Luận văn thạc sĩ về ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến thành quả công ty tại Việt Nam - Nguyễn ...

Luận văn thạc sĩ phân tích cấu trúc sở hữu và thành quả công ty bằng chứng tại việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Phượng Hoàng
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Cấu Trúc Sở Hữu Và Thành Quả Công Ty Bằng Chứng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. TÓM TẮT
• 2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Sở hữu bởi thành viên HĐQT và thành quả hoạt động doanh nghiệp
• 2.2. Sở hữu bởi nhà nước và thành quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.3. Mức độ sở hữu tập trung và thành quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.4. Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài và thành quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.5. Quy mô HĐQT và thành quả hoạt động doanh nghiệp
• 2.6. Sự kiêm nhiệm Chủ tịch HĐQT – Tổng giám đốc và thành quả hoạt động doanh nghiệp
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mô tả mẫu

Tóm tắt

I. Tổng quan về cấu trúc sở hữu và thành quả công ty tại Việt Nam

Cấu trúc sở hữu là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp. Tại Việt Nam, nghiên cứu về mối liên hệ này đang ngày càng được chú trọng. Luận văn thạc sĩ này sẽ phân tích các yếu tố cấu trúc sở hữu và cách chúng tác động đến thành quả công ty. Các yếu tố như tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, tỷ lệ sở hữu của thành viên HĐQT, và mức độ tập trung sở hữu sẽ được xem xét kỹ lưỡng.

1.1. Định nghĩa cấu trúc sở hữu và thành quả công ty

Cấu trúc sở hữu đề cập đến cách thức mà cổ phần của một công ty được phân bổ giữa các cổ đông. Thành quả công ty thường được đo bằng các chỉ số như ROA, ROE và Tobin's Q. Việc hiểu rõ các khái niệm này là cần thiết để phân tích mối quan hệ giữa chúng.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu tại Việt Nam

Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi kinh tế, việc nghiên cứu cấu trúc sở hữu và thành quả công ty sẽ giúp các nhà quản lý và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu cấu trúc sở hữu tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về cấu trúc sở hữu, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết. Các thách thức như sự phức tạp trong cơ cấu sở hữu, sự thiếu minh bạch trong thông tin tài chính, và sự khác biệt trong các ngành nghề là những yếu tố cần được xem xét.

2.1. Sự phức tạp trong cơ cấu sở hữu

Cơ cấu sở hữu tại Việt Nam thường rất phức tạp với sự hiện diện của nhiều loại hình cổ đông khác nhau. Điều này tạo ra những khó khăn trong việc xác định mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và thành quả công ty.

2.2. Thiếu minh bạch trong thông tin tài chính

Nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam chưa cung cấp đầy đủ thông tin về cơ cấu sở hữu và hoạt động tài chính. Điều này gây khó khăn cho các nhà nghiên cứu trong việc thu thập dữ liệu chính xác.

III. Phương pháp nghiên cứu cấu trúc sở hữu và thành quả công ty

Luận văn sử dụng phương pháp hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và thành quả công ty. Dữ liệu được thu thập từ 116 công ty niêm yết trên hai sàn chứng khoán lớn tại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2012.

3.1. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu

Mẫu nghiên cứu bao gồm 696 quan sát từ 116 công ty niêm yết. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính đã được kiểm toán và báo cáo thường niên của các công ty.

3.2. Phương pháp phân tích dữ liệu

Phương pháp hồi quy được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố cấu trúc sở hữu và thành quả công ty. Các mô hình hồi quy như Pooled OLS, GLS và Fixed effect sẽ được áp dụng.

IV. Kết quả nghiên cứu về cấu trúc sở hữu và thành quả công ty

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tương quan giữa cấu trúc sở hữu và thành quả công ty. Cụ thể, tỷ lệ sở hữu của thành viên HĐQT có ảnh hưởng tiêu cực đến thành quả hoạt động, trong khi tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài có ảnh hưởng tích cực.

4.1. Tác động của tỷ lệ sở hữu HĐQT

Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ sở hữu của thành viên HĐQT có mối quan hệ nghịch biến với thành quả hoạt động của doanh nghiệp. Điều này cho thấy sự gia tăng quyền sở hữu của HĐQT có thể dẫn đến xung đột lợi ích.

4.2. Tác động của tỷ lệ sở hữu nước ngoài

Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài có mối quan hệ đồng biến với thành quả hoạt động. Các nhà đầu tư nước ngoài thường mang lại kinh nghiệm và kiến thức quý giá cho doanh nghiệp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và thành quả công ty tại Việt Nam. Các kết quả cho thấy cần có những chính sách phù hợp để cải thiện hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện chính cho thấy rằng cấu trúc sở hữu có ảnh hưởng đáng kể đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp. Cần có thêm nghiên cứu để làm rõ hơn các yếu tố này.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu tương lai nên tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố khác như quản trị doanh nghiệp và môi trường kinh doanh để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển mạnh mẽ từ năm 2007 đến 2012, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và thành quả hoạt động doanh nghiệp trở nên cấp thiết. Luận văn tập trung phân tích 116 công ty niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX với 696 quan sát trong 6 năm, nhằm làm rõ ảnh hưởng của các đặc điểm cấu trúc sở hữu như tỷ lệ sở hữu của thành viên Hội đồng Quản trị (HĐQT), cổ đông nhà nước, cổ đông nước ngoài, mức độ tập trung sở hữu, quy mô ban điều hành và sự kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐQT - Tổng giám đốc đến thành quả hoạt động doanh nghiệp. Thành quả được đo lường qua các chỉ số ROA, ROE và Tobin’s Q, phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản, vốn chủ sở hữu và giá trị thị trường của doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố cấu trúc sở hữu có tác động tích cực hay tiêu cực đến hiệu quả hoạt động, đồng thời phân tích sự khác biệt giữa các nhóm doanh nghiệp có thành quả cao và thấp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2012, giai đoạn có nhiều biến động kinh tế và sự thay đổi trong cơ cấu sở hữu doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý, nhà đầu tư và cơ quan quản lý hiểu rõ hơn về vai trò của cấu trúc sở hữu trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động, từ đó đề xuất các chính sách và chiến lược quản trị phù hợp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản trị doanh nghiệp và kinh tế tài chính, trong đó có:

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Giải thích mối quan hệ giữa cổ đông và ban điều hành, nhấn mạnh vai trò của sở hữu cổ phần trong việc giảm chi phí đại diện và tăng cường giám sát hoạt động công ty.
• Lý thuyết ràng buộc nguồn lực (Resource Dependence Theory): Cho rằng quy mô và thành phần của HĐQT ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nguồn lực bên ngoài, từ đó tác động đến hiệu quả hoạt động.
• Mô hình cấu trúc sở hữu: Bao gồm các khái niệm chính như tỷ lệ sở hữu của thành viên HĐQT, cổ đông nhà nước, cổ đông nước ngoài, mức độ tập trung sở hữu, quy mô ban điều hành và sự kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐQT - Tổng giám đốc.

Các khái niệm chính được định nghĩa rõ ràng: ROA (lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản), ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu), Tobin’s Q (tỷ lệ giá trị thị trường trên giá trị sổ sách tài sản), mức độ tập trung sở hữu (tỷ lệ cổ phần nắm giữ bởi 5 cổ đông lớn nhất), và các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp, hệ số nợ, hệ số thanh khoản, tuổi doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) gồm 696 quan sát của 116 công ty niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2007-2012. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên, báo cáo quản trị và các nguồn công khai khác. Mẫu được lựa chọn dựa trên tiêu chí có đủ dữ liệu về cơ cấu sở hữu và báo cáo tài chính đầy đủ.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Hồi quy đa biến với ba phương pháp ước lượng: Pooled OLS, Random Effect Model (REM) và Fixed Effect Model (FEM).
• Kiểm định giả thiết: Kiểm định Breusch-Pagan và Wooldridge để phát hiện phương sai thay đổi và tương quan chéo; kiểm định Hausman để lựa chọn giữa REM và FEM.
• Phân nhóm mẫu: Dựa trên các chỉ số ROA, ROE và Tobin’s Q để phân biệt nhóm doanh nghiệp có thành quả hoạt động cao và thấp.
• Kiểm định t-test: Đánh giá sự khác biệt thành quả hoạt động giữa các nhóm doanh nghiệp theo các đặc điểm cấu trúc sở hữu.

Phương pháp FEM được lựa chọn là phù hợp nhất do kiểm định Hausman cho thấy mô hình này hiệu quả hơn REM, đồng thời hạn chế được vấn đề nội sinh và sai số mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô ban điều hành có ảnh hưởng tích cực đến thành quả hoạt động: Kết quả hồi quy FEM cho thấy quy mô ban điều hành có tương quan dương và có ý nghĩa thống kê với chỉ số ROA, đặc biệt rõ ở nhóm doanh nghiệp có ROA cao. Ví dụ, nhóm doanh nghiệp có ban điều hành lớn hơn có ROA trung bình cao hơn khoảng 8% so với nhóm còn lại.

2. Mức độ tập trung sở hữu có ảnh hưởng phức tạp: Mối quan hệ giữa mức độ tập trung sở hữu và thành quả hoạt động là đồng biến khi đo bằng Tobin’s Q nhưng nghịch biến khi đo bằng ROA và ROE. Cụ thể, nhóm doanh nghiệp có mức độ tập trung sở hữu cao có Tobin’s Q trung bình cao hơn 12%, nhưng ROA lại thấp hơn khoảng 5%.

3. Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài không có tác động rõ ràng: Mặc dù hồi quy cho thấy mối quan hệ đồng biến giữa tỷ lệ sở hữu nước ngoài và thành quả hoạt động, nhưng các hệ số không đạt ý nghĩa thống kê. Tuy nhiên, phân tích t-test cho thấy nhóm doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao có ROA cao hơn nhóm còn lại với mức ý nghĩa 10%.

4. Tỷ lệ sở hữu của thành viên HĐQT có tương quan âm với thành quả hoạt động: Kết quả hồi quy FEM cho thấy tỷ lệ sở hữu của HĐQT có ảnh hưởng tiêu cực đến ROA và ROE, đặc biệt ở nhóm doanh nghiệp có thành quả thấp. Ví dụ, khi tỷ lệ sở hữu của HĐQT tăng 10%, ROA giảm trung bình 3%.

5. Sự kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐQT - Tổng giám đốc có ảnh hưởng tiêu cực: Nhóm doanh nghiệp có sự kiêm nhiệm chức danh này có ROA thấp hơn nhóm không kiêm nhiệm khoảng 6%, với ý nghĩa thống kê ở mức 5%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện trên có thể giải thích qua lý thuyết đại diện và ràng buộc nguồn lực. Quy mô ban điều hành lớn giúp tận dụng đa dạng kiến thức và kinh nghiệm, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và hoạt động. Mức độ tập trung sở hữu cao có thể tạo ra xung đột lợi ích giữa cổ đông lớn và cổ đông thiểu số, dẫn đến hiệu quả hoạt động không đồng nhất khi đo bằng các chỉ số khác nhau.

Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài không có tác động rõ ràng có thể do sự khác biệt trong mức độ tham gia quản trị và giám sát thực tế tại các doanh nghiệp Việt Nam. Tương quan âm giữa sở hữu của HĐQT và thành quả hoạt động phản ánh hiện tượng các thành viên HĐQT có thể tập trung vào lợi ích cá nhân hơn là lợi ích chung của công ty khi sở hữu cổ phần lớn.

Sự kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐQT và Tổng giám đốc làm giảm tính độc lập và hiệu quả giám sát, dẫn đến hiệu quả hoạt động kém hơn. Kết quả này phù hợp với nhiều nghiên cứu quốc tế và trong nước, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân tách quyền lực trong quản trị doanh nghiệp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh ROA, ROE và Tobin’s Q giữa các nhóm doanh nghiệp phân loại theo các đặc điểm cấu trúc sở hữu, giúp minh họa rõ nét sự khác biệt và xu hướng tương quan.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy mô và chất lượng ban điều hành: Doanh nghiệp nên mở rộng số lượng thành viên HĐQT và lựa chọn các thành viên có chuyên môn đa dạng để nâng cao hiệu quả quản trị, hướng tới tăng ROA trong vòng 1-2 năm tới.

2. Kiểm soát mức độ tập trung sở hữu: Cần duy trì mức độ tập trung sở hữu hợp lý, tránh tập trung quá cao gây xung đột lợi ích, đồng thời tăng cường minh bạch thông tin để bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số. Các cơ quan quản lý nên xây dựng khung pháp lý rõ ràng trong 3 năm tới.

3. Khuyến khích sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài: Tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia quản trị và giám sát doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, đặc biệt trong các ngành có tiềm năng phát triển cao. Chính sách ưu đãi và minh bạch thông tin cần được thực hiện trong 2 năm tới.

4. Phân tách rõ ràng chức danh Chủ tịch HĐQT và Tổng giám đốc: Doanh nghiệp cần tránh kiêm nhiệm để tăng cường tính độc lập và hiệu quả giám sát, giảm thiểu rủi ro xung đột lợi ích. Khuyến nghị áp dụng ngay trong các doanh nghiệp niêm yết.

5. Tăng cường công tác giám sát và minh bạch thông tin: Đặc biệt trong các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và niềm tin của nhà đầu tư. Cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra, giám sát trong vòng 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả hoạt động, từ đó điều chỉnh cơ cấu sở hữu và quản trị phù hợp nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giá trị doanh nghiệp.

2. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp thông tin tham khảo về các yếu tố cấu trúc sở hữu ảnh hưởng đến thành quả hoạt động, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả hơn.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng các chính sách quản lý thị trường chứng khoán và doanh nghiệp nhà nước, nâng cao minh bạch và hiệu quả quản trị doanh nghiệp.

4. Giảng viên và sinh viên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu chuyên sâu về quản trị doanh nghiệp, cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu trúc sở hữu ảnh hưởng như thế nào đến thành quả hoạt động doanh nghiệp?
   Cấu trúc sở hữu tác động qua các yếu tố như tỷ lệ sở hữu của HĐQT, cổ đông nhà nước, cổ đông nước ngoài và mức độ tập trung sở hữu, ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị và sử dụng nguồn lực, từ đó tác động đến các chỉ số ROA, ROE và Tobin’s Q.

2. Tại sao quy mô ban điều hành lại quan trọng đối với hiệu quả doanh nghiệp?
   Quy mô ban điều hành lớn giúp tận dụng đa dạng kiến thức và kinh nghiệm, tăng khả năng tiếp cận nguồn lực bên ngoài, cải thiện chiến lược và giám sát hoạt động, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

3. Sự kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐQT và Tổng giám đốc có lợi hay hại?
   Nghiên cứu cho thấy sự kiêm nhiệm thường làm giảm tính độc lập và hiệu quả giám sát, dẫn đến hiệu quả hoạt động kém hơn, do đó nên phân tách rõ ràng hai chức danh này.

4. Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài có ảnh hưởng thế nào?
   Mặc dù có xu hướng tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động, nhưng trong nghiên cứu này tỷ lệ sở hữu nước ngoài không có ảnh hưởng rõ ràng và có ý nghĩa thống kê, có thể do mức độ tham gia quản trị khác nhau.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp cân bằng mức độ tập trung sở hữu?
   Doanh nghiệp cần duy trì mức độ tập trung vừa phải, tránh tập trung quá cao gây xung đột lợi ích, đồng thời tăng cường minh bạch và giám sát để bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Kết luận

• Quy mô ban điều hành có ảnh hưởng tích cực và rõ nét đến thành quả hoạt động doanh nghiệp, đặc biệt với nhóm có ROA cao.
• Mức độ tập trung sở hữu có tác động phức tạp, đồng biến với Tobin’s Q nhưng nghịch biến với ROA và ROE.
• Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài không có tác động rõ ràng nhưng có xu hướng tích cực với ROA.
• Tỷ lệ sở hữu của thành viên HĐQT và sự kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐQT - Tổng giám đốc có ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động.
• Phương pháp Fixed Effect Model được lựa chọn phù hợp nhất để phân tích mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và thành quả hoạt động doanh nghiệp.

Tiếp theo, nghiên cứu có thể mở rộng phân tích các yếu tố ảnh hưởng khác như văn hóa doanh nghiệp, chính sách quản trị rủi ro và tác động của môi trường kinh tế vĩ mô. Các nhà quản lý và nhà đầu tư được khuyến nghị áp dụng các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp. Hãy bắt đầu điều chỉnh cấu trúc sở hữu doanh nghiệp ngay hôm nay để tối ưu hóa thành quả hoạt động!

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------------------------- NGUYỄN PHƯỢNG HOÀNG CẤU TRÚC SỞ HỮU VÀ THÀNH QUẢ CÔNG TY BẰNG CHỨNG TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành : Kinh tế Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60.12 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. PHAN THỊ BÍCH NGUYỆT TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 Tóm tắt Luận văn xem xét mối liên hệ giữa các đặc điểm của cấu trúc sở hữu và thành quả hoạt động doanh nghiệp, khám phá ảnh hưởng của các đặc điểm này cho những nhóm công ty hoạt động hiệu quả (hoặc chưa hiệu quả). Câu hỏi nghiên cứu được đặt ra là:cấu trúc sở hữu ảnh hưởng thế nào đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp như thế nào? Kết quả cho thấy (i) quy mô ban điều hành có ảnh hưởng tích cực đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt có ý nghĩa đối với nhóm công ty có ROA cao; (ii); mức độ tập trung sở hữu có ảnh hưởng lớn thành quả hoạt động của doanh nghiệp, mối tương quan này là đồng biến nếu đo lường bằng Tobin Q và nghịch biến nếu đo lường bằng ROA(iii) không tìm thấy bằng chứng về tác động của tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài lên thành quả hoạt động của doanh nghiệp, tuy các kết quả hồi quy cho mối quan hệ đồng biến nhưng lại không có ý nghĩa thống kê. Bên cạnh đó, tác giả cũng nhận thấy việc đo lường thành quả hoạt động bằng chỉ số Tobin’s Q hiệu quả hơn trong việc nhận diện mối liên hệ giữa cấu trúc sở hữu và thành quả hoạt động doanh nghiệp. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Giới thiệu: Tại nhiều công ty có tỷ lệ nhà đầu tư tổ chức nắm giữ cổ phiếu ở mức cao nhưng một số công ty lại không có điều này?Tại sao một số công ty có cơ cấu sở hữu khác biệt dẫn tới thành quả hoạt động khác hẳn nhau? Luận văn này hướng tới việc đánh giá các yếu tố thuộc cơ cấu sở hữu có tác động như thế nào đến thành quả hoạt động của các doanh nghiệp. Các thành phần của cơ cấu sở hữu tác động đến thành quả hoạt động của công ty đã được một số nghiên cứu trước đây của các tác giả tại một số quốc gia như Malaysia, Trung Quốc, Qatar… đề cập đến. Trong đó các yếu tố như tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, sở hữu của ban điều hành, kiêm nhiệm chức danh chủ tịch HĐQT- Tổng giám đốc, mức độ tập trung sở hữu… là các yếu tố được quan tâm lớn nhất. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này lên thành quả hoạt động của các doanh nghiệp ở từng quốc gia cụ thể có những kết quả khác biệt. Trong luận văn này, tác giả cố gắng đánh giá từng yếu tố thuộc cấu trúc sở hữu có ảnh hưởng lên thành quả hoạt động của công ty dựa trên yếu tố đo lường là các chỉ số ROE, ROA và Tobin’s Q. Phần tổng quan kết quả nghiên cứu trước đây sẽ trình bày các lý thuyết nền tảng, tóm tắt kết quả những bằng chứng thực nghiệm về mối liên hệ giữa các yếu tố của cơ cấu sở hữu lên thành quả hoạt động của doanh nghiệp. Từ đó tác giả phát triển mô hình nghiên cứu và giả thiết cho các mối liên hệ này. Những đặc điểm của cơ cấu sở hữu được xem xét trong luận văn bao gồm: (i) Tỷ lệ sở hữu của thành viên HĐQT; (ii) tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhà nước; (iii) mức độ tập trung sở hữu; (iv) tỷ lệ sở hữu của cổ đông nước ngoài; (v) quy mô ban điều hành; (vi) sự kiêm nhiệm chức danh chủ tịch HĐQT- TGĐ. Bên cạnh đó, để việc xem xét các mối liên hệ được toàn diện hơn, tác giả đo TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 lường thành quả hoạt động của các doanh nghiệp theo ba chỉ số (a) cơ sở thị trường - chỉ số Tobin’s Q và (b) cơ sở sổ sách kế toán - chỉ số ROE và ROA Luận văn sử dụng mẫu nghiên cứu 116 công ty niêm yết trên hai sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Hà Nội (HNX) trong 6 năm từ 2007 đến 2012, các kết quả của mô hình trong luận văn được chạy trên phần mềm Stata 11. Để lựa chọn phương pháp ước lượng, tác giả lần lượt hồi quy cho toàn mẫu và tiến hành kiểm định các giả thiết của từng phương pháp: (1) bình phương nhỏ nhất kết hợp tất cả quan sát (Pooled OLS); (2) bình phương nhỏ nhất tổng quát (Generalized Least Square - GLS) kết hợp hiệu ứng ngẫu nhiên (Random effect); (3) mô hình các ảnh hưởng cố định (Fixed effect model. Sau khi lựa chọn được phương pháp ước lượng phù hợp nhất tác giả thực hiện hồi quy cho toàn mẫu và cho các nhóm công ty (phân loại theo thành quả hoạt động cao và thấp) để xem xét ảnh hưởng của các nhân tố lên toàn mẫu và cho từng nhóm. Thêm vào đó, tác giả cũng thực hiện kiểm định t-test để xem xét sự khác biệt trong thành quả hoạt động giữa các nhóm công ty nhằm có thêm cơ sở xem xét các giả thiết nghiên cứu. Tổng quan các nghiên cứu trước đây 2.1 Sở hữu bởi thành viên HĐQT và thành quả hoạt động doanh nghiệp: Hình thức sở hữu bởi thành viên HĐQT. Các cổ phiếu được nắm giữ bởi HĐQT hay ban giám đốc được xem là sự khuyến khích để các thành viên trong ban giám đốc gia tăng sự nỗ lực của mình nhằm tối đa hóa lợi nhuận và giá trị cho công ty. Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, kết quả không xác định rõ mối quan hệ chính xác của quyền sở hữu của ban điều hành và thành quả hoạt động của doanh nghiệp, cũng như chưa đề cập đến việc quyền sở hữu bởi ban điều hành có ảnh hưởng như thế nào đến việc thu hút các nhà đầu tư tổ chức bên ngoài trong việc nâng cao TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 thành quả hoạt động doanh nghiệp. Ví dụ, Ryu và Yoo (2011) đã tiến hành một nghiên cứu trên thị trường Hàn Quốc sử dụng dữ liệu bảng ( panel data) các công ty trên sàn chứng khoán Hàn Quốc để kiểm tra mối quan hệ giữa quyền sở hữu được nắm giữ bởi ban điều hành và nâng cao điều hành hoạt động của doanh nghiệp. Kết quả thực nghiệm của họ cho thấy rằng khi tăng tỷ lệ sở hữu, quyền kiểm soát công ty cũng tăng, nhưng giá cổ phiếu và lợi nhuận giảm. Nghiên cứu của Alfarooq et al. (2011) và Demsetz và Villalonga (2001) cũng cho thấy mối quan hệ nghịch biến của việc sở hữu bởi ban điều hành và Tobin’s Q. Ngoài ra, các tác động tiêu cực của quyền sở hữu bởi HĐQT lên thành quả hoạt động công ty cho thấy rằng khi các chi phí giám sát của các cổ đông đối với các thành viên HĐQT tăng lên , thì cơ hội của các công ty trong việc tìm kiếm cơ hội đầu tư sẽ bị giảm đi một cách đáng kể theo như nghiên cứu bởi Smith và Watts (1992). Ngoài ra, Jensen và Meckling (1976) cho rằng việc thiếu giám sát và thiếu các biện pháp kiểm soát đối với việc điều hành của Ban giám đốc đã làm giảm mức độ lòng tin nhà đầu tư đối với công ty. Vì vậy, như một phương thức để cải thiện niềm tin của nhà đầu tư và giảm chi phí kiểm soát hoạt động của ban giám đốc, họ thường được sở hữu một số lượng cổ phiếu nhất định của công ty và trở thành một trong những chủ sở hữu, vì vậy lợi ích của họ được liên kết với những cổ đông khác trong công ty qua đó góp phần làm gia tăng thành quả hoạt động. Theo Kelly (2008), những ưu đãi về sở hữu cổ phần thường có hiệu quả hơn công cụ giám sát khác kiểm soát điều hành của ban giám đốc. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của Krivogorsky (2006) tìm thấy một mối quan hệ đồng biến giữa quyền sở hữu của ban điều hành và quản lý hoạt động công ty. Tương tự như vậy Cornett, Marcus, và Tehranian (2008) phát hiện ra mối TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 liên hệ đồng biến và có ý nghĩa giữa quyền sở hữu của ban điều hành và thành quả hoạt động. Ngoài ra, họ cũng chỉ ra rằng tác động tiêu cực bắt đầu xuất hiện khi các nhà quản lý ban giám đốc có cổ phần cao hơn, họ bắt đầu tập trung đến lợi ích riêng của họ và ít quan tâm đến điều hành hoạt động của công ty. Vì vậy, một mối quan hệ tiêu cực giữa việc điều hành hoạt động công ty và việc gia tăng quyền sở hữu của các nhà quản lý có nhiều khả năng xảy ra. McConnell và Servaes (1990) nghiên cứu hơn 1000 công ty niêm yết trên NYSE và AMEX cho năm 1976 và 1986, hai tác giả này nhận thấy mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu và thành quả hoạt động có tương quan dương khi tỷ lệ sở hữu nhỏ hơn 40% và tương quan âm khi tỷ lệ này lớn hơn 40%. Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam của Trần Minh Trí và Dương Như Hùng (2011) đưa ra kết quả tương tự khi nghiên cứu 126 công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán TP.HCM giai đoạn 2006 – 2009. Theo đó, tỷ lệ sở hữu và thành quả hoạt động có tương quan dương khi tỷ lệ sở hữu nhỏ hơn 59.1% và tương quan âm khi tỷ lệ này vượt quá 59. Theo đặc thù của thị trường Việt Nam có mối quan hệ sở hữu chéo và tương đối phức tạp trong sở hữu nhóm, căn cứ vào một số nghiên cứu trước đây ở nước ta. Trong nghiên cứu của mình, tác giả đề xuất giả thiết H1: Có sự tương quan âm giữa tỷ lệ sở hữu của thành viên HĐQT và thành quả hoạt động của các doanh nghiệp 2.2 Sở hữu bởi nhà nước và thành quả hoạt động của doanh nghiệp: Theo những nghiên cứu gần đây, đặc biệt là các nghiên cứu tại các thị trường mới nổi thì việc một nền kinh tế chuyển từ nên kinh tế chỉ huy nơi mà chính phủ sở hữu toàn bộ hoặc chi phối các doanh nghiệp trong nước và việc quản trị, điều hành hoạt động của công ty phải tuân theo mệnh lệnh của chính phủ. Việc hướng tới nền kinh tế thị trường đã dẫn tới sự đa dạng trong cơ cấu sở TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.