Luận văn thạc sĩ luật học trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự và thực tiễn áp dụng tại viện kiểm sát quân sự bộ đội biên phòng

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự và thực tiễn áp dụng tại viện kiểm sát quân sự, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Trần Duy Hải
• Người hướng dẫn: TS. Kiểu Thị Thủy Linh
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự
• Đề tài: Trách Nhiệm Bồi Thường Thiệt Hại Trong Vụ Án Hình Sự Tại Viện Kiểm Sát Quân Sự
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI TRONG VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm vụ án hình sự
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm, căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại
• 1.3. Quy định pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự
• 1.4. Nguyên tắc bồi thường thiệt hại
• 1.5. Năng lực bồi thường thiệt hại
• 1.6. Cách xác định thiệt hại
• 1.7. Phương thức bồi thường thiệt hại
• 1.8. Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT DÂN SỰ VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI TRONG CÁC VỤ ÁN HÌNH SỰ TẠI VIỆN KIỂM SÁT QUÂN SỰ BỘ ĐỘI BIÊN PHÒNG VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT
• 2.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật dân sự về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự tại Viện kiểm sát quân sự Bộ đội Biên phòng
• 2.2. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật để thực hiện trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự tại Viện kiểm sát quân sự Bộ đội Biên phòng
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự là một vấn đề quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh pháp luật Việt Nam đang phát triển. Vấn đề này không chỉ liên quan đến quyền lợi hợp pháp của cá nhân mà còn ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan tư pháp. Việc xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong các vụ án hình sự thường gặp nhiều khó khăn do tính chất phức tạp của các thiệt hại, đặc biệt là những thiệt hại về tinh thần và danh dự. Theo thống kê, nhiều vụ án hình sự có tình tiết tương tự nhưng lại có quyết định bồi thường khác nhau, điều này cho thấy sự thiếu thống nhất trong thực tiễn áp dụng pháp luật. Do đó, việc nghiên cứu và làm rõ trách nhiệm bồi thường thiệt hại không chỉ góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan điều tra và xét xử. Như vậy, đề tài này không chỉ có tính lý luận mà còn có giá trị thực tiễn cao trong việc cải cách tư pháp và bảo vệ quyền lợi của công dân.

II. Một số vấn đề lý luận về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự được quy định tại Bộ luật Dân sự và Bộ luật Hình sự. Trách nhiệm này phát sinh khi có hành vi xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Khái niệm trách nhiệm bồi thường thiệt hại được hiểu là nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức vi phạm pháp luật phải bồi thường thiệt hại cho người bị hại. Đặc điểm nổi bật của trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự là tính chất bắt buộc và không thể chuyển nhượng. Điều này có nghĩa là người vi phạm pháp luật phải tự mình thực hiện nghĩa vụ bồi thường, không thể ủy quyền cho người khác. Ngoài ra, việc xác định mức bồi thường cũng gặp nhiều khó khăn do tính chất phức tạp của thiệt hại, đặc biệt là thiệt hại về tinh thần. Do đó, việc nghiên cứu sâu về các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng là rất cần thiết để có thể đưa ra những giải pháp hợp lý trong việc giải quyết các vụ án hình sự.

III. Thực tiễn áp dụng pháp luật dân sự về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong các vụ án hình sự

Thực tiễn áp dụng pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự tại Viện kiểm sát quân sự Bộ đội Biên phòng cho thấy nhiều vấn đề còn tồn tại. Việc áp dụng các quy định pháp luật trong thực tiễn thường gặp khó khăn do sự thiếu rõ ràng trong các quy định, dẫn đến tình trạng không thống nhất trong việc xác định trách nhiệm bồi thường. Nhiều vụ án đã xảy ra tình trạng thiệt hại không được bồi thường đầy đủ, hoặc mức bồi thường không hợp lý. Đặc biệt, trong các vụ án liên quan đến xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, uy tín của cá nhân, việc xác định thiệt hại và mức bồi thường gặp nhiều khó khăn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người bị hại mà còn làm giảm niềm tin của xã hội vào hệ thống pháp luật. Vì vậy, cần có những kiến nghị cụ thể để hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng trong thực tiễn.

IV. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự

Để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự, cần có những kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện hành. Trước tiên, cần làm rõ các quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại để tránh tình trạng áp dụng không thống nhất. Thứ hai, cần có các hướng dẫn cụ thể về cách xác định thiệt hại, đặc biệt là thiệt hại về tinh thần, để đảm bảo quyền lợi của người bị hại được bảo vệ một cách đầy đủ và công bằng. Thứ ba, cần tăng cường công tác đào tạo và bồi dưỡng cho cán bộ, công chức trong lĩnh vực tư pháp, nhằm nâng cao năng lực giải quyết các vụ án hình sự. Cuối cùng, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật để nâng cao nhận thức của người dân về quyền và nghĩa vụ của mình trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2017 đến 6 tháng đầu năm 2021, Viện kiểm sát quân sự Bộ đội Biên phòng (BĐBP) đã thụ lý và giải quyết gần 700 vụ án hình sự liên quan đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại (TNBTTH). Tỷ lệ án bị hủy hoặc sửa về phần dân sự chiếm khoảng 30-40%, cho thấy sự phức tạp và những khó khăn trong việc áp dụng pháp luật dân sự vào vụ án hình sự. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự là một nội dung quan trọng, liên quan đến việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức bị xâm phạm về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản. Tuy nhiên, việc xác định thiệt hại, nguyên tắc bồi thường và thực hiện bồi thường trong các vụ án hình sự còn nhiều bất cập, chưa thống nhất, gây khó khăn cho các cơ quan tiến hành tố tụng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ các quy định pháp luật về TNBTTH trong vụ án hình sự, đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật dân sự về trách nhiệm bồi thường thiệt hại tại Viện kiểm sát quân sự BĐBP trong vòng 5 năm (2016-2021), từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh cải cách tư pháp, đấu tranh phòng chống tội phạm và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết vụ án hình sự tại lực lượng BĐBP.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp luật dân sự và hình sự, tập trung vào:

• Khái niệm vụ án hình sự: Vụ án hình sự là vụ việc có dấu hiệu tội phạm được quy định trong Bộ luật Hình sự, được các cơ quan có thẩm quyền khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử theo trình tự thủ tục hình sự.
• Trách nhiệm bồi thường thiệt hại (TNBTTH): Là trách nhiệm dân sự phát sinh khi chủ thể vi phạm nghĩa vụ pháp lý gây thiệt hại cho người khác, phải bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần.
• Nguyên tắc bồi thường thiệt hại: Thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời; mức bồi thường phụ thuộc vào lỗi của người gây thiệt hại; không bồi thường thiệt hại do lỗi của bên bị thiệt hại; bồi thường theo thỏa thuận hoặc quyết định của tòa án.
• Năng lực chịu trách nhiệm bồi thường: Phụ thuộc vào năng lực hành vi dân sự và khả năng kinh tế của cá nhân, quy định cụ thể cho người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự.
• Căn cứ phát sinh TNBTTH: Có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại thực tế về tính mạng, sức khỏe, danh dự, tài sản, có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp hệ thống, phân tích, bình luận: Làm rõ các quy định pháp luật về TNBTTH trong vụ án hình sự.
• Phương pháp so sánh, đối chiếu: So sánh các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng tại Viện kiểm sát quân sự BĐBP.
• Phương pháp thu thập và phân tích số liệu thực tiễn: Dữ liệu được thu thập từ các vụ án hình sự do Viện kiểm sát quân sự BĐBP thụ lý trong giai đoạn 2016-2021, với cỡ mẫu khoảng 700 vụ án.
• Phương pháp lập luận logic: Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật dựa trên kết quả phân tích thực tiễn và lý luận pháp luật.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 12/2016 đến tháng 5/2021, tập trung vào việc thu thập, phân tích số liệu và đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về TNBTTH trong vụ án hình sự tại Viện kiểm sát quân sự BĐBP.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ vụ án hình sự phát sinh TNBTTH chiếm khoảng 90% tổng số vụ án được thụ lý tại Viện kiểm sát quân sự BĐBP. Điều này cho thấy trách nhiệm bồi thường thiệt hại là vấn đề phổ biến và cần được quan tâm đặc biệt trong quá trình giải quyết vụ án hình sự.

2. Tỷ lệ án bị hủy hoặc sửa về phần dân sự chiếm từ 30% đến 40% trong các năm 2017-2021, trong đó phần lớn liên quan đến việc xác định mức bồi thường thiệt hại chưa chính xác hoặc chưa thống nhất. Tỷ lệ này có xu hướng giảm dần qua các năm, phản ánh sự cải thiện trong công tác áp dụng pháp luật.

3. Viện kiểm sát quân sự BĐBP đã chủ động phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng khác để thu thập chứng cứ, khắc phục thiếu sót trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết vụ án hình sự liên quan đến TNBTTH.

4. Nguyên tắc bồi thường thiệt hại được áp dụng tương đối đầy đủ, tuy nhiên còn tồn tại các vướng mắc về xác định thiệt hại tinh thần, mức độ lỗi và năng lực chịu trách nhiệm của người gây thiệt hại, dẫn đến sự khác biệt trong quyết định bồi thường giữa các vụ án có tình tiết tương tự.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những khó khăn trong áp dụng pháp luật về TNBTTH là do các quy định pháp luật còn chưa đồng bộ, chưa đầy đủ và chưa thực sự phù hợp với thực tiễn xét xử vụ án hình sự. Việc xác định thiệt hại về tinh thần, mức độ lỗi và năng lực chịu trách nhiệm của người gây thiệt hại đòi hỏi Kiểm sát viên phải có kiến thức sâu rộng và kỹ năng xử lý tình huống linh hoạt.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả nghiên cứu tại Viện kiểm sát quân sự BĐBP cho thấy sự tiến bộ trong công tác phối hợp liên ngành và nâng cao nhận thức pháp luật cho cán bộ, chiến sĩ. Tuy nhiên, các vấn đề về thống nhất quan điểm pháp lý và hoàn thiện quy định pháp luật vẫn là thách thức lớn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ vụ án phát sinh TNBTTH theo năm, biểu đồ so sánh tỷ lệ án bị hủy, sửa về phần dân sự, và bảng tổng hợp các loại thiệt hại được bồi thường trong các vụ án hình sự.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về TNBTTH trong vụ án hình sự: Cần bổ sung, sửa đổi các quy định pháp luật để làm rõ hơn về căn cứ phát sinh, nguyên tắc, mức độ lỗi và năng lực chịu trách nhiệm bồi thường, đặc biệt là thiệt hại về tinh thần. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Quốc hội.

2. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho Kiểm sát viên và cán bộ liên quan: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về pháp luật dân sự và hình sự liên quan đến TNBTTH, nâng cao kỹ năng đánh giá chứng cứ và xử lý vụ án. Thời gian thực hiện: hàng năm. Chủ thể thực hiện: Viện kiểm sát quân sự, các cơ sở đào tạo pháp luật.

3. Nâng cao công tác phối hợp liên ngành trong giải quyết vụ án hình sự có TNBTTH: Thiết lập quy trình phối hợp chặt chẽ giữa Viện kiểm sát, cơ quan điều tra, tòa án và các cơ quan liên quan để thu thập chứng cứ, xác định thiệt hại và xử lý bồi thường kịp thời, chính xác. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục. Chủ thể thực hiện: Viện kiểm sát quân sự BĐBP và các cơ quan tố tụng.

4. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu và thống kê về TNBTTH trong vụ án hình sự: Thu thập, phân tích dữ liệu để theo dõi, đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật, từ đó đề xuất các chính sách phù hợp. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Viện kiểm sát quân sự BĐBP phối hợp với Bộ Tư pháp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà lập pháp và cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để hoàn thiện hệ thống pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự, đảm bảo tính đồng bộ và phù hợp với thực tiễn.

2. Kiểm sát viên, thẩm phán và cán bộ tư pháp: Nâng cao hiểu biết về các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng TNBTTH, từ đó nâng cao chất lượng giải quyết vụ án hình sự có liên quan đến bồi thường thiệt hại.

3. Giảng viên, sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Luật: Là tài liệu học tập, nghiên cứu chuyên sâu về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự, giúp phát triển kiến thức lý luận và thực tiễn.

4. Các tổ chức, cá nhân liên quan đến công tác tố tụng hình sự và bảo vệ quyền lợi hợp pháp: Tham khảo để hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ trong các vụ án hình sự có phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại, từ đó bảo vệ quyền lợi chính đáng.

Câu hỏi thường gặp

1. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự là gì?
   Trách nhiệm bồi thường thiệt hại là nghĩa vụ pháp lý của người phạm tội phải bồi thường toàn bộ thiệt hại về vật chất và tinh thần mà họ gây ra cho người bị hại, được quy định trong Bộ luật Dân sự và áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự.

2. Ai có năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại?
   Người có năng lực hành vi dân sự và khả năng kinh tế, bao gồm người từ đủ 18 tuổi trở lên, người từ 15 đến dưới 18 tuổi có tài sản riêng hoặc người đại diện hợp pháp của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự.

3. Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại là bao lâu?
   Theo quy định, thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại là 3 năm, tính từ ngày người bị thiệt hại biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

4. Phương thức bồi thường thiệt hại được thực hiện như thế nào?
   Có thể bồi thường một lần hoặc định kỳ bằng tiền, hiện vật hoặc thực hiện công việc, tùy theo thỏa thuận giữa các bên hoặc quyết định của tòa án.

5. Những khó khăn thường gặp khi áp dụng pháp luật về TNBTTH trong vụ án hình sự?
   Khó khăn gồm xác định mức độ thiệt hại tinh thần, đánh giá mức độ lỗi, năng lực chịu trách nhiệm của người gây thiệt hại, cũng như sự chưa đồng bộ trong quy định pháp luật và thiếu thống nhất trong thực tiễn xét xử.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ khái niệm, đặc điểm và căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự, đồng thời phân tích các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng tại Viện kiểm sát quân sự BĐBP.
• Qua phân tích số liệu từ gần 700 vụ án trong giai đoạn 2016-2021, nghiên cứu chỉ ra những điểm tích cực và tồn tại trong công tác giải quyết TNBTTH, góp phần nâng cao chất lượng xét xử.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường đào tạo, phối hợp liên ngành và xây dựng hệ thống dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về TNBTTH trong vụ án hình sự.
• Nghiên cứu có giá trị thực tiễn và lý luận, hỗ trợ công tác cải cách tư pháp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân trong lĩnh vực hình sự.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật và tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu cho cán bộ tư pháp, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu thống kê về TNBTTH.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả giải quyết trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự tại Viện kiểm sát quân sự Bộ đội Biên phòng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUAT VE TRÁCH NHIEM BOI THƯỜNG THIET HAI TRONG VỤ ÁN HÌNH SỰ 111. Một số vấn đề lý luận về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự. hii niệm, đặc điễm vụ én hình ste LLLL Khái niệm vụ án hành sie Pháp luật hiện hành không có quy định vé khái niệm vụ án hình sự, tuy nhiền có một số nhà nghiên cứu đã đưa ra khái niêm vụ án hình sự như sau: ‘Theo cuén Tử điển Luật học của Nha xuất bản Từ điển Bách khoa (nấm. 1999), thì vụ án hình sự được hiểu la: “Tu việc phạm pháp có dấu hiệu là tôi phạm đã được quy diah trong "Bộ ind Hình sự aa được cơ quan điều tra ra lệnh khỏi tổ về hinh sự để tiên hành điều tra, truy tô, xét xứ theo các trình tực thủ tục đã được qny định ở Bộ Init hình sự tổ tung.

Người vi phạm pháp luật đã bi khối tổ về hình sự để tiễn hành điều tra. tray 16, vết xử theo các guy đinh cũa Bộ luật hình sue tổ tung tức đã can ám inh sw sẽ bị áp chung một số biên pháp do luật guy đinh nhue phải kai comng phải có mặt tại nơi và vào thời gian do các cơ quan tiễn hành tổ tung -Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án quy định, có trường hợp bị áp dung các biện pháp cưỡng chỗ như tạm giam. Có thé bị phạt tit bị cẩm. ảnh nghề nếu qua xát xử tòa án đã đi cinững cử chứng minh là phạm tôi và daira quyết đmh bằng một bản án hình sự”1 Cách hiểu trên đây, vô hình chung mắc đính khỏi tổ vụ án hình sự chỉ thuộc thấm quyên của Cơ quan điều tra.

Tuy nhiền, trong một số trường hợp ‘Te didn hit hoe (1999), Nhà xuất băn te điểnbách hoa, Ha Nột, tr 954, cu thé được pháp luật quy định Viên kiểm sát và Hội đẳng xét xử cũng có quyền ra Quyết đính khối tổ vụ án khi phát hiện có dẫu hiệu tôi phạm ma Cơ quan điều tra chưa khởi tổ. Theo cuốn Thuật ngữ pháp lý phổ thông của Luật gia Nguyễn Ngoc Diệp, Vu ám hình sự id vụ án được cơ quan tiễn hành tô tung thu if, giải quyét theo quy định của Bộ luật tổ ting hinh sự để truy cia trách nhiệm hình sự đốt Với người pham tôi G cách định nghĩa này, nội dung khải niệm van còn chung chung, chưa 16 rang và chưa lột tả hết bản chất của vụ ánhình sự. Từ những nhân định, đánh giá trên, tác giả luân văn đưa ra khái niêm. vụ án hình sự như sau: “Vi án hình sựlà vụ việc có dấu hiệu của tôi pham, được quy định trong Bộ iuật hinh sự; được các cơ quan có thẩm quyền theo quy đmh của pháp luật quyết định khối tổ và áp dung các biện pháp ngăn chăn dé điều tra, truy tỗ, xét xử theo trình tự.

thủ tục được quy định trong Bộ Init tổ tung hình sự 11. Đặc điễm vụ ám hình se ‘Vu án hình sự có các đặc điểm nỗi bật sau đây: ‘Tr nhất, zim pham khách thé được Bộ Luật Hình sx bao vệ Khach thể của tôi phạm là những méi quan hệ xã hội được Bộ Luật Hinh sư bảo vé bi tôi phạm xêm hai. Khách thể có vai trò quan trong vẻ mặt lập pháp. NG là cơ sỡ để Bô Luật Hình sự zây dựng quy đính vẻ tôi pham.

Theo hệ thing pháp luật hình sự Việt Nem những quan hệ đó là: quan hé vẻ độc lập, chit quyền, thông nhất, toàn ven lãnh thé của Tổ quốc, chế độ chính trị, nên văn hoá, quốc. phòng, an ninh biển giới, tat tự an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, quyền con người, các quyên, loi ích hợp pháp khác của công dân. và những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật zã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, không phải loại tôi néo trong vu án hình sự cũng lam phát sinh TNBBTH. Ma chủ yêu trong các tội sâm phạm sở hữu, xâm pham tinh mang, sức khỏe Thứ hai, do các cơ quan có thẩm quyên theo luật định giải quyết.

Chủthé có thẩm quyền khởi tổ vụ án hình sự gồm Cơ quan điều tra, Viện kiểm sat, Hội dong xét xử va một số cơ quan được giao nhiệm vụ tién hành một số hoạt động điều tra như. BĐBP, Hai quan, Kiểm lâm, Cảnh sát tiển, Kiếm ngư Khi Cơ quan điều tra, Viện kiếm sit tién hành hoạt động điều tra, truy tổ mà bé lọt tôi phạm hoặc người phạm tội thì dén giai đoạn xét xử tại Téa án, thông qua việc xét hỏi, tranh tung tại phiên tùa, Hội đồng xét xử phat hiện có thẩm quyền khởi tổ vu án. Tint ba, đôi tượng trong vụ án hình sự là hảnh vi phạm tội vả người thực hiện hành vi phạm tôi. ‘Voi mục dich truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm tội, truy tổ họ.

sa trước Tòa án dé sét xử, đối tượng trong vu án hình sự là hành vi phạm tôi ‘va người thực hiên hành vi phạm tội. Tùy theo tính chất, mức độ và hoàn cảnh. của các tội phạm ma mỗi vụ án có những phạm vi và yêu cau khác nhau. Tuy nhiên, mọi tôi phạm déu có những đặc điểm và quy luật chung ma theo đó quá trình giãi quyết vụ án các cơ quan tiền hành tổ tụng đều phải chứng minh.

‘Trt tie phải chiu trách nhiệm pháp lý theo chế tài được quy định cụ thể theo từng loại tội phạm. "Trách nhiệm pháp lý la hậu qua bat lợi do Nha nước áp dung đổi với các cá nhân, tổ chức vi phạm pháp luật, theo đó cá nhân, tổ chức vi phạm. pháp luật phải chiu những chế tải được quy định tại phan chế tài của quy pham pháp luật. Căn cứ vảo tính chất và mức độ của hanh vi vi phạm pháp luật ma mỗi cá nhân, tổ chức vi phạm phải gánh chịu những loại trách nhiệm.

10 pháp lý khác nhau như trảch nhiệm hình sự, trách nhiệm hành chính, trách nhiệm bồi thường thiét hại. Thue năm, tính chất bắt budc phải thực hiện. Luật Hình sự có nhiệm vụ hết sức quan trong trong hệ thông pháp luật Việt Nam, la một trong những công cu hữu hiệu va sắc ben của Nha nước. trong công tác đầu tranh phòng, chống tội phạm va giáo duc, rin đe moi người nâng cao ý thức pháp luật, góp phân bao vệ pháp chế xã hội chủ ngiãa 112.

Khái niệm, đặc điêm, căn cứ phát sinh trách nhiệm bôi Thường thiệt hại 1.1, Khải niệm trách nhiễm bỗi thường thiệt hat Trong lich sử xã hội loài người, mỗi một giai đoạn khác nhau thì con người được sinh ra vả hưởng thụ những gia tri vat chất và tinh thân, Trong các giai đoạn đó, con người déu có những nhu cầu cơ bản như. Ăn, mic, ở hay cho đến những nhu câu cao hơn vẻ kinh tế, chỉnh tri, xã hội, .Đó déu là những nhu cẩu gin với sự tôn tai, phát triển tất yêu của con người và sã hoi? "Pháp luật Việt Nam cũng như pháp luật các quốc gia khác ghỉ nhận và đâm bảo quyển con người ở mọi lĩnh vực của đời sống sã hội. Điều 14 Hiển pháp năm 2013 quy định: "Ở nước Cộng hòa xã hội chủ ng)ữa Việt Nam các quyén con người, quyên công dân về chính trị, dân sục kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận tôn trong bảo vệ, bảo đấm theo Hiến pháp và pháp luật" Tuy nhiên, "guyễn công đân không tách rời nghĩa vụ công đân'Š và công dân. cẩn phải: "Tôn trong quyền của người khác", "Piệc thc hin quyền cơn người, quyên công dân khong được xâm phạm lợi ích quốc gia dân tộc, quyển và lợi ich hợp pháp cũa người khác” Nêu như mặt chủ thể có hảnh vi ˆ Nguyễn Văn Hợi “Trách nhoện bôi thường thidt hai do tai sin gây ra theo pháp luật đân ar Việt Tan hận án tin 4 Luặt hoo, Trmờng Đại học Luật Hà Nội 2017, tr13, " xâm phạm đến quyển và lợi ích hợp pháp của người khác thì chủ thé đó sẽ phải chịu một hau quả pháp lý bat lợi đó là TNBTTH.

Như vay “trách nhiém bồi thường thiệt hai” là gi? Theo từ điển Tiếng Việt “frách nhiệm” có thể tiếp cân ở hai góc độ như sau: Theo quan niệm thứ nhất, trách nhiệm được hiểu là “sự rằng bude 461 với lời nói, hành vi của minh, bảo dam ding đắn, nễu sai trải thi phải gánh chin phần hân qua”. Ở góc độ tiép cận khác, trách nhiệm được xác định. là “phim việc được giao cho hoặc coi nine được giao cho, phải bảo đấm làm tròn kết quả không tốt thì phải gánh chư phan hậu qmả'*. Qua đó, tác giả luận văn cho rằng: “Trách nhiệm là việc phải làm theo bổn phận của minh trong mỗi quan hệ phát sinh giữa một hoặc nhiều chủ thé phải làm một công.

việc hoặc thực hiện một lành vi hoặc không được làm một công việc một "ảnh vi vi lợi ch của một hay nhiễu chi thé khá” Theo Từ điển Tiếng Việt, béi thường được hiểu là “aén bù bằng tién những thiệt hai về vật chất và tinh thân mà mình phải chin trách nhiêm"” ‘Thiét hại được xác định là trường hợp “bi mất mát về người, của cái vật chất hoặc tinh thân “5 hoặc còn được hiểu là “những tốn thất về tỉnh mạng, sức khỏe, death đục nhân phẩm wy tin, tài sẵn, quyền và lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, tài sẵn, danh dục wy tin cũa pháp nhân hoặc chủ thé khác được pháp ut bảo va"? ‘Theo Từ điển Luật học: “Bồi thường thiệt hại là hình thức trách nhiễm dan sự nhằm buộc bên có hành vi gây ra tiiệt hai phải khắc pine hận quả: bằng cách đền bù các tôn thắt về vật chất và tẫn thắt về tinh thần cho bên bị +‘ Viên Ngôn ngũ học (2003), Từ điền Tiếng Vast, Nxb Da Nẵng, Da Nẵng tr. 1020 “S44, tr S2 “Sad, 943 ‘Vidn Khos học pháp lý (2006), Từ dfn Luặt hoe, Nab Từ điễn Bách Khoa —Nxb Tự pháp, tt. Bồi thường thiệt hai phải có đây đ các điều kiên sau đây: Có thiệt hha, có hànhvi trải pháp luật và thiệt hai đã xậy ra người gay thiệt hat có lỗi” ® Từ những phân tích nêu trên, có thể hiểu: TMBTTH ia một loại trách nhiệm dân sự phát sinh khi chủ thé vi pharm nghĩa vụ pháp lý. gập thiệt hai cho người khác phải bit đắp những tin thất về vật chất hoặc tinh thần mà chi thé đó gây ra Dưới góc độ pháp lý, chế định TNBTTH là một trong những chế định.

có lịch sử lâu đời nhất. Trong Luật La Mã cỗ đại, xuất phat sự trả thủ cá nhân.