MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trẻ em là thế hệ tương lai của gia đình, đất nước. Do đó, trẻ em luôn có vai trò quan trọng đối với gia đình và xã hội. Trong công cuộc kháng chiến giành độc lập cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng và Nhà nước ta luôn giành sự quan tâm đặc biệt đối với trẻ em.
Do đó, từ trước đến nay, trẻ em đều được coi là đối tượng cần được chăm sóc và bảo vệ đặc biệt. Công tác bảo vệ trẻ em, xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện, lành mạnh cho trẻ em ngày càng được các ngành, các cấp quan tâm va CÓ su chuyén biến tích cực. Các hoạt động bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em được triển khai rộng khắp và ngày càng được xã hội hoá, thu hút nhiều sự quan tâm của cộng đồng xã hội tham gia. Hiện toàn quốc có hơn 26,3 triệu trẻ em, trong đó có gan 1,5 triệu trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, chiếm 5,43% tổng số trẻ em.
Nhận thức của xã hội, của người dân nói chung về trách nhiệm và lên tiếng tố cáo bạo lực, xâm hai tình dục trẻ em ngày càng được nâng lên. Riêng tại Đồng Tháp, dân số của tỉnh năm 2018 là 1.808 người, trong đó trẻ em của tỉnh Đồng Tháp là 353.183 trẻ, chiếm 20,52 % so với tổng dân số. Trẻ em trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp có hoàn cảnh đặc biệt là 2.523 em, chiếm 0,71% so với tổng số trẻ em; trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt là 35.332 em, chiếm tỷ lệ 10% tổng số trẻ em (trẻ em song trong hộ nghèo là 11.630 em, chiếm tỷ lệ 3,29%, trẻ em hộ cận nghèo là 9.922 em, chiếm tỷ lệ 2,8%). Thời gian qua, công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em đã được các ngành chức năng, người dân đặc biệt quan tâm.
Tuy nhiên, vấn đề bạo lực và xâm hại tình dục đối với trẻ em vẫn đang là van đề nhức nhéi trong xã hội hiện nay. Điều này càng được thể hiện rõ trong hội thảo "Nâng cao hiệu quả quảng bá Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em - 111", diễn ra ngày 29/12/2018, do Cục Trẻ em, Bộ LD-TB& XH tô chức tại thành phố Hồ Chí Minh. Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 do Cục Trẻ em trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động. Đây là sản phẩm dịch vụ công của Chính phủ với mục đích phục vụ bảo vệ trẻ em”.
Theo thống kê của Cục Trẻ em, từ ngày 1/1/2018 đến 15/12/2018, Tổng đài 111 đã tư van 27.562 ca so với cùng kỳ năm 2017), hỗ trợ can thiệp cho trẻ em 806 ca (tăng 222 ca so với 2017). Trong số người gọi tới, trẻ em chiếm 25% (trẻ trong trường học 23,7%, trẻ ngoài trường học 1,3%); số còn lại là do người lớn gọi tới. Nội dung các cuộc gọi tư van tập trung vào các van đề: quan hệ ứng xử (trong gia đình, nha trường, xã hội) chiếm 15,2%; xâm hại bạo lực chiếm 20%; trợ giúp pháp lý là 21%. Ngoài ra còn có các van đề về sức khỏe thé chat, sức khỏe tâm lý, sức khỏe sinh sản.
Theo Luật Trẻ em 2016, tại Việt Nam đang có 17 co quan, tô chức, nhóm tổ chức có chức năng bảo vệ và chăm sóc, hỗ trợ trẻ em ở các cấp độ khác nhau, gồm tòa án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân các cấp, Quốc hội, các Bộ LD-TB&XH, Tư pháp, Công an, Y tế, Giáo duc và Dao tạo, Văn hóa, Thé thao và Du lịch, Thông tin và Truyền thông, UBND các cấp, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các thành viên của Mặt trận, Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam. Trong những năm qua, việc bảo đảm thực hiện quyền trẻ em và bảo vệ trẻ em đã có những chuyên biến tích cực. Hệ thống chính sách, pháp luật về trẻ em, cơ chế bảo vệ trẻ em cơ bản được hoàn thiện; phần lớn các cấp, các ngành, toàn xã hội đã quan tâm và nhận thức về công tác trẻ em ngày một nâng cao; các quyền của trẻ em đã được thực hiện tốt hơn; những vấn đề phát sinh về trẻ em được quan tâm giải quyết. Tuy nhiên, một số van đề về trẻ em vẫn còn tôn tại và diễn biến phức tạp như: bạo lực, xâm hại tình dục, xâm hại trên môi trường mạng, tử vong do tai nạn, thương tích, lạm dụng sức lao động trẻ em ở một sỐ ngành nghề, lĩnh vực, suy dinh dưỡng trẻ em thé thấp còi, an toàn, vệ sinh trong trường học, trẻ em bỏ học, thiếu thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở cho trẻ em.
Công tác bảo vệ trẻ em tuy có chuyên biến tích cực nhưng vẫn có nhiều vấn đề cần tập trung giải quyết, trong đó có vấn đề phòng ngừa là cách tốt nhất để bảo vệ các em. Trước sự quan tâm đặc biệt của cơ quan chức năng cũng như toàn xã hội đối với trẻ em, các cơ quan báo, đài trung ương, địa phương cũng đã dành nhiều thời lượng phát sóng, đăng tải phản ánh những vấn đề liên quan đến trẻ em, nhằm bảo vệ quyền lợi cho trẻ em. Riêng các cơ quan báo chí ở tỉnh Đồng Tháp, đặc biệt là Báo Đồng Tháp, Đài PT-TH Đồng Tháp đều có tổ chức các chuyên mục, chuyên trang dành riêng cho trẻ em, hoặc dành cho nhiều đối tượng khác nhau nhằm mục đích tuyên truyền bảo vệ quyền trẻ em, góp phần tăng cường công tác thông tin tuyên truyền về các vấn đề trẻ em trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. Qua đây cho thấy, vấn đề bảo vệ quyền trẻ em ngày càng được báo chí cả nước nói chung, báo chí Đồng Tháp quan tâm với nhiều góc độ, mức độ khác nhau, góp phần giáo dục trẻ em trở thành những công dân tốt trong xã hội, đồng thời nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân Đồng Tháp trong vấn đề bảo vệ quyên trẻ em ở địa phương.
Bên cạnh các mặt đạt được, báo chí Đồng Tháp tuyên truyền về công tác giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng bảo vệ, chăm sóc trẻ em còn chưa được nhiều. Trong khi đó, công tác bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em ở nước ta được xác định là nhiệm vụ của Đảng, Nhà nước, xã hội, gia đình và mọi công dân. Trước yêu cầu của đời sống xã hội hiện nay, báo chí cần kip thời có các tin, bài phản ánh liên quan đên Luật Trẻ em và tăng cường các giải pháp phòng, chống, xử lý kịp thời các vụ việc bạo lực, xâm hại trẻ em, giảm tối đa các tn hại và bao đảm quyền, lợi ich của trẻ em. Tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm của gia đình, nhà trường và của toàn xã hội trong việc phòng, chống xâm hại trẻ em.
Báo chí cũng cần kịp thời phản ánh, đưa nhiều vụ bạo hành trẻ em ra ánh sáng. Ngoài những thông tin phục vụ trẻ em trên các ân phẩm, chuyên trang chuyên mục, những vấn đề liên quan đến các chính sách xã hội dành cho trẻ em ở tất cả lĩnh vực, như: y tế, giáo dục, bảo hiểm xã hội, van đề trẻ em khuyết tật, trẻ em tự kỉ. cũng luôn cần sự quan tâm phản ánh kịp thời của báo chí. Qua phản ánh của báo chí trong van đề bảo vệ quyền trẻ em, từ đó tạo được sự chia sẻ trong cộng đồng, đồng thời giup các cơ quan quản lý, các nhà hoạch định chính sách xây dựng, hoàn thiện những chính sách, chương trình hành động phù hợp.
Đề nhiệm vụ tuyên truyền bảo vệ quyền trẻ em đạt hiệu quả cao, đòi hỏi các nhà nghiên cứu, nha báo phải tiến hành tìm ra những giải pháp hiệu qua để giải quyết những van đề trên, nhăm mang lại sự 6n định va phat triển của trẻ em trên địa bàn tỉnh. Bảo vệ quyền trẻ em là một đề tài rộng và luôn mang tính thời sự, cũng như luôn dành được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều ngành khoa học như xã hội học, chính trị học, kinh tế học, luật hoc,. Trong thời gian qua, đã có không ít các công trình nghiên cứu ở trong nước và nước ngoải về quyền trẻ em. Tuy vậy, các công trình này có một số hạn chế như chưa cập nhật đầy đủ những quy định đã được sửa đôi, bổ sung hoặc những văn bản pháp luật mới được ban hành liên quan đến quyên trẻ em trong thời gian từ năm 2016 đến nay.
Đồng thời, hệ thống số liệu trong các công trình này về công tác bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em cũng chỉ dừng ở khoảng thời gian từ năm 2014 trở về trước. Như vậy, cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nảo trực tiếp nghiên cứu tiếp cận vấn đề bảo vệ quyên trẻ em dưới góc độ báo chí địa phương. Đó chính là ly do tác giả lựa chọn đề tài “Bao chí Đồng Tháp với van đề bảo vệ quyền trẻ em (khảo sát Báo Đồng Tháp và Đài PT-TH Đồng Tháp năm 2018 - 2019)” làm đề tài luận văn tốt nghiệp cao học ngành Báo chí học. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Vấn dé bảo vệ quyền trẻ em ở địa phương hiện nay dang là van dé nhận được sự quan tâm đặc biệt của toàn xã hội, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.
Trước đây, đã có một số giáo trình báo chí, luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, các công trình nghiên cứu khoa học các cấp nghiên cứu đề tài về quyền trẻ em. Tuy nhiên, những đề tài này nhằm mục dich thông tin xoay quanh vấn đề về pháp luật quyền trẻ em, báo chí viết về trẻ em. Quá trình thực hiện đề tài Báo chí Đồng Tháp với vấn đề bảo vệ quyên trẻ em, tôi có tham khảo một số tài liệu có liên quan đến và nhận thấy đề tài trẻ em trên báo chí là khá phong phú. Trong quá trình khảo sát các tư liệu dé thực hiện dé tài luận văn này ở Thư viện Trường Đại học KHXH&NV, thu thập kiến thức, tài liệu từ internet, tác giả thấy nhiều giáo trình, sách, công trình nghiên cứu, ít nhiều có liên quan đến đề tài của tác giả, cụ thé có thé kế đến như sau: Giáo trình: T6 chức và hoạt động cua toa soạn của PGS.TS Dinh Văn Hường [17].
Giáo trình này trình bày những vấn đề lý luận gắn với hoạt động thực tiễn của các tòa soạn báo và từ những kinh nghiệm thực tiễn dé kiểm chứng và bổ sung cho lý luận. Các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước Việt Nam về báo chí.