Tác động của chuyển giá đến thuế TNDN tại các doanh nghiệp FDI tỉnh Long An

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay tác động của chuyển giá trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đến thuế thu, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Tác Động Của Chuyển Giá Đến Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp Tại Long An
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Long An

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 1.8. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN GIÁ TRONG CÁC DN FDI
• 2.1. Cơ sở lý luận về chuyển giá trong các DN FDI
• 2.2. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2.1. Khái niệm FDI
• 2.2.2. Định giá chuyển giao
• 2.2.3. Đặc điểm của định giá chuyển giao
• 2.2.4. Khái niệm chuyển giá
• 2.2.5. Đặc điểm của chuyển giá trong các DN FDI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chuyển giá đến thuế thu nhập doanh nghiệp

Chuyển giá là một vấn đề phức tạp trong lĩnh vực thuế, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Long An. Tác động của chuyển giá đến thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước mà còn đến sự công bằng trong môi trường kinh doanh. Nghiên cứu này sẽ làm rõ các khía cạnh liên quan đến chuyển giá và thuế TNDN.

1.1. Khái niệm chuyển giá và thuế thu nhập doanh nghiệp

Chuyển giá được định nghĩa là việc xác định giá cho các giao dịch nội bộ giữa các công ty liên kết. Thuế TNDN là loại thuế đánh vào lợi nhuận của doanh nghiệp. Sự tương tác giữa hai khái niệm này tạo ra những thách thức lớn cho cơ quan thuế.

1.2. Tình hình chuyển giá tại Long An

Tỉnh Long An đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể của các doanh nghiệp FDI. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp trong số này đã thực hiện hành vi chuyển giá, dẫn đến thất thu thuế cho ngân sách nhà nước.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý chuyển giá tại Long An

Quản lý chuyển giá tại Long An đang gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp FDI thường sử dụng các phương pháp chuyển giá tinh vi để tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu nghĩa vụ thuế. Điều này gây khó khăn cho cơ quan thuế trong việc phát hiện và xử lý.

2.1. Các phương pháp chuyển giá phổ biến

Các doanh nghiệp FDI thường áp dụng nhiều phương pháp chuyển giá khác nhau như phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập và phương pháp giá vốn cộng lãi. Những phương pháp này có thể dẫn đến việc định giá không chính xác.

2.2. Hệ thống pháp lý và chính sách thuế hiện hành

Hệ thống pháp lý hiện tại chưa đủ mạnh để kiểm soát hành vi chuyển giá. Các quy định về thuế cần được cải thiện để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quản lý thuế.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của chuyển giá đến thuế TNDN

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá tác động của chuyển giá đến thuế TNDN. Dữ liệu thu thập từ Cục Thuế tỉnh Long An sẽ được phân tích để đưa ra kết luận chính xác.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính của doanh nghiệp FDI và các tài liệu từ Cục Thuế tỉnh Long An. Phân tích sẽ được thực hiện để xác định mối quan hệ giữa chuyển giá và thuế TNDN.

3.2. Phân tích hồi quy và kết quả dự kiến

Phân tích hồi quy sẽ được sử dụng để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến thuế TNDN. Kết quả dự kiến sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về tác động của chuyển giá.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chuyển giá

Kết quả nghiên cứu sẽ giúp các cơ quan chức năng hiểu rõ hơn về tác động của chuyển giá đến thuế TNDN. Điều này sẽ hỗ trợ trong việc xây dựng các chính sách thuế hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả phân tích và nhận định

Kết quả phân tích cho thấy có mối liên hệ chặt chẽ giữa chuyển giá và thuế TNDN. Nhiều doanh nghiệp FDI đã thực hiện chuyển giá để giảm thiểu nghĩa vụ thuế.

4.2. Đề xuất giải pháp chống chuyển giá

Để ngăn chặn hành vi chuyển giá, cần thiết lập các quy định chặt chẽ hơn và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đối với các doanh nghiệp FDI.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về chuyển giá tại Long An

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng chuyển giá có tác động lớn đến thuế TNDN tại Long An. Cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn để kiểm soát hành vi này và bảo vệ ngân sách nhà nước.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện cho thấy chuyển giá là một vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng để kiểm soát tốt hơn.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các chính sách thuế mới và tác động của chúng đến hành vi chuyển giá của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lũy kế đến cuối năm 2014, tỉnh Long An đã thu hút thành công 547 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng vốn đăng ký đạt hơn 4,1 tỷ USD, vươn lên vị trí thứ 15 trên 63 tỉnh thành cả nước và giữ vị trí dẫn đầu tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Mặc dù khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế địa phương, thực trạng quản lý thuế lại đang đối mặt với nghịch lý nghiêm trọng: số lượng doanh nghiệp báo lỗ chiếm tỷ lệ áp đảo nhưng quy mô dự án và doanh thu sản xuất kinh doanh vẫn liên tục mở rộng. Dữ liệu thực tế tại Cục Thuế tỉnh Long An ghi nhận trong số 358 doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài khảo sát năm 2014, có tới 262 đơn vị không phát sinh thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, chiếm tỷ lệ lên đến 73,18%. Đáng chú ý, số doanh nghiệp nộp thuế trên 10 tỷ đồng chỉ chiếm vỏn vẹn 2,23%, trong khi nhóm nộp thuế dưới 10 tỷ đồng hoặc kê khai lỗ chiếm tới 97,77%.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi đặt ra là hành vi chuyển giá thông qua mạng lưới công ty liên kết nhằm chuyển dịch lợi nhuận sang các quốc gia có thuế suất ưu đãi, gây thất thu nghiêm trọng cho ngân sách Nhà nước và tạo môi trường cạnh tranh bất bình đẳng với các doanh nghiệp nội địa. Luận văn hướng đến mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, lượng hóa mức độ tác động của các nhân tố cấu thành hành vi chuyển giá đến số thuế thu nhập doanh nghiệp nộp vào ngân sách tại Long An trong năm 2014 kết hợp dữ liệu thanh tra năm 2015. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp hệ thống bằng chứng định lượng chuẩn xác, giúp cơ quan quản lý thuế địa phương nhận diện các dấu hiệu chuyển giá tinh vi và xây dựng các biện pháp thanh tra, truy thu thuế kịp thời.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết định giá chuyển giao của Lorraine Eden và lý thuyết hành vi đa quốc gia của Thomas Horst, giải thích chiến lược thao túng giá giao dịch nội bộ vượt ra ngoài chi phí cơ hội nhằm né tránh sự kiểm soát của chính phủ sở tại. Khung phân tích vận dụng nguyên tắc giao dịch độc lập theo hướng dẫn chuẩn mực của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, đồng thời gắn liền với các khái niệm pháp lý trọng tâm: doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, giao dịch liên kết, chuyển giá theo Thông tư 66/2010/TT-BTC và cơ chế thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế theo Thông tư 201/2013/TT-BTC.

Kế thừa mô hình thực nghiệm của các học giả quốc tế như Harris và Feeny khi phân tích 377 doanh nghiệp tại Úc, Richardson và Lanis khảo sát 92 công ty niêm yết, Dyreng cùng các cộng sự nghiên cứu 2.077 doanh nghiệp tại Hoa Kỳ, kết hợp mô hình nghiên cứu chuyển giá của Phó Giáo sư Tiến sĩ Phan Đình Nguyên tại Thành phố Hồ Chí Minh, tác giả thiết lập mô hình hồi quy tuyến tính gồm biến phụ thuộc là số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp và 11 biến giải thích đại diện cho các kênh chuyển giá và đặc điểm doanh nghiệp: tỷ lệ doanh thu xuất khẩu cho công ty mẹ, tỷ lệ đầu vào mua từ công ty mẹ, sự hiện diện của giao dịch liên kết, số năm hoạt động của doanh nghiệp, quy mô doanh thu, kết quả truy thu vi phạm thuế, ưu đãi thuế, chi phí lãi vay từ công ty mẹ, chi phí quản lý từ công ty mẹ, quy mô đầu tư tài sản cố định và ngành nghề kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất trực tiếp từ hệ thống phần mềm quản lý thuế tập trung và báo cáo tài chính kiểm toán năm 2014 của Cục Thuế tỉnh Long An. Cỡ mẫu ban đầu bao gồm gần 400 doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài hoạt động trên địa bàn. Sau quá trình sàng lọc và làm sạch dữ liệu theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp toàn bộ, mẫu nghiên cứu chính thức gồm 358 doanh nghiệp có đầy đủ thông tin tài chính và dữ liệu thanh tra thuế trong năm 2015.

Quy trình phân tích dữ liệu được thực hiện trên phần mềm thống kê chuyên dụng Stata thông qua phương pháp thống kê mô tả kết hợp phân tích kinh tế lượng. Ban đầu, phương pháp bình phương nhỏ nhất OLS được triển khai cùng các kiểm định khuyết tật mô hình: kiểm định đa cộng tuyến thông qua hệ số phóng đại phương sai VIF, kiểm định tương quan ma trận Pearson, kiểm định thừa biến Wald test và kiểm định phương sai sai số thay đổi Breusch-Pagan. Khi kiểm định Breusch-Pagan cho kết quả giá trị p bằng 0,0000 (bác bỏ giả thuyết phương sai đồng nhất), tác giả lựa chọn phương pháp hồi quy bình phương nhỏ nhất có trọng số WLS nhằm khắc phục triệt để hiện tượng phương sai thay đổi, đảm bảo các hệ số ước lượng thu được đạt tính chất không chệch và có hiệu quả thống kê cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình hồi quy đạt độ thích hợp rất cao với hệ số xác định R bình phương điều chỉnh là 0,747, chứng minh 11 biến độc lập đã giải thích được 74,70% sự biến động của số thuế thu nhập doanh nghiệp nộp ngân sách. Thống kê mô tả chỉ ra mức nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bình quân của 358 doanh nghiệp chỉ đạt 1,19 tỷ đồng, dao động từ 0 đến 130,78 tỷ đồng.

Kết quả phân tích hồi quy định lượng ghi nhận những phát hiện nổi bật sau:

Thứ nhất, sự tham gia vào các giao dịch liên kết có tác động làm giảm mạnh nhất số thuế phải nộp với hệ số hồi quy là -0,914 ở mức ý nghĩa 1%. Trung bình có 37,43% doanh nghiệp trong mẫu phát sinh giao dịch liên kết, khẳng định đây là môi trường cốt lõi làm phát sinh hành vi định giá nội bộ không theo giá thị trường.

Thứ hai, kênh thao túng giá hàng hóa thể hiện rõ nét qua hai biến: tỷ lệ đầu vào mua từ công ty mẹ (trung bình 14,08%) mang hệ số âm -0,697 (p = 0,003) và tỷ lệ doanh thu xuất khẩu sang công ty mẹ (trung bình 43,40%) mang hệ số âm -0,329 (p = 0,000). Điều này cho thấy việc doanh nghiệp tăng tỷ trọng mua nguyên vật liệu từ công ty mẹ với giá cao và bán sản phẩm đầu ra với giá thấp đã làm giảm trực tiếp lợi nhuận chịu thuế tại Việt Nam.

Thứ ba, việc lợi dụng chi phí quản lý và chi phí tài chính làm suy giảm nguồn thu ngân sách: biến chi phí quản lý từ công ty mẹ mang hệ số -0,438 (p = 0,082) và biến chi phí lãi vay mang hệ số -0,048 (p = 0,000). Giá trị trung bình của chi phí lãi vay ghi nhận mức 2,62 tỷ đồng, cao nhất lên tới 140,47 tỷ đồng.

Thứ tư, công tác thanh tra phát hiện truy thu thuế mang hệ số dương cao nhất là 2,465 (p = 0,000), chứng minh hiệu lực trực tiếp của biện pháp hậu kiểm. Các biến kiểm soát gồm quy mô doanh thu (hệ số 0,008, p = 0,000) và số năm kinh nghiệm hoạt động (hệ số 0,017, p = 0,015) đều có tác động cùng chiều đến thuế thu nhập doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm phản ánh trung thực thực trạng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Long An sử dụng tổng hợp các thủ thuật chuyển giá tinh vi: nâng khống giá trị tài sản cố định góp vốn ban đầu, độc quyền cung ứng đầu vào, hạ giá bán hàng gia công xuất khẩu, đồng thời phân bổ chi phí chuyên gia và lãi vay nội bộ vượt mức thực tế. Khi phân tích tương quan ma trận, hệ số giữa quy mô doanh thu và thuế thu nhập doanh nghiệp đạt mức 0,79, phản ánh mối liên hệ mật thiết giữa quy mô hoạt động và nghĩa vụ thuế tiềm năng.

Dữ liệu kiểm định đa cộng tuyến có thể được trình bày rõ ràng qua bảng giá trị VIF với mức trung bình chỉ 1,78 (cao nhất là 2,93 ở biến doanh thu và 2,75 ở biến đầu vào công ty mẹ, hoàn toàn nhỏ hơn ngưỡng 10), khẳng định mô hình không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến. Biểu đồ phân tán phần dư của phương pháp OLS ban đầu cho thấy sự bất đồng nhất của phương sai, nhưng khi áp dụng kỹ thuật hồi quy trọng số WLS, các sai số đã được ổn định hóa hoàn toàn.

So với các nghiên cứu tiền nhiệm tại các trung tâm kinh tế lớn, kết quả tại Long An bổ sung bằng chứng thực tiễn quan trọng: nhóm ngành công nghiệp chế biến chế tạo (chiếm 71% tổng vốn đăng ký toàn tỉnh) có mức độ chuyển giá cao hơn và nộp thuế thấp hơn so với nhóm ngành thương mại dịch vụ (thể hiện qua hệ số biến ngành nghề mang giá trị dương 0,000014 ở mức ý nghĩa 10%). Kết quả thanh tra năm 2014 đã truy thu 30,1 tỷ đồng tại 3 doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá, minh chứng rằng công tác thanh kiểm tra đóng vai trò cốt lõi trong việc tái lập công bằng thuế.

Đề xuất và khuyến nghị

Căn cứ vào các hệ số tác động định lượng từ mô hình kinh tế lượng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ và khả thi:

Thứ nhất, hoàn thiện khung thể chế pháp lý và cơ chế thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế. Bộ Tài chính cần hoàn thiện quy định về thỏa thuận trước giá tính thuế theo Thông tư 201/2013/TT-BTC, chuyển giao thẩm quyền tiếp nhận và thẩm định hồ sơ từ Tổng cục Thuế về cho các Cục Thuế địa phương để rút ngắn thời gian xử lý từ 90 ngày xuống dưới 45 ngày. Đồng thời, Quốc hội và Chính phủ cần sớm luật hóa các quy định chống chuyển giá, ban hành khung chế tài xử phạt hành chính chuyên biệt đối với hành vi chuyển giá với mức phạt bằng 1,5 đến 3 lần số thuế gian lận.

Thứ hai, tăng cường công tác thanh tra chuyên đề và kiểm soát giao dịch liên kết. Cục Thuế tỉnh Long An cần nâng tỷ lệ thanh tra các doanh nghiệp báo lỗ liên tiếp từ 2 năm trở lên nhưng vẫn mở rộng dự án từ mức 10% hiện nay lên tối thiểu 25% đến 30% tổng số doanh nghiệp thuộc diện quản lý trong giai đoạn 2017 - 2020. Mục tiêu đặt ra là gia tăng hiệu quả truy thu và xử phạt thuế hàng năm thêm 20% đến 25%, phát huy vai trò răn đe của biến truy thu thuế đã được lượng hóa trong mô hình.

Thứ ba, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu giá thị trường và biên lợi nhuận chuẩn ngành. Tổng cục Thuế chủ trì phối hợp với Tổng cục Hải quan thiết lập kho dữ liệu điện tử tích hợp thông tin giá thị trường của nguyên vật liệu, máy móc thiết bị nhập khẩu và tỷ suất lợi nhuận bình quân của từng phân ngành sản xuất. Hệ thống này cần hoàn thành xây dựng trước năm 2019 nhằm cung cấp căn cứ pháp lý vững chắc cho cán bộ thuế khi ấn định giá tính thuế theo quy định tại Thông tư 66/2010/TT-BTC.

Thứ tư, đẩy mạnh trao đổi thông tin quốc tế và siết chặt ưu đãi thuế. Cơ quan thuế cần khai thác hiệu quả các hiệp định tránh đánh thuế hai lần để xác minh chi phí lãi vay và chi phí quản lý phát sinh từ công ty mẹ ở nước ngoài. Đồng thời, kiên quyết thu hồi giấy phép đầu tư hoặc bãi bỏ toàn bộ ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các dự án có số lỗ lũy kế vượt quá vốn chủ sở hữu và không tự giác kê khai điều chỉnh giao dịch liên kết.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị ứng dụng sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Nhóm thứ nhất là công chức thanh tra, kiểm tra và cán bộ quản lý thuế tại Cục Thuế tỉnh Long An cũng như các Cục Thuế địa phương trên cả nước. Luận văn cung cấp bộ tiêu chí 11 biến định lượng giúp nhận diện nhanh chóng các doanh nghiệp có rủi ro cao về chuyển giá, tối ưu hóa quy trình lập kế hoạch thanh tra và nâng cao hiệu quả truy thu ngân sách.

Nhóm thứ hai là các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế và Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực chứng về tác động hai mặt của chính sách ưu đãi thuế, làm cơ sở xây dựng chính sách thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài có chọn lọc và thiết kế hàng rào kỹ thuật ngăn chặn tình trạng xói mòn cơ sở tính thuế.

Nhóm thứ ba là giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính công. Công trình là tài liệu tham khảo mẫu mực về quy trình nghiên cứu định lượng kết hợp phương pháp OLS và WLS trên phần mềm Stata để xử lý các khuyết tật số liệu kinh tế lượng trong lĩnh vực quản trị thuế.

Nhóm thứ tư là các giám đốc tài chính, kế toán trưởng và chuyên gia tư vấn thuế tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Luận văn giúp doanh nghiệp nắm vững các quy định pháp luật về xác định giá giao dịch liên kết theo Thông tư 66/2010/TT-BTC và Thông tư 201/2013/TT-BTC, từ đó chủ động lập hồ sơ định giá thị trường minh bạch, phòng ngừa rủi ro bị xử phạt và truy thu thuế.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Long An thường thực hiện hành vi chuyển giá qua các phương thức chủ yếu nào?

Doanh nghiệp thực hiện chuyển giá qua 4 kênh chính: nâng giá nguyên vật liệu đầu vào mua từ công ty mẹ (hệ số hồi quy -0,697), hạ thấp giá xuất khẩu thành phẩm cho các bên liên kết (hệ số -0,329), ghi tăng chi phí quản lý phân bổ từ nước ngoài (hệ số -0,438) và thổi phồng chi phí lãi vay nội bộ (hệ số -0,048).

Tại sao có tới 73,18% doanh nghiệp FDI tại Long An kê khai lỗ nhưng vẫn tiếp tục mở rộng sản xuất kinh doanh?

Đây là hiện tượng lỗ giả lãi thật nhằm chuyển dịch lợi nhuận về các công ty mẹ tại những quốc gia có thuế suất thấp. Mặc dù 262 trên 358 doanh nghiệp báo lỗ để không nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, quy mô vốn đầu tư của tỉnh vẫn đạt 4,1 tỷ USD với 547 dự án và biến đầu tư tài sản cố định vẫn mang hệ số dương 0,423.

Mô hình hồi quy bình phương nhỏ nhất OLS trong nghiên cứu gặp phải khuyết tật gì và tác giả đã xử lý như thế nào?

Mô hình OLS ban đầu vi phạm giả thiết phương sai sai số không đổi qua kiểm định Breusch-Pagan với giá trị p bằng 0,0000. Tác giả đã sử dụng kỹ thuật hồi quy bình phương nhỏ nhất có trọng số WLS trên phần mềm Stata để hiệu chỉnh, đưa hệ số R bình phương điều chỉnh đạt mức 74,70% mà không bị hiện tượng đa cộng tuyến.

Cơ chế thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế APA mang lại lợi ích gì trong công tác chống chuyển giá?

Cơ chế APA theo Thông tư 201/2013/TT-BTC tạo sự đồng thuận trước giữa cơ quan thuế và người nộp thuế về nguyên tắc định giá giao dịch liên kết trong tương lai. Cơ chế này giúp giảm thiểu tranh chấp thuế, loại bỏ động cơ khai man giá và nâng cao tính minh bạch, với thời gian thẩm định hồ sơ cần được rút ngắn xuống dưới 45 ngày.

Những yếu tố nào trong nghiên cứu có tác động làm gia tăng số thuế thu nhập doanh nghiệp nộp vào ngân sách Nhà nước?

Mô hình xác định 4 yếu tố tác động cùng chiều mạnh mẽ gồm: công tác thanh tra phát hiện vi phạm và truy thu thuế với hệ số dương lớn nhất là 2,465, quy mô doanh thu với hệ số 0,008, số năm kinh nghiệm hoạt động với hệ số 0,017 và nhóm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại dịch vụ với hệ số 0,000014.

Kết luận

Nghiên cứu đã giải quyết toàn diện các vấn đề lý luận và thực tiễn về tác động của chuyển giá trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với nguồn thu thuế thu nhập doanh nghiệp tại tỉnh Long An, thể hiện qua 5 điểm cốt lõi:

• Khẳng định mức độ phổ biến của hành vi chuyển giá với 73,18% doanh nghiệp khảo sát báo lỗ và không nộp thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Lượng hóa thành công tác động của 11 biến độc lập trên mô hình WLS với độ thích hợp đạt 74,70% mà không bị vi phạm đa cộng tuyến hay phương sai sai số thay đổi.
• Chỉ ra giao dịch liên kết (hệ số -0,914) và thủ thuật định giá mua đầu vào cao (hệ số -0,697) cùng giá bán đầu ra thấp (hệ số -0,329) là những kênh thất thoát thuế nghiêm trọng nhất.
• Chứng minh vai trò răn đe vượt trội của công tác thanh tra truy thu thuế với hệ số tác động dương mạnh nhất lên tới 2,465.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp khả thi về thể chế pháp lý, nâng cao tỷ lệ thanh tra lên 25% đến 30%, xây dựng cơ sở dữ liệu giá chuẩn ngành và đẩy mạnh trao đổi thông tin quốc tế.

Lộ trình triển khai các giải pháp cần được các cơ quan quản lý tiến hành đồng bộ trong giai đoạn 2017 - 2020 nhằm bảo vệ nguồn thu ngân sách và thiết lập môi trường đầu tư công bằng. Độc giả quan tâm đến các mô hình định lượng quản lý thuế có thể tham khảo chi tiết toàn văn luận văn thạc sĩ này để áp dụng vào công tác thực tiễn và mở rộng các hướng nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Trong chương này tác giả đã trình bày sơ bộ các vấn đề nghiên cứu của đề tài như tính cấp thiết, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn của đề tài cũng như kết cấu của luận văn. Thông qua các mục tiêu nghiên cứu chương tiếp theo sẽ trình bày các vấn đề về tổng quan của luận văn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN GIÁ TRONG CÁC DN FDI 2.

Cơ sở lý luận về chuyển giá trong các DN FDI 2. Một số khái niệm cơ bản 2. Khái niệm FDI FDI xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác.

Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh. Trong những trường hợp đó, nhà đầu tư thường hay được gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là "công ty con" hay "chi nhánh công ty" (WTO, 1996). Định giá chuyển giao Khái niệm định giá chuyển giao Định giá chuyển giao là việc thiết lập giá cho những giao dịch nội bộ (tức là giao dịch giữa các bên liên quan) đối với hàng hóa, dịch vụ, tài sản vô hình và dòng vốn trong tập đoàn đa quốc gia (Eden, 2003). Các giao dịch nội bộ cho phép các công ty đa quốc gia (MNC) thực hiện “hành vi đa quốc gia” của nó để bù đắp cho chi phí hoạt động ở nước ngoài và đạt được lợi thế cạnh tranh.

Cho nên trong thực hành, thao túng giá chuyển giao (Transfer Pricing Manipulation – TPM) là chiến lược thiết lập giá chuyển giao bên trên hoặc bên dưới chi phí cơ hội để “tránh” sự kiểm soát của chính phủ và những khác biệt trong quy định giữa các quốc gia (Horst, 1971; Eden, 1998). Điều này có nghĩa là định giá chuyển giao liên kết với chuyển dịch lợi nhuận giữa những khu vực có thuế suất khác nhau. Đặc điểm của định giá chuyển giao Định giá chuyển giao được xác định bằng việc sử dụng các phương pháp để xác định giá cả của các nghiệp vụ giao dịch trong nội bộ một MNC phù hợp với các yếu tố thị trường được chấp nhận bởi các quốc gia mà các công ty con trong tập đoàn đang hoạt động và nội bộ công ty. Tuy nhiên, ngày nay có rất nhiều giao dịch LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 không bị chi phối bởi các yếu tố thị trường mà chịu tác động bởi lợi ích của các công ty trong tập đoàn.

Định giá chuyển giao được xem là hợp lý khi tuân theo những quy ước quốc tế hoặc nguyên tắc giá thị trường mà luật thuế tại các quốc gia đặt ra. Một số phương pháp định giá chuyển giao: - Phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập; - Phương pháp giá bán lại; - Phương pháp giá vốn cộng lãi; - Phương pháp so sánh lợi nhuận; - Phương pháp tách lợi nhuận. Để thiết lập được phương pháp xác định giá chuyển giao theo nguyên tắc thị trường (arm’s length priciple) thì các công ty con trong một MNC nên thực hiện giao dịch với nhau giống như các công ty độc lập nhằm đảm bảo sự công bằng trong thương mại. Trong thực hành, điều này có nghĩa là giá được dùng trong giao dịch này phải bằng với giá cả thị trường hiện tại đối với cùng sản phẩm.

Khái niệm chuyển giá Khái niệm chuyển giá được mô tả chung là việc xác định bằng tiền đối với một loại hàng hóa hay sản phẩm nào đó, tuy nhiên chỉ bao hàm những mặt hàng mà các bên giao dịch không phải mua từ bên ngoài (hay bên thứ ba), tức là những mặt hàng được trao đổi giữa các đơn vị thành viên trong phạm vi của một DN với nhau – còn gọi là các chủ thể có mối quan hệ liên kết. Như vậy, khái niệm chuyển giá chỉ áp dụng cho những tập đoàn gồm tập hợp nhiều DN liên kết có tư cách pháp nhân độc lập, hoặc các chủ thể kinh tế cơ cấu theo mô hình công ty mẹ – công ty con và có hoạt động kinh doanh quốc tế. Ngoài ra, mỗi bộ phận hoặc mỗi đơn vị thành viên khác nhau thực hiện hạch toán độc lập và có thẩm quyền riêng trong việc ra quyết định về định mức chi phí và doanh thu (Phạm Hùng Tiến, 2012). Đặc điểm của chuyển giá trong các DN FDI Theo Phan Thị Thành Dương (2006), Chuyển giá là một hành vi do các chủ thể kinh doanh thực hiện nhằm thay đổi giá trị trao đổi hàng hóa, dịch vụ trong quan hệ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 với các bên liên kết.

Hành vi ấy có đối tượng tác động chính là giá cả. Sở dĩ giá cả có thể xác định lại trong những giao dịch như thế xuất phát từ ba lý do sau: - Xuất phát từ quyền tự do định đoạt trong kinh doanh, các chủ thể hoàn toàn có quyền quyết định giá cả của một giao dịch. Do đó họ hoàn toàn có quyền mua hay bán hàng hóa, dịch vụ với giá họ mong muốn. - Xuất phát từ mối quan hệ gắn bó chung về lợi ích giữa nhóm liên kết nên sự khác biệt về giá giao dịch được thực hiện giữa các chủ thể kinh doanh có cùng lợi ích không làm thay đổi lợi ích toàn cục.

- Việc quyết định chính sách giá giao dịch giữa các thành viên trong nhóm liên kết không thay đổi tổng lợi ích chung nhưng có thể làm thay đổi tổng nghĩa vụ thuế của họ. Thông qua việc định giá, nghĩa vụ thuế được chuyển từ nơi bị điều tiết cao sang nơi bị điều tiết thấp hơn và ngược lại. Tồn tại sự khác nhau về chính sách thuế của các quốc gia là điều không tránh khỏi do chính sách kinh tế- xã hội của họ không thể đồng nhất, cũng như sự hiện hữu của các quy định ưu đãi thuế là điều tất yếu. Chênh lệch mức độ điều tiết thuế vì thế hoàn toàn có thể xảy ra.

Vì vậy, chuyển giá chỉ có ý nghĩa đối với các giao dịch được thực hiện giữa các chủ thể có mối quan hệ liên kết. Để làm điều này họ phải thiết lập một chính sách về giá mà ở đó giá chuyển giao có thể được định ở mức cao hay thấp tùy vào lợi ích đạt được từ những giao dịch như thế. Chúng ta cần phân biệt điều này với trường hợp khai giá giao dịch thấp đối với cơ quan quản lý để trốn thuế nhưng đằng sau đó họ vẫn thực hiện thanh toán đầy đủ theo giá thỏa thuận. Trong khi đó nếu giao dịch bị chuyển giá, họ sẽ không phải thực hiện vế sau của việc thanh toán trên và thậm chí họ có thể định giá giao dịch cao.

Các đối tượng này nắm bắt và vận dụng được những quy định khác biệt về thuế giữa các quốc gia, các ưu đãi trong quy định thuế để hưởng lợi có vẻ như hoàn toàn hợp pháp. Như thế, vô hình chung, chuyển giá đã gây ra sự bất bình đẳng trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế do xác định không chính xác nghĩa vụ thuế, dẫn đến bất bình đẳng về lợi ích, tạo ra sự cách biệt trong ưu thế cạnh tranh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Tuy vậy, thật không đơn giản để xác định một chủ thể đã thực hiện chuyển giá. Vấn đề ở chỗ, nếu định giá cao hoặc thấp mà làm tăng số thu thuế một cách cục bộ cho một nhà nước thì cơ quan có thẩm quyền nên định lại giá chuyển giao.

Chẳng hạn, giá mua đầu vào nếu được xác định thấp, điều đó có thể hình thành chi phí thấp và hệ quả là thu nhập trước thuế sẽ cao, kéo theo thuế TNDN tăng; hoặc giả như giá xuất khẩu định cao cũng làm doanh thu tăng và kết quả là cũng làm tăng số thuế mà nhà nước thu được. Nhưng cần hiểu rằng điều đó cũng có nghĩa rằng nghĩa vụ thuế của DN liên kết ở đầu kia có khả năng đã giảm xuống do chuyển một phần nghĩa vụ của mình qua giá sang DN liên kết này. Hành vi này chỉ có thể được thực hiện thông qua giao dịch của các chủ thể có quan hệ liên kết. Biểu hiện cụ thể của hành vi là giao kết về giá.

Nhưng giao kết về giá chưa đủ để kết luận rằng chủ thể đã thực hiện hành vi chuyển giá. Bởi lẽ nếu giao kết đó chưa thực hiện trên thực tế hoặc chưa có sự chuyển dịch quyền đối với đối tượng giao dịch thì không có cơ sở để xác định sự chuyển dịch về mặt lợi ích. Như vậy, ta có thể xem chuyển giá hoàn thành khi có sự chuyển giao đối tượng giao dịch cho dù đã hoàn thành nghĩa vụ thanh toán hay chưa. Các dấu hiệu nhận biết hiện tượng chuyển giá Khi thực hiện các phương pháp chống chuyển giá, điều mà CQT quan tâm trước hết là làm sao nhận biết được tại một DN có quan hệ liên kết nào đó có tồn tại hiện tượng chuyển giá hay không? Đây là một vấn đề vô cùng khó khăn, phức tạp trong thực tế và thậm chí đôi khi nó chịu tác động chủ quan bởi cán bộ quản lý thuế.

Do đó, đứng trên quan điểm khách quan, một số dấu hiệu cho thấy có thể tồn tại hiện tượng chuyển giá trong một DN có quan hệ liên kết là: - Các DN bị lỗ trong 2 năm liên tiếp trở lên, sau giai đoạn mới thành lập; - Có các nghiệp vụ chuyển giao từ các DN liên kết ở những quốc gia có thuế suất thấp; - Các DN có tình hình lãi và lỗ luân phiên hoặc tình hình lãi lỗ phát sinh không bình thường; LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 - Các DN mà tỷ suất lợi nhuận của chúng nhỏ hơn nhiều (chênh lệch khá lớn) so với các DN khác trong cùng ngành; - Các DN mà tỷ suất lợi nhuận của chúng thấp hơn tỷ suất lợi nhuận của các DN khác trong cùng một tập đoàn; Những dấu hiệu nêu trên chỉ mang tính chất tham khảo chứ không phải là chắc chắn sẽ có chuyển giá trong những DN có những dấu hiệu đó.