Biến Đổi Cơ Cấu Lao Động và Việc Làm Của Người Dân Khu Vực Thu Hồi Đất Nông Nghiệp

Nghiên cứu biến đổi cơ cấu lao động việc làm của người dân khu vực thu hồi đất nông nghiệp, phân tích tác động và giải pháp thích ứng.

• Tác giả: Phạm Thị Kim Xuyến
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Bích San
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Biến đổi cơ cấu lao động, việc làm của người dân khu vực thu hồi đất nông nghiệp
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ BIẾN ĐỔI CƠ CẤU LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM
• 2.1. Nhóm công trình nghiên cứu về biến đổi nông nghiệp – Nông thôn
• 2.2. Nhóm công trình nghiên cứu về di dân nông thôn
• 2.3. Các nghiên cứu về đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 2.4. Các nghiên cứu về thực trạng lao động, việc làm nông thôn ở khu vực nông thôn có thu hồi đất nông nghiệp
• 3. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BIẾN ĐỔI CƠ CẤU LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM
• 3.1. Các khái niệm cơ bản của luận án
• 3.2. Biến đổi xã hội
• 3.3. Chính sách xã hội
• 3.4. Cơ cấu lao động và cơ cấu việc làm
• 3.5. Các lý thuyết vận dụng trong luận án
• 3.5.1. Lý thuyết biến đổi xã hội và quá trình chuyển hóa xã hội nông thôn
• 3.5.2. Lý thuyết di động xã hội
• 3.5.3. Lý thuyết thị trường lao động
• 3.6. Khái quát về chính sách đất đai và thu hồi đất nông nghiệp
• 3.6.1. Tổng quan hệ thống chính sách pháp luật về thu hồi và chuyển đổi đất đai tại Việt Nam
• 3.6.2. Tổng quan thực trạng thu hồi đất nông nghiệp tại Việt Nam trong thời gian qua
• 4. THỰC TRẠNG BIẾN ĐỔI CƠ CẤU LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM CỦA NGƯỜI DÂN KHU VỰC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP
• 4.1. Thực trạng thu hồi đất ở xã Thiện Kế, huyện Bình Xuyên, Vĩnh Phúc và xã Ngọc Mỹ, huyện Quốc Oai, Hà Nội
• 4.2. Biến đổi cơ cấu lao động tại xã Ngọc Mỹ và Thiện Kế
• 4.2.1. Theo ngành kinh tế và thành phần kinh tế
• 4.2.2. Theo giới tính, nhóm tuổi, học vấn của người dân phân bố vào ngành kinh tế và thành phần kinh tế
• 4.2.3. Biến đổi cơ cấu lao động theo độ tuổi
• 4.2.4. Biến đổi cơ cấu lao động trên tiêu chí trình độ học vấn
• 4.2.5. Biến đổi cơ cấu lao động theo trình độ chuyên môn
• 4.2.6. Biến đổi cơ cấu lao động theo đặc thù số lượng công việc
• 4.3. Biến đổi cơ cấu việc làm của người dân bị thu hồi đất tại xã Ngọc Mỹ và Thiện Kế
• 4.3.1. Biến đổi cơ cấu việc làm theo độ tuổi
• 4.3.2. Đánh giá về mức độ ảnh hưởng của thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm và tính đa việc làm của người dân
• 5. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHUYỂN ĐỔI VIỆC LÀM CỦA NGƯỜI DÂN KHU VỰC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP
• 5.1. Các yếu tố nhân khẩu - xã hội, chủ quan
• 5.1.1. Yếu tố tuổi của người lao động
• 5.1.2. Yếu tố trình độ học vấn của người lao động
• 5.1.3. Yếu tố giới tính
• 5.1.4. Tâm thế của hộ gia đình bị thu hồi đất nông nghiệp
• 5.2. Các yếu tố khách quan
• 5.2.1. Yếu tố về thị trường
• 5.2.2. Yếu tố nguồn lực trong gia đình
• 5.2.3. Yếu tố về sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức đoàn thể
• 5.3. Ảnh hưởng của quá trình chuyển đổi việc làm đến kinh tế hộ gia đình
• 6. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC BÁO CÁO, CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Biến Đổi Cơ Cấu Lao Động Việc Làm Hiện Nay

Việt Nam đang trên đà công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đặt mục tiêu trở thành quốc gia công nghiệp vào năm 2020. Để đạt được điều này, việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế, đặc biệt là cơ cấu lao động và việc làm, là vô cùng quan trọng. Nông nghiệp, dù vẫn là sinh kế của phần lớn dân số, cần giảm tỷ trọng trong GDP. Quá trình này đòi hỏi sự chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang các ngành công nghiệp và dịch vụ, đồng thời giảm thiểu các tác động tiêu cực đến các nhóm yếu thế. Việc thu hồi đất nông nghiệp cho các mục đích phi nông nghiệp là một phần tất yếu của quá trình này, nhưng nó cũng đặt ra nhiều thách thức về giải quyết việc làm và an sinh xã hội cho người dân bị ảnh hưởng. Theo kết quả Tổng điều tra dân số và Nhà ở năm 2016, dân số khu vực nông thôn của Việt Nam là 60,7 triệu người (chiếm 65,49%) dân số cả nước.

1.1. Tầm Quan Trọng của Chuyển Đổi Cơ Cấu Kinh Tế

Chuyển đổi cơ cấu kinh tế là yếu tố then chốt để Việt Nam đạt được mục tiêu trở thành quốc gia công nghiệp. Điều này đòi hỏi sự dịch chuyển lao động từ khu vực nông nghiệp sang các khu vực công nghiệp và dịch vụ có năng suất cao hơn. Quá trình này cần được quản lý cẩn thận để đảm bảo rằng người lao động có đủ kỹ năng và cơ hội để thích ứng với những thay đổi trên thị trường lao động. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ để giảm thiểu tác động tiêu cực đến những người bị ảnh hưởng bởi quá trình chuyển đổi.

1.2. Thách Thức từ Thu Hồi Đất Nông Nghiệp

Thu hồi đất nông nghiệp là một phần không thể tránh khỏi của quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế, nhưng nó cũng tạo ra những thách thức lớn về việc làm và an sinh xã hội. Nông dân mất đất thường gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm mới, đặc biệt là những người lớn tuổi hoặc có trình độ học vấn thấp. Cần có các chương trình đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm hiệu quả để giúp họ tái hòa nhập vào thị trường lao động. Bên cạnh đó, cần đảm bảo rằng việc đền bù đất đai là công bằng và đủ để người dân có thể xây dựng một cuộc sống mới.

II. Vấn Đề Việc Làm Thách Thức Tại Khu Vực Thu Hồi Đất

Việc thu hồi đất nông nghiệp gây ra nhiều hệ lụy, trong đó việc làm là vấn đề cấp bách nhất. Nông dân mất đất phải đối mặt với nguy cơ thất nghiệp hoặc việc làm phi chính thức, thu nhập bấp bênh. Khả năng tiếp cận thị trường lao động của họ bị hạn chế do thiếu kỹ năng, thông tin và các mối quan hệ. Các chính sách hỗ trợ hiện tại chưa thực sự hiệu quả, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của người dân. Theo Nguyễn Sinh Cúc vấn đề mấu chốt liên quan tới trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp nhận đất: “Tỷ lệ lao động mất đất được doanh nghiệp (nhận đất) đào tạo ở Hà Nội là 0,01%, Hà Tây: 0,02%; Hải Phòng: 0%; Bắc Ninh: 0%.

2.1. Nguy Cơ Thất Nghiệp và Việc Làm Bấp Bênh

Nông dân mất đất thường phải đối mặt với nguy cơ thất nghiệp hoặc phải chấp nhận những việc làm phi chính thức với thu nhập thấp và điều kiện làm việc không đảm bảo. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến mức sống và an sinh xã hội của họ. Cần có các giải pháp để tạo ra việc làm mới và cải thiện chất lượng việc làm cho người dân bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất.

2.2. Hạn Chế Tiếp Cận Thị Trường Lao Động

Khả năng tiếp cận thị trường lao động của nông dân mất đất thường bị hạn chế do thiếu kỹ năng, thông tin và các mối quan hệ. Nhiều người không có kinh nghiệm làm việc trong các ngành công nghiệp hoặc dịch vụ, và họ cũng không biết cách tìm kiếm việc làm hoặc tham gia các chương trình đào tạo nghề. Cần có các dịch vụ tư vấn việc làm và sàn giao dịch việc làm hiệu quả để giúp họ kết nối với các cơ hội việc làm.

2.3. Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách Hỗ Trợ Hiện Tại

Các chính sách hỗ trợ hiện tại cho nông dân mất đất chưa thực sự hiệu quả và chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của người dân. Nhiều người không biết về các chính sách này, hoặc họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ. Cần có sự đánh giá toàn diện về hiệu quả của các chính sách hiện tại và đưa ra các điều chỉnh cần thiết để đảm bảo rằng chúng thực sự mang lại lợi ích cho người dân.

III. Giải Pháp Đào Tạo Nghề Tạo Việc Làm Bền Vững

Để giải quyết vấn đề việc làm cho người dân bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất nông nghiệp, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng nhất, giúp người dân có được những kỹ năng cần thiết để làm việc trong các ngành công nghiệp và dịch vụ. Bên cạnh đó, cần tạo ra môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), giúp người dân tự tạo việc làm và tăng thu nhập. Hệ thống các chính sách dạy nghề nói chung và chính sách dạy nghề cho nông dân mất đất nói riêng của Việt Nam hiện nay là khá đa dạng và đã có “thâm niên” khá lâu đời.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Nghề

Đào tạo nghề cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động và khả năng của người học. Cần tập trung vào các ngành nghề có tiềm năng phát triển và tạo ra nhiều việc làm, đồng thời cung cấp các khóa học ngắn hạn và linh hoạt để người dân có thể dễ dàng tham gia. Ngoài ra, cần tăng cường sự hợp tác giữa các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp để đảm bảo rằng chương trình đào tạo đáp ứng được yêu cầu thực tế của doanh nghiệp.

3.2. Hỗ Trợ Khởi Nghiệp và Phát Triển Doanh Nghiệp

Cần tạo ra môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), giúp người dân tự tạo việc làm và tăng thu nhập. Điều này bao gồm việc giảm thiểu các thủ tục hành chính, cung cấp các khoản vay ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật, đồng thời tạo ra các mạng lưới kết nối giữa các doanh nghiệp và các nhà đầu tư.

3.3. Phát Triển Thị Trường Lao Động Nông Thôn

Cần phát triển thị trường lao động nông thôn để tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân. Điều này bao gồm việc khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào khu vực nông thôn, phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp và tạo ra các liên kết giữa khu vực nông thôn và thành thị. Ngoài ra, cần cải thiện hệ thống thông tin thị trường lao động để người dân có thể dễ dàng tìm kiếm việc làm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Tại Ngọc Mỹ Thiện Kế

Nghiên cứu tại xã Ngọc Mỹ (Hà Nội) và Thiện Kế (Vĩnh Phúc) cho thấy rõ những biến đổi trong cơ cấu lao động và việc làm sau thu hồi đất nông nghiệp. Người dân chuyển từ nông nghiệp sang các ngành nghề khác, nhưng gặp nhiều khó khăn về kỹ năng, thu nhập và an sinh xã hội. Cần có các giải pháp cụ thể, phù hợp với đặc điểm của từng địa phương để hỗ trợ người dân tái hòa nhập vào thị trường lao động. Luận án sử dụng phương pháp điều tra Xã hội học sẽ đưa ra những căn cứ khoa học từ thực tiễn, giúp cho việc nhìn nhận, đánh giá quá trình biến đổi cơ cấu lao động, việc làm ở khu vực thu hồi đất nông nghiệp một cách đầy đủ, toàn diện.

4.1. Phân Tích Biến Đổi Cơ Cấu Lao Động

Nghiên cứu cho thấy sự dịch chuyển lao động từ nông nghiệp sang các ngành nghề khác, như công nghiệp, xây dựng và dịch vụ. Tuy nhiên, nhiều người phải làm những công việc giản đơn, thu nhập thấp và không ổn định. Cần có các chương trình đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm để giúp họ có được những việc làm tốt hơn.

4.2. Đánh Giá Tác Động Xã Hội

Thu hồi đất nông nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến việc làm mà còn tác động đến nhiều khía cạnh khác của cuộc sống, như thu nhập, mức sống, sức khỏe, giáo dục và văn hóa. Cần có sự đánh giá toàn diện về các tác động này để có thể đưa ra các giải pháp phù hợp.

4.3. Đề Xuất Giải Pháp Cụ Thể

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các giải pháp cụ thể, phù hợp với đặc điểm của từng địa phương để hỗ trợ người dân tái hòa nhập vào thị trường lao động và cải thiện cuộc sống. Điều này bao gồm việc cung cấp các dịch vụ tư vấn việc làm, đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp và an sinh xã hội.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Yếu Tố Quyết Định Thành Công

Để đảm bảo quá trình chuyển đổi cơ cấu lao động diễn ra suôn sẻ và bền vững, vai trò của chính sách là vô cùng quan trọng. Chính sách lao động cần tạo ra môi trường thuận lợi cho tạo việc làm, đào tạo nghề và an sinh xã hội. Luật lao động cần được sửa đổi để bảo vệ quyền lợi của người lao động, đặc biệt là những người bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất nông nghiệp. Bên cạnh đó, cần có các chương trình bảo hiểm thất nghiệp và hỗ trợ đào tạo hiệu quả để giúp người dân vượt qua khó khăn. Hệ thống các chính sách dạy nghề nói chung và chính sách dạy nghề cho nông dân mất đất nói riêng của Việt Nam hiện nay là khá đa dạng và đã có “thâm niên” khá lâu đời.

5.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật Lao Động

Luật lao động cần được sửa đổi để bảo vệ quyền lợi của người lao động, đặc biệt là những người bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất nông nghiệp. Điều này bao gồm việc đảm bảo quyền được đào tạo nghề, quyền được việc làm và quyền được hưởng các chế độ an sinh xã hội.

5.2. Nâng Cao Hiệu Quả Chương Trình Bảo Hiểm Thất Nghiệp

Chương trình bảo hiểm thất nghiệp cần được thiết kế hiệu quả hơn để giúp người dân vượt qua khó khăn khi mất việc làm. Điều này bao gồm việc tăng mức trợ cấp thất nghiệp, kéo dài thời gian hưởng trợ cấp và cung cấp các dịch vụ tư vấn việc làm và đào tạo nghề.

5.3. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Cần tăng cường sự hợp tác giữa các bên liên quan, như chính phủ, doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và người dân, để đảm bảo rằng các chính sách được thiết kế và thực hiện một cách hiệu quả. Điều này bao gồm việc tạo ra các diễn đàn đối thoại để các bên có thể trao đổi thông tin và chia sẻ kinh nghiệm.

VI. Tương Lai Việc Làm Xu Hướng và Cơ Hội Mới

Trong bối cảnh kinh tế số và tự động hóa, thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng. Cần chuẩn bị cho người dân những kỹ năng cần thiết để thích ứng với những thay đổi này, như kỹ năng mềm, kỹ năng số và khả năng đổi mới sáng tạo. Đồng thời, cần tận dụng các cơ hội mới trong các ngành công nghệ cao, du lịch nông thôn và dịch vụ, giúp người dân tạo ra việc làm và tăng thu nhập. Một trong những tác nhân lớn nhất dẫn tới sự thu hẹp của diện tích đất lúa tại Việt Nam trong thời gian qua chính là việc phát triển các KCN, khu chế xuất.

6.1. Phát Triển Kỹ Năng Mềm và Kỹ Năng Số

Kỹ năng mềm và kỹ năng số là những kỹ năng quan trọng nhất trong thị trường lao động hiện nay. Cần cung cấp các khóa học và chương trình đào tạo để giúp người dân phát triển những kỹ năng này, đồng thời khuyến khích họ tự học và nâng cao trình độ.

6.2. Tận Dụng Cơ Hội Trong Các Ngành Mới

Cần tận dụng các cơ hội mới trong các ngành công nghệ cao, du lịch nông thôn và dịch vụ, giúp người dân tạo ra việc làm và tăng thu nhập. Điều này bao gồm việc khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào các ngành này, cung cấp các khoản vay ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật, đồng thời tạo ra các mạng lưới kết nối giữa các doanh nghiệp và các nhà đầu tư.

6.3. Thúc Đẩy Đổi Mới Sáng Tạo

Khả năng đổi mới sáng tạo là yếu tố then chốt để thành công trong thị trường lao động hiện nay. Cần khuyến khích người dân phát triển những ý tưởng mới và biến chúng thành hiện thực, đồng thời tạo ra môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN PHẠM THỊ KIM XUYẾN BIẾN ĐỔI CƠ CẤU LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM CỦA NGƯỜI DÂN KHU VỰC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP NGHI N CỨU TẠI X NGỌC M , HUYỆN QUỐC OAI, HÀ NỘI VÀ X THIỆN KẾ, HUYỆN NH XUY N, V NH PHÖC LUẬN ÁN TIẾN S X HỘI HỌC Hà Nội, 2019 c ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN PHẠM THỊ KIM XUYẾN BIẾN ĐỔI CƠ CẤU LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM CỦA NGƯỜI DÂN KHU VỰC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP NGHI N CỨU TẠI X NGỌC M , HUYỆN QUỐC OAI, HÀ NỘI VÀ X THIỆN KẾ, HUYỆN NH XUY N, V NH PHÖC Chuyên ngành: Xã hội học Mã số: 62 31 30 01 LUẬN ÁN TIẾN S X HỘI HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm ích San XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHỈNH SỬA THEO QUYẾT NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN ÁN TIẾN SĨ CẤP ĐHQG Người hướng dẫn khoa học Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận án tiến sĩ PGS. Phạm Bích San PGS. Nguyễn Thị Kim Hoa Hà Nội, 2019 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của . Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực, đảm bảo tính khách quan, khoa học, dựa vào kết quả khảo sát thực tế. Các tài liệu tham khảo đều có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Ký tên PHẠM THỊ KIM XUYẾN c MỤC LỤC Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục bảng, biểu đồ MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu. Mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể của luận án. Câu hỏi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu và khung phân tích. Phương pháp thu thập thông tin. Đóng góp mới về khoa học của luận án. TỔNG QUAN T NH H NH NGHI N CỨU VỀ IẾN ĐỔI CƠ CẤU LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM. Nhóm công trình nghiên cứu về biến đổi nông nghiệp – Nông thôn. Nhóm công trình nghiên cứu về di dân nông thôn. Các nghiên cứu về đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Các nghiên cứu về thực trạng lao động, việc làm nông thôn ở khu vực nông thôn có thu hồi đất nông nghiệp. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ IẾN ĐỔI CƠ CẤU LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM. Các khái niệm cơ bản của luận án. Biến đổi xã hội. Chính sách xã hội. Cơ cấu lao động và cơ cấu việc làm. Các lý thuyết vận dụng trong luận án. Lý thuyết biến đổi xã hội và quá trình chuyển hóa xã hội nông thôn . Lý thuyết di động xã hội. Lý thuyết thị trường lao động.3 Khái quát về chính sách đất đai và thu hối đất nông nghiệp.1 Tổng quan hệ thống chính sách pháp luật về thu hồi và chuyển đổi đất đai tại Việt Nam. Tổng quan thực trạng thu hồi đất nông nghiệp tại Việt Nam trong thời gian qua. THỰC TRẠNG IẾN ĐỔI CƠ CẤU LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM CỦA NGƯỜI DÂN KHU VỰC THU HỔI ĐẤT NÔNG NGHIỆP. Thực trạng thu hồi đất ở xã Thiện Kế, huyện Bình Xuyên, Vĩnh Phúc và xã Ngọc Mỹ, huyện Quốc Oai, Hà Nội. Biến đổi cơ cấu lao động tại xã Ngọc Mỹ và Thiện Kế. Theo ngành kinh tế và thành phần kinh tế. Theo giới tính, nhóm tuổi, học vấn của người dân phân bố vào ngành kinh tế và thành phần kinh tế. Biến đổi cơ cấu lao động theo độ tuổi. Biến đổi cơ cấu lao động trên tiêu chí trình độ học vấn. Biến đổi cơ cấu lao động theo trình độ chuyên môn. Biến đổi cơ cấu lao động theo đặc thù số lượng công việc. Biến đổi cơ cấu việc làm của người dân bị thu hồi đất tại xã Ngọc Mỹ và Thiện Kế. Biến đổi cơ cấu việc làm theo độ tuổi. Đánh giá về mức độ ảnh hưởng của thu hồi đất NN đến việc làm và tính đa việc làm của người dân. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHUYỂN ĐỔI VIỆC LÀM CỦA NGƯỜI DÂN KHU VỰC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP. Các yếu tố nhân khẩu - xã hội, chủ quan. Yếu tố tuổi của người lao động. Yếu tố trình độ học vấn của người lao động.3 Yếu tố giới tính. Tâm thế của hộ gia đình bị thu hồi đất nông nghiệp. Các yếu tố khách quan. Yếu tố về thị trường. Yếu tố nguồn lực trong gia đình. Yếu tố về sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức đoàn thể. Ảnh hưởng của quá trình chuyển đổi việc làm đến kinh tế hộ gia đình 173 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 178 DANH MỤC ÀI ÁO CÁO, CÔNG TR NH Đ CÔNG Ố CÓ LI N QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 182 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 183 3 c DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Bộ NN&PTNT: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn CNH-HĐH: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CĐ/ĐH: Cao đẳng, đại học ĐTH: Đô thị hóa ĐBSH: Đồng bằng sông Hồng ĐBSCL: Đồng bằng sông Cửu Long ĐNB: Đông Nam bộ GPMB: Giải phóng mặt bằng KCX: Khu công nghiệp KCN: Khu chế xuất KĐT: Khu đô thị THCS: Trung học cơ sở THPT: Trung học phổ thông 4 c DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Diện tích đất thu hồi của hộ (1 sào Bắc Bộ = 360m2).2: Tỉ lệ đất bị thu hồi trong tổng số diện tích đất của hộ.3: Mối quan hệ giữa khu vực điều tra và số diện tích đất bị thu hồi .4: Mối quan hệ giữa khu vực điều tra và Hài lòng về mức đền bù đất nông nghiệp 103 Bảng 3.5: Sự biến đổi theo ngành kinh tế của các thành viên trong hộ.6: Sự biến đổi cơ cấu nghề nghiệp theo thành phần kinh tế.7: Biến đổi theo giới tính trong các ngành kinh tế.8: Biến đổi theo giới tính trong các thành phần kinh tế.9: Biến đổi theo trình độ học vấn trong các ngành kinh tế.10: Biến đổi theo trình độ học vấn trong các thành phần kinh tế.11: Sự chuyển đổi việc làm trong ngành kinh tế theo độ tuổi.12: Việc làm của người dân trước và sau khi thu hồi đất.13: Sự chuyển đổi việc làm theo nhóm tuổi 2015.14: Việc làm của của người dân trước khu thu hồi đất (2010) theo nhóm tuổi 127 Bảng 3.15: Đánh giá mức độ ảnh hưởng của việc thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm của người dân 130 Bảng 3.16: Mối quan hệ giữa khu vực điều tra và đánh giá về sự ảnh hưởng đến việc làm 131 Bảng 4.1: Cơ cấu độ tuổi lao động.2: Mối quan hệ giữa độ tuổi và sự chuyển đổi việc làm.3: Trình độ học vấn của người dân.4: Mối quan hệ giữa trình độ học vấn sự chuyển đổi việc làm.5: Giới tính của người trong độ tuổi lao động được thống kê.6: Giới tính và và sự chuyển đổi việc làm.7: Tâm thế của người dân khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp.8: Mối quan hệ giữa tâm thế của người dân khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp và quá trình thay đổi việc làm 143 Bảng 4.9: Mức độ quan trọng yếu tố thị trường trong quá trình chuyển đổi việc làm của gia đình 145 Bảng 4.10: Mối quan hệ giữa việc dễ bán sản phẩm và mức độ ảnh hưởng đến việc làm của của gia đình 147 Bảng 4.11: Mức độ thuận lợi về thị trường trong quá trình chuyển đổi việc làm của gia đình 149 Bảng 4.12: Mối liên hệ sự thay đổi của thị trường và Đánh giá về sự thay đổi việc làm của hộ gia đình sau khi thu hồi đất 150 Bảng 4.13: Thuận lợi trong đào tạo nghề và đánh giá về sự thay đổi việc làm của hộ gia đình sau khi thu hồi đất 152 Bảng 4.14: Động lực từ phía gia đình thúc đẩy chuyển đổi việc làm.15: Mối liên hệ giữa đánh giá về làm nông nghiệp không đủ ăn và Đánh giá về sự thay đổi việc làm của hộ gia đình sau khi thu hồi đất 156 Bảng 4.16: Những thuận lợi về nội lực gia đình trong chuyển đổi việc làm .17: Sự quan tâm giúp đỡ của chính quyền địa phương/chủ đầu tư hỗ trợ cho người dân trong quá trình chuyển đổi việc làm 160 Bảng 4.18: Thực trạng triển khai hỗ trợ cho người dân của chính quyền/chủ đầu tư 162 Bảng 4.19: Đánh giá của người dân về các chính sách hỗ trợ của chính quyền/chủ đầu 163 Bảng 4.20: Sự quan tâm giúp đỡ của các tổ chức đoàn thể xã hội trong quá trình chuyển đổi việc làm 164 Bảng 4.21: Sự quan tâm giúp đỡ của anh em, bạn bè trong quá trình chuyển đổi việc làm 164 6 c Bảng 4.22: Các hình thức giúp đỡ của tổ chức đoàn thể và người thân.23: Các hình thức giúp đỡ của tổ chức đoàn thể và người thân.24: Mối quan hệ giữa khu vực điều tra và hiệu quả các hoạt động hỗ trợ .25: Người dân có thuận lợi từ sự giúp đỡ của chính quyền địa phương .26: Mô hình hồi qui các yếu tố ảnh hưởng đến sự chuyển đổi việc làm của hộ gia đình 171 Bảng 4.27: Đánh giá của người dân về mức sống của hộ gia trước và sau khi thu hồi đất 173 Bảng 4.28: Đánh giá của người dân về cuộc sống sau khi thu hồi đất nông nghiệp 174 Bảng 4.29: Thu nhập và chênh lệch thu nhập của hộ gia đình trước và sau khi thu hồi đất 174 Bảng 4.30: Tương quan mức độ chuyển đổi nghề nghiệp việc làm với mức độ chênh lệch 175 Bảng 4.31: Mối quan hệ giữa khu vực điều tra và cuộc sống gia đình sau khi thu hồi đất nông nghiệp 176 7 c DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Sự thay đổi ngành kinh tế của người lao động.2: Biến đổi cơ cấu lao động theo độ tuổi (%).3: Biến đổi cơ cấu lao động trên tiêu chí trình độ học vấn (%).4: Biến đổi cơ cấu lao động theo trình độ chuyên môn đã qua đào tạo 118 Biểu đồ 3.5: Biến đổi cơ cấu lao động theo đặc thù số lượng công việc. Tính đa việc làm của người dân. Tính cấp thiết của đề tài Năm 2020 Việt Nam đặt mục tiêu cơ bản trở thành một quốc gia công nghiệp theo hướng hiện đại tuy nhiên để hoàn thành được mục tiêu nói trên Việt Nam cần phải tiếp tục xây dựng và thực hiện tốt hàng loạt các chính sách liên quan tới vấn đề tam nông. Thực tế cho thấy trong 10 năm qua, nông nghiệp không chỉ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình, góp phần quan trọng vào quá trình tăng trưởng ấn tượng của đất nước mà còn là điểm tựa chắc chắn cho các ngành khác đi qua những cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu.