Chương 1: MOT S6 VAN DE CHUNG VE CAC BIEN PHAP GIAM SAT, GIÁO DUC NGƯỜI DƯỚI 18 TU6I PHAM TOI DUOC MIEN TRÁCH NHIEM HÌNH SỰ. Khainiem bien phap giám sát, giáo dục người dưới 18 tudipham toi 1. Dink ughia các biệu pháp giám sát, giáo đục người đưới 18 trôi phạm tội Hiện nay, pháp luật hình sự Viét Nam cũng như trong các văn bản quốc té chưa có thuật ngữ cụ thé về các biện pháp giám sát, giáo duc ma chỉ có thuật ngữ cu thé về các pháp xử lý không chính thức, xử lý chuyển hướng Trong cuốn “Thuật ngữ tư pháp người dưới 18 tudi” của Bộ Tư pháp phối hợp cùng với tổ chức UNICEF thi thuật ngữ “biên pháp không chính thức” (Informal Measures) là “Biện pháp xử lý vi phạm pháp luật không dp dung các thủ tục tố hơng hành sự hoặc thủ tuc xử I vi phạm hành chỉnh mà dựa và công đồng dé giáo duc, ran đe người có hành vì vi phạm" Ngoài ra, ở trong Luận văn thạc si của tác giả Trần Hông Nhung cũng đã có nêu rang ở nhiêu nước trên thê giới, những biện pháp xử lý không chính thức dành cho người vị thành niên phạm tôi thường được gợi là biên pháp xử lí chuyển hướng 2 Người dưới 18 tuổi pham tôi sẽ được đưa ra khỏi hệ thông tô tụng chính thức để xử lý tại công đồng nhằm tao điều kiện tốt nhật cho người dưới 18 tuôi, phù hợp với hoàn cảnh và tính chất vi phạm, đông thời thúc day các biện pháp phục hỏi, chú trọng vào việc cải tao và giáo dục trẻ vị thành miên pham tội. Trong pháp luật hình: sự của Việt Nam, BLHS 2015 lựa chọn sử dung cách gọi tên là các biên pháp giám sát, giáo dục áp dụng trong trường hợp người đưới 18 tudi phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự, các biên pháp này sẽ bao gồm: khiến trách, hòa giải tại cong dong và giáo dục tại x4, phường, thị tran * UNICEF (2009), Thuật ngit tư pháp người chua thành ménjivemile justice lexicon, song ngữ Anb- Việt Hà Nội, &.5 3 Trần Hồng Nhang (2016), Các biển pháp giám sát, giáo duc và biện pháp tư pháp đổi với người duct 18 tuổi phạm tột, Luận vẫn thạc i Luật học, Hà Nội, tr6 6 Như vậy, tác gid có thé tự rút ra được đình nghia về các biện pháp giám sát, giáo duc là “Các biển pháp giám sát, giáo duc đối với người đưới 18 tuổi phạm tội là các biện pháp được quy đình trong BLHS do chính các cơ quan tiễn hành tô hg có thâm quyền áp dụng đối với người dưới ]8 tuổi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hôi và bị coi là tôi phạm, được mién trách nhiém hình sự khi đáp ứng những đều kiên nhất đình nhằm diva người dưới 13 di phạm tội ra khỏi vòng tô ting chính thức dé áp dụng các biên pháp mang tinh chất giáo duc, phòng ngừa tại công đồng tạo đều kiện giúp đỡ họ nhận thức được sai lần, khắc phuc sai phạm, hòa nhập cộng đồng ” 1.
Đặc điểm các biệu pháp giám sát, giáo đục người đưới 18 trôi phạm tội Các biện pháp giám sát, giáo duc đối với người dưới 18 tuổi pham tội được miễn trách nhiém hinh sự có mét số đặc điểm cơ bản nhy sau: Thứ nhất, các biên pháp này tập trung vào đôi tương áp dụng là người dưới 18 tuổi thực hiện các hành vị nguy hiểm cho xã hội, bị coi là tôi pham và được miễn trách nhiệm hình sự theo từng trường hợp quy đính riêng đối với người dưới 18 Thứ hai, những cơ quan có thâm quyên áp dụng các biện pháp giám sát, giáo duc là cơ quan tiền hành tổ tung có thâm quyền tương ứng với giai đoạn tô tụng bao gồm: Cơ quan Cảnh sát điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án. Thứ ba, các biện pháp này có tính da dang cao, hiện nay theo quy đính pháp luật thì có 03 biện pháp co thé áp dụng là: khiến trách; hòa giải tại công đồng hoặc giáo duc tai xã, phường thi trân Mai biện pháp giám sát, giáo duc được quy định phân. hoa theo đô tuôi khác nhau, loai tội và tinh chat, mức đô nguy hiém mà hành vi phạm tội của ho gây ra. Người dưới 18 tuổi được miễn trách nhiệm hình sự sẽ phải ‘bi áp dung một trong ba biện pháp giám sát, giáo dục trên.
Thứ tư, người đưới 18 tuổi phạm tôi để được miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng các biện pháp giám sát, giáo duc thi cân phéi đáp ung được những điêu kiện. cụ thể dé đồng thời việc áp dụng các biên pháp giám sát, giáo đục phải có sư đồngý của người dưới 18 tuổi phạm tội hoặc người đai điên pháp lý của họ. Ngoài ra 7 nhimg người được áp dụng biện pháp giám sát, giáo duc phải tuân thủ những ngiĩa vụ nhật định. Ý nghĩa các biệnpháp giám sát, giáo dục người dưới 18 tuôiphạm tội Việc áp dụng các biên pháp giám sát, giáo duc chủ yêu nhằm giáo dục, tạo nhiều cơ hội hơn cho người chưa thành miên được sống hướng thiện tại cộng đông với su giám sát, giáo dục của gia định, công đông cũng như các cơ quan có thâm quyền nhằm giúp đỡ họ sửa chữa sai lâm, phát triển lành manh và trở thành công dân có ich cho xã hôi.
Quy dinh về các biện pháp giám sát, giáo duc áp dung trong trường hop người dưới 18 tuổi pham tội được miễn trách nhiém hình sự không chỉ thể biện chính sách hình sự nhân đạo mà còn là sự cụ thể hóa chuẩn mực quốc tế Mat khác, việc quy đính biên pháp giám sát, giáo dục nham sớm đưa người dưới 18 tuổi phạm tội ra khỏi vòng tổ tụng vụ việc được giải quyết, xử lý nhanh hơn. Điều này giúp hạn chế việc người đưới 18 tuổi phạm tôi phải tiếp xúc lâu dai với hệ thống tu pháp chính thức, tìm ra cách thức phù hop để giải quyết việc người dưới 18 tuổi phạm tôi trên cơ sở đánh giá tùng trường hợp cụ thể, căn cứ tính chất, mức độ vi phạm, nhân thân, gia đính, điêu kiện hoàn cảnh phạm tôi dé đưa ra biện pháp và can thiệp phù hợp đối với ting cá nhân người pham tôi, có thể giải quyết nguyên nhân góc tễ dan dén hành vi phạm tội, lam giảm tác động tiêu cực đến sự phát triển, tương lai của người dưới 18 tuổi. Qua đó, vừa đảm bảo tăng cường khả năng cải tạo giáo duc người dưới 18 tuổi phạm tội ngoài công đồng vừa đảm bảo yêu câu phòng ngừa tái pham. Các biên pháp giám sát, giáo duc được áp dung trên thực tê sẽ tác đông lớn đền nhân thức, nâng cao trách nhiém của gia đính, cộng đông trong việc quan tâm, chăm sóc, giáo dục người dưới 18 tuổi, góp phân han chê người đưới 18 tuổi tái pham, vi pham pháp luật 13.
Quy dinh ve biện pháp giám sát, giáo dục của một sô một sô quốc gin trên thế giới Hiện nay, kinh nghiém lập pháp của nhiéu quốc gia trên thé giới vệ trách nhiém hình sự của người chưa thành miên có hai xu hướng - Một là có luật riêng quy đính trách nhiêm hình sự đối với người chưa thành nién như Cộng hòa Đức (Luật về Tòa án người chưa thành niên), Nhật Bản (Luật người chưa thành miên) hay Canada (Đao luật về Tư pháp Hình sự đôi với thanh thiêu nién),. - Hai là quy dink về trách nhiệm hình sự người người chưa thành miên trong BLHS như của Liên bang Nga năm 1996 sửa đối, bỏ sung năm 2010. > Tùy thuộc vào điều kiên kinh tê, chính trị cũng như phong tục tập quán, truyền thong lich sử, tinh hình phạm tôi và yêu cầu đầu tranh phòng, chống tội phạm ở người chưa thành miên. ma các quốc gia có những quy đính về độ tuổi, mức độ chiu trách nhiệm hình sự, chính sách xử lý khác nhau đôi với người chưa thành nién phạm tội.
Tuy nhiên, điểm chung nhất trong chính sách xử lý đối với người chưa thành miên phạm tôi là đề cao tính nhân đạo, khoan hông, dé cao tính hướng thiện, mục đích chính là giáo dục, tao điều kiện cho người chưa thành niên nhận thức được sai lam, sửa chữa, phát triển thành công dan có ích cho xã hội. Qua nghiên cứu. van bản pháp luật quốc tế nói chung và pháp luật quốc gia nói riêng cho thay có hai hình thức xử lý đối với người chưa thành miên vi pham pháp luật nói chung và người chưa thành niên phạm tdi nói riêng, bao gôm: Biên pháp xử lý chính thức và thiện pháp xử lý không chính thức. Biện pháp xử lý chính thức là hình thức xử lý người chưa thành niên phạm tôi được hạn chê áp dung ở hầu hết các quốc gia trên thê giới.
Vé cơ ban những biện. pháp xử lý chính thức có thé được áp dung đối với người chưa thành niên là: nhắc nhở, khién trách hoặc cảnh cáo, trừng phạt kinh tế, các hình phạt tiền; cải tao không giam giữ, trả tự do có điều kiện, các hình phat về nhân thân nhw tước hoặc han chế một số quyền nhật định; hinh phạt tu. Biện pháp xử lý không chính thức đối với người chưa thành tiên là biện pháp xử lý vi phạm pháp luật không áp dụng các thủ tục tô tung hình sự hoặc thủ tục xử lý vi pham hành chính ma dua vào cộng đông để giao duc, rin đe người có hành vi vi phạm. Ở nhiều nước trên thé giới, biên pháp xử lý không chính thức đối với ` Lê Thị Sơn (2015), Nguyên tắc xữ li đốt với người chua thành miền phạm tội và sự thé liện trong Bé luật hình sự, Tap chú Luật học, tr60.
9 người chưa thành niên thường được gọi là biện pháp xử lý chuyển hướng vì người chưa thành nién được đưa ra khỏi hệ thông tô tụng chính thức dé xử lý tại công đông. Day là xu hướng chung dang được sử dung phố biên, khuyên khích áp dung và rat liệu quả trong việc thúc day quá trình phát triển tích cực của người chưa thành tiên pham tôi và ngăn chặn sư tái phạm, huy đông sự tham gia của cộng đông, gia đính người chưa thành niên pham tội vào công tác giáo dục, giúp đỡ người chưa thành niên phạm tội. Trên thé giới hién nay, việc xử lý chuyên hướng được áp dung ở nhiều nước trên thé giới như: Đức, Nhật Bản, Thái Lan, Philippin, New Zealand, Nam Phi,.