt trên 95% kế hoạch hàng năm.
• Mức độ hài lòng của khách hàng đạt mức cao: Kết quả điều tra 90 hộ nghèo cho thấy trên 85% người vay đánh giá quy trình xét duyệt tại Điểm giao dịch xã diễn ra thuận tiện, thời gian thẩm định và giải ngân duy trì đúng chuẩn 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ từ Tổ TK&VV.

Thảo luận kết quả

Thành công trong kiểm soát chất lượng tín dụng tại Thái Nguyên bắt nguồn từ sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng với 416 thành viên Ban đại diện HĐQT các cấp (đặc biệt là sự tham gia trực tiếp của Chủ tịch UBND cấp xã) cùng cơ chế ủy thác qua 4 tổ chức chính trị - xã hội. Mô hình này giúp tiết giảm tối đa chi phí quản lý và tăng cường tính minh bạch khi bình xét công khai tại cơ sở.

Tuy vậy, nghiên cứu chỉ ra một số hạn chế: nguồn vốn huy động tại chỗ của chi nhánh còn phụ thuộc lớn vào nguồn điều chuyển từ Trung ương; việc ứng dụng khoa học kỹ thuật của hộ nghèo tại các huyện vùng cao như Võ Nhai còn hạn chế, dẫn đến nguy cơ tái nghèo khi gặp thiên tai, dịch bệnh.

Khi trình bày kết quả phân tích, dữ liệu biến động dư nợ 3 năm (2018–2020), cơ cấu phân loại nợ quá hạn và điểm đánh giá Likert về sự phục vụ của cán bộ tín dụng có thể được trực quan hóa tối ưu qua biểu đồ cột chồng kết hợp bảng đối chiếu tỷ lệ phần trăm giữa các phòng giao dịch huyện. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các bài học kinh nghiệm tại NHCSXH tỉnh Bắc Giang (duy trì tỷ lệ nợ quá hạn ở mức 0,21% trên tổng dư nợ 2.703 tỷ đồng ủy thác) và NHCSXH tỉnh Lạng Sơn (dư nợ bình quân đạt khoảng 34 triệu đồng/hộ đối với đồng bào dân tộc thiểu số).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH chi nhánh tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đa dạng hóa và tăng cường huy động vốn tại chỗ: Triển khai linh hoạt các hình thức huy động tiền gửi tiết kiệm dân cư tại Điểm giao dịch xã và vận động hộ vay thực hành tiết kiệm định kỳ qua Tổ TK&VV, phấn đấu nâng tỷ trọng nguồn vốn tự huy động tăng trưởng 10% đến 15%/năm trong giai đoạn 2021–2025. Chủ thể thực hiện: Phòng Kế toán ngân quỹ và các Phòng giao dịch cấp huyện.
2. Củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của mạng lưới ủy thác: Tổ chức tập huấn định kỳ 100% cho ban quản lý của 2.450 Tổ TK&VV; thực hiện rà soát, chấm điểm, phân loại tổ tiết kiệm hàng quý nhằm kịp thời chấn chỉnh các tổ hoạt động trung bình, yếu kém trước quý IV hàng năm. Chủ thể thực hiện: 4 tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác cấp huyện và xã.
3. Tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm toán nội bộ: Phát huy vai trò giám sát của 416 thành viên Ban đại diện HĐQT các cấp; đẩy mạnh kiểm tra đột xuất đối với 100% món vay mới giải ngân trong vòng 30 ngày, bảo đảm giữ vững tỷ lệ nợ quá hạn toàn chi nhánh dưới 0,3% đến năm 2025. Chủ thể thực hiện: Ban đại diện HĐQT và Phòng Kiểm tra kiểm toán nội bộ.
4. Đẩy mạnh hiện đại hóa công nghệ và đào tạo nhân sự: Nâng cấp phần mềm quản trị Intellect Core Banking, mở rộng tiện ích Mobile Banking cho tổ trưởng Tổ TK&VV, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ xuống dưới 3 ngày làm việc; định kỳ đào tạo kỹ năng thẩm định và đạo đức nghề nghiệp cho 176 cán bộ toàn chi nhánh. Chủ thể thực hiện: Phòng Tin học và Phòng Hành chính tổ chức.

Kiến nghị:

• Đối với Chính phủ và NHCSXH Việt Nam: Tiếp tục kéo dài thời hạn vay vốn đối với một số mô hình phát triển cây công nghiệp, chăn nuôi gia súc lớn phù hợp với chu kỳ sinh trưởng của sản phẩm.
• Đối với UBND tỉnh Thái Nguyên: Hàng năm trích từ 5% đến 10% nguồn tăng thu, tiết kiệm chi ngân sách địa phương chuyển sang NHCSXH để bổ sung nguồn vốn cho vay hộ nghèo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và chuyên viên tín dụng tại hệ thống NHCSXH: Cung cấp tài liệu thực chứng về phương pháp quản trị rủi ro tín dụng chính sách, kinh nghiệm xử lý nợ quá hạn và mô hình quản lý 2.450 Tổ TK&VV tại địa bàn miền núi.
2. Cán bộ các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác: Làm tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ bình xét công khai, quản lý hồ sơ vay vốn và kỹ năng giám sát hộ vay sử dụng vốn đúng mục đích tại cấp xã, thôn bản.
3. Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực tế phục vụ công tác xây dựng chính sách xóa đói giảm nghèo đa chiều, hỗ trợ lập kế hoạch phân bổ vốn ngân sách ủy thác địa phương giai đoạn 2021–2025.
4. Học viên cao học, sinh viên và nhà nghiên cứu khối ngành Kinh tế: Là tài liệu tham khảo giá trị về cấu trúc đề tài tài chính chính sách, phương pháp kết hợp phân tích thứ cấp 3 năm và khảo sát định lượng với cỡ mẫu 90 hộ dân theo thang đo Likert.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiêu chí cốt lõi nào đánh giá chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Thái Nguyên? Chất lượng cho vay được đánh giá toàn diện qua: mức độ tăng trưởng dư nợ an toàn, tỷ lệ nợ quá hạn duy trì dưới ngưỡng 3% theo Thông tư 62/2019/TT-BTC, tỷ lệ thu hồi nợ gốc và lãi đúng hạn trên 95%, cùng mức độ hài lòng của hộ vay về thời gian giải ngân trong vòng 5 ngày làm việc.

2. Phương thức cho vay ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội mang lại lợi ích gì? Phương thức này tận dụng mạng lưới sâu rộng của 4 hội đoàn thể với 2.450 Tổ TK&VV tại Thái Nguyên, giúp ngân hàng tiết kiệm chi phí bộ máy, bảo đảm nguồn vốn đến đúng đối tượng thụ hưởng và phát huy tinh thần giám sát cộng đồng trong quá trình trả nợ.

3. Mức vay tối đa và cơ chế tài sản bảo đảm đối với hộ nghèo được quy định ra sao? Hộ nghèo đủ điều kiện được vay tối đa 100 triệu đồng/hộ mà không phải thế chấp tài sản, không phải chịu các khoản lệ phí làm thủ tục; được hưởng mức lãi suất ưu đãi thống nhất do Thủ tướng Chính phủ quy định trong từng thời kỳ.

4. Luận văn sử dụng phương pháp khảo sát thực tế như thế nào để đảm bảo tính khách quan? Tác giả đã phát 135 phiếu khảo sát ngẫu nhiên tại 3 địa bàn đại diện (Phổ Yên, Võ Nhai, Định Hóa) và thu về 90 mẫu hợp lệ (N = 90). Phương pháp đo lường thang điểm Likert 5 mức độ giúp định lượng chính xác trải nghiệm của người nghèo về thủ tục, thái độ phục vụ và hiệu quả vốn vay.

5. Giải pháp nào giúp kiểm soát nợ quá hạn bền vững tại các huyện vùng cao? Giải pháp căn cơ là tăng cường sự phối hợp của 416 thành viên Ban đại diện HĐQT, gắn kết tín dụng ưu đãi với các lớp khuyến nông, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất của địa phương và thực hiện kiểm tra sử dụng vốn trong vòng 30 ngày sau giải ngân.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng tín dụng chính sách xã hội đối với người nghèo.
• Phản ánh trung thực thực trạng chất lượng cho vay tại NHCSXH tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2018–2020 với mạng lưới 2.450 Tổ TK&VV và tỷ lệ nợ quá hạn luôn được kiểm soát tốt dưới mức an toàn 3%.
• Đánh giá thực chứng qua khảo sát 90 hộ vay tại 3 địa bàn đại diện, chỉ ra các nguyên nhân hạn chế về nguồn vốn huy động tại chỗ và trình độ sản xuất của người dân.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ và khả thi nhằm nâng cao chất lượng cho vay hộ nghèo đến năm 2025 gắn liền với trách nhiệm của từng chủ thể.
• Kế hoạch hành động tiếp theo cần tập trung vào việc đẩy mạnh số hóa quy trình nghiệp vụ và tăng cường nguồn vốn ủy thác từ ngân sách địa phương. Quý bạn đọc, nhà nghiên cứu và cán bộ ngành ngân hàng hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả vào thực tiễn quản lý tín dụng chính sách tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội. Chương 2: Thực trạng chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Thái Nguyên. Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Thái Nguyên. CƠ SỞ LÝ LUẬNVÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1.Khái lược cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH 1.

Tổng quan về Ngân hàng chính sách xã hội 1. Khái niệm Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX về Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2001 - 2010 đã nêu rõ “Cơ cấu lại hệ thống ngân hàng. Phân biệt chức năng của Ngân hàng Nhà nước và Ngân hàng Thương mại Nhà nước, chức năng cho vay của Ngân hàng Chính sách với chức năng kinh doanh tiền tệ của Ngân hàng Thương mại”. Về mục tiêu xóa đói giảm nghèo, Đảng ta tiếp tục khẳng định trong Nghị quyết IX: “Bằng nguồn lực của Nhà nước và của toàn xã hội, tăng đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, cho vay vốn, trợ giúp đào tạo nghề, cung cấp thông tin, chuyển giao công nghệ, giúp đỡ tiêu thụ sản phẩm đối với những vùng nghèo, xã nghèo và nhóm dân cư nghèo”.

Vì vậy, việc thiết lập một loại hình Ngân hàng Chính sách cho mục tiêu xóa đói giảm nghèo là một tất yếu khách quan cho tiến trình phát triển và hội nhập quốc tế của Việt Nam. NHCSXH được thành lập theo Quyết định số 131/2002/QĐ-TTg ngày 4-10- 2002 của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở tổ chức lại hoạt động của ngân hàng Phục vụ người nghèo tách ra từ ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: “NHCSXH là tổ chức tín dụng của Nhà nước, thực hiện cho vay với lãi suất và các điều kiện ưu đãi, hoạt động vì mục tiêu xóa đói giảm nghèo, ổn định và phát triển kinh tế, xã hội đặc biệt của mỗi quốc gia, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận” [Chính phủ, 2003, tr3]. Mục tiêu của ngân hàng là nhằm giúp hộ nghèo, hộ cận nghèo và đối tượng chính sách có điều kiện tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sống, vươn lên thoát nghèo, góp phần 10 thực hiện chính sách phát triển kinh tế gắn liền với xóa đói, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội. Hoạt động của NHCSXH không vì mục đính lợi nhận, vì mục tiêu xóa đói giảm nghèo và an sinh xã hội.

Đối tượng phục vụ của NHCSXH là Hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác do Chính phủ chỉ định. Lãi suất cho vay của NHCSXH theo uy định của chính phủ trong từng thời kỳ, từng chương trình. Cho vay không cần thế chấp tài sản như cho vay Học sinh sinh viên. NHCSXH thực hiện cho vay theo phương thức ủy thác bán phần cho các tổ chức chính trị xã hội, xã hội hóa trong công tác quản lý.

Mức cho vay theo ui định của Thủ tướng Chính phủ trong từng thời kỳ. Mô hình quản lý của ngân hàng chính sách xã hội NHCSXH có mô hình và mạng lưới hoạt động được tổ chức theo 3 cấp: Hội sở chính ở Trung ương, Chi nhánh ở cấp tỉnh, Phòng giao dịch ở cấp huyện. Mỗi cấp đều có bộ máy quản trị và bộ máy điều hành tác nghiệp. Nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác, NHCSXH đưa các hoạt động nghiệp vụ về phục vụ ngay tại xã, phường, thị trấn (gọi chung là xã) thông qua hoạt động của Tổ giao dịch tại xã.

- Tổ giao dịch xã là một bộ phận nghiệp vụ của NHCSXH được thành lập để thực hiện hoạt động giao dịch xã. Tổ giao dịch tại xã thực hiện việc phổ biến, tuyên truyền và công khai chính sách tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác; tiếp nhận hồ sơ vay vốn, giải ngân, thu nợ, thu lãi, thu tiết kiệm và thực hiện quy trình xử lý nợ, họp giao ban với Tổ trưởng tổ TK&VV và các tổ chức Hội, đoàn thể nhận ủy thác của NHCSXH. - Điểm giao dịch xã là nơi NHCSXH tổ chức giao dịch với khách hàng, tổ chức, cá nhân liên uan trên địa bàn một xã; được đặt trong khuôn viên trụ sở UBND xã. Điểm giao dịch xã được bố trí phiên giao dịch vào ngày cố định trong tháng (kể cả vào ngày nghỉ lễ, nghỉ cuối tuần) và được niêm yết công khai trên biển hiệu Điểm giao dịch xã và trên website của NHCSXH.

Trường hợp ngày giao dịch cố định trùng vào ngày được nghỉ Tết Nguyên Đán thì được tổ chức giao dịch bù. Chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng chính sách xã hội NHCSXH được thành lập để thực hiện chính sách tín dụng ưu đãi đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác với mục tiêu hoạt động không vì lợi nhuận. Hiện nay, NHCSXH được thực hiện các nghiệp vụ: Huy động vốn, cho vay, thanh toán, ngân uỹ và được nhận vốn ủy thác cho vay ưu đãi của chính uyền địa phương, các tổ chức kinh tế, chính trị - xã hội, các hiệp hội, các hội, các tổ chức phi Chính phủ, các cá nhân trong và ngoài nước đầu tư cho các chương trình dự án phát triển kinh tế - xã hội. Với mục tiêu và những uy định hoạt động đó, NHCSXH là một trong những công cụ kinh tế của Nhà nước nhằm giúp hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách có điều kiện tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đối sống, vươn lên thoát nghèo, góp phần thực hiện chính sách phát triển kinh tế gắn liền với xóa đói, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, vì mục tiêu dân giàu - nước mạnh, xã hội - công bằng - dân chủ - văn minh.

NHCSXH bao gồm 2 hoạt động chủ yếu đó là: Thứ nhất, huy động vốn. Một là, nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước. Là Ngân hàng thuộc sở hữu Nhà nước nên nguồn vốn hình thành ban đầu của NHCSXH do ngân sách Nhà nước cấp. Nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước cấp bao gồm: - Vốn điều lệ - Vốn cho vay xoá đói giảm nghèo, tạo việc làm và thực hiện chính sách xã hội khác.

- Vốn trích một phần từ nguồn tăng thu, tiết kiệm chi ngân sách các cấp để tăng nguồn vốn cho vay trên địa bàn Hai là, nguồn vốn huy động: - Tiền gửi và các nghiệp vụ huy động tiền gửi: Tiền gửi là nguồn tiền quan trọng, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng nguồn tiền của ngân hàng. NHCSXH phải huy động tiền gửi với mặt bằng chung của các NHTM 12 khác trên địa bàn. Qui mô huy động phụ thuộc vào mạng lưới quầy, lãi suất và dịch vụ khác đi kèm. Địa bàn cho vay chủ yếu ở vùng khó khăn, đói nghèo, trong khi muốn huy động được tiền gửi nhiều NHCSXH phải phát triển mạng lưới ở đô thị.

Mở rộng mạng lưới sẽ làm gia tăng chi phí. Hơn nữa, là ngân hàng chuyên doanh, NHCSXH không thể cung cấp nhiều dịch vụ tiện ích như NHTM. Chính vì vậy, để gia tăng tiền gửi trong môi trường cạnh tranh và để có được nguồn tiền có chất lượng ngày càng cao, NHCSXH đã đưa ra các và thực hiện nhiều hình thức huy động khác nhau. + Tiền gửi có trả lãi của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước: + Tiền gửi của các tổ chức tín dụng Nhà nước bằng 2% số dư nguồn vốn huy động bằng đồng Việt Nam có trả lãi theo thoả thuận + Tiền gửi tự nguyện không lấy lãi của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước + Tiền tiết kiệm của người nghèo Ba là, vốn đi vay: Bao gồm các loại sau: - Vay các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước - Vay Ngân hàng Nhà nước: Đây là khoản vay nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách trong chi trả của NHCSXH - Vay tiết kiệm Bưu điện, Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Bốn là, vốn đóng góp tự nguyện không hoàn trả của các cá nhân, các tổ chức kinh tế, tổ chức tài chính, tín dụng và các tổ chức chính trị - xã hội, các hiệp hội, các hội, các tổ chức phi Chính phủ trong và ngoài nước: Một số nguồn đuợc tài trợ của Chính phủ các nước và các các tổ chức quốc tế cho chương trình xoá đói giảm nghèo, cải thiện môi trường, trồng rừng,. phù hợp với cương lĩnh hoạt động của NHCSXH. Tuy nhiên, ngồn này thường hay bị phân tán cho các tổ chức chính trị khác. 13 Năm là, vốn nhận uỷ thác cho vay ưu đãi của chính quyền địa phương, các tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị - xã hội, các hiệp hội, các tổ chức phi Chính phủ, các cá nhân trong và ngoài nước.

Thứ hai, sử dụng vốn. Hoạt động chính của NHCSXH là huy động vốn để sử dụng vào mục tiêu xoá đói giảm nghèo. Việc sử dụng vốn chính là quá trình tạo nên các loại tài sản khác nhau của Ngân hàng trong đó cho vay ưu đãi đối với các đối tượng chính sách là hoạt động chủ yếu. Một là, ngân y.

Là khoản mục tài sản không sinh lời (hay sinh lời thấp) song là tài sản có tính thanh khoản cao nhất, đáp ứng nhu cầu chi trả thường xuyên, đảm bảo cho hoạt động của Ngân hàng. NHCSXH thực hiện các dịch vụ ngân hàng về thanh toán và ngân uĩ như: - Cung ứng các phương tiện thanh toán - Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước - Thực hiện các dịch vụ thu hộ, chi hộ bằng tiền mặt và không bằng tiền mặt - Các dịch vụ khác theo uy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Ngoài ra NHCSXH được mở tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước, Kho bạc Nhà nước và các Ngân hàng khác trong nước nơi gần nhất theo địa giới hành chính để thuận tiện cho việc giải ngân và thanh toán. Hai là, cho vay ưu đãi. Bao gồm: Cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn phục vụ cho sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện đời sống, góp phần thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xoá đói giảm nghèo, ổn định xã hội.

Cho vay ưu đãi với lãi suất thấp và không có tài sản đảm bảo phản ánh tính đặc trưng của NHSXH. Rủi ro trong cho vay rất cao do năng lực tài chính của người vay thấp hoặc không có điều kiện làm ăn thuận lợi.