Năng lực bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội cấp cơ sở tại thành phố Hà Nội

Luận án tiến sĩ phân tích năng lực bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội cấp cơ sở tại thành phố hà nội, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp tri thức

• Tác giả: Nguyễn Thùy Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Thu Hương
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Social Sciences and Humanities
• Chuyên ngành: Social Work
• Đề tài: Năng Lực Bảo Vệ Trẻ Em Của Nhân Viên Xã Hội Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: PhD Dissertation
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Các câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Giá thuyết nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
• 2. CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm công cụ
• 2.1.1. Khái niệm năng lực
• 2.1.2. Khái niệm bảo vệ trẻ em
• 2.1.3. Khái niệm năng lực bảo vệ trẻ em
• 2.1.4. Khái niệm khung năng lực
• 2.1.5. Khái niệm khung năng lực bảo vệ trẻ em
• 2.1.6. Khái niệm người làm công tác xã hội
• 2.1.7. Khái niệm cấp cơ sở
• 2.1.8. Khái niệm năng lực bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội cấp cơ sở
• 2.2. Lý thuyết Hệ thống sinh thái
• 2.3. Khung năng lực ASK
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
• 2.4.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
• 2.4.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 2.4.4. Phương pháp chuyên gia
• 3. CHƯƠNG III: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC BẢO VỆ TRẺ EM CỦA NGƯỜI LÀM CÔNG TÁC XÃ HỘI CẤP CƠ SỞ
• 3.1. Hoạt động truyền thông
• 3.2. Hoạt động tập huấn
• 3.3. Công tác thu thập, quản lý báo chí tiêu sử liệu và hoạt động hỗ trợ, can thiệp, trợ giúp trẻ em
• 3.4. Đặc điểm của khách thể tham gia nghiên cứu
• 3.5. Thực trạng trình độ đào tạo công tác xã hội của người làm công tác xã hội cấp cơ sở
• 3.6. Tự đánh giá thực trạng năng lực kiến thức, kỹ năng về bảo vệ trẻ em và thái độ của người làm công tác xã hội
• 3.7. Kiến thức về bảo vệ trẻ em
• 3.8. Kỹ năng bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội
• 3.9. Thực trạng thái độ/hành vi của người làm công tác xã hội cấp cơ sở
• 3.10. Mức độ tham gia các lớp đào tạo/bồi dưỡng về công tác bảo vệ trẻ em
• 3.11. Khả năng thực hiện công tác bảo vệ trẻ em
• 3.12. Khả năng thực hiện công tác phòng ngừa
• 3.13. Khả năng thực hiện công tác hỗ trợ
• 3.14. Khả năng thực hiện công tác can thiệp
• 3.15. Tổng quan giữa trình độ đào tạo Công tác xã hội và năng lực bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội
• 4. CHƯƠNG IV: TÁC ĐÁNH GIÁ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TẠI NĂNG LỰC BẢO VỆ TRẺ EM CỦA NGƯỜI LÀM CÔNG TÁC XÃ HỘI CẤP CƠ SỞ
• 4.1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng tại năng lực bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội cấp cơ sở
• 4.2. Phân tích nhân tố khám phá cho các yếu tố ảnh hưởng
• 4.3. Đặc điểm cá nhân của người làm công tác xã hội
• 4.4. Giáo dục và đào tạo
• 4.5. Môi trường làm việc
• 5. CÁC GIẢI PHÁP VÀ ĐỀ XUẤT KHUNG NĂNG LỰC BẢO VỆ TRẺ EM
• 5.1. Sự cần thiết phải có các giải pháp và khung năng lực bảo vệ trẻ em
• 5.2. Giải pháp về các quy định, chính sách
• 5.3. Giải pháp về tổ chức, thực hiện chính sách
• 5.3.1. Chuẩn bị tổ chức thực hiện chính sách
• 5.3.2. Tổ chức thực hiện chính sách
• 5.3.3. Đánh giá việc tổ chức thực hiện chính sách
• 5.4. Các giải pháp tăng cường năng lực bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội
• 5.5. Đề xuất khung năng lực bảo vệ trẻ em cho người làm công tác xã hội cấp cơ sở
• 5.6. Cơ sở thực tiễn
• 6. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Giới thiệu về năng lực bảo vệ trẻ em

Năng lực bảo vệ trẻ em của nhân viên xã hội tại Hà Nội là một chủ đề quan trọng trong công tác xã hội. Bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội. Nhân viên xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn trẻ em và thực hiện các chính sách bảo vệ quyền lợi trẻ em. Tại Hà Nội, nơi có nhiều trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, việc nâng cao năng lực bảo vệ của nhân viên xã hội là cần thiết. Theo báo cáo của UNICEF, số lượng trẻ em bị xâm hại ngày càng gia tăng, điều này đặt ra thách thức lớn cho các nhân viên xã hội trong việc phát hiện và can thiệp kịp thời.

1.1. Tầm quan trọng của công tác bảo vệ trẻ em

Công tác bảo vệ trẻ em là một phần không thể thiếu trong việc phát triển bền vững của xã hội. Chăm sóc trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn là nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội. Nhân viên xã hội cần có năng lực bảo vệ để thực hiện các nhiệm vụ như tư vấn, hỗ trợ và can thiệp khi trẻ em gặp nguy hiểm. Việc xây dựng khung năng lực cho nhân viên xã hội sẽ giúp họ thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ này, từ đó nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ trẻ em.

II. Thực trạng năng lực bảo vệ trẻ em của nhân viên xã hội

Thực trạng năng lực bảo vệ trẻ em của nhân viên xã hội tại Hà Nội hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Nhiều nhân viên xã hội thiếu kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công tác bảo vệ trẻ em. Theo khảo sát, chỉ một phần nhỏ nhân viên xã hội được đào tạo bài bản về bảo vệ trẻ em. Điều này dẫn đến việc họ không thể phát hiện kịp thời các trường hợp trẻ em bị xâm hại. Hệ thống hỗ trợ và can thiệp cũng chưa được hoàn thiện, khiến cho việc hỗ trợ trẻ em gặp khó khăn. Cần có các chương trình đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên xã hội để họ có thể thực hiện tốt hơn nhiệm vụ của mình.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực bảo vệ trẻ em

Năng lực bảo vệ trẻ em của nhân viên xã hội bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Đặc điểm cá nhân, trình độ học vấn và môi trường làm việc là những yếu tố quan trọng. Nhiều nhân viên xã hội cho biết họ cảm thấy thiếu tự tin khi phải xử lý các tình huống liên quan đến bảo vệ trẻ em. Ngoài ra, sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực của họ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan để tạo ra một môi trường làm việc thuận lợi cho nhân viên xã hội.

III. Giải pháp nâng cao năng lực bảo vệ trẻ em

Để nâng cao năng lực bảo vệ trẻ em của nhân viên xã hội tại Hà Nội, cần triển khai một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về bảo vệ trẻ em cho nhân viên xã hội. Các khóa học này nên bao gồm các kỹ năng thực hành và kiến thức về chính sách bảo vệ trẻ em. Thứ hai, cần xây dựng một khung năng lực rõ ràng cho nhân viên xã hội, giúp họ hiểu rõ các tiêu chí cần đạt được trong công tác bảo vệ trẻ em. Cuối cùng, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và tổ chức xã hội để tạo ra một mạng lưới hỗ trợ vững chắc cho nhân viên xã hội trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình.

3.1. Đề xuất khung năng lực bảo vệ trẻ em

Khung năng lực bảo vệ trẻ em cần được xây dựng dựa trên các tiêu chí cụ thể và thực tiễn. Các tiêu chí này nên bao gồm kiến thức về quyền trẻ em, kỹ năng phát hiện và can thiệp khi trẻ em gặp nguy hiểm, cũng như khả năng làm việc nhóm và phối hợp với các cơ quan khác. Việc xây dựng khung năng lực sẽ giúp nhân viên xã hội có định hướng rõ ràng trong công việc, từ đó nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ trẻ em tại Hà Nội.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công tác bảo vệ trẻ em (BVTE) là một trong những ưu tiên chiến lược của Đảng và Nhà nước Việt Nam, được thể chế hóa qua nhiều văn bản quy phạm pháp luật như Chỉ thị số 20/CT-TW ngày 05/11/2012 của Bộ Chính trị, Luật Trẻ em năm 2016, Nghị định số 56/2017/NĐ-CP và các Chương trình hành động Quốc gia vì trẻ em giai đoạn 2021–2030. Dù hệ thống pháp lý đã tương đối hoàn thiện, tình hình xâm hại, bạo lực và tai nạn thương tích ở trẻ em vẫn diễn biến phức tạp. Trong giai đoạn 2019–2023, cả nước ghi nhận 7.483 vụ xâm hại trẻ em (trong đó xâm hại tình dục chiếm trên 80%); riêng giai đoạn từ năm 2020 đến tháng 9/2023 có 7.883 trẻ em bị bạo lực, xâm hại (trung bình mỗi tháng có 170 em, mỗi ngày có gần 6 em bị xâm hại; trẻ em gái chiếm 86%, trẻ em trai chiếm 14%).

Tại thành phố Hà Nội, theo thống kê của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (2023), địa bàn hiện có 12.765 trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và 30.501 trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh khó khăn. Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ, người làm công tác xã hội (CTXH) cấp cơ sở tham gia BVTE còn mỏng, phần lớn làm việc kiêm nhiệm, thường xuyên luân chuyển và thiếu hụt đào tạo chuyên môn bài bản về CTXH (tỷ lệ được đào tạo chuyên môn chỉ chiếm từ 10% đến dưới 30%). Thực tế này tạo ra rào cản lớn trong việc phát hiện, tiếp nhận, hỗ trợ và can thiệp kịp thời các trường hợp trẻ em bị bạo lực, xâm hại. Để giải quyết khoảng trống giữa yêu cầu thực tiễn và năng lực thực thi, tác giả Nguyễn Thùy Trang đã thực hiện luận án tiến sĩ chuyên ngành Công tác xã hội (mã số: 9760101.01) với đề tài "Năng lực bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội cấp cơ sở tại thành phố Hà Nội" tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội vào năm 2024, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Nguyễn Thị Thái Lan và TS. Pauline Meemeduma.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                            MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ                               |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| Mục tiêu chung: Xây dựng cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và các yếu tố     |
| ảnh hưởng tới năng lực BVTE của người làm CTXH cấp cơ sở tại TP. Hà Nội; từ   |
| đó đề xuất giải pháp và khung năng lực BVTE cho đội ngũ này.                  |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| Nhiệm vụ cụ thể:                                                              |
| 1. Tổng quan tài liệu, xây dựng cơ sở lý luận và thao tác hóa khái niệm.      |
| 2. Mô tả, phân tích và đánh giá thực trạng năng lực BVTE cấp cơ sở.           |
| 3. Xác định, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực BVTE.                 |
| 4. Xác định danh mục năng lực và đề xuất giải pháp cùng khung năng lực BVTE.  |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu:

• a) Thực trạng năng lực BVTE của người làm CTXH cấp cơ sở tại TP. Hà Nội hiện nay như thế nào?
• b) Có những yếu tố nào ảnh hưởng tới năng lực BVTE của người làm CTXH cấp cơ sở tại TP. Hà Nội?
• c) Người làm CTXH cấp cơ sở tại TP. Hà Nội cần có những năng lực BVTE gì?
• d) Cần đề xuất các giải pháp và khung năng lực BVTE cho người làm CTXH cấp cơ sở như thế nào?

Giả thuyết nghiên cứu

• Giả thuyết 1: Người làm CTXH cấp cơ sở tại TP. Hà Nội còn thiếu hụt năng lực về kiến thức, kỹ năng về BVTE và thái độ đối với thân chủ.
• Giả thuyết 2: Các yếu tố bao gồm đặc điểm cá nhân, giáo dục và đào tạo, môi trường làm việc, yếu tố văn hóa có tác động đáng kể đến năng lực BVTE của người làm CTXH cấp cơ sở tại TP. Hà Nội.
• Giả thuyết 3: Cần thiết phải xây dựng khung năng lực BVTE cho người làm CTXH cấp cơ sở nhằm đáp ứng các yêu cầu thực tiễn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Năng lực BVTE của người làm CTXH cấp cơ sở.
• Khách thể nghiên cứu: Người làm CTXH trong lĩnh vực BVTE có kinh nghiệm làm việc từ 01 năm trở lên tại Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã/phường/thị trấn, các cơ sở dịch vụ CTXH trực tiếp (Trung tâm CTXH và Quỹ Bảo trợ trẻ em Hà Nội, Tổng đài điện thoại Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111, Trung tâm Phụ nữ và Phát triển). Khách thể phỏng vấn sâu gồm các chuyên gia, nhà quản lý, lãnh đạo UBND cấp xã, các cơ sở cung cấp dịch vụ BVTE và đại diện gia đình/người chăm sóc trẻ em.
• Phạm vi không gian: 30 quận, huyện, thị xã trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và xử lý dữ liệu trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2023.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã phân tích lịch sử hình thành và phát triển của ngành CTXH và lĩnh vực BVTE trên thế giới và tại Việt Nam qua các công trình tiêu biểu:

• Lịch sử và sự phát triển của CTXH trong BVTE: Xuất phát từ hoạt động từ thiện và giảm nghèo tại Mỹ và châu Âu (Stuart, 2019; Midgley, 1996), chuyển biến từ việc xã hội thời trung cổ chưa thừa nhận tuổi thơ là một giai đoạn phát triển riêng biệt (Philippe Ariès, 1960; Jabeen, 2013) sang việc hình thành hệ thống BVTE chuyên nghiệp vào giữa thế kỷ 20 với các dịch vụ thẩm định và can thiệp trị liệu (John Myers, 2008, 2010). Tại Việt Nam, hoạt động CTXH được thúc đẩy qua Đề án 32 giai đoạn 2010–2020 nhằm công nhận CTXH là một nghề, cùng các chương trình khung giáo dục đại học của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2004 và 2010 (Nguyễn Thị Thái Lan, 2012; Whitaker, 2012; Khadijah Madihi & Sahra Brubeck, 2018; UNICEF, 2019c).
• Vai trò, trách nhiệm của nhân viên CTXH: Các công trình của Statham, Cameron & Mooney (2006), Dominelli (2009), Hiệp hội Nhân viên CTXH Quốc tế (IFSW, 2016), Bộ Giáo dục Anh (2018), Asio et al. (2020), Hiệp hội Nhân viên CTXH Úc (AASW, 2015, 2020) và Leigh (2017) xác định các vai trò nòng cốt gồm: đánh giá nguy cơ, quản lý ca, tham vấn, giáo dục, biện hộ, điều phối dịch vụ và bảo vệ trẻ em trong tình huống khẩn cấp. Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Bùi Thị Xuân Mai (2014), Đỗ Thị Thu Phương (2019 - can thiệp trẻ em bị mua bán tại Rồng Xanh và Ngôi nhà Bình yên), Thảo Lan (2021 - phòng chống tai nạn thương tích) và quy định tại Điều 72 Luật Trẻ em 2016 đã chi tiết hóa 6 nhóm trách nhiệm bảo vệ trẻ em của nhân viên CTXH.
• Tiêu chuẩn và khung năng lực nghề nghiệp: Nghiên cứu tiêu chuẩn năng lực của Thomas Yan Man (2006a), Ủy ban Châu Âu (CoRe, 2011), Brahim et al. (2015a), Hiệp hội Nhân viên CTXH Hoa Kỳ (NASW, 2012, 2017) và các thông tư quy định tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức chuyên ngành CTXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (Thông tư năm 2013, Thông tư năm 2022).
• Các khung năng lực BVTE quốc tế: Khung năng lực của Liên minh Hành động Nhân đạo Bảo vệ Trẻ em (CPHA, 2023) với 4 trụ cột; Khung năng lực thực hành BVTE bang Victoria - Úc (2012); Khung năng lực 3 nhóm của Ban Hợp tác Leicester - Anh (2020a); cùng tài liệu tập huấn 5 nguyên tắc thực hành BVTE của UNICEF (2021).
• Các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực BVTE:
  • Nhóm đặc điểm cá nhân: Kinh nghiệm công tác, tính chất công việc lặp lại hay đa dạng, sự phù hợp của tính cách (Alainati et al., 2011; Nonaka, 1994; Aetis Heromi et al., 2016).
  • Nhóm giáo dục và đào tạo: Áp lực thời gian, chất lượng thông tin, đào tạo liên tục, sự kết hợp giữa đào tạo lý thuyết và kỹ năng làm việc thực tế (Kirkman & Melrose, 2014; Shawna Lee et al., 2013; Ng Thomas & Feldman, 2009; OECD, 2005; Park & Kyei, 2022; Save the Children, 2007; UNICEF, 2019d; Walsh et al., 2023; Emad & Roth, 2008; Nguyễn Minh Đường & Nguyễn Thị Hằng, 2008; Ngô Thị Thu Hà, 1997).
  • Nhóm môi trường làm việc: Cơ sở vật chất, trang thiết bị máy tính, thủ tục hành chính, khối lượng ca và cơ chế giám sát hỗ trợ (Hadiansah et al., 2020; Statham et al., 2006b; Leigh, 2018; Turney & Platt, 2014).
  • Nhóm yếu tố văn hóa: Văn hóa cơ quan, giá trị văn hóa gia đình truyền thống, sự hiểu biết về bối cảnh văn hóa - xã hội của thân chủ (Alainati et al., 2011; Pauline Meemeduma, 2019; Brahim et al., 2015c).

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết: Các nghiên cứu trong nước trước đây chủ yếu dừng lại ở việc khái quát định tính dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp, nghiên cứu năng lực quản trị nhân sự nói chung hoặc khảo sát trách nhiệm BVTE trên phạm vi hẹp. Chưa có công trình nào xây dựng hệ thống tiêu chí, đánh giá định lượng thực trạng năng lực BVTE của người làm CTXH cấp cơ sở, phân tích mô hình các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất một khung năng lực BVTE hoàn chỉnh phân tầng theo vị trí việc làm phù hợp với bối cảnh cơ sở tại Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và mô hình tiếp cận

• Lý thuyết Hệ thống sinh thái (Ecological Systems Theory): Dùng làm khung phân tích đa tầng để xem xét các mối tương tác giữa người làm CTXH với các hệ thống xung quanh (trẻ em, gia đình, cơ quan, mạng lưới dịch vụ và môi trường văn hóa - chính sách), từ đó đánh giá các yếu tố tác động đến năng lực thực hành.
• Lý thuyết Học tập (Learning Theory): Giải thích quá trình tiếp thu, chuyển hóa kiến thức và kỹ năng qua đào tạo, bồi dưỡng và thực hành công việc thực tế.
• Mô hình Khung năng lực ASK (Attitudes - Skills - Knowledge): Kế thừa từ Benjamin Bloom (1956) và các nghiên cứu của Bernotavicz (1996), Wan Ismail et al. (2018). Luận án thao tác hóa năng lực BVTE thành 3 cấu phần:
  1. Kiến thức (Knowledge): Pháp luật, chính sách, công ước quyền trẻ em, chương trình BVTE, đặc điểm tâm sinh lý trẻ em, quản lý ca, quy trình BVTE.
  2. Kỹ năng (Skills): Tư vấn pháp lý, tham vấn tâm lý, đánh giá nguy cơ tổn hại, làm việc với trẻ em và gia đình, xử lý tình huống khẩn cấp, làm việc nhóm liên ngành, kết nối và điều phối dịch vụ.
  3. Thái độ (Attitudes): Cần, kiệm, liêm, chính; tâm huyết, trách nhiệm; tôn trọng, kiên nhẫn, đặt lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu; tuân thủ đạo đức và kỷ luật nghề nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp định lượng và định tính:

Phương pháp	Quy mô / Khách thể	Mục đích thu thập
Nghiên cứu tài liệu (Desk research)	Văn bản luật, chính sách, báo cáo tổng kết, công trình khoa học trong và ngoài nước	Xây dựng khung lý thuyết, thao tác hóa khái niệm và tổng hợp các khung năng lực quốc tế
Điều tra bằng bảng hỏi (Survey)	Người làm CTXH trực tiếp tại 30 quận/huyện trên địa bàn TP. Hà Nội	Thu thập dữ liệu thực trạng kiến thức, kỹ năng, thái độ và tự đánh giá các yếu tố ảnh hưởng
Phỏng vấn sâu (In-depth interview)	Chuyên gia, nhà quản lý, lãnh đạo cấp xã, cán bộ cơ sở và đại diện gia đình trẻ em	Làm rõ nguyên nhân, bối cảnh thực tế và những rào cản hành chính, văn hóa
Phương pháp chuyên gia	Các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực CTXH và BVTE	Tham vấn, lấy ý kiến đóng góp hoàn thiện các tiêu chí của khung năng lực đề xuất

Kỹ thuật xử lý dữ liệu: Dữ liệu định lượng được phân tích bằng phần mềm thống kê qua các kỹ thuật:

• Thống kê mô tả: Tính điểm trung bình (Mean - ĐTB), độ lệch chuẩn (Standard Deviation - ĐLC), tỷ lệ phần trăm (%).
• Thống kê suy luận: Kiểm định ANOVA để so sánh sự khác biệt về năng lực giữa các nhóm trình độ; Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis - EFA) sử dụng ma trận xoay để xác định các nhóm nhân tố ảnh hưởng; Phân tích mô hình hồi quy tuyến tính giữa các biến đặc điểm nhân khẩu và các cấu phần kiến thức, kỹ năng, thái độ BVTE.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương này tổng kết toàn diện các tài liệu học thuật về lịch sử ngành CTXH, vai trò trách nhiệm của nhân viên CTXH trong BVTE, các bộ tiêu chuẩn năng lực tại nhiều quốc gia (Mỹ, Úc, Anh, Canada, Scotland, UAE) và thực trạng nhân lực BVTE tại Việt Nam. Phân tích chỉ ra rằng mặc dù mạng lưới cộng tác viên, công chức, viên chức CTXH cả nước có khoảng 230.000 người, hệ thống này mới chỉ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu trợ giúp xã hội. Đội ngũ cấp cơ sở thiếu hụt kiến thức chuyên môn do đa số chuyển giao từ các ngành nghề khác. Chương I xác lập các khoảng trống nghiên cứu làm cơ sở cho các chương tiếp theo.

Chương II: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Tác giả hệ thống hóa các khái niệm công cụ: năng lực, bảo vệ trẻ em, năng lực bảo vệ trẻ em, khung năng lực, khung năng lực bảo vệ trẻ em, người làm công tác xã hội, cấp cơ sở. Thao tác hóa mô hình ASK và lý thuyết Hệ thống sinh thái vào việc phân tích các cấp độ bảo vệ trẻ em theo Luật Trẻ em 2016 (cấp độ phòng ngừa, cấp độ hỗ trợ, cấp độ can thiệp). Trình bày chi tiết quy trình thiết kế công cụ đo lường, chọn mẫu khảo sát tại 30 quận/huyện của TP. Hà Nội, quy trình thu thập và phương pháp phân tích dữ liệu định lượng, định tính.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        MÔ HÌNH KHUNG NĂNG LỰC ASK TRONG BVTE                      |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  [ KIẾN THỨC (K) ]     | Luật pháp, chính sách BVTE; Quyền trẻ em; Tâm lý trẻ;    |
|                        | Quy trình quản lý ca; Nhận diện nhóm trẻ nguy cơ.        |
+------------------------+----------------------------------------------------------+
|  [ KỸ NĂNG (S) ]       | Đánh giá tổn hại; Tham vấn tâm lý; Xử lý khẩn cấp;       |
|                        | Phối hợp liên ngành; Kết nối và chuyển gửi dịch vụ.      |
+------------------------+----------------------------------------------------------+
|  [ THÁI ĐỘ (A) ]       | Tận tâm, tôn trọng; Bảo mật thông tin; Đạo đức nghề      |
|                        | nghiệp; Đặt lợi ích tối ưu của trẻ em làm trung tâm.     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Chương III: Thực trạng năng lực bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội cấp cơ sở tại thành phố Hà Nội

Chương III trình bày số liệu khảo sát thực tế về năng lực của người làm CTXH cấp cơ sở trên địa bàn Thủ đô:

• Hoạt động thực tế: Khảo sát các hoạt động truyền thông, tập huấn, thu thập, quản lý bộ chỉ tiêu số liệu và triển khai hỗ trợ, can thiệp cho trẻ em.
• Trình độ đào tạo: Tỷ lệ cán bộ có bằng cấp chuyên môn sâu về CTXH còn thấp; phần lớn tham gia các khóa tập huấn ngắn hạn, dẫn đến sự thiếu hụt kiến thức nền tảng.
• Tự đánh giá theo cấu phần ASK:
  • Kiến thức: Cán bộ nắm tương đối tốt các quy định hành chính chung nhưng còn hạn chế về kiến thức chuyên sâu như quy trình quản lý ca, nhận diện sang chấn tâm lý và can thiệp khủng hoảng.
  • Kỹ năng: Kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp, kỹ năng làm việc nhóm liên ngành và kỹ năng đánh giá mức độ tổn hại của trẻ em đạt điểm đánh giá chưa cao.
  • Thái độ/Hành vi: Đội ngũ thể hiện tinh thần trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp và sự đồng cảm cao với trẻ em và gia đình.
• Khả năng thực hiện theo 3 cấp độ BVTE: Khả năng thực hiện công tác phòng ngừa đạt mức độ tốt nhất; trong khi khả năng thực hiện công tác hỗ trợ và can thiệp chuyên sâu (đặc biệt trong các vụ việc bạo lực, xâm hại tình dục phức tạp) còn nhiều hạn chế.
• Phân tích tương quan: Kết quả kiểm định ANOVA và tương quan khẳng định có mối liên hệ thuận chiều chặt chẽ giữa trình độ đào tạo chuyên ngành CTXH với mức độ thành thạo các kỹ năng BVTE.

Chương IV: Tự đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội cấp cơ sở

Thông qua phân tích định lượng (phân tích nhân tố khám phá EFA và mô hình hồi quy) kết hợp phỏng vấn sâu, chương này xác định mức độ tác động của 4 nhóm yếu tố:

1. Đặc điểm cá nhân: Thâm niên công tác, động lực làm việc và sự phù hợp về tính cách có ảnh hưởng tích cực đến việc thực hiện nhiệm vụ.
2. Giáo dục và đào tạo: Tần suất, chất lượng các khóa đào tạo/bồi dưỡng liên tục và tính thực tiễn của chương trình đào tạo đóng vai trò quyết định đến việc cải thiện kiến thức và kỹ năng.
3. Môi trường làm việc: Khối lượng công việc lớn, kiêm nhiệm nhiều chức danh, áp lực thời gian, thiếu hụt cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ thông tin và sự thiếu vắng cơ chế kiểm huấn chuyên môn (supervision) làm suy giảm hiệu quả công việc.
4. Yếu tố văn hóa: Rào cản văn hóa gia đình (e ngại bộc lộ chuyện nội bộ gia đình), định kiến xã hội đối với vai trò của nhân viên CTXH và văn hóa phối hợp hành chính giữa các cơ quan liên ngành gây khó khăn cho quá trình can thiệp.

Chương V: Các giải pháp nâng cao năng lực bảo vệ trẻ em cho người làm công tác xã hội trong lĩnh vực bảo vệ trẻ em cấp cơ sở, đề xuất khung năng lực bảo vệ trẻ em

Trên cơ sở thực trạng và các nhân tố ảnh hưởng, tác giả đề xuất:

• Nhóm giải pháp chính sách và quy định: Hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật, xác định rõ vị trí việc làm và tiêu chuẩn chức danh chuyên trách BVTE tại cấp xã.
• Nhóm giải pháp tổ chức thực hiện: Chuẩn bị nguồn lực, chuẩn hóa quy trình tiếp nhận và xử lý tin báo xâm hại, xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành (công an, y tế, giáo dục, tư pháp).
• Nhóm giải pháp tăng cường đào tạo và kiểm huấn: Đổi mới chương trình bồi dưỡng theo năng lực thực hành, thiết lập mạng lưới kiểm huấn viên hỗ trợ chuyên môn cho cán bộ tuyến dưới.
• Đề xuất Khung năng lực BVTE cấp cơ sở: Xây dựng khung năng lực phân tầng theo các nhóm đối tượng:
  1. Mô tả nhóm năng lực chung cho người làm CTXH cấp cơ sở.
  2. Mô tả nhóm năng lực BVTE cho người làm CTXH chuyên nghiệp.
  3. Mô tả nhóm năng lực BVTE cho người làm CTXH phụ trách công tác BVTE cấp xã.
  4. Mô tả nhóm năng lực BVTE cho cộng tác viên BVTE cấp xã.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về năng lực và năng lực BVTE của người làm CTXH tuyến cơ sở trong bối cảnh cụ thể của hệ thống an sinh xã hội Việt Nam.
• Vận dụng thành công mô hình ASK kết hợp với lý thuyết Hệ thống sinh thái để thiết lập khung phân tích toàn diện, làm rõ cơ chế tác động của các yếu tố cá nhân, tổ chức, đào tạo và văn hóa tới năng lực thực hành BVTE.
• Xây dựng và chuẩn hóa bộ công cụ đánh giá năng lực BVTE cấp cơ sở với các chỉ số hành vi đo lường cụ thể cho từng cấu phần kiến thức, kỹ năng và thái độ.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng phản ánh chi tiết thực trạng năng lực BVTE của cán bộ cấp cơ sở tại toàn bộ 30 quận/huyện thuộc TP. Hà Nội giai đoạn 2020–2023.
• Chỉ ra những khó khăn, điểm nghẽn thực tế của cán bộ cơ sở: khối lượng ca lớn, thiếu trang thiết bị, thiếu kiểm huấn chuyên môn, rào cản trong phối hợp liên ngành và hạn chế trong kỹ năng can thiệp khẩn cấp.
• Đề xuất Bộ Khung năng lực BVTE hoàn chỉnh, phân cấp rõ ràng theo 3 vị trí việc làm tại cơ sở (nhân viên CTXH chuyên nghiệp, công chức phụ trách BVTE cấp xã, cộng tác viên BVTE thôn/tổ dân phố). Khung này cung cấp căn cứ khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước (Bộ LĐTBXH, Cục Trẻ em, UBND các cấp) trong công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá hiệu quả công việc và hoạch định chính sách an sinh trẻ em.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về phạm vi không gian: Khảo sát thực chứng của luận án được thực hiện tập trung trên địa bàn Thành phố Hà Nội (đặc trưng của một đô thị lớn có sự đan xen giữa khu vực thành thị và nông thôn nhưng có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển hơn so với mặt bằng chung). Do đó, khả năng tổng quát hóa kết quả cho các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn có giới hạn nhất định.
• Hạn chế về dữ liệu: Việc đánh giá năng lực phần lớn dựa trên phương pháp tự đánh giá của người làm CTXH kết hợp với phỏng vấn sâu, có thể chịu ảnh hưởng bởi yếu tố chủ quan của người trả lời.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát và kiểm định mô hình khung năng lực BVTE tại các tỉnh, thành phố thuộc các vùng kinh tế - xã hội khác nhau trên cả nước.
  • Nghiên cứu sâu về quy trình và mô hình kiểm huấn chuyên môn (clinical supervision) trong CTXH bảo vệ trẻ em tại tuyến cơ sở.
  • Đánh giá tác động thực tế của việc áp dụng khung năng lực đề xuất vào quy trình đào tạo và tuyển dụng nhân lực BVTE.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý (Bộ LĐTBXH, Cục Trẻ em, Sở LĐTBXH): Sử dụng khung năng lực và các kiến nghị làm căn cứ xây dựng bản mô tả vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp cho cán bộ làm công tác trẻ em cấp xã; hoàn thiện các thông tư hướng dẫn thi hành Luật Trẻ em 2016.
• Các cơ sở giáo dục và đào tạo chuyên ngành CTXH: Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh, cập nhật giáo trình, thiết kế các chương trình đào tạo cử nhân, thạc sĩ và các khóa bồi dưỡng ngắn hạn gắn sát với yêu cầu thực hành nghề nghiệp thực tế.
• Các tổ chức phi chính phủ và cơ sở cung cấp dịch vụ CTXH: Tham khảo khung năng lực để xây dựng tiêu chí tuyển dụng, đánh giá nhân viên, thiết kế chương trình tập huấn nâng cao năng lực và xây dựng quy trình can thiệp hỗ trợ trẻ em.
• Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu kết hợp định lượng - định tính, kỹ thuật phân tích nhân tố EFA và cách thức thao tác hóa mô hình ASK trong khoa học xã hội.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khung năng lực ASK trong nghiên cứu này được cấu thành từ những nội dung cụ thể nào?

Khung ASK trong luận án gồm 3 phần: (1) Kiến thức: hệ thống pháp luật, chính sách, Công ước Quyền trẻ em, kiến thức phát triển tâm lý trẻ em, quy trình quản lý ca và nhận diện nhóm nguy cơ; (2) Kỹ năng: tư vấn pháp lý, tham vấn tâm lý, đánh giá nguy cơ tổn hại, làm việc với trẻ em và gia đình, can thiệp khẩn cấp, phối hợp liên ngành và kết nối chuyển gửi dịch vụ; (3) Thái độ: tính liêm chính, tận tụy, tôn trọng, bảo mật thông tin, đặt lợi ích tối ưu của trẻ làm trung tâm và tuân thủ đạo đức nghề nghiệp.

2. Các nhóm yếu tố nào được xác định có ảnh hưởng đến năng lực BVTE của người làm CTXH cấp cơ sở?

Qua phân tích EFA và hồi quy, luận án xác định 4 nhóm yếu tố ảnh hưởng gồm: (1) Nhóm đặc điểm cá nhân (thâm niên, động lực, sự tương thích của tính cách); (2) Nhóm giáo dục và đào tạo (tần suất, chất lượng các khóa tập huấn, tính ứng dụng thực hành); (3) Nhóm môi trường làm việc (khối lượng ca, áp lực thời gian, kiêm nhiệm, cơ sở vật chất, cơ chế kiểm huấn); (4) Nhóm yếu tố văn hóa (văn hóa phối hợp cơ quan, rào cản văn hóa gia đình và định kiến xã hội).

3. Khung năng lực đề xuất trong Chương V được phân tầng cho những nhóm vị trí nào?

Khung năng lực BVTE được thiết kế phân tầng cụ thể cho 4 nhóm:

1. Nhóm năng lực chung cho người làm CTXH cấp cơ sở.
2. Nhóm năng lực BVTE cho người làm CTXH chuyên nghiệp tại các trung tâm, cơ sở dịch vụ CTXH.
3. Nhóm năng lực BVTE cho công chức, cán bộ phụ trách công tác BVTE cấp xã/phường/thị trấn.
4. Nhóm năng lực BVTE cho cộng tác viên BVTE tại thôn, tổ dân phố.

4. Luận án sử dụng các phương pháp và kỹ thuật nghiên cứu nào để xử lý dữ liệu?

Luận án kết hợp nghiên cứu tài liệu, điều tra bảng hỏi (khảo sát người làm CTXH tại 30 quận/huyện của Hà Nội), phỏng vấn sâu (chuyên gia, nhà quản lý, lãnh đạo xã, gia đình trẻ) và phương pháp chuyên gia. Dữ liệu định lượng được xử lý qua thống kê mô tả (Mean, SD), kiểm định ANOVA, phân tích nhân tố khám phá (EFA với ma trận xoay) và phân tích hồi quy tuyến tính.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thùy Trang là công trình nghiên cứu chuyên sâu về năng lực bảo vệ trẻ em của đội ngũ người làm công tác xã hội cấp cơ sở tại thành phố Hà Nội. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa khung lý thuyết Hệ thống sinh thái, lý thuyết Học tập và mô hình ASK với các phương pháp định lượng và định tính thực chứng, luận án đã phác họa rõ nét bức tranh thực trạng, chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng trọng yếu và những điểm nghẽn trong thực thi công tác BVTE tại cơ sở. Khung năng lực bảo vệ trẻ em và hệ thống giải pháp được đề xuất trong luận án mang giá trị khoa học và ứng dụng thực tiễn cao, đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng cho công tác đào tạo, quản lý nhân lực và hoàn thiện chính sách an sinh trẻ em tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Ch°¡ng I phân tích tổng quan những nghiên cău đã có về năng lực BVTE, năng lực CTXH, các nghiên cău về CTXH và BVTE, các nghiên cău về khung năng lực BVTE cāa ng°åi làm CTXH, các mô hình/hệ thßng BVTE và các nghiên cău về các yÁu tß Ánh h°çng đÁn năng lực BVTE cāa ng°åi làm CTXH. Trên c¡ sç đó tóm tắt, phân tích những kÁt quÁ nghiên cău, thÁo luÃn những kÁt quÁ đã đ¿t đ°ợc cāa những nghiên cău đó, phát hiện các khoÁng trßng và những đánh h°ãng nghiên cău tiÁp theo để tiÁn hành nghiên cău. Chương II: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Ch°¡ng II bao gám các khái niệm công cÿ về năng lực, BVTE, năng lực BVTE, năng lực BVTE cāa ng°åi làm CTXH, cấp c¡ sç, l*nh vực BVTE cấp c¡ sç, các yÁu tß Ánh h°çng tãi năng lực BVTE cāa ng°åi làm CTXH, các lý thuyÁt đ°ợc vÃn dÿng trong phân tích nh° lý thuyÁt Hệ thßng sinh thái, lý thuyÁt Hãc tÃp và mô hình ASK, các ph°¡ng pháp nghiên cău đã sử dÿng và mô tÁ về đáa bàn nghiên cău là TP.

Chương III: Thực trạng năng lực bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội cấp cơ sở tại thành phố Hà Nội Ch°¡ng III mô tÁ, phân tích về thực tr¿ng công tác BVTE t¿i TP. Hà Nái bao gám việc thực hiện công tác BVTE, sß l°ợng trẻ em đang gặp phÁi những vấn đề cần giÁi quyÁt; phân tích, đánh giá thực tr¿ng năng lực BVTE cāa ng°åi làm CTXH trong l*nh vực BVTE cấp c¡ sç t¿i TP. Chương IV: Tự đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực bảo vệ trẻ em của người làm công tác xã hội trong lĩnh vực trẻ em cấp cơ sở Ch°¡ng này tÃp trung vào việc xác đánh và đánh giá, phân tích các yÁu tß Ánh h°çng đÁn năng lực BVTE cāa ng°åi làm CTXH trong l*nh vực BVTE cấp c¡ sç t¿i TP. Hà Nái dựa trên các công trình nghiên cău tr°ãc đó và lý thuyÁt Hệ thßng sinh thái.

Ngoài ra, Ch°¡ng IV còn xác đánh những khó khăn, thách thăc mà ng°åi làm CTXH gặp phÁi trong quá trình thực hiện công tác BVTE. 15 Chương V: Các giải pháp nâng cao năng lực bảo vệ trẻ em cho người làm công tác xã hội trong lĩnh vực bảo vệ trẻ em cấp cơ sở, đề xuất khung năng lực bảo vệ trẻ em Dựa trên kÁt quÁ nghiên cău năng lực BVTE cāa ng°åi làm CTXH cấp c¡ sç t¿i TP. Hà Nái gám có thực tr¿ng năng lực BVTE cāa ng°åi làm CTXH t¿i Ch°¡ng III và nhóm các yÁu tß Ánh h°çng trong Ch°¡ng IV. Ch°¡ng V đề xuất các giÁi pháp nhằm nâng cao năng lực cho ng°åi làm CTXH trong l*nh vực bÁo vệ trẻ em cấp c¡ sç và đề xuất mát khung năng lực BVTE cho ng°åi làm CTXH cấp c¡ sç.

TäNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CĄU Ch°¡ng I phân tích, tổng hợp những kÁt quÁ và các phát hiện cāa các nghiên cău tiêu biểu trong n°ãc và trên thÁ giãi liên quan tãi chā đề năng lực BVTE cāa ng°åi làm CTXH trong l*nh vực BVTE cấp c¡ sç; phân tích những phát hiện mãi và những điểm tán t¿i, ph°¡ng pháp nghiên cău, khoÁng trßng và h°ãng nghiên cău cāa các nghiên cău liên quan. Các nghiên cąu vÁ công tác xã hái và bÁo vá tr¿ em Công tác xã hái bắt đầu xuất hiện t¿i Mỹ và Châu Âu và có liên quan tãi những ho¿t đáng giÁm nghèo. Từ những ho¿t đáng từ thiện và tình nguyện ban đầu, CTXH dần phát triển chuyên nghiệp và trç thành mát ngành khoa hãc xã hái không chß hß trợ các cá nhân, gia đình và cáng đáng mà còn giúp giÁi quyÁt các vấn đề xã hái, đặc biệt là vấn đề liên quan tãi trẻ em. Ng°åi làm CTXH làm việc trong mát sß tr¿i giam đặc biệt là tr¿i giam dành cho thanh thiÁu niên, trong các bệnh viện và các ch°¡ng trình chăm sóc bệnh nhân ngo¿i trú, các bệnh viện tâm thần dành cho trẻ em (Stuart, 2019, tr.

Sự phát triển cāa CTXH gắn vãi sự hình thành cāa các tr°ång đào t¿o CTXH chuyên nghiệp nhằm xây dựng đái ngũ ng°åi làm CTXH có đā năng lực thực hiện công việc. Theo nghiên cău cāa Jame Migley, các tr°ång CTXH chuyên nghiệp đã liên kÁt vãi Hiệp hái các tr°ång CTXH Qußc tÁ và đã xuất hiện t¿i h¡n 77 n°ãc trên thÁ giãi. CTXH tiÁp tÿc đ°ợc mç ráng ra các n°ãc Đông Âu, các n°ãc Xô ViÁt và Trung Hoa (James Midley, 1996). Mặc dù CTXH đã phát triển lan ráng ra các qußc gia trên thÁ giãi nh°ng thực sự lúc đó vÁn ch°a giÁi quyÁt đ°ợc các vấn đề cāa trẻ em do tr°ãc đây công tác trẻ em ch°a đ°ợc quan tâm ç xã hái Châu Âu và mát vài n°ãc.

Nghiên cău cāa Philip Aries về trẻ em cho thấy xã hái Châu Âu thåi trung cổ tr°ãc thÁ kỷ 19 không quan tâm tãi thåi th¡ ấu và những đặc điểm đặc biệt cāa trẻ em khi phân biệt vãi ng°åi tr°çng thành. Thåi th¡ ấu không đ°ợc nhìn nhÃn và không đ°ợc coi là mát giai đo¿n phát triển cāa con ng°åi. Tuy nhiên, nền y hãc cāa Hái giáo đã quan tâm tãi việc nghiên cău các kiÁn thăc đa d¿ng về các đặc điểm đặc biệt về thể chất và tinh thần cāa trẻ em. Các y, bác sỹ đã quan tâm tãi công tác chữa trá cho trẻ em bằng 17 cách kÁt hợp các ph°¡ng pháp chữa trá nhi đặc biệt mà ch°a đ°ợc biÁt tãi ç thåi đó (Arises, 1960 viện dÁn bçi Jabeen, 2019, tr.

Trong những vấn đề liên quan tãi trẻ em thì xâm h¿i trẻ em luôn xÁy ra th°ång xuyên trong lách sử và ç nhiều nền văn hóa khác nhau. Từ cußi thÁ kỷ thă 19, BVTE lần đầu tiên đ°ợc biÁt đÁn từ nßi lo chung cāa xã hái vì cÁm xúc cāa trẻ em bá coi nhẹ và trẻ em dễ bá tổn th°¡ng do đá tuổi, săc khỏe và thể tr¿ng non nãt. Do đó, các n°ãc đã cß gắng giÁm tß lệ chÁt ç trẻ em, trẻ s¡ sinh và xây dựng luÃt pháp về lao đáng trẻ em và giáo dÿc phổ cÃp. Nhiều ho¿t đáng bÁo vệ trẻ em bá xâm h¿i đã đ°ợc thực hiện cùng vãi sự ra đåi cāa các tổ chăc xã hái phòng ngừa tái ác đßi vãi trẻ em t¿i nhiều n°ãc trên thÁ giãi nh° n°ãc Mỹ và Anh.

Vào giữa thÁ kỷ thă 20, các dách vÿ BVTE đã đ°ợc cung cấp bçi các nhân viên chuyên nghiệp có chuyên môn về đánh giá và trá liệu (Tahira Jabeen, 2013). Hệ thßng BVTE vãi nhiệm vÿ bÁo vệ trẻ em hàng giå, tuy nhiên các ho¿t đáng ch°a hiệu quÁ chß khi có vấn đề thực sự nghiệm trãng xÁy đÁn vãi trẻ em thì xã hái mãi biÁt đÁn. Ng°åi làm CTXH đã không thể trợ giúp trẻ em thoát khỏi nguy c¡ tử vong hoặc đ°a ra quyÁt đánh chuyển gửi phù hợp (John Mayers, 2008). BVTE là mát l*nh vực thuác CTXH và đ°ợc hß trợ bçi luÃt pháp, săc khỏe tâm thần, thußc, điều d°ỡng và giáo dÿc.

Nhân viên CTXH ç đáa ph°¡ng đã sắp xÁp chß ç cho trẻ em má côi, bÁo vệ trẻ em bá l¿m dÿng và sao nhãng, hß trợ ng°åi nghèo (Myers, 2010). T¿i Việt Nam, các đßi t°ợng trợ giúp cāa CTXH ngày càng đa d¿ng bao gám: ng°åi già, trẻ em, phÿ nữ yÁu thÁ, ng°åi khuyÁt tÃt, ng°åi nghiện ma túy, m¿i dâm… <Từ năm 2020 đÁn tháng 9 năm 2023 cÁ n°ãc có 7.883 trẻ em bá b¿o lực, xâm h¿i d°ãi các hình thăc khác nhau (bình quân mát tháng có 170 em, mát ngày có gần 6 em bá b¿o lực, xâm h¿i; trẻ em gái chiÁm tãi 86%, trẻ em trai 14%) Ánh h°çng đÁn tâm lý, săc khỏe, tính m¿ng cāa trẻ em và hiện nay tình hình b¿o lực, xâm h¿i trẻ em vÁn diễn biÁn phăc t¿p, ch°a có xu h°ãng giÁm do nhiều thách thăc= (Sç LĐTBXH, 2024). Việc chuyên nghiệp hóa CTXH đã đ°ợc chính phā Việt Nam, cáng đáng và các đßi tác cũng nh° các tổ chăc chăm sóc và BVTE qußc tÁ quan tâm 18 sâu sắc. Đặc biệt năm 2004, Bá GDĐT đã phê duyệt đ°a CTXH vào giÁng d¿y t¿i mát sß ch°¡ng trình đào t¿o và ban hành ch°¡ng trình khung đào t¿o CTXH.

Sau 5 năm thực hiện ch°¡ng trình khung đào t¿o CTXH thì có mát sß h¿n chÁ, đó là các kiÁn thăc c¡ bÁn ch°a đā đáp ăng yêu cầu cāa ch°¡ng trình đào t¿o và ch°a phân bổ đā thåi gian để phát triển kỹ năng thực hành CTXH. Do đó đÁn năm 2010, ch°¡ng trình khung qußc gia đào t¿o CTXH đã đ°ợc sửa đổi và cũng trong thåi gian này, chính phā đã phê duyệt Đề án 32 phát triển nghề CTXH giai đo¿n năm 2010- 2020 vãi mÿc tiêu công nhÃn CTXH là mát nghề trong xã hái (Nguyễn Thá Thái Lan, 2012). <CTXH bao gám an sinh trẻ em (ASTE) góp phần đào t¿o đái ngũ thực hành và phát triển l*nh vực ASTE= (Whitaker, 2012, tr. Việc chuyên nghiệp hóa CTXH đ°ợc thực hiện bçi chính phā Việt Nam, các tổ chăc chăm sóc bÁo vệ trẻ em qußc tÁ và các bên liên quan.

Các chuyên gia BVTE đã nhấn m¿nh ý ngh*a quan trãng cāa CTXH t¿i Việt Nam khi có nhiều trẻ em và thanh thiÁu niên khuyÁt tÃt có nhu cầu đặc biệt. Để chăm sóc, BVTE và gia đình đáng thåi đáp ăng nhu cầu cāa hã thì cần đào t¿o, nâng cao chất l°ợng đái ngũ làm CTXH (Khadijah Madihi, Sahra Brubeck, 2018). Nhiều ca trẻ em bá l¿m dÿng và b¿o lực trong tr°ång hãc và cáng đáng đã làm tăng áp lực và nhu cầu cāa xã hái dÁn đÁn sự thay đổi và cam kÁt giÁi quyÁt b¿o lực vãi trẻ em cāa hệ thßng chính trá. Sự thay đổi về c¡ cấu trong hệ thßng an sinh cÿ thể là sát nhÃp nhiều đ¡n vá cấp c¡ sç đã khiÁn cho chất l°ợng cāa đái ngũ cán bá bá giÁm trong việc giÁi quyÁt nhu cầu ngày càng cao cāa ASXH bao gám các vấn đề về BVTE (UNICEF, 2019c, tr.

Các công trình nghiên cău đã mô tÁ khái quát sự phát triển cāa CTXH và BVTE trong n°ãc và trên thÁ giãi và các l*nh vực ho¿t đáng đa d¿ng cāa ng°åi làm CTXH trong hệ thßng ASXH nh°: các ho¿t đáng từ thiện, giÁm nghèo, hß trợ bệnh viện, nhà tù cho thanh thiÁu niên và trẻ em có vấn đề về săc khỏe tâm thần, cung cấp dách vÿ. KÁt quÁ cāa mßi nghiên cău khác nhau từ những góc nhìn khác nhau cāa nhà nghiên cău đã khái quát những điểm m¿nh cũng nh° những tán t¿i cāa CTXH và BVTE. Các nghiên cău đã thể hiện rõ ý ngh*a nhân văn và tầm quan trãng 19 cāa CTXH trong việc giÁi quyÁt các vấn đề xã hái, đặc biệt là vấn đề BVTE.